sygn. I C 1436/23 31 lipca 2025 Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wyrok z 31 lipca 2025, sygn. I C 1436/23

Data orzeczenia 31 lipca 2025

Sąd Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wydział I Wydział Cywilny

Tagi

#Sąd Okręgowy w Olsztynie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 22 kc art. 56 kc art. 58 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 100 kpc art. 189 kpc art. 353 kc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)

art. 358 kc art. 385 kc art. 385 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 411 kc art. 481 kc art. 494 kc art. 498 kc

Sygn. akt: I C 1436/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa L. J., G. J. i J. J.

przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę

I. ustala, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 29.06.2007 r. przez powodów z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.) jest w całości nieważna,

II. ustala, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 27.08.2008 r. przez powodów z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.) jest w całości nieważna,

III. oddala powództwo o zapłatę kwoty 82.600 zł 64 gr (osiemdziesiąt dwa tysiące sześćset złotych sześćdziesiąt cztery grosze) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

IV. oddala powództwo o zapłatę kwoty 38.956 zł 3 gr (trzydzieści osiem tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt sześć złotych trzy grosze) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

V. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 58.581,62 CHF (pięćdziesiąt osiem tysięcy pięćset osiemdziesiąt jeden franków szwajcarskich sześćdziesiąt dwa centymy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 53.419,58 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 5.162,04 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia do rąk jednego z powodów skuteczne jest wobec pozostałych do wysokości dokonanej spłaty,

VI. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 37.094,40 CHF (trzydzieści siedem tysięcy dziewięćdziesiąt cztery franków szwajcarskich czterdzieści centymów) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 33.633,20 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.461,20 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia do rąk jednego z powodów skuteczne jest wobec pozostałych do wysokości dokonanej spłaty,

VII. oddala powództwo w pozostałym zakresie,

VIII. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 17.387 (siedemnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 16.217 (szesnaście tysięcy dwieście siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 1436/23

UZASADNIENIE

W pozwie przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniesionym dniu 13.09.2023 r. powodowie L. J., G. J. i J. J. żądali:

1) ustalenie, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 29.06.2007 r. przez powodów z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.) jest w całości nieważna, ewentualnie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z ww. umowy,

2) ustalenie, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 27.08.2008 r. przez powodów z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.) jest w całości nieważna, ewentualnie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z ww. umowy,

3) zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów do niepodzielnej ręki kwoty:

- 82.600,64 zł i 82.846,13 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty w zakresie umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...),

4) zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów do niepodzielnej ręki kwoty:

- 38.956,03 zł i 46.164,84 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty w zakresie umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...).

Ponadto, wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powodowie wskazali, że analiza postanowień obu umów kredytu dotyczących zasad określania kursów waluty, stosowanej do wyliczenia salda kredytu, a następnie jego rat (§ 2 ust. 1, § 2 ust. 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2, § 9 ust. 6 każdej z umów) prowadzi od wniosku, że w świetle art. 58 § 1 k.c. każda z umów jest sprzeczna z ustawą. Ukształtowane zostały z naruszeniem właściwości (natury) stosunku prawnego, co za tym idzie z przekroczeniem określonych w art. 353¹ k.c. granicy swobody umów. Są one sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a ich postanowienia naruszają art. 69 ust. 1 i 2 prawa bankowego. Ponadto, postanowienia dotyczące stosowania do rozliczeń umowy Tabeli kursowej tworzonej przez pozwany bank stanowią klauzule abuzywne odnoszące się do głównych świadczeń powodów. Usunięci niedozwolonych postanowień, wobec ich niejednoznaczności, powoduje brak możliwości dalszego wykonywania umowy. Jako podstawę żądania zapłaty wskazali przepis art. 410 § 1 i 2 k.c. oraz art. 405 k.c.

(pozew k. 4-27v)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Bank (...) S.A. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwany potwierdził fakt zawarcia z powodami umów kredytu, na warunkach w nich wskazanych, ich wykonywania przez powodów zgodnie z załączonym do odpowiedzi zestawieniem spłat. Pozwany zaprzeczył, że:

- nie wypełnił obowiązku informacyjnego w zakresie dotyczącym ryzyka związanego zaciągnięciem kredytu indeksowanego do (...),

- powodowie nie mieli możliwości negocjowania treści postanowień umownych,

- zobowiązanie powodów nie było wyrażone w walucie obcej,

- pozwany kształtował Tabele Kursowe w sposób dowolny,

- umowa kredytu zawiera klauzule niedozwolone,

- umowa kredytu jest nieważna lub bezskuteczna w jakimkolwiek zakresie,

- raty kredytu lub wartość kredytu były zawyżone lub płacone przez powodów w zawyżonej wysokości,

- pozwany jest zobowiązany do zapłaty względem powodów jakichkolwiek kwot z tytułu świadczenia nienależnego, w tym w szczególności jakichkolwiek należności dochodzonych pozwem.

(odpowiedź na pozew k. 147-168)

Pismem z dnia 08.07.2024 r. pozwany podniósł :

1. zarzut potrącenia wierzytelności powodów o zapłatę dochodzonej w niniejszej sprawie kwoty z wzajemną wierzytelnością pozwanego o zwrot kwoty udzielonego powodowi kredytu w ramach umowy kredytu 1 tj. kwoty 250.000 zł – na podstawie przepisów art. 410 w zw. z art. 405 k.c.,

2. zarzut zatrzymania (na wypadek nieuwzględnienia zarzutu potrącenia) kwoty 250.000 zł stanowiącej roszczenie pozwanego w stosunku do powodów o zwrot kwoty udzielonego powodom kredytu – na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 k.c.,

3. zarzut potrącenia wierzytelności powodów o zapłatę dochodzonej w niniejszej sprawie kwoty z wzajemną wierzytelnością pozwanego o zwrot kwoty udzielonego powodowi kredytu w ramach umowy kredytu 2 tj. kwoty 175.000 zł oraz kwoty 32.728,06 zł należnej pozwanemu ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu nr 2 w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku – na podstawie przepisów art. 410 w zw. z art. 405 k.c.,

4. zarzut zatrzymania (na wypadek nieuwzględnienia zarzutu potrącenia) kwoty 174.000 zł stanowiącej roszczenie pozwanego w stosunku do powodów o zwrot kwoty udzielonego powodom kredytu oraz kwoty 42.846,98 zł należnej pozwanemu ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu nr 2 w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku – na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 k.c.

