Uzasadnienie z 20 czerwca 2025, sygn. VIII U 719/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8.01.2024 r. Nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł., na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 lit c , art. 83 ust. 1 pkt 3 art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz.1230), oraz art. 81 ust. 1, ust. 5 i ust. 6, art. 79 ust 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022r., poz. 2561 ze zm.) określił wysokość podstawy wymiaru składek R. K. z tytułu zatrudnienia jako pracownik na podstawie umowy o prace u płatnika (...) SPÓŁKA KOMANDYTOWA za okres lipiec 2018 r. – wrzesień 2018 r.; marzec 2019 r.; maj 2019 r.

(decyzja – k. 73-75 w aktach dot. ubezpieczonego R. K. załączonych do akt sprawy)

Decyzją z dnia 8.01.2024 r. Nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) w Ł., na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 lit c , art. 83 ust. 1 pkt 3 art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz.1230), oraz art. 81 ust. 1, ust. 5 i ust. 6, art. 79 ust 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022r., poz. 2561 ze zm.) określił wysokość podstawy wymiaru składek P. L. (1) z tytułu zatrudnienia jako pracownik na podstawie umowy o prace u płatnika (...) SPÓŁKA KOMANDYTOWA za okres luty 2019 r. - czerwiec 2019 r.

(decyzja – k. 80 verte – 82 w aktach dot. ubezpieczonej P. L. (1) załączonych do akt sprawy)

Decyzją z dnia 8.01.2024 r. Nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)w Ł., na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 lit c , art. 83 ust. 1 pkt 3 art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz.1230), oraz art. 81 ust. 1, ust. 5 i ust. 6, art. 79 ust 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022r., poz. 2561 ze zm.) określił wysokość podstawy wymiaru składek K. R. z tytułu zatrudnienia jako pracownik na podstawie umowy o prace u płatnika (...) SPÓŁKA KOMANDYTOWA za okres lipiec 2018 r. – wrzesień 2018 r.; listopad 2018 r.-grudzień 2018 r.; marzec 2019 r.

(decyzja – k. 73-75 w aktach dot. ubezpieczonej K. R. załączonych do akt sprawy)

W uzasadnieniu wskazanych decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w/w ubezpieczeni zatrudnieni w przedsiębiorstwie płatnika w oparciu o umowę o pracę w spornym okresie wykonywali jednocześnie umowy cywilnoprawne zawarte z (...) Sp. z.o.o. Ubezpieczeni na podstawie umów zleceń wykonywali pracę na rzecz płatnika, z którym pozostawali w stosunku pracy. Na mocy tych umów, ubezpieczeni w poszczególnych miesiącach w okresach uzyskiwali przychody z tytułu zawartych umów zleceń w ramach świadczonych usług.

Organ rentowy uznał, że praca wykonywana przez ubezpieczonych na umowę zlecenia wypełniała dyspozycję normy określonej w przepisie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej i dlatego też w zaskarżonych decyzjach, stwierdzono, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne K. R., R. K., P. L. (1) powinna stanowić suma wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenia, a płatnikiem składek winien być pracodawca czyli (...) S.A. D. Sp. k.

(decyzja – k. 73-75 w aktach dot. ubezpieczonego R. K. załączonych do akt sprawy, decyzja – k. 80 verte – 82 w aktach dot. ubezpieczonej P. L. (1) załączonych do akt sprawy, decyzja – k. 73-75 w aktach dot. ubezpieczonej K. R. załączonych do akt sprawy)

Odwołania od powyższych decyzji wniósł płatnik składek (...) Spółka komandytowa, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc, iż decyzje te zostały wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne zastosowanie przepisu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym, strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji.

(odwołanie - k. 3-7, k. 3-8 w aktach o sygn. VIII U 721/24 załączonych do akt niniejszej sprawy, k. 3-8 w aktach o sygn. VIII U 720/24 załączonych do akt niniejszej sprawy)

W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach, nadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych od wartości przedmiotu sporu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

(odpowiedź na odwołanie - k. 17-19, k. 18-20 w aktach o sygn. VIII U 721/24 załączonych do akt niniejszej sprawy, k. 18-20 w aktach o sygn. VIII U 720/24 załączonych do akt niniejszej sprawy )

Zarządzeniem z dnia 14.03.2024 r. sąd połączył sprawę o sygn. akt VIII U 721/24 ze sprawą o sygn. VIII U 719/24 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(zarządzenie – k. 25 w aktach o sygn. VIII U 721/24 załączonych do akt niniejszej sprawy

Zarządzeniem z dnia 14.03.2024 r. sąd połączył sprawę o sygn. akt VIII U 720/24 ze sprawą o sygn. VIII U 719/24 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(zarządzenie – k. 25 w aktach o sygn. VIII U 720/24 załączonych do akt niniejszej sprawy)

Postanowieniem z dnia 22.03.2024 r. Sąd zawiadomił o toczącym się postępowaniu (...) sp. z o.o., informując o możliwości przestąpienia do sprawy w ciągu 2 tygodni.

(postanowienie – k. 24)

Na rozprawie w dniu 19.05.2025 r. pełnomocnik płatnika składek poparł odwołania, wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołań i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(rozprawa z dnia 19.05.2025 r. e-protokół 00:42:08-00:48:25 – płyta CD – k. 378)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący się płatnik składek (...) Sp. k. jest jedną z około 200 spółek wchodzących w skład grupy (...).

(...) S.A. D. Sp. k. zajmuje się logistyką, magazynami, hurtownią farmaceutyczną i magazynem niefarmaceutycznym. Przedmiotem przeważającej działalności płatnika jest sprzedaż hurtowa wyrobów farmaceutycznych i medycznych. Wskazany podmiot sprzedaje leki do aptek – głównie aptek własnych (...) i franczyzowych, ale też innych, na podstawie zawartych z nimi umów.

(...) sp. z o.o. jest agencją pracy tymczasowej. Spółka została powołana
w ramach Grupy (...) i realizuje zadania tylko dla innych spółek tej grupy, nie oferuje swoich usług dla innych podmiotów. Prowadzi też rekrutację pracowników na otwartym rynku pracy.

Przedmiotem przeważającej działalności (...) S.A. jest natomiast pozostałe doradztwo w zakresie działalności gospodarczej i zarządzania. Podmiot ten zajmuje się obsługą spółek aptecznych w zakresie administracyjnym np. gospodarką odpadami, dostawą wyposażenia, nadto kontrolą finansową spółek w grupie (...). W szczególności wskazana spółka zajmuje się zarządzaniem sieciami sprzedaży detalicznej preparatów farmaceutycznych oraz współpracą z producentami leków, jest spółką dominującą. (...) S.A prowadzi infolinię dla klientów zakresie dostępności leków. W (...) S.A. znajduje się też dział inwentaryzacji odpowiedzialny za inwentaryzacje we wszystkich aptekach i magazynach. W ramach współpracy z innymi spółkami (...) S.A. wykonuje czynności spisowe/inwentaryzacyjne w aptekach. Powyższe zazwyczaj ma miejsce na zlecenie poszczególnych spółek prowadzących apteki i które płacą (...) S.A. za inwentaryzację. (...) S.A. nie zarządza płatnikiem składek ani nie sprzedaje leków do aptek.

Należące do grupy (...) apteki są odrębnymi podmiotami prowadzonymi w formach spółek z o.o., których pośrednio właścicielem jest (...) S.A. Apteki są prowadzone przez spółki apteczne nie (...) S.A. Oprócz tego istnieją także apteki franczyzowe. Apteki te są zaopatrywane przez płatnika.

