Wyrok z 31 lipca 2025, sygn. I C 1548/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 lipca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Tadeusz Trojanowski
Protokolant:	Monika Atałap

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w W.

przeciwko K. Ś., M. Ś.

o zapłatę

1.  umarza postępowanie w ograniczonej części żądania pozwu;

2.  poleca zwrócić powodowi kwotę 3.470 (trzy tysiące czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwroty części opłaty od pozwu;

3.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

4.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej M. Ś. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku;

5.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego K. Ś. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.

SSO Tadeusz Trojanowski

Sygn. akt I C 1548/24

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 31 lipca 2025 roku

Pierwotnie powód (...) z siedzibą w W. domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych M. Ś. i K. Ś. na swoją rzecz kwoty 140.000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 września 2024 r. do dnia zapłaty. Ewentualnie wnosił o zasądzenie tej samej kwoty od obojga pozwanych, przy czym spełnienie świadczenia przez jednego z nich zwalniałoby drugiego do wysokości świadczenia spełnionego. Kolejno powód wskazał jako dalszy wariant żądania ewentualnego zasądzenie kwoty 140.000 zł od pozwanych po połowie, tj. po 70.000 zł od każdego z nich, również z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 września 2024 r. do dnia zapłaty.

Niezależnie od powyższego powód domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych na swoją rzecz kwoty 22.871,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 września 2024 r., tytułem zwrotu należności ponad nominalną kwotę kapitału kredytu, wynikającej – w jego ocenie – z konieczności urealnienia wysokości świadczenia banku. Ewentualnie wnosił o zasądzenie tej samej kwoty na podstawie przepisów art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Ewentualnie wnosił o zasądzenie wskazanej kwoty od każdego z pozwanych po 11.435,69 zł, także z odsetkami ustawowymi od dnia 17 września 2024 r.

Na wypadek nieuwzględnienia roszczenia związanego z urealnieniem świadczenia, powód – przy podtrzymaniu żądania zwrotu kapitału – wnosił o zmianę wysokości świadczenia powodowego w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza i ustalenie wartości wypłaconego kapitału kredytu na dzień pozwu na poziomie 167.226,47 zł. oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 27.226,47 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej (art. 358 ¹ § 3 k.c.). Ewentualnie zasądzenie tej kwoty z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z nich zwalnia drugiego, ewentualnie zasądzenie tej kwoty w od każdego z pozwanych w częściach równych t.j. po 13.613,23 zł.

Ponadto powód domagał się zasądzenia od pozwanych na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Niezależnie od powyższego wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, sygn. akt V ACa 580/22 z uwagi na fakt, że od wyniku postępowania z powództwa Kredytobiorcy zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku nieważności umowy należy się mu nie tylko zwrot nominalnego kapitału kredytu, ale również zwrot w wartości realnej, odpowiadającej obecnej sile nabywczej pieniądza. Twierdził, że bez takiego urealnienia kredytobiorcy byliby bezpodstawnie wzbogaceni kosztem banku.

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2024 r. Sąd zawiesił postępowanie do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt V ACa 580/22 toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach.

W toku postępowania, pismem z dnia 7 lutego 2025 r., powód częściowo cofnął powództwo. Cofnięcie objęło roszczenie główne z pkt I.1 petitum pozwu tj. żądanie zasądzenia od pozwanych kwoty 140.000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytowej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Jednocześnie powód podtrzymał pozostałe roszczenia, w szczególności żądanie zasądzenia od pozwanych kwoty 22.871,38 zł ponad nominalny kapitał kredytu, dochodzone jako „urealnienie” świadczenia banku w związku z nieważnością umowy kredytowej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 września 2024 r. do dnia zapłaty. Żądanie to zostało sformułowane w kilku wariantach: jako odpowiedzialność solidarna, jako odpowiedzialność in solidum oraz – ewentualnie – jako odpowiedzialność po połowie (po 11.435,69 zł od każdego z pozwanych).

