Wyrok z 8 lipca 2025, sygn. I C 557/24

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 lipca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 roku w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa M. H., G. K. i A. H.

przeciwko (...) (...) Bank S.A. z siedzibą W.

o ustalenie i zapłatę ewentualnie o ustalenie i zapłatę

I.  odmawia odrzucenia pozwu,

II.  ustala, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...), datowana na 28 czerwca 2007 r. zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. w K. (...)w Ł. jest w całości ex tunc nieważna.

Sygn. akt I C 557/24

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 20 lipca 2023 r. przeciwko (...) Bank S.A. powodowie A. H., M. H., G. K. domagali się:

1)  ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) datowana na 28.06.2007 r. zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. w K. (...) Oddział w Ł. w dniu 11.06.2008 r. jest w całości ex tunc nieważna (ewentualnie: bezskuteczna wobec powodów),

2)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów A. H. i M. H. kwoty 323.553,22 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 15-go dnia od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty,

ewentualnie,

3)  ustalenie, że powodowie nie są związani ex tunc następującymi postanowieniami umowy wskazanej w pkt 1: Tytułem – w zakresie słów „indeksowanego kursem (...), § 1 ust. 1 w zakresie od słów „indeksowanego kursem (...) do słowa „ryzyko”, § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 13 ust. 6 oraz, że powodowie nie są związani postanowieniami § 10 tej umowy w brzmieniu zmienionym postanowieniem § 1 aneksu nr (...) do w/w umowy z dnia 24.11.2009 r., postanowieniem §3 tego aneksu, jak również powodowie nie są związani aneksem nr (...) do w/w umowy z dnia 25.11.2010 r. w przypadku nieuwzględnienia żądania o ustalenie niezwiązania powodów postanowieniami aneksu nr (...) w całości wnosząc o ustalenie niezwiązania powodów postanowieniami § 1 ust. 2, § 2 ust. 1 zd. 2 oraz § 3 ust. 2 aneksu nr (...),

4)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów A. H. i M. H. kwoty 131.942,91 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 15-go dnia od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty.

Ponadto, wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów wynikającej z norm przepisanych kwoty tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego powodów z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, o których mowa w art. 98 §1 ¹ k.p.c.

W uzasadnieniu swoich żądań powodowie A. H. i M. H. wskazali, że chcieli uzyskać środki na zakup mieszkania na potrzeby własne.
W tym celu zawarli umowę o kredyt hipoteczny nr (...) indeksowanego do (...). Działali wówczas jako konsumenci w rozumieniu art. 22 ¹ k.c. Przede wszystkim w spornej umowie nie uregulowano wiążącej bank metody ustalania kursów, o których mowa w § 9 ust. 2 i § 10 ust. 3 umowy. Nie zostało ustalone w sposób precyzyjny umożliwiający konsumentowi weryfikację czy bank rzeczywiście prawidłowo wylicza ów kurs, czy nie zaniża nadmiernie kursu kupna albo nie zawyża kursu sprzedaży. Klauzule indeksacyjne tak skonstruowane jak w spornej umowie, mają charakter niedozwolony. Określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołanie do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron. Powodowie wskazali, że eliminacja klauzuli indeksacyjnej może prowadzić do jej nieważności. Ewentualnie umowa może być wykonywana jednak w zmienionym brzmieniu na skutek usunięcia z jej treści postanowień niedozwolonych. Zdaniem powodów ich roszczenie pieniężne nie jest w żadnej części przedawnione. Wskazali, że mają interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w żądaniu ustalenia.

(pozew k. 4-21v)

W piśmie z dnia 19.09.2023 r. powodowie wnieśli o:

- zawieszenie postępowania na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. ze skutkiem od dnia 20.07.2023 r.,

- wezwanie na podstawie art. 174 § 3 k.p.c. do udziału w sprawie (...) (...) Bank S.A. M. K.,

- podjęcie zawieszonego postępowania na podstawie art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c. w części dotyczącej roszczeń niepieniężnych dochodzonych w pkt 1.1. petitum pozwu, ewentualnie w pkt 2.1. petitum pozwu, z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego (...) Bank S.A. w W. w upadłości – M. K..

(pismo powodów – k. 95)

Postanowieniem z dnia 22.09.2023 r. Sąd na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. postępowanie w sprawie zwiesił z uwagi na toczące się postępowanie upadłościowe oraz wezwał syndyka M. K. do udziału w sprawie.

(postanowienie z dnia 22.09.2023 r. – k. 97)

Powodowie w piśmie z dnia 03.01.2024 r. wnieśli o podjęcie w części zawieszonego postępowania tj. w zakresie żądania ustalenia.

(pismo powodów – k. 124-125)

Postanowieniem z dnia 27.03.2024 r. Sąd podjął postępowanie w zakresie żądania ustalenia nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu ewentualnie w zakresie ustalenia bezskuteczności jej zapisów z udziałem syndyka pozwanego oraz wezwał syndyka M. K. do udziału w sprawie.