(pismo pozwanego k. 184-188)

Powodowie pismem wniesionym w dniu 06.12.2024 r. dokonali modyfikacji powództwa. Rozszerzyli powództwo w zakresie roszczenia o zapłatę o kwotę:

- 3.461,20 CHF uiszczonych tytułem spłaty rat kapitałowo odsetkowych kredytu wynikających z umowy nr (...),

- 5.162,04 CHF uiszczonych tytułem spłaty rat kapitałowo odsetkowych kredytu wynikających z umowy nr (...),

w okresie od 02.05.2023 r. do dnia 01.03.2024 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16.07.2024 r. do dnia zapłaty.

Tym samym w zakresie roszczenia o zapłatę wnieśli o:

1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów do niepodzielnej ręki kwoty:

- 82.600,64 zł i 88.026,17 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a) od kwoty 82.846,13 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

b) od kwoty 5.162,04 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

w zakresie umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...),

2. zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów do niepodzielnej ręki kwoty:

- 38.956,03 zł i 49.626,04 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a) od kwoty 46.164,84 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

b) od kwoty 3.461,20 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

w zakresie umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...).

(pismo powodów – k. 287-299v.)

Pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, w tym wszystkie dotychczasowe twierdzenia, zarzuty i wnioski wnosząc o oddalenie powództwa w całości.

(pismo pozwanego – k. 320-323v.)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany (...) Bank (...) S.A. w W. jest następcą prawnym (...) Bank S.A. w W..

(bezsporne)

Powód G. J. zamierzał wraz z rodzicami wyremontować dom rodzinny. W tym celu powodowie jako konsumenci w 2007 r. i 2008 r. wystąpili do pozwanego Banku z wnioskiem o udzielenie kredytu.

(dowód: zeznania powodów – k. 340v-342)

Umowa kredytu (...) nr (...)

W dniu 29 czerwca 2007 r. powodowie, jako konsumenci zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego banku (...) S.A. z siedzibą w W. – umowę o kredyt na cele mieszkaniowe (...) nr (...). Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 250.000 zł, jak określono, „denominowanego (waloryzowanego) w walucie (...) na okres 300 miesięcy od dnia zawarcia umowy do dnia 01.06.2032 r. (§ 2 zd. 1 umowy). Celem kredytu był remont i modernizacja lokalu użytkowego związanego ze zmianą sposobu użytkowania parteru budynku byłej szkoły na lokal mieszkalny, położnego w miejscowości R. na działce nr (...), KW nr (...) oraz remont lokalu mieszkalnego położonego (...), KW nr (...) (§ 3 ust. 1 umowy).

( dowód: umowa kredytu z zał. k. 31-37, ogólne warunki umowy k. 41-43)

Zawarta przez strony umowa zawierała następujące postanowienia:

- kwota kredytu denominowanego (waloryzowanego) w (...) lub transzy kredytu zostanie określona według kursu kupna dewiz dla wyżej wymienionej waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu (§ 2 ust. 2),

- każda transza kredytu wykorzystywana jest w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu kwoty kredytu według kursu kupna dewiz dla (...) zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wykorzystania danej transzy (§ 4 ust. 1a),

- po okresie wykorzystania kredytu kredytobiorca zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami w 297 ratach miesięcznych w dniu 1 każdego miesiąca, począwszy od 01.10.2007 r. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona jest w (...). Spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla (...) zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu spłat. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych zależy od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla (...) obowiązującego w Banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości w/w kursu waluty ma wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorcę kredytu (§ 9 ust. 2),

- bank pobiera od kredytobiorcy prowizję przygotowawczą za udzielenie kredytu nie później niż w momencie uruchomienia pierwszej kredytu w wysokości 0,00 zł, co stanowi 0,00 % kwoty przyznanego kredytu (§ 6 ust. 1),

- w dniu zawarcia umowy opłata za każdorazowe wysłanie upomnienia oraz wezwanie do zapłaty wynosi 8 CHF za każde z tych pism. Kwota opłaty zostanie przeliczona na złote według kursu sprzedaży dewiz dla (...) zgodnie z Tabelą Kursów obowiązującą w Banku w dniu spłaty zaległej należności (§ 12 ust. 2).

Oprocentowanie kredytu określono jako zmienne i stanowiące sumę zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży w wysokości 1,05 punktów procentowych, z zastrzeżeniem ust. 6 umowy (§ 8 ust. 1 umowy).

W dniu zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 3,52 % w stosunku rocznym i było równe stawce odniesienia, którą była stawka rynku pieniężnego LIBOR 3-miesięczny z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc zawarcia umowy publikowana na stronie serwisu (...) lub też na jakimkolwiek ekranie zastępczym, powiększona o marżę banku, o której mowa wyżej (§ 8 ust. 2 umowy).

Umowa w § 11 ust. 4 zawierała oświadczenie kredytobiorców, że zostali poinformowani przez Bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz rozumieją wynikające z tego konsekwencje. Natomiast w § 11 ust. 5 zostało zawarte oświadczenie, że kredytobiorcy akceptują zasady funkcjonowania kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej, w szczególności zasady dotyczące określenia kwoty kredytu w walucie wskazanej w § 2 umowy, sposobu uruchomienia i wykorzystania kredytu określone w § 4 umowy oraz warunków jego spłaty określone w § 9 umowy oraz w przypadku, gdy kredyt podlega ubezpieczeniu w (...) S.A. także zasady opłacania składek należnych z tytułu ubezpieczenia, które określone zostały w załączniku nr 2 do umowy.