(bezsporne, a nadto odpis z KRS - k. 9-16 verte, sprawozdania z działalności – k. 201-210, zeznania świadka A. Z. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 00:11:47-00:50:52 – płyta CD – k. 161, zeznania świadka K. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 01:25:57-01:50:08 – płyta CD – k. 161, zeznania świadka M. W. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:05:21-01:13:21 – płyta CD – k. 196, zeznania świadka B. G. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:40:18-01:54:41 – płyta CD – k. 196, zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:56:48-02:01:57 – płyta CD – k. 196, zeznania J. O. protokół z rozprawy z 19.05.2025 r. 00:17:45-00:18:13 – płyta CD - k. 378 w zw. z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 750/24 z 24 stycznia 2025 r. 00:03:41-00:52:05 w zw. z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 753/24 z 30 stycznia 2025 r. 00:04:32-00:29:16, zeznania W. D. protokół z rozprawy z 19.05.2025 r. 00:37:21-00:37:46 – płyta CD - k. 378 w związku z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 750/24 z 24 stycznia 2025 r. 00:52:58-01:09:10)

Przedsiębiorstwa (...), (...) sp. z o.o. oraz (...) S.A. są podmiotami powiązanymi kapitałowo i osobowo:

- (...) S.A. posiada 100% udziałów w (...) sp. z o.o. oraz jest komplementariuszem w (...) Sp. k.;

- A. S. jest wiceprezesem Zarządu (...) S.A. oraz prezesem zarządu w (...) sp. z o.o.;

- (...) Sp. k., (...) sp. z o.o., a także (...) sp. z o.o. mają siedzibę w tym samym miejscu tj. przy ul. (...) w Ł..

Natomiast (...) S.A. ma siedzibę w W., ale w siedzibie pozostałych spółek przy ul. (...) w Ł. posiada biura – mieści się tam m.in. dział inwentaryzacji. (...) S.A. W Ł. przy ulicy (...) spółka (...) S.A. posiada również dział obsługi klienta.

(bezsporne, a nadto zeznania świadka K. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 01:25:57-01:50:08 – płyta CD – k. 161, zeznania świadka B. G. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:40:18-01:54:41 – płyta CD – k. 196, zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:56:48-02:01:57 – płyta CD – k. 196, zeznania W. D. protokół z rozprawy z 19.05.2025 r. 00:37:21-00:37:46 – płyta CD - k. 378 w związku z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 750/24 z 24 stycznia 2025 r. 00:52:58-01:09:10)

Wskazane podmioty działają na zasadach cashpoolingu tj. umowy o wspólnym zarządzaniu płynnością finansową lub umowy o konsolidacji rachunków bankowych umożliwiających wzajemne bilansowanie sald rachunków spółek należących do tej samej grupy kapitałowej. Mechanizm ten opiera się na dokonywaniu przepływów finansowych polegających na przesyłaniu środków pieniężnych przez spółki należące do jednej grupy kapitałowej z ich rachunków na jedno wspólne konto albo kilka wspólnych kont. Środki pieniężne, które wpłynęły na to konto albo konta wspólnie wykorzystywane są do zasilenia rachunków tych spółek, które aktualnie mają niedobory środków niezbędnych do zapłaty wymagalnych zobowiązań. Braki środków na rachunkach niektórych podmiotów istniejących w systemie cashpoolingu są wyrównywane nadwyżkami wypracowanymi przez inne podmioty z systemu. Spółki podpisują umowę z bankiem, jest wskazany rachunek jednej spółki, która jest tzw. masterem. Pieniądze wpływają na koniec dnia na rachunek mastera i rano przelewane są na konta różnych spółek. Bank zarządza tymi przepływami tak, by nie przekroczyć kwoty wynikającej z umowy. Dla każdej ze spółek jest wyznaczany limit zadłużenia. Rozliczenia między spółkami odbywają się na zasadzie rynkowej. Są opłaty w banku za uczestnictwo w takiej strukturze. Jest ogólna kwota przyznana w ramach cashpoolingu. Część jednostek może mieć nadwyżki, cześć może mieć niedobór. Dla każdej jednostki jest przyznamy limit. Jeżeli spółka ma 0 na koncie, ma do spłacenia 10 jednostek, ma limit zadłużenia 20 jednostek to wtedy spłaca swoje zobowiązanie i dopóki nie wypracuje środków płaci odsetki. Rozliczenie jest naliczane przez bank, rozliczenie jest dziennie, ale płacone miesięcznie. W przypadku przekroczenia limitu zadłużenia zarząd może zlecić zlecenie płatności, ale bank zablokuje powyżej limitu. Debet finansuje spółka która ma nadwyżkę. Technicznie bank decyduje, który podmiot pokryje debet. Spółka ponosi koszty w postaci odsetek i marży za pokrycie debetu. Nie ma potrzeby korzystania z umowy kredytu. Nie jest to tańsza forma kredytowania gdyż odbywa się to na zasadach i w wysokościach rynkowych.

(sprawozdania z działalności – k. 201-210, zeznania J. O. protokół z rozprawy z 19.05.2025 r. 00:17:45-00:18:13 – płyta CD - k. 378 w zw. z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 750/24 z 24 stycznia 2025 r. 00:03:41-00:52:05 w zw. z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 753/24 z 30 stycznia 2025 r. 00:04:32-00:29:16, umowa cashpoolingu wraz z aneksem- k. 350-365)

Podmioty te też współpracują na wielu polach, mają zawartych szereg umów o współpracy w ramach grupy kapitałowej. W skład holdingu wchodzą różne spółki. Przepływy wynikają z umów zawartych między spółkami lub transakcji sprzedaży towarów lub usług np. z (...) do spółek aptecznych.

(zeznania świadka K. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 01:25:57-01:50:08 – płyta CD – k. 161, zeznania J. O. protokół z rozprawy z 19.05.2025 r. 00:17:45-00:18:13 – płyta CD - k. 378 w zw. z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 750/24 z 24 stycznia 2025 r. 00:03:41-00:52:05 w zw. z e-protokołem rozprawy w sprawie VIII U 753/24 z 30 stycznia 2025 r. 00:04:32-00:29:16)

W dniu 1 grudnia 2017 została zawarta umowa w sprawie wykonywania pracy tymczasowej pomiędzy (...) sp. z o.o. będącą agencją pracy tymczasowej, a płatnikiem składek której przedmiotem było kierowanie przez (...) sp. z o.o. pracowników tymczasowych do pracy u płatnika składek. Następne analogiczne umowa w tym przedmiocie zostały zawarta pomiędzy tymi samymi podmiotami 1 czerwca 2016 r., 31 maja 2019 r.

(...) sp. z o.o. zawierało umowy o identycznej treści także z przedsiębiorstwem (...).

Należność(...)sp. z o.o. od spółki która zleca usługę składa się z sumy wynagrodzeń współpracowników tymczasowych oraz prowizji dla (...) sp. z o.o. (początkowo w wysokości 4%, a następnie 8%) od wartości wypłaconych wynagrodzeń. Faktura jest wystawiana na zasadach komercyjnych.

(bezsporne, a nadto protokoły kontroli w aktach ZUS dot. poszczególnych ubezpieczonych, umowy w sprawie wykonywania pracy tymczasowej k. 60-62 verte, k. 169-170, k. 174-174 verte, faktury (...) sp. z o.o. za świadczenie usług w ramach ww. usług k. 66-89, zeznania świadka K. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 01:25:57-01:50:08 – płyta CD – k. 161, zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:56:48-02:01:57 – płyta CD – k. 19)

(...) sp. z o.o. zatrudnia pracowników tymczasowych, których kieruje do wykonywania pracy na rzecz (...) S.A. i w ramach tej pracy (...) S.A. współpracuje z aptekami należącymi do grupy (...). Zatrudnia też pracowników dla (...)– głównie pracowników magazynowych.

(protokoły kontroli w aktach ZUS, zeznania świadka K. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 01:25:57-01:50:08 – płyta CD – k. 161)

(...) sp. z o.o. współpracuje również z płatnikiem w ramach inwentaryzacji w magazynie płatnika.

(zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:56:48-02:01:57 i 02:13:50-02:33:26– płyta CD – k. 196)

W ramach współpracy pomiędzy (...) sp. z o.o. a innymi spółkami są koordynatorzy ds. inwentaryzacji zajmujący się poszukiwaniem osób zainteresowanych wykonywaniem usług na rzecz innych podmiotów. Po tym jak taki koordynator ma osoby zrekrutowane z wewnątrz lub z zewnątrz jednostki – rekrutacja jest bowiem prowadzona także na otwartym rynku np. za pomocą portalu internetowego Pracuj.pl i przekazuje informacje do (...) sp. z o.o., która zajmuje się sferą administracyjną związaną z zwarciem umów. (...) sp. z o.o. nie poszukuje bezpośrednio pracowników w obszarze inwentaryzacji – to zadanie w ramach udzielonego pełnomocnictwa wykonują koordynatorzy zatrudnieni w dziale inwestycji (...) S.A. Umowy na przeprowadzenie inwentaryzacji zawierał też sam (...) S.A. upoważniając do tego te same osoby.

(zeznania świadka K. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 01:25:57-01:50:08 – płyta CD – k. 161, zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 02:13:50-02:33:26 i 02:34:41-02:38:00 – płyta CD – k. 196, zeznania K. R. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:13:44-03:14:37 w związku z 00:31:00:00:43:28 – płyta CD – k. 196, zeznania P. L. (1) na rozprawie w dniu 18.12.2024 r. e-protokół 01:12:03 – 01:12:25 w związku z 00:15:10-00:19:45 – płyta CD – k. 230)

(...) sp. z o.o. zatrudniała na podstawie umowy zlecenia osoby będące pracownikami płatnika składek celem dokonywania inwentaryzacji w aptekach (...)

(zeznania U. K. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 00:58:02-01:21:10 – płyta CD – k. 161, zeznania świadka B. G. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:40:18-01:54:41 – płyta CD – k. 196, świadectwo pracy dot. U. K. – k. 345-346)

Zainteresowani byli zatrudnieni u płatnika składek w oparciu o umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy:

- K. R. od 03.07.2017 r. do 30.06.2018 r. na stanowisku specjalisty ds. logistyki – staż, a od 01.07.2018 r. do 08.03.2020 r. jako specjalista ds. analiz.

Na podstawie zawartej z (...) Sp. k. umowy o pracę zainteresowana K. R. wykonywała czynności o charakterze analitycznym. Temu podmiotowi następnie przedstawiała wyniki swych analiz. Zainteresowana analizowała stany aptek oraz magazyny.

(świadectwo pracy, rozwiązanie umowy o pracę, umowy o pracę w dokumentacji osobowej załączonej do akt sprawy dot. K. R., zeznania K. R. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:13:44-03:14:37 w związku z 00:22:40-00:29:19 i 00:44:21-00:48:00– płyta CD – k. 196)

- P. L. (1) (wcześniej G.) od 03.09.2018 r. do 31.12.2020 r. na stanowisku asystentki biura zarządu, a od 01.01.2021 r. do 31.12.2021 r. jako młodszy specjalista ds. administracji biura.

(świadectwo pracy, porozumienie, umowy o pracę w dokumentacji osobowej załączonej do akt sprawy dot. P. L. (1), zeznania P. L. (1) na rozprawie w dniu 18.12.2024 r. e-protokół 01:12:03 – 01:12:25 w związku z 00:15:10-00:19:45 – płyta CD – k. 230)

-(...) - Specjalista ds. Monitoringu i Kontrolingu od 01.10.2015 r. do 31.12.2015 r., Specjalista ds. Monitoringu od 01.01.2016 r. do 31.12.2016 r., Analityk Danych od 01.01.2017 r. do 31.12.2017 r., Starszy Analityk Danych od 01.01.2018 r. do 31.12.2019 r., Młodszy Menedżer ds. Analiz Logistycznych od 01.01.2020 r. do 31.07.2020 r. p.o. Kierownika Działu Planowania Łańcucha Dostaw od 01.08.2020 r. do 31.10.2020 r., Kierownik Działu Planowania Łańcucha Dostaw od 01.11.2020 r. do 31.08.2022 r., Zastępca Kierownika Działu Planowania i Analiz od 01.09.2022 r. do 30.09.2023 r.

(świadectwo pracy, wypowiedzenie, umowy o pracę, karty stanowisk pracy w dokumentacji osobowej załączonej do akt sprawy dot. R. K., zeznania R. K. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:14:37-03:14:57 w związku z 02:46:51-02:50:59 – płyta CD – k. 196)

R. K. zawarł z (...) sp. z o.o. dwie umowy zlecenia na okresy: od 22.02.2019 r. do 31.12.2019 r., od 13.06.2018 r. do 31.12.2018 r. Przedmiotem zawartych umów było skanowanie i liczenie towaru w aptekach oraz utrzymywanie porządku i czystości stanowisk pracy.

(bezsporne, a nadto umowy zlecenia - k. 44-46 verte, listy wypłat – k. 122-126, k. 269-269 verte, k. 271-272, potwierdzenia przelewów, kartoteki, listy zapłat- k. 274-289, umowy zlecenia - k. 64-64 verte, k. 61-62 w aktach dot. ubezpieczonego R. K. załączonych do akt sprawy)

P. L. (1) (wcześniej G.) zawarła z (...) sp. z o.o. cztery umowy zlecenia na okresy:

- od 15.04.2019 r. do 31.12.2019 r. Przedmiotem tej umowy było uczestniczenie w akacjach promocyjnych, budowanie dobrego wizerunku (...);

- od 8.02.2019 r. do 31.12.2019 r. Przedmiotem tej umowy było skanowanie i liczenie towaru w aptekach oraz utrzymywanie porządku i czystości stanowisk pracy;

- od 01.02.2019 r. do 03.02.2019 r. Przedmiotem tej umowy było skanowanie i liczenie towaru w aptekach oraz utrzymywanie porządku i czystości stanowisk pracy;

- od 25.01.2019 r. do 26.01.2019 r. Przedmiotem tej umowy było skanowanie i liczenie towaru w aptekach oraz utrzymywanie porządku i czystości stanowisk pracy.

(bezsporne, a nadto umowy zlecenia – k. 47-52, listy wypłat - k. 127-133, umowy zlecenia - k. 290, k. 292, k. 294 -295, k. 297-298, potwierdzenia przelewów, kartoteki, listy zapłat – k. 300-315, k. 56-56 verte, k. 60-60 verte, k. 63-64, k. 67-68 w aktach dot. ubezpieczonego P. L. (1) załączonych do akt sprawy, zeznania P. L. (1) na rozprawie w dniu 18.12.2024 r. e-protokół 01:12:03 – 01:12:25 w związku z 00:38:39-00:42:54 – płyta CD – k. 230)

K. R. zawarła z (...) sp. z o.o. dwie umowy zlecenia na okresy od 01.02.2019 r. do 03.02.2019 r., od 28.05.2018 r. do 31.12.2018 r. Przedmiotem umów było skanowanie i liczenie towaru w aptekach oraz utrzymywanie porządku i czystości stanowisk pracy.

(umowy zlecenia – k. 53-56, k. 134-140, k. 247-248, k. 250-251, potwierdzenia przelewów, kartoteki, listy zapłat – k. 253-268, umowy zlecenia k. 59-60, k. 62-62 verte w aktach dot. ubezpieczonej K. R. załączonych do akt sprawy, zeznania K. R. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. 03:13:44-03:14:37 w związku z 00:31:00-00:43:28 – płyta CD – k. 196 )

Czynności wykonywane przez pracowników płatnika w ramach zlecenia - K. R., R. K., P. L. (1) polegały na liczeniu i spisywaniu leków, sczytywaniu kolektorem produktów w aptece, weryfikacji numerów seryjnych. Umowę wykonywano po godzinach pracy w godzinach wieczornych i nocnych po zamknięciu aptek. Zainteresowani nie wykonywali inwentaryzacji w czasie godzin pracy w ramach umowy o pracę.