(postanowienie z dnia 27.03.2024 r. – k. 129)

Pismem z dnia 26.04.2024 r. (...) (...) Bank S.A. wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 27.03.2024 r. w części tj. dotyczącej podjęci zawieszonego postępowania. Ponadto, wniósł stosowanie do art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c. w zw. z art. 145 ust. 1 w zw. z art. 146 ustawy prawo upadłościowe o zawieszenie postępowania do czasu wyczerpania trybu związanego z ustaleniem listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (...) Bank S.A w upadłości, prowadzonym przed Sądem Rejonowym dla m. st, W. w W., Wydział XVIII Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ( (...)).

(pismo z dnia 26.04.2024 r. – k. 134-138)

W odpowiedzi na pozew syndyk masy upadłości pozwanego wniósł o:

- na podstawie art. 199 § 1 pkt 2) kodeksu postępowania cywilnego o odrzucenie pozwu w całości z uwagi na trwające postępowanie upadłościowe, w którym wierzycielom przysługuje prawo zgłoszenia wierzytelności syndyka masy upadłości,

- ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia wniosku z pkt 1, wniósł o przekazanie sprawy syndykowi masy upadłości jako zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym zarówno w zakresie roszczenia o ustalenie,

- ewentualnie, o przekazanie sprawy syndykowi masy upadłości jako zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, zarówno w zakresie roszczenia o ustalenie,

- ewentualnie, oddalenie powództwa w całości jako oczywiście bezzasadnego,

- stosowanie do art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec pozwanego, zawisłego przed Sądem Rejonowym dla m. st. Warszawy w W., sygn. akt WA1M/GU/188/2023,

- ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku z pkt 4.1. powyżej, na mocy art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c. w zw. z art. 145 ust. 1 w zw. z art. 146 ustawy prawo upadłościowe o zawieszenie postępowania do czasu wyczerpania trybu związanego z ustaleniem listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (...) Bank S.A w upadłości, prowadzonym przed Sądem Rejonowym dla m. st, W. w W., Wydział XVIII Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ( (...)),

- na mocy art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. oraz art. 145 ust. 1 p.u. zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec pozwanego bądź wyczerpania trybu związanego z ustaleniem listy wierzytelności w toku prowadzonego przez (...) postępowania upadłościowego,

- zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z kwotą 34 złotych tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (odpowiadającej dwukrotności kwoty 17,00 zł odpowiednio dla każdego z pełnomocników) oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie, zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Przyznał, że strony zawarły umowę kredytu indeksowanego do (...). Zaprzeczył, aby w umowie znajdowały się postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 385 ¹ k.c., w tym w szczególności w zakresie określania kursu. W jego ocenie skutkiem zarzucanej abuzywności nie może być uznanie umowy kredytu za nieważną w całości lub części. Zakwestionował status konsumenta po stronie powodów.

(pismo syndyka pozwanego – k. 161-170)

Pismem z dnia 01.08.2024 r. (...) (...) Bank S.A. wniósł o zawieszenie postępowania z urzędu na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt (...) na skutek pytania prawnego Sądu Apelacyjnego w W. skierowanego postanowieniem z dnia 16.01.2024 r. w sprawie o sygn. akt (...).

(pismo z dnia 01.08.2024 r. – k. 196-198)

Powodowie w piśmie z dnia 28.08.2024 r. wniósł o oddalenie wniosków pozwanego o zawieszenie postępowania, wniosku o odrzucenie pozwu oraz wniosku o przekazanie sprawy syndykowi.

(pismo powodów – k. 251-254v.)

Sąd na rozprawie w dniu 08.07.2025 r. oddalił wniosek o zawieszenie postępowania oraz przekazanie sprawy syndykowi.

(protokół rozprawy – k. 273)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie M. H. i A. H. potrzebowali środków finansowych na zakup mieszkania w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Z uwagi na to, że nie mieli zdolności kredytowej umowę wraz z nimi zawarł brat powódki - G. K..

Wnioskiem z dnia 11.06.2007 r. wystąpili do poprzednika prawnego pozwanego (...) Bank S.A. (...) Oddział w Ł. o udzielenie im kredytu w kwocie 250.000 zł indeksowanego kursem waluty (...) na okres 30 lat. Jako cel kredytowania wskazali zakup nieruchomości na rynku wtórnym.

W dacie złożenia wniosku kredytowego powód M. H. pracował na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i osiągał dochód w walucie PLN, zaś G. K. pracował również na podstawie umowy o pracę lecz osiągał dochód w funtach. Powódka nie pracowała.

Powodowie w dniu 11.06.2007 r. podpisali oświadczenie, że po zapoznaniu się z występującym ryzykiem kursowym oraz ryzykiem wynikającym ze zmiennej stopy procentowej wnoszą o udzielenie kredytu indeksowanego do waluty obcej.