W Ogólnych Warunkach Kredytowania w zakresie udzielania kredytów na cele mieszkaniowe i pożyczek hipotecznych w (...) Banku S.A. zostały zawarte m.in. następujące postanowienia:

- bank nie pobierze prowizji za wcześniejszą spłatę części kredytu na cele mieszkaniowe w przypadku spłaty dokonanej raz na 12 miesięcy, w miesiącu przypadającym na rocznicę zawarcia umowy, w wysokości nieprzekraczającej 20% zadłużenia z tytułu kredytu, rozumianego jako kwota wykorzystanego i niespłaconego kredytu, według stanu na dzień złożenia przez kredytobiorcę dyspozycji wcześniejszej spłaty; w przypadku kredytów denominowanych w walutach obcych, w celu ustalenia uprawnienia kredytobiorcy do zwolnienia z prowizji, środki pieniężne w złotych przeznaczone na wcześniejszą spłatę kredytu zostaną przeliczone na walutę, w jakiej kredyt jest denominowany wg kursu sprzedaży dewiz dla tej waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku, w dniu złożenia dyspozycji wcześniejszej spłaty; zaliczenie tych środków na spłatę kredytu nastąpi według zasad określonych w umowie dla spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu denominowanego (§ 8 ust. 5 pkt 1),

- na pisemny wniosek kredytobiorcy bank może wyrazić zgodę na przekształcenie kredytu denominowanego (waloryzowanego) na kredyt złotowy, które nastąpi po przeliczeniu kwoty kredytu pozostającej do spłaty wraz z należnymi odsetkami według kursu sprzedaży dewiz dla waluty, w jakiej kredyt jest denominowany, zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązująca w Banku w dniu przekształcenia (§ 17 ust. 1 pkt 2).

Ani w umowie, ani w OWU nie zdefiniowano kursów kupna i sprzedaży dewiz, ani nie wskazano, jak ustalana jest tabela, z której miały one wynikać.

( dowód: umowa kredytu z zał. k. 31-37, ogólne warunki umowy k. 41-43, oświadczenie stwierdzające udzielenie kredytu – k. 44, oświadczenie o ustanowieniu umownej hipoteki kaucyjnej łącznej – k. 45, deklaracja wekslowa – k. 45v)

Powodowie nie mieli wpływu na wysokość kursów walut, ani sposób ich ustalania. Umowa została zawarta na wzorcu umownych, do którego powodowie nie mogli wprowadzić istotnych zmian.

(dowód: przesłuchanie stron k. 340v-342)

Kredyt został wypłacony powodom w dwóch transzach w dniu 06.07.2007 r.
i 04.09.2007 r. w łącznej kwocie 250.000 zł.

(dowód: zaświadczenie – k. 61-65 oraz k. 301-305, zestawienie – k. 173)

W dniu 16.12.2011 r. strony podpisały aneks nr (...) do umowy na podstawie, którego powodowie rozpoczęli spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 16.12.2011 r. – k. 38-40)

W okresie od 01.08.2007 r. do dnia 01.03.2024 r. na rzecz pozwanego została uiszczona z tytułu spłaty rat umowy kredytu kwota 58.581,62 CHF i 82.499,69 zł oraz 100 zł tytułem prowizji i 0,95 zł tytułem odsetek karnych.

( dowód: zaświadczenie – k. 61-65 oraz k. 301-305, zestawienie – k. 173, okoliczność przyznana przez pozwanego – k. 340v, przesłuchanie stron – k. 340v-341v)

Pismem z dnia 03.07.2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty na ich rzecz kwoty 82.600,64 zł i 82.364,13 CHF uiszczonych tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu wynikających z umowy nr (...) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W wezwaniu wskazali, że umowa kredytu jest nieważna. Pozwany odebrał wezwanie w dniu 13.07.2023 r. W odpowiedzi z dnia 01.08.2023 r. wskazał, że nie uwzględnił roszczeń powodów.

(dowód: pismo powodów z dnia 03.07.2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania i dowodem doręczenia – k. 71-87, pismo pozwanego – k. 88-92)

Pozwany pismem z dnia 13.06.2024 r. wezwał powodów do zapłaty kwoty 250.000 zł tytułem zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu i 42.846,98 zł tytułem kwoty należnej bankowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconą na podstawie umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia świadczenia banku, w terminie do dnia 04.07.2024 r. Wezwanie zostało odebrane w dniu 24.06.2024 r.

Następnie pismem z dnia 05.07.2024 r. pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu kwoty 250.000 zł i 42.846,98 zł ewentualnie skorzystaniu z prawa zatrzymania wskazanych kwot.

(dowód: pismo pozwanego z dnia 13.06.2024 r. wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 189-198, pismo pozwanego z dnia 05.07.2024 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 199-202)

Pismem z dnia 03.07.2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty na ich rzecz kwoty 5.162,04 CHF uiszczonych tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu w okresie od 02.05.2023 r. do 01.03.2024 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pozwany odebrał wezwanie w dniu 18.07.2024 r.

(dowód: pismo powodów z dnia 03.07.2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania i dowodem doręczenia – k. 310-317)

Umowa kredytu (...) nr (...)

W dniu 27 sierpnia 2008 r. powodowie, jako konsumenci zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego banku (...) S.A. z siedzibą w W. – umowę o kredyt na cele mieszkaniowe (...) nr (...). Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 175.000 zł, jak określono, „denominowanego (waloryzowanego) w walucie (...) na okres 360 miesięcy od dnia zawarcia umowy do dnia 02.08.2038 r. (§ 2 zd. 1 umowy). Celem kredytu był remont i modernizacja domu jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi, położnymi w miejscowości (...), działka (...), KW nr (...) oraz KW nr (...) (§ 3 ust. 1 umowy).

( dowód: umowa kredytu z zał. k. 46-51, ogólne warunki umowy k. 55-57v)

Zawarta przez strony umowa zawierała następujące postanowienia:

- po okresie wykorzystania kredytu kredytobiorca zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami w 357 ratach miesięcznych w dniu 1 każdego miesiąca, począwszy od 01.12.2008 r. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona jest w (...). Spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla (...) zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu spłat. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych zależy od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla (...) obowiązującego w Banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości w/w kursu waluty ma wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorcę kredytu (§ 9 ust. 2),

Oprocentowanie kredytu określono jako zmienne i stanowiące sumę zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży w wysokości 2,25 punktów procentowych, z zastrzeżeniem ust. 6 umowy oraz z zastrzeżeniem zmiany marży Banku na podstawie § 11a umowy (§ 8 ust. 1 umowy).

W dniu zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 4,01 % w stosunku rocznym i było równe stawce odniesienia, którą była stawka rynku pieniężnego LIBOR 3-miesięczny z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc zawarcia umowy publikowana na stronie serwisu (...) lub też na jakimkolwiek ekranie zastępczym, powiększona o marżę banku, o której mowa wyżej (§ 8 ust. 2 umowy).

W Ogólnych Warunkach Kredytowania w zakresie udzielania kredytów na cele mieszkaniowe i pożyczek hipotecznych w (...) Banku S.A. zostały zawarte m.in. następujące postanowienia:

Ani w umowie, ani w OWU nie zdefiniowano kursów kupna i sprzedaży dewiz, ani nie wskazano, jak ustalana jest tabela, z której miały one wynikać.