Powód podtrzymał również roszczenia ewentualne oparte na konstrukcji waloryzacji sądowej (art. 358 ¹ § 3 k.c.), wskazując, że w przypadku nieuwzględnienia żądania dotyczącego urealnienia świadczenia, należna mu kwota powinna zostać ustalona z uwzględnieniem zmiany siły nabywczej pieniądza i określona na dzień pozwu na poziomie 167.226,47 zł oraz wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 27.226,47 zł. Także to żądanie zostało zgłoszone w wariancie jako odpowiedzialność po połowie (po 13.613,23 zł od każdego z pozwanych).

W uzasadnieniu modyfikacji powód podkreślał, że cofnięcie powództwa następuje wskutek prawomocnego rozliczenia kapitału w odrębnym postępowaniu, a nie stanowi uznania twierdzeń pozwanych.

Pozwani M. Ś. i K. Ś. wnieśli o oddalenie powództwa w całości, zarówno w zakresie roszczenia głównego, jak i roszczeń ewentualnych, a także o zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od każdego z oddalonych powództw ewentualnych.

Odnosząc się do żądania głównego obejmującego zwrot kwoty 140.000 zł, pozwani wskazali, że roszczenie to nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślili, iż kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w sprawie I C 977/21 przed Sądem Okręgowym w Gliwicach, a następnie w postępowaniu apelacyjnym V ACa 580/22, zakończonym prawomocnym wyrokiem. W tamtym postępowaniu ustalono, że powodom (obecnie pozwanym) przysługuje zwrot kwot uiszczonych na rzecz banku ponad 160.000 zł, przy czym różnica pomiędzy zapłaconym a należnym świadczeniem wyniosła 20.595,89 zł i taką kwotę sąd zasądził w pkt 2 wyroku. Tym samym wytoczenie niniejszego powództwa, opartego na tożsamym żądaniu, należy ocenić jako pozbawione podstawy prawnej, a w istocie jako oczywiście bezzasadne. Pozwani wskazali również, że sam powód w piśmie z dnia 17 września 2024 r. złożył oświadczenie o potrąceniu.

Pozwani zakwestionowali również roszczenia ewentualne powoda dotyczące waloryzacji świadczenia. Podnieśli, iż zgodnie z art. 358 ¹ § 3 i 4 k.c. świadczenia pieniężne pozostające w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa nie podlegają waloryzacji. Udzielanie kredytów stanowi zaś podstawowy przedmiot działalności gospodarczej banku, wobec czego świadczenie pieniężne wypłacone w ramach umowy kredytu pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Z tego względu brak jest podstaw prawnych do żądania waloryzacji przez bank.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2025 r. podjęto postępowanie w sprawie.

Na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. ustalono, iż od wyroku apelacyjnego została wniesiona skarga kasacyjna, jednak prawomocność wyroku apelacyjnego pozostaje aktualna i wiążąca na moment rozpoznania niniejszej sprawy. Pozwani zgłosili kaskadowo wnioski o zasądzenie kosztów procesu, wnosząc o zasądzenie odrębnie na rzecz każdego z nich kwoty po 5.400 zł razy 3, co razem daje 16.200 zł, uzasadniając to istnieniem w pozwie trzech żądań.

Sąd ustalił.

Powód w dniu 12 listopada 2007 r. zawarł z pozwanymi umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) denominowanego do waluty CHF. W wykonaniu tej umowy bank wypłacił pozwanym jednorazowo kapitał w wysokości 140.000 zł na okres 360 miesięcy od dnia 12 listopada 2007 r. do dnia 12 listopada 2037 r. na zasadach określonych w umowie

W odrębnym postępowaniu z powództwa kredytobiorców w sprawie I C 977/21 zapadł wyrok Sądu Okręgowego z dnia 1 czerwca 2022 r., w którym ustalono nieważność wyżej opisanej umowy kredytu oraz zasądzono 20.595,89 zł tytułem rozliczeń pomiędzy stronami, przyjmując teorię salda.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. bank skierował do pozwanych wezwanie do zapłaty kwoty 162.871,39 zł wyznaczając termin spełnienia świadczenia do dnia 16 września 2024 r.

Pismem z dnia 17 września 2024 r. doszło do złożenia przez bank oświadczenia o potrąceniu. W toku postępowania wyjaśniono, że datą czynności materialnoprawnej jest 17 września 2024 r.