Pozwany wydał pozytywną decyzję kredytową.

(dowód: zeznania powodów – k. 273v.- 274, wniosek o kredyt k. 174-181, oświadczenie kredytobiorcy o wyborze waluty – k. 185, decyzja kredytowa – 182-184v.)

Następnie powodowie, jako konsumenci zawarli z (...) Bank S.A. (...) Oddział w Ł. z siedzibą w K. - umowę kredytu indeksowanego do (...) nr (...). Umowa sporządzona została w dniu 28.06.2007 r., a podpisana przez strony w dniu 09.07.2007 r.

Zgodnie z zawartą umową Bank zobowiązał się udzielić powodom kredytu w kwocie 262.979,54 zł indeksowanego kursem (...) w warunkach określonych w niniejszej umowie kredytowej, przy założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy równowartość kredytu wyniosłaby 117.980,95 CHF. Rzeczywista równowartość zostanie określona po wypłacie kredytu (§ 1 ust. 1 umowy). Kredytobiorcy oświadczyli, że są świadomi ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko (§ 1 ust. 1 umowy).

Kredyt był przeznaczony na pokrycie części kosztów nabycia lokalu mieszkalnego oraz na uiszczenie składek z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości, ubezpieczenia spłaty kredytu na wypadek śmierci lub trwałej niezdolności do pracy, ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych jak również na uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu (§ 2 ust. 4, § 4 ust. 1 umowy).

Umowa zawarta została na okres 360 miesięcy w formie rat równych kapitałowo–odsetkowych (§ 1 ust. 2 umowy). Spłata kredytu zabezpieczona była hipoteką kaucyjną ustanowioną na kredytowanej nieruchomości powodów do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu (§ 3 ust. 1 umowy).

W myśl § 1 ust. 3 umowy oprocentowanie kredytu miało zmienny charakter i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 4,55 % w skali roku. Składało się na nie suma obowiązującej stawki (...) i stałej marży Banku, która wynosiła 2,15 %. Kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania i akceptują to ryzyko (§ 1 ust. 3 zdanie drugie).

Zgodnie z § 1 ust. 4 umowy rata kapitałowo-odsetkowa przy założeniu uruchomienia całości kredytu w dacie sporządzenia niniejszej umowy wynosiłby 673,59 CHF. Rzeczywista wysokość rat odsetkowych lub rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona w harmonogramie rat. Na dzień sporządzenia umowy odsetki karne kredytu wynoszą 9,10 % i ulegają zmianie w przypadku zmiany indeksu (...) na zasadach określonych w § 13 umowy i nie większe niż odsetki maksymalne. Natomiast po przewalutowaniu kredytu na PLN na podstawie § 14 ust. 3 odsetki karne na dzień sporządzenia umowy wynoszą 16,90 %, nie większe niż odsetki maksymalne ulegają zmianie w przypadku zmiany indeksu (...) (§ 1 ust. 5 umowy).

Jednorazowa prowizja za udzielenie kredytu została ustalona na 0,00 zł (§ 1 ust. 6 umowy).

W § 6 ust. 1 strony zdefiniowały pojęcie „Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów” jako tabelę sporządzoną przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili jej sporządzania i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP; tabela jest sporządzana o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy.

Ponadto strony w umowie ustaliły, że:

- kredyt Bank wypłaca bezgotówkowo w transzach na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę, o ile nie jest to sprzeczne z postanowieniami umowy - w terminach i wysokościach określonych w umowie kredytowej (§1 ust. 10 zdanie 1 umowy),

- w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków będzie przeliczana do (...) według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków (§ 9 ust. 2),

- wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do (...) obowiązującego w dniu spłaty (§ 10 ust. 3),

- oprocentowanie kredytu jest zmienne i ulega zmianie w pierwszym dniu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu (...). Indeks (...) dla każdego miesiąca oblicza się jako średnią arytmetyczną stawek LIBOR 3M obowiązujących w dniach roboczych w okresie liczonym od 26 dnia miesiąca, poprzedzającego miesiąc ostatni do 25 dnia miesiąca poprzedzającego zmianę (§ 13 ust. 1 i 2 umowy). W przypadku gdy 26 dzień miesiąca jest dniem wolnym od pracy, średnia stawek LIBOR 3m obliczana jest od najbliższego dnia roboczego następującego po tym dniu. W przypadku, gdy 25 dzień miesiąca jest dniem wolnym od pracy, średnia stawek LIBOR 3 M obliczana jest od najbliższego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. Indeks (...) obliczany jest do dwóch miejsc po przecinku (§ 13 ust. 3 i 4 umowy). Indeks (...) ulega zmianie w okresach miesięcznych i obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca, jeżeli wartość indeksu jest różna od obowiązującej stawki indeksu (...) o przynajmniej 0,1 punktu procentowego (§ 13 ust. 5). Zgodnie z § 13 ust. 6 umowy w przypadku likwidacji stawki LIBOR, Bank w terminie 14 dni od daty jej likwidacji określi nowy czynnik, na podstawie, którego określane będzie oprocentowanie kredyty, nie spowoduje to jednak zwiększenia marży ryzyka banku. Nowy wskaźnik obowiązywać będzie od 1-go dnia kwartału następującego po kwartale, w którym stawka LIBOR ulegnie zmianie,