(zeznania K. R. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:13:44-03:14:37 w związku z 00:06:12-00:21:56 – płyta CD – k. 196, zeznania R. K. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:14:37-03:14:57 w związku z 02:46:51-02:50:59 – płyta CD – k. 196, zeznania P. L. (1) na rozprawie w dniu 18.12.2024 r. e-protokół 01:12:03 – 01:12:25 w związku z 00:15:10-00:19:45, 00:29:45-00:38:04 – płyta CD – k. 230)

Za wykonaną w ramach zlecenia pracę ubezpieczeni otrzymywali wynagrodzenie w stawce godzinowej zapisanej w umowie.

(zeznania K. R. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:13:44-03:14:37 w związku z 00:06:12-00:21:56 – płyta CD – k. 196, zeznania P. L. (1) na rozprawie w dniu 18.12.2024 r. e-protokół 01:12:03 – 01:12:25 w związku z 00:20:26-00:28:07 – płyta CD – k. 230)

(...) S.A. D. Sp. k. nie posiada działu inwentaryzacji.

(zeznania świadka M. W. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:14:09-01:21:11 – płyta CD – k. 196, zeznania świadka B. G. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:43:14-01:54:41 – płyta CD – k. 196, zeznania R. K. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:14:37-03:14:57 w związku z 02:50:59 – 03:02:43– płyta CD – k. 196)

Umowy zlecenia z pracownikami(...) sp.k. zawierane były albo w siedzibie pracodawcy u koordynatora np. M. O., który miał szczegółowy harmonogram inwentaryzacji lub w konkretnych punktach, w których była wykonywana inwentaryzacja.

(zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:56:48-02:46:08– płyta CD – k. 196)

(...) S.A. nie wystawiał faktur dla (...) sp. z o.o.

(zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 02:38:16-02:43:25 – płyta CD – k. 196)

O możliwości zawarcia dodatkowo umów zlecenia na dokonywanie inwentaryzacji
w Aptekach(...) zainteresowani dowiedzieli się z biura pracodawcy. Zawarcie umów cywilnoprawnych nie było wymagane przez płatnika, zależało od woli pracowników, którzy sami wybierali podmiot, do którego chcą iść na inwentaryzację. Na początku realizacji umowy zlecenia zainteresowani zostali przeszkoleni z obsługi skanera, a następnie wykonywali pracę związaną ze skanowaniem w swoim regionie. Nieprawidłowości zgłaszali koordynatorowi.

(zeznania K. R. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. 03:13:44-03:14:37 e-protokół w związku z 00:31:00-00:43:28– płyta CD – k. 196, zeznania świadka M. W. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:05:21-01:13:21 – płyta CD – k. 196, zeznania R. K. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:14:37-03:14:57 w związku z 02:50:59 – 03:02:43 – płyta CD – k. 196)

Pracę wykonywano przy użyciu narzędzi skanerów dostarczonych przez koordynatorów, przy użyciu sytemu komputerowego (...) Inwentaryzator, który jest na każdym serwerze aptecznym, które nie były własnością płatnika, lecz (...), a nadto w oparciu o system K. S. obsługujący apteki, do którego normalnie nie mają dostępu pracownicy (...) S.A. D. sp. k. Osoby nadzorujące inwentaryzacje, koordynator i specjalista nie były przełożonymi ubezpieczonych w ramach zawartych umów o pracę. Byli to pracownicy działu inwentaryzacji (...) S.A. odpowiedzialni za ich dokonanie. Koordynatorzy byli każdorazowo obecni przy wykonywaniu zlecenia, przydzielali konkretne prace objęte inwentaryzacją, sprawdzali sposób wykonywania pracy. Koordynatorom zleceniobiorcy zgłaszali również stwierdzone w toku inwentaryzacji nieprawidłowości. Czynności wykonywane w ramach umowy o pracę i umowy zlecenia różniły się między sobą. W związku z inwentaryzacją, jej koordynator prowadził ewidencję czasu pracy pracowników zaangażowanych w inwentaryzację, która była podstawą do wypłaty przez (...) sp. z o.o. wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia.

(zeznania świadka M. W. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 01:05:21- 01:38:44 - płyta CD – k. 196, zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 02:01:57 – 02:12:01 – płyta CD – k. 196, zeznania R. K. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 03:14:37-03:14:57 w związku z 02:50:59 – 03:02:43 – płyta CD – k. 196)

W ramach zawartych umów zlecenia zainteresowana P. L. (2) brała udział także przy organizacji akcji promocyjnych marek własnych (...).

(zeznania P. L. (1) na rozprawie w dniu 18.12.2024 r. e-protokół 01:12:03 – 01:12:25 w związku z 00:20:26-00:38:04 – płyta CD – k. 230)

Świadek A. Z. była zatrudniona w (...) S.A. D. Sp. k. na podstawie umowy o pracę od 2015 r. do 2020 r. na stanowisku specjalisty do spraw zarządzania zapasami. Świadek miała także zawarte umowy zlecenia z (...) Sp. z o.o. na okresy: od 01.06.2019 r. do 31.05.2020 r., od 01.06.2020 r. do 31.05.2021 r. W ramach umów zlecenia świadek wykonywała inne czynności niż wynikające z umowy o pracę.

(zeznania świadka A. Z. na rozprawie w dniu 29.07.2024 r. e-protokół 00:11:47-00:50:52 – płyta CD – k. 161)

Z tytułu zawartych umów zlecenia (...) sp. z o.o. zgłosiło zainteresowanych do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie obowiązywania zleceń, wskazując przychód osiągnięty z tytułu wykonywania tych umów jako podstawę wymiaru składki zdrowotnej.

(bezsporne)

Podmiotem, który zapłacił (...) sp. z o.o. za usługi świadczone przez ubezpieczonych w ramach zleceń był (...) S.A. (...) sp. z o.o. płaciło zleceniobiorcom, a spółki apteczne płaciły (...) S.A za dokonanie inwentaryzacji. W przypadku inwentaryzacji w przepływie środków finansowych nigdzie nie występował płatnik(...).

(zeznania świadka M. O. na rozprawie w dniu 14.10.2024 r. e-protokół 02:13:50-02:33:26– płyta CD – k. 196)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów, zgromadzonych w aktach ZUS (w tym aktach kontroli), przedłożonych w toku postępowania sądowego. Autentyczność dokumentów nie była kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu, stąd też uznano je za wiarygodny materiał dowodowy. Walor wiarygodności Sąd Okręgowy przyznał także zeznaniom świadków i zainteresowanym. Wskazane zeznania w zakresie okoliczności dotyczących zawarcia i realizacji kwestionowanych umów wzajemnie ze sobą korelowały. Brak też było podstaw do podważenia wiarygodności zeznań świadków co do okoliczności powiązań wewnętrznych spółek, ich organizacji funkcjonowania i zakresu działania wnioskodawcy oraz przeprowadzonych inwentaryzacji zwłaszcza że korespondowały one z treścią dostępnej w sprawie dokumentacji. Podnieść należy, iż organ rentowy ich nie kwestionował, w sprawie zaś brak było innych dowodów potwierdzających finasowanie stricte przez płatnika zadań wykonywanych przez zainteresowanych w ramach zawartych umów zleceń.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:

Odwołania zasługują na uwzględnienie.

Spór, w sprawie, sprowadził się do ustalenia czy ubezpieczeni: R. K., P. L. (1), K. R. wykonując umowy cywilnoprawne zawarte z (...) sp. z o.o., faktycznie wykonywali czynności - na rzecz podmiotu, z którym zawarli umowy o pracę tj. (...) S.A. D. sp. k. oraz do ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia umowy o pracę w tym okresie.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 350, dalej: ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4.

Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Art. 18 ust. 1 i 3 wskazanej ustawy stanowi, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1-3, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie
o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

W świetle art. 9 ust. 1 ustawy systemowej osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Zgodnie art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej użyte w ustawie określenia oznaczają: płatnik składek – pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego,
z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia należy do płatnika składek (art. 36 ust. 2). Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek (art. 41 ust. 1).

W myśl art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie, zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

W myśl art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 146) , obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 11, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10.

Zgodnie zaś z art. 85 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za osobę pozostającą w stosunku pracy, w stosunku służbowym albo odbywającą służbę zastępczą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca (…). W myśl art. 74 ust. 1 ww. ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych za środków publicznych do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz wyrejestrowania z tych ubezpieczeń. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki. Składka jest miesięczna i niepodzielna (art. 79 ust. 1 i 2). Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników, osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób (art. 81 ust. 1).

W rozpoznawanej sprawie organ rentowy stał na stanowisku, że praca wykonywana przez ubezpieczonych w ramach umów zlecenia z (...) sp. z o.o. świadczona była na rzecz płatnika składek będącego pracodawcą, z którym zleceniobiorca/wykonawca pozostawał w stosunku pracy, czyli (...)sp.k.

Organ rentowy stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja objęta art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, a w związku z tym pracownik(...)sp.k., a zarazem zleceniobiorca (...) sp. z o.o. podlega ubezpieczeniu społecznemu, jako pracownik
a nie zleceniobiorca. W konsekwencji obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym
i zdrowotnym pracownik zostaje objęty tylko z tytułu stosunku pracy. W rezultacie ubezpieczeni nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy zlecenia, a podstawa wymiaru składek z tytuły tej umowy zlecenia jest zerowa.

Weryfikacja wskazanego stanowiska organu rentowego wymaga prawidłowej interpretacji powoływanego już przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

W judykaturze prezentowane jest jednolite stanowisko, zgodnie z którym art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie dotyczy sytuacji, gdy praca wykonywana jest na podstawie jednej z wymienionych w tym przepisie umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taka zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub gdy praca jest wykonywana na podstawie umowy prawa cywilnego zawartej z osobą trzecią, ale praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Pojęcie pracownika w rozumieniu powyższego unormowania ma szerszy zakres znaczeniowy niż pojęcie pracownika w rozumieniu przepisów prawa pracy (art. 2 k.p. i art. 22 § 1 k.p.) i obejmuje również osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych
w sytuacji, gdy umowę tę zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach tej umowy wykonują pracę na rzecz tego pracodawcy, choćby umowa cywilnoprawna została zawarta z osobą trzecią. Objęcie definicją pracownika, dla potrzeb prawa ubezpieczeń społecznych, nie tylko pracowników w znaczeniu, jakie temu pojęciu, nadają przepisy kodeksu pracy, ale także osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (agentów, zleceniobiorców, wykonawców dzieła) oznacza jednoczesne, rozszerzenie pracowniczego tytułu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, co wpływa na sposób ustalania podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 18 października 2011 r. III UK 22/11, (OSNP 2012, nr 21-22, poz. 266), uchwała Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. II UZP 6/09, (OSNP 2010, nr 3-4, poz. 46).

Hipotezą normy prawnej wynikającej z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej objęte są dwa rodzaje relacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami. Pierwszą jest sytuacja, gdy oba stosunki (pracowniczy i cywilnoprawny) dotyczą tych samych podmiotów jednocześnie występujących wobec siebie w roli pracodawcy – zleceniodawcy i pracownika – zleceniobiorcy, drugą zaś sytuacja, gdy na istniejący stosunek pracy „nakłada się” na stosunek cywilnoprawny między pracownikiem i osobą trzecią, na podstawie którego pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, w ramach łączącej pracodawcę z osobą trzecią (zleceniodawcą) umownej więzi prawnej. W tym ostatnim przypadku, pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika – zleceniobiorcę, bez względu na to, czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostawał pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzystał z jego majątku. Z regulacją art. 8 ust. 2a ustawy systemowej koresponduje unormowanie art. 18 i art. 20 ust. 1 tej ustawy dotyczące problematyki podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Skoro w sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy systemowej mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, to konsekwentnie w art. 20 ust. 1 tej ustawy nakazano w stosunku do tych ubezpieczonych uwzględnienie w podstawie wymiaru składek również przychodu z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Zatem w przypadku pracowników, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 10 kwietnia 2024 r., III AUa 91/23, LEX nr 3761453).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, na płatniku (na pracodawcy) spoczywa obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odniesieniu do pracowników w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy. Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Taki sam sposób postępowania dotyczy także sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią) lecz praca, w jej ramach, jest wykonywana na rzecz pracodawcy, gdyż obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy.

Przy czym należy nadmienić, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej stanowi
o wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy, z którym dany ubezpieczony pozostaje w stosunku pracy, nie zaś o wykonywaniu pracy „na korzyść” tego pracodawcy, ani też „wyłącznie na rzecz” pracodawcy. Powyższe oznacza, że nie można wykluczyć zastosowania przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sytuacji, gdy pracodawca nie uzyskuje bezpośrednio korzyści z wykonywania przez ubezpieczonego pracy w ramach umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym, stosuje się przepisy, dotyczące zlecenia, ani też w sytuacji, gdy ubezpieczony pracę tę wykonuje zarówno na rzecz pracodawcy, jak i na rzecz podmiotu, z którym zawarł umowę agencyjną, umowę zlecenia lub zbliżoną rodzajowo umowę o świadczenie usług (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 7 marca 2017 r., III AUa 1570/16, LEX nr 2396901).

Zastosowany, w treści tego przepisu, zwrot: „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy” oznacza, iż praca ta świadczona jest w przebiegu realizacji stosunku prawnego łączącego owego pracodawcę ze zleceniodawcą tych pracowników (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z 28 lutego 2019 r., III AUa 1574/16, LEX nr 2668654).

Praca wykonywana na rzecz swojego pracodawcy, to praca, którego rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj czynności, wykonywanych przez pracownika, wynikających z umowy, zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią. Przez wykonywanie pracy na czyjąś rzecz należy rozumieć jej świadczenie w czyimś interesie (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2024 r., II USK 115/23, LEX nr 3669672, wyrok Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu z 10 kwietnia 2024 r., III AUa 753/22, LEX nr 3761434).

Celem wprowadzenia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej było po pierwsze ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów oraz po drugie – ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19 czerwca 2019 r., III AUa 1816/16, LEX nr 2712209).

Przy tym nie można automatycznie przyjmować, iż w każdym przypadku, gdy praca zleceniobiorcy wykazuje jakikolwiek związek z działalnością własnego pracodawcy, będzie istniał obowiązek zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawodawca nie wprowadził tutaj fikcji prawnej i nie ma podstaw, by w każdym takim przypadku z mocy prawa stwierdzać podleganie ubezpieczeniu społecznemu u pracodawcy. Przyjęcie takiej oceny jest nadinterpretacją treści normy zawartej w art. 8 ust. 2a ww. ustawy. Po to, by stwierdzić, na czyją rzecz pracuje zleceniobiorca, należy uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich realizowana jest umowa zlecenia zawarta z osobą trzecią, nie jest wystarczająca fragmentaryczna ocena działalności podmiotów, sprowadzająca się do stwierdzenia istnienia jakiejkolwiek więzi pracy zleceniobiorcy z działalnością podmiotu będącego jednocześnie pracodawcą zleceniobiorcy (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu z 14 lutego 2024 r., III AUa 1675/22, LEX nr 3740975).