( dowód: umowa kredytu z zał. k. 46-51, ogólne warunki umowy k. 55-57v, oświadczenie stwierdzające udzielenie kredytu – k. 58, oświadczenie o ustanowieniu umownej hipoteki kaucyjnej łącznej – k. 59)

Powodowie nie mieli wpływu na wysokość kursów walut, ani sposób ich ustalania. Umowa została zawarta na wzorcu umownych, do którego powodowie nie mogli wprowadzić istotnych zmian.

(dowód: przesłuchanie stron k. 340v-341v)

Kredyt został wypłacony powodom w dwóch transzach w dniu 04.09.2008 r. i 25.11.2008 r. w łącznej kwocie 175.000 zł.

(dowód: zaświadczenie – k. 66-70 oraz k. 306-309, zestawienie – k. 174)

W dniu 16.12.2011 r. strony podpisały aneks nr (...) do umowy na podstawie, którego powodowie rozpoczęli spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 16.12.2011 r. – k. 52-54)

W okresie od 01.10.2008 r. do dnia 01.03.2024 r. na rzecz pozwanego została uiszczona z tytułu spłaty rat umowy kredytu kwota 37.090,40 CHF i 38.855,72 zł oraz 100 zł tytułem prowizji i 0,31 zł tytułem odsetek karnych.

( dowód: zaświadczenie – k. 66-70 oraz k. 306-309, zestawienie – k. 174 oraz k. 339, okoliczność przyznana przez pozwanego – k. 340v., przesłuchanie stron – k. 340v-341v)

Pismem z dnia 03.07.2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty na ich rzecz kwoty 38.956,03 zł i 46.164,84 CHF uiszczonych tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu wynikających z umowy nr (...) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W wezwaniu wskazali, że umowa kredytu jest nieważna. Pozwany odebrał wezwanie w dniu 13.07.2023 r. W odpowiedzi z dnia 01.08.2023 r. wskazał, że nie uwzględnił roszczeń powodów.

(dowód: pismo powodów z dnia 03.07.2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania i dowodem doręczenia – k. 71-87, pismo pozwanego – k. 88-92)

Pozwany pismem z dnia 13.06.2024 r. wezwał powodów do zapłaty kwoty 175.000 zł tytułem zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu i 32.728,06 zł tytułem kwoty należnej bankowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconą na podstawie umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia świadczenia banku, w terminie do dnia 04.07.2024 r. Wezwanie zostało odebrane w dniu 24.06.2024 r.

Następnie pismem z dnia 05.07.2024 r. pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu kwoty 175.000 zł i 32.728,06 zł ewentualnie skorzystaniu z prawa zatrzymania wskazanych kwot.

(dowód: pismo pozwanego z dnia 13.06.2024 r. wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 189-198, pismo pozwanego z dnia 05.07.2024 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 199-202)

Pismem z dnia 03.07.2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty na ich rzecz kwoty 3.461,20 CHF uiszczonych tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu w okresie od 02.05.2023 r. do 01.03.2024 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pozwany odebrał wezwanie w dniu 18.07.2024 r.

(dowód: pismo powodów z dnia 03.07.2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania i dowodem doręczenia – k. 310-317)

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powodów o ustalenie, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 29.06.2007 r. oraz umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 27.08.2008 r. są nieważne, uznano za zasadne. W ocenie Sądu, mimo, że sama konstrukcja umów nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, to jednak zawiera ona postanowienia niedozwolone, których eliminacja skutkuje obiektywnym brakiem możliwości ich wykonania przez obie strony zgodnie z jej istotą. W konsekwencji uwzględnieniu podlegało też żądanie powodów o zapłatę w walucie obcej. Natomiast oddaleniu podlegało żądania zapłaty w walucie polskiej z uwagi na to, że powodowie mogli żądać jedynie zwrotu uzyskanej przez pozwanego korzyści, a jak niniejsze postępowanie wykazało udostępniony powodom kapitał kredytu z każdej umowy nie został przez nich jeszcze spłacony.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty oraz zeznania świadków i powodów nie stwierdzając podstaw do podważenia ich wiarygodności.

Świadek J. L. (k. 237-241) i K. D. (k. 243-257) wskazali, że nie uczestniczyli w procesie udzielenia kredytu powodom. Zeznali na temat ogólnych kwestii związanych z funkcjonowaniem kredytów i finansowaniem banku oraz konstrukcji umów.

Powodowie mają interes prawny w wystąpieniu z żądaniem pozwu, a polega on na tym, że w istocie domagają się definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia nawiązanego na podstawie umów stosunku prawnego lub jego treści w przypadku wyeliminowania niektórych postanowień z uwagi na ich niedozwolony charakter. W przypadku umowy długoterminowej, jakim jest objęta pozwem umowa kredytu, żądanie zwrotu kwot wypłaconych lub wpłaconych może wynikać z różnych przyczyn, zatem samo rozstrzygnięcie o uwzględnieniu lub oddaleniu żądania zapłaty na tle takiej umowy nie zawsze wyeliminuje wątpliwości co do jej istnienia lub treści. W świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku jak i Sądu Najwyższego powyższa kwestia nie budzi wątpliwości.

Wyjaśnić należy, że mimo zawartych w umowie sformułowań, że kredyt udzielony powodom jest denominowany, to faktycznie miał on charakter kredytu indeksowanego. Kwota kredytu była bowiem ustalona w PLN i dopiero w efekcie zabiegu waloryzacyjnego przeliczono ją na (...). Strony niniejszego procesu łączyły zatem umowy kredytu indeksowanego do (...), co ostatecznie nie było sporne w sprawie.

Z uwagi na to, że obie zaskarżone przez powodów umowy zawierają tożsame postanowienia dotyczące klauzuli indeksacyjnej zostaną one omówione jednocześnie.

Zasadnicze postanowienia umów w ocenie Sądu spełniają przesłanki z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie ich zawarcia) i pozwalają na uznanie ich za umowy kredytu bankowego. Znane są bowiem strony umów, kwota i waluta kredytu, cel, na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty (ratalnie), wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marża i zmiennej stopy referencyjnej) oraz inne niezbędne warunki wynikające z art. 69 ust. 2 powołanej ustawy.