- jeżeli kredytobiorca mimo upływu okresu wypowiedzenia nie ureguluje należności, Bank w następnym w dniu po upływie terminu wypowiedzenia dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów. Poczynając od dnia przewalutowania Bank pobiera od wymagalnego kapitału karne odsetki w wysokości 2-krotności oprocentowania kredytów udzielanych w PLN (nie indeksowanych do waluty obcej) przy zastosowaniu aktualnego z dnia przewalutowania wskaźnika (...) oraz marży obowiązującej w dniu wypłaty kredytu lub jego pierwszej transzy (§ 14 ust. 3),

- Bank dokonując zmiany oprocentowania, zawiadamia Kredytobiorcę, Poręczycieli i właścicieli nieruchomości o aktualnej stopie oprocentowania oraz dacie jej wprowadzenia, doręczając nowy harmonogram spłat listem poleconym. Zawiadomienie o zmianie oprocentowania staje się integralną częścią umowy i nie wymaga aneksu (§ 14 ust. 6)

- do czasy przedłożenia przez kredytobiorcę odpisu z KW, o którym mowa w § 12 ust. 1 kredytobiorca zobowiązany jest do zabezpieczenia zobowiązania z tytułu umowy kredytu poprzez przedłożenie weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową. W przypadku, gdy Kredytobiorca zobowiązany jest do uiszczania opłaty z tytułu niskiego wkładu własnego, zabezpieczenie w postaci weksla wraz z deklaracją wekslową obowiązuje do czasu wygaśnięcia obowiązku uiszczenia tejże opłaty. Bank poprzez jednostronne oświadczenie może przedłużyć termin zabezpieczenia wekslowego, jeżeli kredytobiorca ma opóźnienia w spłacie kredytu. Bank powiadamia o tym kredytobiorcę i poręczyciela. Po ustaniu zabezpieczenia wekslowego, weksle podlega komisyjnemu zniszczeniu, z którego sporządza się protokół, chyba że wraz z odpisem z KW Kredytobiorca zażąda zwrotu weksla lub kredyt podlega ustawie o kredycie konsumenckim ( § 16 ust. 1 i 2),

- przewalutowanie następuje według kursów, z zastrzeżeniem ust. 5:

a) kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą,

b) sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie, na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN (§ 20 ust. 3).

Na mocy § 25 ust. 1 do spraw nieuregulowanych umową zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa bankowego i Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, stanowiącego integralną część umowy.

(dowód: umowa kredytu hipotecznego k. 30-41, wydruk z księgi wieczystej kredytowanej nieruchomości – k. 79-83)

Umowa nie była indywidulnie negocjowana przez strony.

(dowód: zeznania powodów – k. 273v.- 274)

Kredyt został wypłacony powodom zgodnie z złożoną dyspozycją wypłaty. Powodowie M. H. i A. H. spłacali kredyt w walucie PLN.

(dowód: zaświadczenie wraz historią zadłużenia oraz wpłat tytułem spłaty kredytu – k. 47-51, wyciąg – k. 52-70, historia rachunku – k. 71-78, zeznania powodów – k. 273v.- 274)

W dniu 24.11.2009 r. strony podpisały aneks nr (...) do ww. umowy na mocy którego zmianie uległ § 6 oraz § 10 umowy. W związku z zmianą treści umowy kredyt miał być spłacany w PLN, natomiast wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut ustalonego przez Narodowy Bank Polski.

Następnie, strony podpisały aneks nr (...), który został sporządzony w dniu 25.11.2011 r. na mocy którego została odroczona płatność rat kredytu.

(dowód: aneks z nr 1 – k.42-43, aneks nr (...) – k. 44-46, oraz k. 175-177, oświadczenie o ponoszeniu ryzyka walutowego i zmiennej stopy oprocentowania – k. 186)

W kredytowanej nieruchomości powodowie nie prowadzili działalności gospodarczej. Od 2024 r. pod adresem kredytowanej nieruchomości zarejestrowana jest działalność syna powodów M. H. i A. H.. Nie świadczy on usług w kredytowanej nieruchomości. Mieszkanie powodów nie było wynajmowane.

(dowód: zeznania powodów – k. 273v.- 274)

Pozwany (...) Bank S.A. w W. jest następcą prawnym (...) Bank S.A. DomBank Hipoteczny Oddział w Ł. z siedzibą w K..