Pismem z 29 listopada 2024 r. kredytobiorcy wezwali powodowy bank do zapłaty kwoty w wysokości 34.126,43 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia.

W dniu 27 grudnia 2024 r. bank przelał pozwanym kwotę 37.256,82 zł.

Apelacja banku od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 1 czerwca 2022 r. została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 grudnia 2024 r., w konsekwencji czego rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji uprawomocniło się.

W dniu 17 marca 2025 r. bank przelał pozwanym kwotę 42.877.,67 zł.

Ponadto postępowanie przed Sądem Rejonowym w Zabrzu z powództwa kredytobiorców przeciwko powodowi o zapłatę (sygn. akt VIII C 733/24) zakończyło się umorzeniem wobec cofnięcia pozwu – postanowienie Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 9 kwietnia 2025 r.

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody w postaci dokumentów, które podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzie art. 243 ² k.p.c. Prawdziwość oraz autentyczność dokumentów nie została zakwestionowana przez żadną ze stron. Sąd pominął dowód z przesłuchania stron, uznając, że w realiach sprawy dowód ten był zbędny i prowadziłby jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Materiał dowodowy miał bowiem charakter dokumentowy i był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pominął również dowód z opinii biegłych jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania.

Sąd ocenił zgromadzone dowody jako wiarygodne i spójne. Dokumenty urzędowe i prywatne nie były kwestionowane przez strony i nie budziły wątpliwości co do autentyczności ani treści. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na pełne i jednoznaczne odtworzenie przebiegu stosunku prawnego stron, losów umowy kredytu, przebiegu wcześniejszych postępowań oraz aktualnych roszczeń banku. Brak było potrzeby przeprowadzania dalszych dowodów.

Sąd zważył.

Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.

Istotne jest, że zarówno powód, jak i pozwani przedstawili szeroką argumentację, w zakresie swoich stanowisk. Z kolei w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby ani też obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, LEX nr 38240).

Na wstępie podkreślić należy, że dochodzone przez powoda roszczenia zostały już objęte wcześniejszym postępowaniem sądowym, zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt I C 977/21, oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt V ACa 580/22. Sądy obu instancji przesądziły w tamtej sprawie, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) jest nieważna i rozliczył strony zgodnie z teorią salda, zasądzając dla powodów (obecnie pozwanych) kwotę 20.595,89 zł. Wyroki te, korzystające z mocy wiążącej i powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), uniemożliwiają ponowne dochodzenie przez powoda roszczeń tożsamych co do podstawy i co do przedmiotu.

Sąd uznał jednak, że sprawę należało rozpatrywać całościowo. Poza roszczeniami dotyczącymi ,,urealnienia” świadczenia, pozostałe rozszerzenia powództwa okazały się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 355 k.p.c. Sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.

Powód dokonał skutecznego cofnięcia pozwu w zakresie kwoty 140.000 zł. Cofnięcie pozwu nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy, a tym samym nie wymagało zgody pozwanego, nie jest również sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego, ani tez nie zmierza do obejścia prawa.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. w związku z art. 203 k.p.c. umorzył postępowanie w zakresie żądania zapłaty kwoty 140.000 zł.

W związku z cofnięciem powództwa przed rozpoczęciem rozprawy powodowi przysługiwał zwrot połowy opłaty sądowej uiszczonej od cofniętego powództwa na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1144 ze zm.) tj. kwoty 3.470 zł.

W konsekwencji istota sporu sprowadza się do oceny, czy po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, bankowi przysługuje jeszcze roszczenie wobec kredytobiorców o zwrot świadczeń, a jeżeli tak – to czy roszczenie to obejmuje wyłącznie nominalną wartość wypłaconego kapitału, czy też jego wartość realną (zaktualizowaną).