Oceny postanowień ww. umowy nie zmienia fakt, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej przez przeliczenie wysokości sumy kredytowej wypłaconej w walucie polskiej na walutę obcą, ustalenie rat spłaty w walucie obcej i następnie przeliczanie wartości konkretnych spłat dokonywanych w walucie polskiej na walutę obcą i odpowiednie do tego określanie wysokości pozostałego do spłaty zadłużenia w tej właśnie walucie ( (...)).

Art. 358^{(
1)} § 2 k.c. wprost przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się przy tym, że w omawianym przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca (vide: wyroki SN w sprawie (...), uzasadnienie wyroku SN w sprawie (...)).

Umowy stron zawierały zatem elementy przedmiotowo istotne, które mieszczą się w konstrukcji umowy kredytu bankowego i stanowią jej w pełni dopuszczalny oraz akceptowany przez ustawodawcę wariant, o czym świadczy nadto wyraźne wskazanie tego rodzaju kredytów (indeksowanych i denominowanych) w treści art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego oraz wprowadzenie art. 75b prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r.

Nadto umowa stron jest dopuszczalna w świetle treści art. 353¹ k.c., zgodnie z którym strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Ryzyko zmiany kursu waluty obcej przyjętej jako miernik wartości świadczenia w walucie polskiej z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu - obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, a tym samym obniżając wysokość wierzytelności Banku z tytułu spłaty kapitału kredytu w stosunku do kwoty wypłaconej.

Trudno zatem uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża co do zasady obie strony. Nie ma również przeszkód, by strony w umowie określiły sposób ustalania kursu dla uniknięcia wątpliwości na tym tle w toku wykonywania umowy. Zamieszczenie postanowień w tym zakresie samo w sobie nie narusza zatem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, ani nie jest sprzeczne z naturą zobowiązania kredytowego.

Ustalony w umowie z konsumentem sposób ustalania kursu waluty indeksacyjnej przyjmowanego do rozliczeń umowy może natomiast być przedmiotem oceny, czy nie stanowi postanowienia niedozwolonego. W związku ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( (...)), zajętym w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie (...) na tle wykładni dyrektywy (...), i podtrzymanym tam poglądem dotyczącym natury klauzul wymiany (indeksacyjnych), które wprowadzając do umów kredytowych ryzyko kursowe, określają faktycznie główny przedmiot umowy (pkt 44 powołanego wyroku), postanowienia w tym zakresie podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie (art. 385^{(
1)} § 1 zd. drugie k.c.). W przypadku uznania ich za niedozwolone konieczne staje się również rozważenie skutków tego stanu rzeczy.

Nie ulega wątpliwości, że powodowie zawarli umowę jako konsumenci w rozumieniu art. 22¹ k.c. Z umowy kredytowej wynika, że powodowie zaciągnęli kredyt na cele mieszkaniowe. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez pozwanego na żadnym etapie postępowania.

Powodowie wskazywali, że postanowienia zawarte w § 2 ust 1-2, § 4 ust 1a, § 9 ust. 2,
§ § 9 ust. 6 każdej z umów stanowią klauzulę waloryzacyjną. Powyższe zapisy dotyczyły kursów waluty obcej stosowanych do przeliczeń na potrzeby ustalenia wzajemnych zobowiązań stron. Wskazane zapisy przewidywały, że wysokość zobowiązania stron będzie wielokrotnie przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty indeksacyjnej.

Bezspornie mechanizm (konkretny sposób) ustalania kursu nie został opisany w żaden sposób w umowie ani w Ogólnych Warunkach Kredytowania.

W ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że umowy stron zostały zawarte na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez Bank. Kredytobiorcy mogli wybrać rodzaj kredytu, który najbardziej im odpowiadał, uzgodnić kwotę kredytu w walucie polskiej, natomiast nie uzgadniano z nimi wszystkich pozostałych postanowień, w szczególności nie uzgadniano tego, czy mogą skorzystać z innego kursu waluty niż przyjmowany przez pozwanego. Oznacza to, że te pozostałe postanowienia umowy nie były uzgodnione indywidualnie z kredytobiorcami w rozumieniu art. 385¹ § 1 i 3 k.c.

Z zeznań powódki wynika, że nie informowano kredytobiorców o możliwości negocjacji umów ani sposobie ustalania kursów waluty obcej „ Bank nie informował w jaki sposób będzie ustalał tabele kursów w obu przypadkach. (…) Umowa nie była z nami negocjowana, dostaliśmy gotową umową, nie otrzymaliśmy jej do zapoznania zarówno w pierwszym przypadku, jak i w drugim. (protokół k. 340v-341).

W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia, że postanowienia umów w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, wyznaczającego wysokość zobowiązania strony powodowej względem pozwanego, zostały w przypadku umowy stron uzgodnione indywidualnie.

Z uwagi na to, że powodowie wskazywali, że ww. postanowienia są niedozwolone, należało rozważyć, czy – skoro dotyczą głównego przedmiotu umów – są wystarczająco jednoznaczne i czy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy powodów jako konsumentów. Kwestionowane postanowienia przewidują indeksację kredytu kursem waluty obcej i odwołują się w zakresie wypłaty kredytu jak i jego spłaty do kursu (...) obowiązującego w Banku. Nie wskazano, w jaki konkretnie sposób jest ustalany kurs waluty. To zaś nie pozwala na jednoznaczne określenie zakresu tych postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorców. Trudno uznać, aby tak sformułowane postanowienia były wystarczająco jednoznaczne. Podkreślenia wymaga, że kwestionowane postanowienia wskazywały na dwa rodzaje kursów – kurs kupna do ustalenia wysokości kredytu w tej walucie po jego wypłacie w walucie polskiej oraz kurs sprzedaży do ustalenia wysokości kolejnych rat spłaty w PLN. Zważywszy, że sposób ustalania tych kursów nie został określony w umowie, oznacza to, że mogły być one wyznaczane jednostronnie przez Bank. Nie zmienia tego okoliczność, że w pewnym zakresie Bank mógł doznawać pewnych ograniczeń dotyczących wyznaczania kursu z uwagi na działania regulatora rynku, czy z uwagi na sytuację gospodarczą, gdyż nadal były to czynniki niezależne od kredytobiorcy, na które kredytobiorca nie miał żadnego wpływu. Na tle tak ukształtowanych postanowień dotyczących kursu waluty, która ma być miernikiem waloryzacji (przeliczania) zobowiązań wynikających z umowy kredytu bankowego utrwalony jest pogląd, że mają one charakter niedozwolony, gdyż są „nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron” (vide uzasadnienie wyroku SN w sprawie (...) i przywołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu przyznanie sobie przez pozwanego we wskazanych postanowieniach jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umów prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały interesy powodów w rozumieniu art. 385^{(
1)} § 1 k.c., oceniane na datę zawarcia umowy (art. 385^{(
2)} k.p.c. – por. uchwała SN z 20.06.2018 r. w sprawie (...)). Takie rozwiązania dawały bowiem Bankowi, czyli tylko jednej ze stron stosunku prawnego, możliwość przerzucenia na powodów całego ryzyka wynikającego ze zmiany kursów waluty indeksacyjnej i pozostawiały mu całkowitą swobodę w zakresie ustalania wysokości ich zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu. Nie ma zaś znaczenia, czy z możliwości tej Bank korzystał, ani to, czy w toku wykonywania umowy zmienił swoje zasady na bardziej transparentne. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy bowiem taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym zgodnie z art. 385^{(
2)} k.c. ewentualna abuzywność postanowień umowy podlega badaniu na datę jej zawarcia z uwzględnieniem towarzyszących temu okoliczności i innych umów pozostających w związku z umową objętą badaniem (vide uchwała SN z 20.06.2018 r. w sprawie (...)).