(okoliczność bezsporna)

W dniu 20.07.2023 r. Sąd Rejonowy dla m.st. W. w W., XVIII Wydział Gospodarczy postanowieniem w sprawie o sygn. akt (...) ogłosił upadłość (...) Bank S.A. Powodowie dokonali zgłoszenia swojej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

(dowód: zeznania powodów – k. 273v.- 274, okoliczność bezsporna)

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powodów o ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) datowana na 28.06.2007 r. zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. w K. (...) Oddział w Ł. w dniu 11.06.2008 r. jest w całości nieważna uznano za zasadne. W ocenie Sądu, mimo, że sama konstrukcja umowy nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, to jednak zawiera ona postanowienia niedozwolone, których eliminacja skutkuje obiektywnym brakiem możliwości jej wykonania przez obie strony zgodnie z jej istotą.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty oraz zeznania powodów nie stwierdzając podstaw do podważenia ich wiarygodności.

Powodowie w pierwszym rzędzie domagali się ustalenia, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) datowana na 28.06.2007 r. zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. w K. (...) Oddział w Ł. w dniu 11.06.2008 r. jest w całości nieważna oraz zapłaty z tego tytułu. Tytułem żądania ewentualnego powodowie żądali ustalenia, że powodowie nie są związani postanowieniami umowy wskazanej w pkt 1: Tytułem – w zakresie słów „indeksowanego kursem (...), § 1 ust. 1 w zakresie od słów „indeksowanego kursem (...) do słowa „ryzyko”, § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 13 ust. 6 oraz, że powodowie nie są związani postanowieniami § 10 tej umowy w brzmieniu zmienionym postanowieniem § 1 aneksu nr (...) do w/w umowy z dnia 24.11.2009 r., postanowieniem §3 tego aneksu, jak również powodowie nie są związani aneksem nr (...) do w/w umowy z dnia 25.11.2010 r. w przypadku nieuwzględnienia żądania o ustalenie niezwiązania powodów postanowieniami aneksu nr (...) w całości wnosząc o ustalenie niezwiązania powodów postanowieniami § 1 ust. 2, § 2 ust. 1 zd. 2 oraz § 3 ust. 2 aneksu nr (...), oraz zapłaty z tego tytułu.

Z uwagi na fakt, iż postępowanie w zakresie żądania zapłaty zostało zawieszone, Sąd w toku niniejszego procesu rozstrzygnął wyłącznie o żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu wydając wyrok częściowy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowania sądowe dotyczące ustalenia, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 28.06.2007 r. jest nieważna, mimo ogłoszenia upadłości pozwanego może być kontynuowane. Należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest roszczenia oparte na przepisie art. 189 k.p.c., które nie jest wierzytelnością w rozumieniu art. 236 ustawy prawo upadłościowe. Z tego względu powodowie nie mogą w toku postępowania upadłościowego dokonać skutecznego zgłoszenia wierzytelności w zakresie żądania ustalenia nieistnienia stosunku prawnego. Tego rodzaju żądanie nie zostanie uwzględnione na liście wierzytelności, w żadnej z kategorii. Jednocześnie wskazać należy, że przepis art. 144 ustawy prawo upadłościowe nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu niniejszej sprawy cywilnej.

Sposób przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego (...) Bank S. A., polegający na przeniesieniu aktywów do (...) S.A., a pozostawieniu kredytów „frankowych” w G. (...) Bank oznacza wyłączenie w praktyce z masy upadłości istotnych aktywów. W tej sytuacji pozbawienie konsumentów możliwości procesowego ustalenia ich sytuacji prawnej przez niekorzystną dla nich interpretację prawa upadłościowego doprowadzi do naruszenia ich praw.

Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek pozwanego o zawieszenie postępowania oraz o przekazanie sprawy syndykowi.

Sąd nie uwzględnił również wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt(...) na skutek pytania prawnego Sądu Apelacyjnego w W. skierowanego postanowieniem z dnia 16.01.2024 r. w sprawie o sygn. akt (...). Wniosek ten prowadził jedynie do wydłużenia postępowania. Dotychczasowe orzecznictwo sądów powszechnych pozwoliło na rozpoznanie niniejszej sprawy.

Rozważyć należy również zasadność zarzutu pozwanego dotyczącego braku dopuszczalności drogi sądowej, a tym samym odrzucenia pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Jak już zostało wskazane wcześniej żądanie niepieniężne będące przedmiotem tego procesu dotyczy masy upadłości, jednakże nie może być ono skutecznie dochodzone w postępowaniu upadłościowym – brak możliwości zgłoszenia roszczenia na liście wierzytelności. Powodom przysługuje droga sądowa w niniejszej sprawie, a jak wspomniano przepis art. 144 ustawy prawo upadłościowe temu się nie sprzeciwia. Wobec powyższego, Sąd odmówił odrzucenia pozwu, o czym orzekł w trybie art. 222 k.p.c. jak w punkcie I sentencji wyroku częściowego.