Samo istnienie między pracodawcą a zleceniodawcą powiązań osobowych lub kapitałowych nie przesądza jeszcze o możliwości zastosowania w ramach subsumpcji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, jeśli nie zostanie ustalone, że między tymi podmiotami faktycznie doszło do porozumienia. Nie podlegają uwzględnieniu, w podstawie wymiaru składek, odprowadzanych przez pracodawcę, za swoich pracowników, wynagrodzenia, uzyskiwane
z tytułu umów cywilnoprawnych - z osobą trzecią, jeżeli od pracodawcy nie nastąpił przepływ środków mających na celu finansowanie wynagrodzenia pracowników pod pozorem zawarcia umów cywilnoprawnych, a zleceniodawca pokrywał wszelkie koszty z uzyskanych dochodów (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2024 r., II USKP 110/23, LEX nr 3667216).

Wydanie przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji, opartej na pewnych ustaleniach, nie zwalnia organu rentowego z obowiązku przejawiania inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się w skarżonej decyzji (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2024 r., III AUa 1099/22, LEX nr 3747982).

Przy zastosowaniu art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych istotne przede wszystkim jest wychwycenie, w danych okolicznościach faktycznych, intensywności relacji zachodzących między pracownikiem
i efektami jego pracy wykonywanej w ramach umowy cywilnoprawnej a korzyściami uzyskiwanymi przez pracodawcę z tej pracy i zakresu nadzoru przez niego sprawowanego
w procesie realizacji umowy cywilnoprawnej. Pojęcie „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej obejmuje wykonywanie umowy zlecenia (innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (np. przez Internet), z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, a miejsce wykonania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę. W sytuacji powiązania kapitałowego pracodawcy i usługodawcy - zlewających się jedną ekonomiczną całość - nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia z wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy. Istnienie między pracodawcą powiązań osobowych i (lub) kapitałowych nie przesądza jeszcze o zastosowaniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, jeśli nie zostanie ustalone, że pomiędzy tymi podmiotami doszło do porozumienia. Może tu chodzić o każdy rodzaj umowy o współpracę, którego przedmiotem było określone zadanie. W omawianym przepisie ustawodawca zatem nie niweczy umów cywilnoprawnych jako odrębnych tytułów ubezpieczenia, a jedynie w drodze szczególnej regulacji nakazuje zliczać przychód z wykonywania tych umów łącznie z przychodem ze stosunku pracy w jedną podstawę składek, zaś osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę objęta jest szczególną, rozszerzoną definicją pracownika ze względu na zawarcie tych umów. Jest to jednak regulacja wyjątkowa i dlatego zamknięty jest krąg umów cywilnoprawnych objętych działaniem tego przepisu (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 13 sierpnia 2024 r., II USKP 30/24, LEX nr 3746342).

Pojęcie „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obejmuje wykonywanie umowy zlecenia (innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (np. przez Internet), z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, a miejsce wykonywania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę. Finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2021 r. III UZP 6/21, LEX nr 3747190). Samo uzyskiwanie jakichkolwiek korzyści przez pracodawcę z tytułu czynności wykonywanych przez pracownika na podstawie umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim nie było kryterium decydującym o zastosowaniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Zatem finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią przemawia (ale nie przesądza) za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, a brak takiego finansowania przemawia przeciwko zastosowaniu tego przepisu, o ile nie stwierdzi się w danym stanie faktycznym dodatkowych okoliczności wskazujących na działania sprzeczne z celami tego przepisu. Elementem koniecznym do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest każdorazowo przepływ finansowy od płatnika składek (pracodawcy) do podmiotu trzeciego (zleceniodawcy), z którego opłacane są usługi wykonywane przez pracownika płatnika (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 13 sierpnia 2024 r., II USKP 113/23, LEX nr 3747190).

Praca wykonywana na rzecz pracodawcy to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy o pracę i z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę
z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią (nie musi być to przy tym umowa o podwykonawstwo, może chodzić o każdy rodzaj umowy o współpracy). Z punktu widzenia przepływów finansowych, pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. Przepływy finansowe mogą mieć różny tytuł i różną postać. Zatem finasowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej).

Dokonując subsumcji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej do ustalonego stanu faktycznego, trzeba mieć na uwadze, że dla zastosowania tego przepisu istotne jest to, czy w ramach umowy pracodawcy z osobą trzecią środki finansowe lub korzyści płyną od pracodawcy do osoby trzeciej, która z nich opłaca zleceniobiorcę (pracownika), czy też odwrotnie - to osoba trzecia przekazuje środki na rzecz pracodawcy. Jak korzyść pracodawcy nie musi być tylko finansowa, aczkolwiek korzyścią finansową pracodawcy są również oszczędności poczynione na kosztach pracy, gdyby pracownicy zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych ze spółką wykonywali te prace w ramach godzin nadliczbowych na rzecz skarżącego. Przy subsumcji powołanego przepisu ważne jest przede wszystkim wychwycenie, w danych okolicznościach faktycznych, intensywności relacji zachodzących między pracownikiem i efektami jego pracy wykonywanej w ramach umowy cywilnoprawnej a korzyściami uzyskiwanymi przez pracodawcę z tej pracy i zakresu nadzoru przez niego sprawowanego w procesie realizacji umowy cywilnoprawnej. W sytuacji powiązania kapitałowego pracodawcy i usługodawcy - zlewających się jedną ekonomiczną całość - nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia z wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy. (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 23 lipca 2024 r., II USKP 16/24, LEX nr 3738973)

Przy czym nie należy pomijać, iż Spółka kapitałowa wchodząca w skład „holdingowej struktury organizacyjnej spółek handlowych”, a nie ta struktura (holding, grupa kapitałowa) jest pracodawcą, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu Najwyższego, za holding można uznać organizację grupującą spółki samodzielne pod względem prawnym i organizacyjnym, ale pod względem finansowym uzależnione od podmiotu dominującego, który posiada na tyle istotne udziały w podmiotach zależnych, że ma bezpośredni wpływ na skład zarządów spółek i przez to na działalność tych podmiotów (art. 368 § 4 k.s.h. oraz art. 300 k.s.h.). Również w ocenie Sądu możliwość zastosowania w omawianym zakresie metody «unoszenia zasłony osobowości prawnej», opisanej przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 kwietnia 2006 r., III PZP 2/06 (OSNCP 2007 nr 3-4, poz. 38), nie prowadzi do stworzenia konstrukcji pracodawcy wielopodmiotowego. (tak: uchwała Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2016 r., III UZP 6/16, OSNP 2017, nr 3, poz. 32)

Należy zatem przyjąć, że jeżeli pracownik wykonuje pracę na innej podstawie prawnej (np. na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło) na rzecz innego podmiotu prawnego, to musi to być wyraźnie praca przynosząca bezpośrednie korzyści swojemu pracodawcy, aby pracodawca został obciążony składkami z tytułu wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika od innego podmiotu. Natomiast, gdy praca przynosi korzyści grupie podmiotów np. grupie kapitałowej czy holdingowi spółek, wówczas nie można traktować tej pracy jako prowadzonej na rzecz swojego pracodawcy, mimo zatrudnienia pracownika przez inny podmiot.

Przez wykonywanie pracy „na rzecz” pracodawcy, w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych, należy rozumieć „uzyskiwanie” przez pracodawcę „rezultatu pracy”, w tym znaczeniu, że musi istnieć bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 10 kwietnia 2024 r.,
III AUa 753/22, LEX nr 3761434)

W kontekście powyższych rozważań należy podnieść że jakkolwiek powiązania kapitałowe i osobowe (powiązania kapitałowe, organizacyjne, ekonomiczne i personalne) między pracodawcą a zleceniodawcą, zlecającym w ramach umowy zlecenia (umowy
o świadczenie usług, innej umowy cywilnoprawnej) zawartej z pracownikiem tego pracodawcy wykonywanie czynności, które mogą być potraktowane jako wykonywanie umowy na rzecz pracodawcy, nie są bez znaczenia dla oceny konkretnego stanu faktycznego – im silniejsze powiązania kapitałowe, organizacyjne, ekonomiczne i personalne między pracodawcą i osobą trzecią zlecającą jego pracownikom wykonywanie umowy cywilnoprawnej, tym łatwiej w konkretnym stanie faktycznym uznać, że praca świadczona w ramach umowy cywilnoprawnej była wykonywana na rzecz pracodawcy – w jego interesie.