W świetle powyższych okoliczności w ocenie Sądu wskazane wyżej postanowienia umów dotyczące stosowania dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy (Bank) nie zostały uzgodnione indywidualnie z kredytobiorcami i kształtowały zobowiązania powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a zatem miały charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385¹ k.c. i w związku z tym nie wiążą powodów.

Wyeliminowanie wskazanych zapisów i związanie stron umową w pozostałym zakresie, czyli przy zachowaniu postanowień dotyczących indeksacji kredytu oznaczałoby, że kwota kredytu wypłaconego powodom powinna zostać przeliczona na walutę szwajcarską, a powodowie w terminach płatności kolejnych rat powinni je spłacać w walucie polskiej, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma przy tym możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty.

Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią dyrektywy (...) dokonaną przez (...) w powołanym już wyżej wyroku z dnia 3.10.2019 r. w sprawie(...) w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy, skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje. Jedynie w drodze wyjątku możliwe jest zastosowanie w miejsce postanowienia niedozwolonego przepisu prawa o charakterze dyspozytywnym lub takiego, który można zastosować za zgodą obu stron – wyłącznie wtedy gdy brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta, który na takie niekorzystne rozwiązanie się nie godzi. W wyroku tym (...) wskazał, że nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego.

Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że brak możliwości stosowania norm o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego w walucie obcej np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., który posługuje się takim właśnie kursem w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Po pierwsze, świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały bowiem w PLN, a (...) był tylko walutą indeksacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie z dniem 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Nawet gdyby uznać, że art. 358 § 2 k.c. mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie, to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w (...) po wypłacie kredytu.

W ocenie Sądu brak określenia kursów wymiany i możliwości uzupełnienia umów w tym zakresie skutkuje koniecznością wyeliminowania z umów całego mechanizmu indeksacji, który - określony przy pomocy niedozwolonych postanowień dotyczących kursu wymiany - jawi się w całości jako sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy kredytobiorców - konsumentów.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała również późniejsza zmiana tych umów, wprowadzana na podstawie aneksu. Miałaby ona znaczenie, gdyby aneks został zawarty w celu jednoznacznego wyeliminowania postanowień niedozwolonych, o których abuzywności kredytobiorcy zostali poinformowani lub mieli tego świadomość, a nadto godził się na ich zastosowanie do przeszłych rozliczeń, w ramach zmiany umowy decydując się na ich wyeliminowanie wyłącznie na przyszłość. Tymczasem zmiana umowy za pomocą aneksu i spłata zadłużenia w (...) nie ma znaczenia. Saldo zadłużenia nie uległo zmianie i wynikało z pierwotnie wyliczonej kwoty udzielonych kredytów na podstawie abuzywnych postanowień. Zawarcie aneksu nie spowodowało, że została „naprawiona” pierwotna wadliwość umów. Dodatkowo, należy podkreślić, że ustalenie czy określone postanowienie umowy było niedozwolone dokonuje się na chwilę zawarcia umowy, a nie aneksu zmieniającego tą umowę.

Wskazać należy, że w dniu 25.04.2024 r. została wydana przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego uchwała w sprawie o sygn. akt (...). Podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała ma moc zasady prawnej. Zgodnie z powyższą uchwałą:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego (...) z dnia 25.04.2024 r. oraz w świetle orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w B. odstąpił od dotychczasowego poglądu, że po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umowa stron nadal może być wykonywana. Wobec powyższego, eliminacja postanowień określających kurs wymiany i brak możliwości uzupełnienia umów w tym zakresie skutkuje obiektywnym brakiem możliwości ich wykonania przez obie strony zgodnie z ich istotą, tj. jako umów kredytu bankowego.

Z podanych przyczyn, na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) przy zastosowaniu art. 385¹ k.c., powództwo o ustalenie że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 29.06.2007 r. przez powodów z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.) jest w całości nieważna, należało uwzględnić, o czym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie tych samych przepisów Sąd uwzględnił również powództwo o ustalenie, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) zawarta w dniu 27.08.2008 r. przez powodów z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.) jest w całości nieważna, o czym Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

Dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie (...), w której stwierdzono, że w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Jednak w dniu 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie(...) zgodnie, z którym „Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady(...)z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.”