Powodowie mają interes prawny w wystąpieniu z żądaniem pozwu, a polega on na tym, że w istocie domagają się definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia nawiązanego na podstawie umowy stosunku prawnego lub jego treści w przypadku wyeliminowania niektórych ich postanowień z uwagi na ich niedozwolony charakter. W przypadku umowy długoterminowej, jakim jest objęta pozwem umowa kredytu, żądanie zwrotu kwot wypłaconych lub wpłaconych może wynikać z różnych przyczyn, zatem samo rozstrzygnięcie o uwzględnieniu lub oddaleniu żądania zapłaty na tle takiej umowy nie zawsze wyeliminuje wątpliwości co do jej istnienia lub treści. W świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku jak i Sądu Najwyższego powyższa kwestia nie budzi wątpliwości.

Zasadnicze postanowienia umowy w ocenie Sądu spełniają przesłanki z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia) i pozwalają na uznanie jej za umowę kredytu bankowego. Znane są bowiem strony umowy, kwota i waluta kredytu, cel, na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty (ratalnie), wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marża i zmiennej stopy referencyjnej) oraz inne niezbędne warunki wynikające z art. 69 ust. 2 powołanej ustawy.

Oceny postanowień ww. umowy nie zmienia fakt, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej przez przeliczenie wysokości sumy kredytowej wypłaconej w walucie polskiej na walutę obcą, ustalenie rat spłaty w walucie obcej i następnie przeliczanie wartości konkretnych spłat dokonywanych w walucie polskiej na walutę obcą i odpowiednie do tego określanie wysokości pozostałego do spłaty zadłużenia w tej właśnie walucie ( (...)).

Art. 358 ¹ § 2 k.c. wprost przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się przy tym, że w omawianym przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca (vide: wyroki SN w sprawie I CSK 4/07, I CSK 139/17, uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 339/06).

Umowa stron zawiera zatem elementy przedmiotowo istotne, które mieszczą się w konstrukcji umowy kredytu bankowego i stanowią jej w pełni dopuszczalny oraz akceptowany przez ustawodawcę wariant, o czym świadczy nadto wyraźne wskazanie tego rodzaju kredytów (indeksowanych i denominowanych) w treści art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego oraz wprowadzenie art. 75b prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r.

Nadto umowa stron jest dopuszczalna w świetle treści art. 353 ¹ k.c., zgodnie z którym strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Ryzyko zmiany kursu waluty obcej przyjętej jako miernik wartości świadczenia w walucie polskiej z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu - obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, a tym samym obniżając wysokość wierzytelności Banku z tytułu spłaty kapitału kredytu w stosunku do kwoty wypłaconej.

Trudno zatem uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża co do zasady obie strony. Nie ma również przeszkód, by strony w umowie określiły sposób ustalania kursu dla uniknięcia wątpliwości na tym tle w toku wykonywania umowy. Zamieszczenie postanowień w tym zakresie samo w sobie nie narusza zatem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, ani nie jest sprzeczne z naturą zobowiązania kredytowego.

Ustalony w umowie z konsumentem sposób ustalania kursu waluty indeksacyjnej przyjmowanego do rozliczeń umowy może natomiast być przedmiotem oceny, czy nie stanowi postanowienia niedozwolonego. W związku ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( (...)), zajętym w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie (...) na tle wykładni dyrektywy (...), i podtrzymanym tam poglądem dotyczącym natury klauzul wymiany (indeksacyjnych), które wprowadzając do umów kredytowych ryzyko kursowe, określają faktycznie główny przedmiot umowy (pkt 44 powołanego wyroku), postanowienia w tym zakresie podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie (art. 385 ^{( 1)} § 1 zd. drugie k.c.). W przypadku uznania ich za niedozwolone konieczne staje się również rozważenie skutków tego stanu rzeczy.

Pozwany kwestionował status konsumenta po stronie powodowej wskazując na rozbieżność pomiędzy adresem zamieszkania powodów wskazanym w pozwie, a adresem kredytowanej nieruchomości. Niemniej jednak z umowy i wniosku kredytowego wynika, że powodowie zaciągnęli kredyt na cele mieszkaniowe. Wbrew twierdzeniom pozwanego nie zachodzi rozbieżność pomiędzy adresem kredytowanej nieruchomości, a miejscem zamieszkania powodów A. H. i M. H.. Powódka zeznała „G. K. jest moim bratem. Nie mieliśmy pełnej zdolności do wzięcia kredyt, dlatego brat wystąpił jako żyrant. (…) w tej nieruchomości nie prowadziliśmy nigdy działalności gospodarczej. Od (...) syn prowadzi tam działalność gospodarczą, w segmencie informatycznym. Nie świadczy tam usług, jest ona tylko zarejestrowana. Nieruchomość nie była nigdy wynajmowana..” (protokół rozprawy – k. 273v.-274). Nie ulega wątpliwości, że powodowie zawarli umowę jako konsumenci w rozumieniu art. 22 ¹ k.c. Pozwany nie zakwestionował skutecznie powyższej okoliczności.