Podstawą roszczeń powoda było twierdzenie, iż po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu przysługuje mu roszczenie o zwrot kapitału wypłaconego pozwanym, przy czym roszczenie to powinno obejmować nie tylko nominalną wartość wypłaconej kwoty, lecz również jej „realną wartość” ustalaną przy zastosowaniu mechanizmu waloryzacyjnego. Stanowisko to nie znajduje podstaw ani w przepisach prawa krajowego, ani w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W świetle utrwalonej linii orzeczniczej TSUE (m.in. wyroki z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, z 16 marca 2023 r., C-6/22, oraz z 12 stycznia 2024 r., C-488/23), przedsiębiorcy – w szczególności bankowi – nie przysługuje wobec konsumenta roszczenie wykraczające poza zwrot kapitału kredytu. Dopuszczenie możliwości waloryzacji świadczeń banku prowadziłoby w istocie do obejścia skutków nieważności umowy oraz do reaktywacji mechanizmów waloryzacyjnych, które zostały uznane za abuzywne. Byłoby to sprzeczne z celem dyrektywy 93/13, a tym samym niedopuszczalne w świetle prawa unijnego.

Również w Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 roku jednoznacznie przyjęto, iż bankowi przysługuje jedynie zwrot kapitału wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a żadne dodatkowe świadczenia nie należą się. Cała argumentacja strony powodowej w tym zakresie jest zatem niezasadna.

Na marginesie należy dodać, że o ile do pierwszych punktów wspomnianej uchwały zgłaszano zastrzeżenia oraz składano zdania odrębne, o tyle pogląd dotyczący zakresu świadczeń należnych bankowi ukształtował się jednolicie i dominuje w orzecznictwie. Może on podlegać różnej ocenie, jednak obecnie jest poglądem powszechnie akceptowanym. W konsekwencji wszystkie roszczenia banku wykraczające poza zwrot kapitału należało uznać za bezzasadne.

W ocenie sądu nie sposób również oprzeć żądania banku na przepisie art. 358 ¹ § 3 k.c. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i przewiduje możliwość sądowej waloryzacji świadczeń pieniężnych w sytuacjach nadzwyczajnych zmian siły nabywczej pieniądza. Nie może on jednak znaleźć zastosowania w przypadku roszczeń przedsiębiorcy wynikających z nieważnej umowy zawartej z konsumentem. Jest oczywistym, że bank jest podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo, a należne mu świadczenie z tytułu zwrotu wypłaconego kredytu pozostaje w związku z jego podstawową działalnością (prowadzeniem przedsiębiorstwa). Ponadto to żądanie jest sprzeczne z przepisami prawa europejskiego co zostało wyrażone bezpośrednio w orzeczeniu TSUE z 12 stycznia 2024 IC-488/23. Zastosowanie art. 358 ¹ § 3 k.c. w niniejszej sprawie oznaczałoby obejście przepisów o ochronie konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi i niweczyłoby sankcję nieważności umowy.

W konsekwencji roszczenie główne powoda, jak również roszczenia ewentualne oparte na konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia w zw. z art. 405 k.c. i art. 410 k.c., podlegały oddaleniu. Powód nie wykazał bowiem, aby po dokonaniu potrącenia i rozliczeniu stron w innym postępowaniu, istniały jakiekolwiek podstawy do ponownego dochodzenia od pozwanych zwrotu świadczeń.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało oddalone w całości, wobec czego powód jako strona przegrywająca obowiązany jest zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu. Jednak wniosek pozwanych o zasądzenie odrębnie na rzecz każdego z nich po 16.200 zł kosztów zastępstwa procesowego nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie sądu, niniejsze postępowanie nie wykroczyło poza typowe ramy spraw dotyczących kredytów frankowych i nie wiązało się z nadzwyczajnym nakładem pracy pełnomocnika strony powodowej, co uzasadniałby podwyższenie stawki wynagrodzenia. Brak było również podstaw do przyjęcia, że działania pozwanego nosiły cechy nadużycia prawa procesowego w rozumieniu art. 226 § 2 k.p.c.

Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych w wysokości 10.800 zł, ustalone według § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Łączna kwota kosztów procesu wyniosła zatem 10.800 zł. Mając na uwadze, że pozwani pozostają w związku małżeńskim, a ich obrona była tożsama i wspólna, Sąd – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą – rozdzielił te koszty po połowie, zasądzając od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwotę po 5.400 złotych.

SSO Tadeusz Trojanowski

.