Wyłącznie (...) ma uprawnienie do wykładni przepisów prawa europejskiego w tym dyrektywy konsumenckiej. Jego wykładnia jest wiążąca dla sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny Sąd uznał, że zasadnym będzie zwrot kredytobiorcom jedynie kwoty uzyskanej przez bank ponad wypłacony kapitał, a więc realnie uzyskaną korzyść. Należy mieć na względzie treść przepisu art. 405 k.c. który stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Wprost w tym przepisie wskazano, że ustawodawca usankcjonował zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć. Podkreślić należy, że w tym przepisie nie zostało użyte sformułowanie „zwrot świadczenia” czy też „zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” tak jak ma to miejsce w przypadku odstąpienia od umowy w przepisach art. 494 k.c. czy 496 k.c. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby również w przypadku zastosowaniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zwrot wszystkich należności wówczas w przepisie wskazano by na zwrot świadczenia, a nie zwrot korzyści. W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia należy mieć na uwadze, że strona powołująca się na te przepisy może żądać korzyści, a więc tego co druga strona uzyskała ponad to co jej przysługiwało.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, powodowie otrzymali od pozwanego na podstawie umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) kredyt w kwocie 250.000 zł. W okresie od 01.08.2007 r. do dnia 01.03.2024 r. uiścili na rzecz pozwanego kwotę 82.499,69 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz 100 zł tytułem prowizji i 0,95 zł tytułem odsetek karnych. – łącznie 82.600,64 zł. Natomiast na podstawie umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) powodowie otrzymali kredyt w kwocie 175.000 zł. W okresie od 01.10.2008 r. do dnia 01.03.2024 r. uiścili na rzecz pozwanego kwotę 38.855,72 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz 100 zł tytułem prowizji i 0,31 zł tytułem odsetek karnych – łącznie 38.956,03 zł. Porównanie w przypadku każdej z umów powyższych wartości wskazuje, że pozwany nie uzyskał jeszcze zaspokojenia swojej wierzytelności, a tym samym nie uzyskał korzyści w związku z udostępnionym kapitałem. Korzyścią byłaby należność stanowiąca różnicę pomiędzy wypłaconym kapitałem, a otrzymanymi od powodów wpłatami. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Powodowie nie udowodnili, że pozwany uzyskał korzyść względem nich i powinien dokonać na ich rzecz zwrotu jakiejkolwiek kwoty w złotych. Z tego względu Sąd oddalił żądanie powodów o zapłatę kwoty 82.600,64 zł i 38.956,03 zł.

Inaczej sytuacja przedstawia się w zakresie spłat dokonanych przez powodów bezpośrednio w walucie obcej. Powodowie od dnia zawarcia aneksów do umów kredytu spełniali świadczenie w walucie obcej. Jednak na skutek ustalenia nieważności umowy kredytu podstawa do spełniania świadczenia w walucie obcej odpadła. Wobec tego, wszystkie świadczenia spełnione przez powodów w walucie (...) stanowią świadczenie nienależne i powinny zostać zwrócone stronie powodowej. W ocenie Sądu brak jest możliwości dokonania przeliczenia wpłat dokonanych w (...) na walutę PLN i zaliczenia ich wartości na spłatę kapitału przy tak sformułowanym żądaniu pozwu. Sprzeciwia się powyższemu zasada walutowości. Została ona wyrażona w przepisie art. 358 § 1 k.c., i stanowi, że „Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.”. Zobowiązanie powodów, które powinni spełnić na rzecz pozwanego jest wyrażone w złotych polskich, a więc brak jest ustawowych podstaw do dokonania przeliczeń kursowych wpłat dokonanych przez powodów w (...) i zaliczenia ich na spłatę kapitału. Wobec tego powodom przysługuje zwrot od pozwanego całej kwoty uiszczonej w walucie obcej. W okresie od 01.08.2007 r. do dnia 01.03.2024 r. w ramach umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) powodowie uiścili na rzecz pozwanego kwotę 58.581,62 CHF. Natomiast, w okresie od 01.10.2008 r. do dnia 01.03.2024 r. w ramach umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) powodowie uiścili na rzecz pozwanego kwotę 37.094,40 CHF. Wobec tego Sąd zasądził na ich rzecz kwoty w takich wysokościach. Powodowie dochodzili kwot wyższych jednak nie udowodnili, że uiścili kwotę w wyższej wysokości niż ta ustalona przez Sąd. Kwota zasądzona przez Sąd wynika z zaświadczeń i zestawień sporządzonych przez pozwany Bank, które złożyły do akt sprawy obie strony postępowania – k. 61-70, k. 173-174, k. 301-309. Żadna ze stron nie podważyła autentyczności powyższych dokumentów oraz nie zakwestionowała wartości wskazanych w tabelach. Pełnomocnik pozwanego na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. przyznał, że powodowie dokonali spłat w wskazanych wyżej wysokościach (protokół rozprawy k. 340v). Zsumowanie kwot wynikających z powyższego dokumentu nie stanowi skomplikowanego działania matematycznego, wobec tego Sąd dokonał tych obliczeń samodzielnie. Powodowie ustalając jednak wartość dochodzonego roszczenia w (...) uwzględnili również wpłaty dokonane w PLN i przeliczone na (...) w okresie od zawarcia każdej z umów kredytu do dnia rozpoczęcia spłaty bezpośrednio w walucie tj. do 04.01.2012 r. i 02.01.2012 r. Kwot za ten okres dochodzili w ramach żądania wskazanego w PLN – jako wpłaconych w PLN. Wobec tego nie byli uprawnieni do żądania wpłaconej kwoty w PLN zarówno w walucie PLN i (...) (za ten sam okres tj. tego samego świadczenia).

Sąd zasądził żądaną kwotę na rzecz wszystkich powodów, z tym zastrzeżeniem, że wpłata na rzecz jednego z powodów, zwalnia pozwanego w tym zakresie z zapłaty pozostałym powodom. Strona powodowa ani w pozwie, ani na rozprawie (po zasygnalizowaniu pełnomocnikowi pozwanego przez Sąd, że należy wskazać jaka kwota powinna być zasądzona na rzecz każdego z powodów) nie wskazała w jakiej części należność przysługuje każdemu z powodów. Sąd również nie był w stanie ustalić takiej okoliczności samodzielnie na podstawie zeznań powodów. Z tego względu zasądził od pozwanego na rzecz powodów świadczenie in solidum.

Bezzasadne byłoby przy tym powoływanie się na przez Bank na brak obowiązku zwrotu świadczenia z uwagi na przepisy art. 411 k.c., gdyż w pkt 1 tej regulacji wyraźnie wskazano, że nie dotyczy on sytuacji, w której zwrot ma dotyczyć świadczenia spełnionego m.in. w wykonaniu nieważnej czynności prawnej – jak w sprawie niniejszej.

Strona powodowa spłacając kredyt nie spełniała również świadczeń z tytułu umowy przed nadejściem terminu ich wymagalności (art. 411 pkt 4 k.c.), skoro z uwagi na nieważność umowy nie była zobowiązana do takich spłat, a co najwyżej do zwrotu świadczenia nienależnego, jakim stała się wypłacona im kwota kredytu.