Przechodząc do oceny postanowień wskazywanych przez powodów jako niedozwolone, wskazać trzeba, że postanowienia § 1 ust. 1, § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 13 ust. 6 dotyczyły tzw. mechanizmu indeksacji. Przewidywały, że wysokość zobowiązania stron będzie wielokrotnie przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty indeksacyjnej. Kwota kredytu wypłaconego w PLN miała zostać przeliczona na (...) zgodnie z kursem kupna walut określonego w Tabeli Kursów obowiązującym w Banku w dniu uruchomienia środków (§ 9 ust. 2 umowy). Natomiast raty spłaty miały być obliczane według kursu sprzedaży walut określonego w Tabeli Kursów obowiązującym w Banku w dniu spłaty (§ 10 ust.3 umowy).

Bezspornie mechanizm (konkretny sposób) ustalania kursu nie został opisany w żaden sposób w umowie . W żaden bowiem sposób nie opisano szczegółowo, jak powstaje tabela zawierająca te kursy, co oznacza, że pozwany miał swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej.

W ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że umowa stron została zawarta na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez Bank. Kredytobiorcy mogli wybrać rodzaj kredytu, który najbardziej im odpowiadał, uzgodnić kwotę kredytu w walucie polskiej, natomiast nie uzgadniano z nimi wszystkich pozostałych postanowień, w szczególności nie uzgadniano kwestii tego, czy mogą skorzystać z innego kursu waluty niż przyjmowany przez pozwanego. Powódka zeznała, że „Nie mieliśmy wiedzy, że możemy negocjować umowę. (…) . Bak nie tłumaczył nam w jaki sposób będzie ustalał kurs (...) dla potrzeb rozliczenia umowy.” (k. 273v.-274).

W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia, że postanowienia umowy w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, wyznaczającego wysokość zobowiązania kredytobiorców względem pozwanego, zostały w przypadku umowy stron uzgodnione indywidualnie.

Oznacza to, że te postanowienia nie były uzgodnione indywidualnie z kredytobiorcami w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 i 3 k.c.

Z uwagi na to, że powodowie wskazywali, że ww. postanowienia są niedozwolone, należało rozważyć, czy – skoro dotyczą głównego przedmiotu umowy – są wystarczająco jednoznaczne i czy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy powodów jako konsumentów. Kwestionowane postanowienia przewidują indeksację kredytu kursem waluty obcej i odwołują się do tabeli, co do której wskazano jedynie, że chodzi o tabelę obowiązującą w banku, bez wskazania, w jaki konkretnie sposób jest ona ustalana i jak ustalane są umieszczone tam kursy walut. To zaś nie pozwala na jednoznaczne określenie zakresu tych postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorców. Trudno uznać, aby tak sformułowane postanowienia były wystarczająco jednoznaczne. Podkreślenia wymaga, że kwestionowane postanowienia wskazywały na dwa rodzaje kursów – kurs kupna do ustalenia wysokości kredytu w tej walucie po jego wypłacie w walucie polskiej oraz kurs sprzedaży do ustalenia wysokości kolejnych rat spłaty w PLN i spłaty całego zadłużenia w przypadku wypowiedzenia. Zważywszy, że sposób ustalania tych kursów nie został określony w umowie, oznacza to, że mogły być one wyznaczane jednostronnie przez Bank. Nie zmienia tego okoliczność, że w pewnym zakresie Bank mógł doznawać pewnych ograniczeń dotyczących wyznaczania kursu z uwagi na działania regulatora rynku, czy z uwagi na sytuację gospodarczą, gdyż nadal były to czynniki niezależne od kredytobiorców, na które kredytobiorcy nie mieli żadnego wpływu. Na tle tak ukształtowanych postanowień dotyczących kursu waluty, która ma być miernikiem waloryzacji (przeliczania) zobowiązań wynikających z umowy kredytu bankowego utrwalony jest pogląd, że mają one charakter niedozwolony, gdyż są „nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron” (vide uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 382/18 i przywołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu przyznanie sobie przez pozwanego we wskazanych postanowieniach jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powoda w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c., oceniane na datę zawarcia umowy (art. 385 ² k.p.c. – por. uchwała SN z 20.06.2018 r. w sprawie III CZP 29/17). Takie rozwiązania dawały bowiem Bankowi, czyli tylko jednej ze stron stosunku prawnego, możliwość przerzucenia na powodów całego ryzyka wynikającego ze zmiany kursów waluty indeksacyjnej i pozostawiały mu całkowitą swobodę w zakresie ustalania wysokości ich zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu. Nie ma zaś znaczenia, czy z możliwości tej Bank korzystał, ani to, czy w toku wykonywania umowy zmienił swoje zasady na bardziej transparentne. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy bowiem taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym zgodnie z art. 385 ² k.c. ewentualna abuzywność postanowień umowy podlega badaniu na datę jej zawarcia z uwzględnieniem towarzyszących temu okoliczności i innych umów pozostających w związku z umową objętą badaniem (vide uchwała SN z 20.06.2018 r. w sprawie III CZP 29/17).