Chodzi w tym przypadku o struktury holdingowe, powiązania typu spółka dominująca–spółka zależna, spółka matka–spółka córka, wyodrębnienie spółek «celowych» itp. – tak również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 roku (III UZP 3/21, OSNP 2022, nr 2, poz. 17). Jednakże nie można powiązań korporacyjnych spółek zawsze w sposób prosty traktować jako jednoznacznej współpracy w zakresie przepływu środków i ludzi i czerpaniem jednoznacznych korzyści z tego tytułu przez konkretny podmiot czy grupę. W ramach grupy kapitałowej i przyjętej ich organizacji pracownicy jednej ze spółek grupy często podejmują dodatkowe zatrudnienie na podstawie umów cywilnoprawnych w spółkach powiązanych z pracodawcą. Z uwagi na te powiązania wątpliwości może budzić to, który podmiot z grupy rzeczywiście korzysta z pracy wykonywanej w ramach umów cywilnoprawnych – czy spółka, z którą zawarto taką umowę cywilnoprawną, czy też inna spółka z grupy, która korzysta z usług świadczonych przez spółkę zatrudniającą taką osobę. Biorąc pod uwagę, że w grupach spółek wyspecjalizowana spółka często świadczy usługi na rzecz wszystkich innych spółek z grupy, faktyczną korzyść z pracy osób zatrudnionych w takiej spółce odnoszą wszystkie inne spółki grupy, a nawet grupa jako całość. W takiej sytuacji w istocie może powstawać wątpliwość, na ile uzasadnione jest zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, gdy spółka będąca pracodawcą jest jednym z wielu podmiotów odnoszących korzyść z pracy w ramach umowy cywilnoprawnej lub gdy spółka-pracodawca korzysta tylko z części zadań wykonywanych przez swojego pracownika w ramach umowy cywilnoprawnej z inną spółką.

Z powyżej podniesionych rozważań Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika, że nie można wywodzić istnienia możliwości zastosowania w danym stanie faktycznym art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. wyłącznie na podstawie istnienia powiązań kapitałowych, organizacyjnych, ekonomicznych i personalnych między pracodawcą i osobą trzecią zlecającą jego pracownikom wykonywanie umowy cywilnoprawnej. Konieczne jest wystąpienie przesłanek ustawowych określonych art. 8 ust. 2a tej ustawy. W tym kontekście rozstrzygającymi są podnoszone związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna
i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem i finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego przypadku podnieść należy, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy nie jest kwestionowane, iż wszystkie podmioty wchodzące
w skład grupy kapitałowej (...) w tym przedsiębiorstwo płatnika składek i (...) sp. z o.o. są samodzielnymi podmiotami w obrocie kooperującymi na wielu polach zarówno
w zakresie pozyskiwania pracowników, jak i sprzedaży leków nie tylko spółkom aptecznym. Są powiązane osobowo, kapitałowo i organizacyjnie w tym w zakresie finansowym pozostając w strukturze cashpoolingu. Spółki mają przydzielone zasadnicze zadania i tak płatnik odpowiada za logistykę, prowadząc magazyn i hurtownię leków. (...) sp. z o.o. stanowi agencję pracy tymczasowej, odpowiedzialną za rekrutacje pracowników dla potrzeb Grupy (...), (...) sp. z o.o. odpowiada za kwestie typowo kadrowe, zaś (...) S.A. będąca spółka dominującą wyspecjalizowaną świadczy usługi na rzecz innych spółek w tym w zakresie administracyjnym w zakresie np. inwentaryzacji, ale też kontroli finansowej. Niemniej jednak ani zakresy tych zadań w zorganizowanym wspólnym procesie zakupu i sprzedaży produktów farmaceutycznych ani wzajemna współpraca determinująca – co należy podkreślić także określone przepływy finansowe – w okolicznościach sprawy nie powadzą do prostego wniosku że zleceniobiorca (...) sp. z o.o. i jednocześnie pracownik (...) S.A. D. sp. k. w ramach zlecenia wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, bądź by wykonując pracę w jednej ze spółek niezależnie od podstawy zatrudnienia wykonywał prace de facto na rzecz wszystkich z uwagi na kapitałowe i osobowe powiązania spółek z Grupy (...).

W pierwszej kolejności analizując przedmiot i sposób realizacji zawartych umów wskazać należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zeznań praktycznie wszystkich przesłuchanych w procesie świadków i zainteresowanych wynikało, że w przypadku pracowników spółki (...) S.A. D. sp.k. będących jednocześnie zleceniobiorcami spółki (...) sp. z o.o. – w tym zainteresowanych, jasno wynikało, że zakres obowiązków w ramach zawartych umów cywilnoprawnych nie pokrywał się zakresem obowiązków z tytułu zawartych umów o pracę i faktycznie obowiązki realizowane w ramach zlecenia nie pokrywały się z czynnościami wynikającymi z umów o pracę, stanowiskami pracy zajmowanymi przez w/w zainteresowanych. Z zeznań świadków, zainteresowanych czy protokołów przesłuchań ubezpieczonych także wykonujących zlecenia zawartych w aktach kontroli, wynikało, iż dochodziło do wyraźnego rozróżnienia rodzaju zadań wykonywanych w ramach umowy o pracę jak i umowy zlecenia, ich przedmiot był inny. K. R. w ramach umowy o pracę w spornym okresie wykonywała czynności o charakterze analitycznym. Od 03.07.2017 r. do 30.06.2018 r. zatrudniona była na stanowisku specjalisty ds. logistyki – staż, a od 01.07.2018 r. do 08.03.2020 r. jako specjalista ds. analiz. Z kolei P. L. (1) zatrudniona była w (...) SPÓŁKA KOMANDYTOWA od 03.09.2018 r. do 31.12.2020 r. na stanowisku asystentki biura zarządu, a od 01.01.2021 r. do 31.12.2021 r. jako młodszy specjalista ds. administracji biura. Natomiast R. K. w (...) SPÓŁKA KOMANDYTOWA zajmował następujące stanowiska pracy: Specjalisty ds. Monitoringu i Kontrolingu od 01.10.2015 r. do 31.12.2015 r., Specjalisty ds. Monitoringu od 01.01.2016 r. do 31.12.2016 r., Analityka Danych od 01.01.2017 r. do 31.12.2017 r., Starszego Analityka Danych od 01.01.2018 r. do 31.12.2019 r., Młodszego Menedżera ds. Analiz Logistycznych od 01.01.2020 r. do 31.07.2020 r. p.o. Kierownika Działu Planowania Łańcucha Dostaw od 01.08.2020 r. do 31.10.2020 r., Kierownika Działu Planowania Łańcucha Dostaw od 01.11.2020 r. do 31.08.2022 r., Zastępcy Kierownika Działu Planowania i Analiz od 01.09.2022 r. do 30.09.2023 r. Przedmiotem zaś umów zleceń była inwentaryzacja towaru w aptekach, które nie musiały pozostawać pod opieką zainteresowanej w ramach stosunku pracy. Dodatkowo P. L. (1) brała udział także przy organizacji akcji promocyjnych marek własnych (...). Czynności zarówno w ramach umowy o pracę jak i umowy zlecenia były realizowane w innych godzinach w innych miejscach. Proces wykonywania pracy nadzorowały różne osoby. Wykonywanie czynności odbywało się przy użyciu różnych narzędzi – gdyż programy do inwentaryzacji nie były używane normalnie przez pracowników spółki (...) S.A. D. sp.k. Ubezpieczeni – podobnie jak inni pracownicy płatnika zaangażowani w inwentaryzację w aptekach, nie mieli wątpliwości, kiedy realizowali umowę o pracę, a kiedy umowę zlecenie i choć nie w każdym przypadku ubezpieczeni zawsze wiedzieli na rzecz jakiej konkretnie spółki (...) realizują zlecenie, nie mieli wątpliwości, że nie pozostaje to w bezpośrednim związku z ich stosunkiem pracy. Nie było też żadnego przymusu zawierania tych umów. Pracodawca ich zawarcia nie oczekiwał, nie miały być one źródłem jego dodatkowych korzyści. To każdy z ubezpieczonych decydował czy chce zawrzeć dodatkowo umowę zlecenia na inwentaryzację z inną spółką czy nie.