W świetle powyższych okoliczności w ocenie Sądu wskazane wyżej postanowienia umowy dotyczące stosowania dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy (Bank) nie zostały uzgodnione indywidualnie z kredytobiorcami i kształtowały ich zobowiązania w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a zatem miały charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 ¹ k.c. i w związku z tym nie wiążą kredytobiorców w zakresie w jakim odnoszą się one do indeksacji kursem (...).

Wyeliminowanie wskazanych zapisów i związanie stron umową w pozostałym zakresie, czyli przy zachowaniu postanowień dotyczących indeksacji kredytu oznaczałoby, że kwota kredytu wypłaconego kredytobiorcom powinna zostać przeliczona na walutę szwajcarską, a kredytobiorcy w terminach płatności kolejnych rat powinni je spłacać w walucie polskiej, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma przy tym możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty.

Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią dyrektywy (...) dokonaną przez (...) w powołanym już wyżej wyroku z dnia 3.10.2019 r. w sprawie (...) w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy, skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje. Jedynie w drodze wyjątku możliwe jest zastosowanie w miejsce postanowienia niedozwolonego przepisu prawa o charakterze dyspozytywnym lub takiego, który można zastosować za zgodą obu stron – wyłącznie wtedy gdy brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta, który na takie niekorzystne rozwiązanie się nie godzi. W wyroku tym (...) wskazał, że nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego.

Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że brak możliwości stosowania norm o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego w walucie obcej np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., który posługuje się takim właśnie kursem w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Po pierwsze, świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały bowiem w PLN, a (...) był tylko walutą indeksacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie z dniem 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Nawet gdyby uznać, że art. 358 § 2 k.c. mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie, to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w (...) po wypłacie kredytu.

W ocenie Sądu brak określenia kursów wymiany i możliwości uzupełnienia umowy w tym zakresie skutkuje koniecznością wyeliminowania z umowy całego mechanizmu indeksacji, który - określony przy pomocy niedozwolonych postanowień dotyczących kursu wymiany - jawi się w całości jako sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy kredytobiorcy - konsumenta.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała również późniejsza zmiana tej umowy, wprowadzana na podstawie aneksu. Miałaby ona znaczenie, gdyby aneks został zawarty w celu jednoznacznego wyeliminowania postanowień niedozwolonych, o których abuzywności kredytobiorca został poinformowany lub miał tego świadomość, a nadto godził się na ich zastosowanie do przeszłych rozliczeń, w ramach zmiany umowy decydując się na ich wyeliminowanie wyłącznie na przyszłość. Tymczasem zmiana umowy za pomocą aneksu i spłata zadłużenia według średniego kursu NBP nie ma znaczenia. Saldo zadłużenia nie uległo zmianie i wynikało z pierwotnie wyliczonej kwoty udzielonego kredytu na podstawie abuzywnych postanowień. Zawarcie aneksu nie spowodowało, że została „naprawiona” pierwotna wadliwość umowy. Dodatkowo, należy podkreślić, że ustalenie czy określone postanowienie umowy było niedozwolone dokonuje się na chwilę zawarcia umowy, a nie aneksu zmieniającego tą umowę.

Wskazać należy, że w dniu 25.04.2024 r. została wydana przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego uchwała w sprawie o sygn. akt (...). Podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała ma moc zasady prawnej. Zgodnie z powyższą uchwałą:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego (...) z dnia 25.04.2024 r. oraz w świetle orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w B. odstąpił od dotychczasowego poglądu, że po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umowa stron nadal może być wykonywana. Wobec powyższego, eliminacja postanowień określających kurs wymiany i brak możliwości uzupełnienia umowy w tym zakresie skutkuje obiektywnym brakiem możliwości jej wykonania przez obie strony zgodnie z jej istotą, tj. jako umowy kredytu bankowego.

Z podanych przyczyn, na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) przy zastosowaniu art. 385 ¹ k.c., powództwo o ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) datowana na 28.06.2007 r. zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. w K. (...) Oddział w Ł. w dniu 11.06.2008 r. jest w całości ex tunc nieważna należało uwzględnić, o czym Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku częściowego.

Uwzględnienie tego żądania głównego dezaktualizuje potrzebę odnoszenia się do żądania ewentualnego.