W ocenie Sądu nie można było też uznać, że czynności wykonywane przez zainteresowanych w ramach umów cywilnoprawnych miały charakter uzupełniający do tych wykonywanych przez nich w ramach zawartych umów o pracę. Nawet to, że pracodawca oczekuje od pracowników, iż w pewnych zakresach będą oni wykonywali pracę także na rzecz innych kooperujących z nim podmiotów i poleca im tą pracę, nie jest jednoznaczne z tym że każda – jakakolwiek czynność wykonywana na rzecz tych podmiotów w ramach umów cywilnoprawnych z innym podmiotem jest wykonywana na rzecz pracodawcy. Płatnik jest, hurtownią farmaceutyczną i magazynem niefarmaceutycznym, zajmuje się logistyką. Przedmiotem przeważającej działalności płatnika jest sprzedaż hurtowa wyrobów farmaceutycznych i medycznych. Sprzedaje leki do aptek głównie (...) własnych i franczyzowych, ale też innych. Sprawuje on nadzór nad ich zaopatrzeniem na podstawie zawartych z nimi umów, nie odpowiada jednak za inwentaryzację w tych podmiotach. Za inwentaryzację aptek bowiem, na zasadach współpracy z tymi aptekami odpowiada inna spółka – (...) S.A. Skoro zatem płatnik nie odpowiada za tą sferę, nie miał zapotrzebowania na pracę własnych pracowników w tej materii. Jak wynika z zeznań świadków: M. W., B. G., zainteresowanegoR. K. (...) Sp. k. nie posiada działu inwentaryzacji. Sąd przy tym nie kwestionuje, że dobrze przeprowadzona inwentaryzacja w aptekach była poniekąd także w interesie hurtowni (...) sp. k. Jednakże – co już wspominano w kontekście art. 8 ust. 2a, nie chodzi o uzyskiwanie przez pracodawcę jakiejkolwiek korzyści, lecz wykonywanie pracy na jego rzecz – a tego w tym przypadku zabrakło.

Podkreślenia wymaga, też, fakt, że zawierająca z ubezpieczonymi umowy zlecenia spółka (...) sp. z o.o. odpowiedzialna za rekrutację pracowników dla grupy kapitałowej(...), w tym Płatnika – ale na innych polach niż inwentaryzacja (pracownicy magazynowi). Natomiast z pracownikami płatnika (...) sp. z o.o. zawierał umowy zlecenia celem dokonywania przez nich inwentaryzacji, tyle że dla (...) S.A., z którym także miała zawarte umowy na rekrutacje pracowników. To (...)S.A. zlecał wykonanie tych czynności (...) sp. z o.o. i za nie płacił. (...) sp. z o.o. płaciło zleceniobiorcom, a spółki prowadzące apteki płaciły (...) S.A za dokonanie inwentaryzacji. W przypadku inwentaryzacji w przepływie środków finansowych nigdzie nie występował płatnik (...) sp.k.

Bez wątpienia w przedmiotowej sprawie nie występuje więc konstrukcja modelowego trójkąta umów w świetle brzmienia cytowanego art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Na gruncie wypracowanej w doktrynie i judykatury jednolitego poglądu wskazany trójkąt umów obejmuje trzy umowy, tj. umowę o pracę; umowę zlecenia między pracownikiem a osobą trzecią oraz umowę o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą, na podstawie której pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej, na rzecz zleceniodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt AUa 1031/12, LEX 1254347, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2019 r., sygn. akt III AUa 301/18, LEX 2692949).

Warto także mieć na uwadze, że rekrutacja osób chętnych do prowadzenia inwentaryzacji w aptekach była prowadzona także na otwartym rynku np. za pomocą portalu internetowego Pracuj.pl – co również przemawia za uznanie, że praca przy inwentaryzacji nie miała związku z normalnie wykonywanymi czynnościami przez pracowników spółki (...)sp.k., a sporne umowy zlecenia nie były zawierane np. celem uniknięcia oskładkowania nadgodzin lub premii z tytułu stosunku pracy.

Na gruncie niniejszej sprawy nie można przyjmować, że choć w rozpoznawanej sprawie brak było formalnej umowy o podwykonawstwo, to skoro poza sporem pozostawała współpraca pomiędzy wszystkimi spółkami, wzajemne powiązania osobowe kapitałowe – w tym oparte na zasadzie wzajemnego kredytowania – tzw. cashpoolingu, przy przyjęciu, że przepływy finansowe mogą mieć różny tytuł i różną postać, należy uznać, że na gruncie rozpoznawanej sprawy do takiego finasowania pracy wykonywanej przez zleceniobiorców faktycznie doszło. Wskazać należy, że istnienie między pracodawcą powiązań osobowych lub kapitałowych nie przesądza jeszcze o zastosowaniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, jeśli nie zostanie ustalone, że pomiędzy tymi podmiotami doszło do porozumienia. Może tu chodzić
o każdy rodzaj umowy o współpracę, którego przedmiotem było określone zadanie. Płatnik, (...) sp. z o.o. i (...) S.A. niewątpliwie kooperowały, były powiązane kapitałowo
i osobowo, jednakże ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż obojętnym było - kto wykona zadanie inwentaryzacji, istotne zarówno przy sprzedaży i zakupie leków tj. z punktu widzenia spółek „aptecznych”, płatnika, (...) S.A. administrującego spółkami aptecznymi i sprawującego kontrole finansową, a w końcu (...) sp. z o.o. zapewniającego pracowników dla wszystkich przedsięwzięć grupy kapitałowej(...). Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, dostępnych dokumentów jak i zeznań świadków oraz zainteresowanych, za inwentaryzację odpowiadała stricte (...) S.A., która sama zlecała to zadanie do działu inwentaryzacji oraz sama lub za pośrednictwem (...) sp. z o.o. poszukiwała i zatrudniała do tego celu pracowników. Wykonywanie zadania inwentaryzacji objęte sporem – to bowiem było przedmiotem kwestionowanego zlecenia – nie było objęte przedmiotem porozumienia z płatnikiem – on nie był jego bezpośrednim beneficjentem, nie przechodził na niego rezultat pracy i zadanie to nie było przez niego jakkolwiek choćby pod pozorem przepływów z innego tytułu, w ramach innych wzajemnych między spółkami porozumień, finansowane. Brak więc było podstaw do stosowania art. 8 ust. 2a w tym przypadku.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie, postępowanie dowodowe, nie wykazało zatem, że zawarcie umów zlecenia przez zainteresowanych posłużyło uzyskaniu formalnego innego tytułu do ubezpieczeń, mimo nadal faktycznie realizowanego zobowiązania pracowniczego. Ubezpieczeni wykonując umowy cywilnoprawne, nie świadczyli pracy na rzecz własnego pracodawcy, a więc brak było podstaw do dodatkowego uiszczenia składek od osiągniętego
w ten sposób przychodu. Istniał więc obowiązek zapłaty składek przez zleceniodawcę, a nie pracodawcę.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił więc zaskarżone decyzje i orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego, Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c. i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. na rzecz wnioskodawcy tytułem zwrotu tych kosztów , w odniesieniu do R. K. kwotę 270 zł, w odniesieniu do K. R. kwotę 90 zł, zaś w odniesieniu do P. L. (1) kwotę 90 zł mając na uwadze wartość przedmiotu sporu odpowiednio na podstawie § 2 pkt 1 i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.