Ponadto, wskazać należy że dochodzone przez powodów roszczenie nie jest przedawnione. Zastosowanie zatem znajdzie co do zasady w niniejszej sprawie dziesięcioletni termin przedawnienia, albowiem roszczenie powodów powstało przed zmianą przepisów wprowadzonych ustawą z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 poz. 1104).

Bieg terminu przedawnienia takich roszczeń nie może się skończyć przed datą powzięcia przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze takiego postanowienia, względnie przed dniem, w którym przy zachowaniu przeciętnej staranności wiedzę taka mógł obiektywnie rzecz biorąc powziąć. „Należy zauważyć, że termin przedawnienia może być zgodny z zasadą skuteczności tylko wtedy, gdy konsument miał możliwość poznania swoich praw przed rozpoczęciem biegu lub upływem tego terminu.” (teza 46 do wyroku (...) (...)). Stanowisko takie zostało wyrażone w wyrokach (...) z dnia 22.04.2021 r. w sprawie (...) i z dnia 10.06.2021 r. w sprawie (...) oraz w połączonych sprawach od (...). Podobne stanowisko do wyroku (...), w dniu 7 maja 2021 r zajął polski Sąd Najwyższy. Sąd uznał, iż rozpoczęcie biegu terminu przedawnienie rozpoczyna się w momencie zakwestionowania umowy frankowej - złożenia reklamacji, wystosowania wezwania do zapłaty, złożenia pozwu w Sądzie.

Z uwagi na powyższe w oparciu o art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 58.581,62 CHF i 37.094,40 CHF, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia na rzecz jednego z powodów, zwalnia w zakresie spełnionego świadczenia wobec pozostałych powodów, o czym orzekł jak w punkcie V i VI sentencji wyroku. Sąd zaś żądanie zapłaty ponad zasądzone kwoty w (...) oraz żądane kwoty 82.600,64 zł i 38.956,03 zł oddalił jako nieuwodnione, o czym orzekł jak w punkcie III, IV i VII sentencji wyroku.

Powodowie żądali zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot:

a) 58.581,62 CHF w ten sposób, że od kwoty:

- 53.419,58 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

- 5.162,04 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

b) 37.094,40 CHF ten sposób, że od kwoty:

- 33.633,20 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

- 3.461,20 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty

- i to żądanie zostało uwzględnione w całości.

Żądanie zapłaty na rzecz powodów dochodzonych w niniejszym postępowaniu kwot - 53.419,58 CHF i 33.633,20 CHF zostało sformułowane przez nich w piśmie z dnia 03.07.2023 r. Termin zapłaty został wyznaczony na 7 dni od dnia otrzymania wezwanie. Pismo zostało doręczone w dniu 13.07.2023 r. (k. 86). Wyznaczony termin zapłaty upłynął z końcem dnia 20.07.2023 r. Wobec tego pozwany pozostawał w opóźnieniu co do spełnienia wskazanych świadczeń od dnia 21.07.2023 r. i od tej daty Sąd orzekł o początku biegu odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot 53.419,58 CHF i 33.633,20 CHF.

Żądanie zapłaty na rzecz powodów dochodzonych w niniejszym postępowaniu kwot - 5.162,04 CHF i 3.461,20 CHF zostało sformułowane przez nich w piśmie z dnia 02.07.2024 r. Termin zapłaty został wyznaczony na 7 dni od dnia otrzymania wezwanie. Pismo zostało doręczone w dniu 18.07.2023 r. (k. 317). Wyznaczony termin zapłaty upłynął z końcem dnia 25.07.2024 r. Wobec tego pozwany pozostawał w opóźnieniu co do spełnienia wskazanych świadczeń od dnia 26.07.2024 r. i od tej daty Sąd orzekł o początku biegu odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot 5.162,04 CHF i 3.461,20 CHF.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, z uwagi na aktualne orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Białymstoku odstąpił od dotychczasowego poglądu, że odsetki za opóźnienie od nienależnego świadczenia z tytułu uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych należą się od dnia wydania wyroku. Wobec powyższego odsetki należą się od dnia, w którym pozwany bank został w sposób jednoznaczny poinformowany przez kredytobiorców o tym, że w ich ocenie umowa jest nieważna bądź zawiera klauzule niedozwolone i zostało prawidłowo sformułowane żądanie zapłaty.

W związku z tym, Sąd na podstawie art. 481 § 1 k.c. zasądził odsetki za opóźnienie na rzecz powodów od kwot:

a) 58.581,62 CHF w ten sposób, że od kwoty:

- 53.419,58 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

- 5.162,04 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

b) 37.094,40 CHF ten sposób, że od kwoty:

- 33.633,20 CHF od dnia 21.07.2023 r. do dnia zapłaty,

- 3.461,20 CHF od dnia 26.07.2024 r. do dnia zapłaty,

o czym orzekł w punkcie V i VI sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił zarzutu potrącenia kwoty zgłoszonego przez pozwanego. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. „Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.”. Jak wynika z powyższego przepisu mogą zostać potrącone wierzytelności jeżeli przedmiotem ich są pieniądze – warunek spełniony w niniejszym stanie faktycznym. Jednakże nie został spełniony warunek dotyczący wymagalności wierzytelności. Roszczenie pozwanego o zapłatę kwoty 250.000 zł oraz 175.000 zł i 42.86,98 zł nie było wymagalne w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu tych wierzytelności, w szczególności, że pozwany do wydania wyroku kwestionował fakt nieważności umów kredytu. W związku z tym na dzień wyrokowania roszczenia pozwanego nie były wymagalne, a więc nie podlegały one potrąceniu, z tego względu zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego nie został uznany za zasadny.

Pozwany podniósł również zarzut zatrzymania świadczeń spełnionych przez powodów na rzecz Banku, które miałyby podlegać zwrotowi na wypadek stwierdzenia przez Sąd, że umowy kredytu są nieważne. Powyższy zarzut nie został uwzględniony przez Sąd. Zgodnie z wyrokiem (...) z dnia 14.12.2023 r. w sprawie (...), przepisy dyrektywy(...) w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich „ stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w sytuacji gdy umowa kredytu hipotecznego zawarta przez przedsiębiorcę z konsumentem nie może już pozostać wiążąca po usunięciu nieuczciwych warunków zawartych w tej umowie, przedsiębiorca ten może powołać się na prawo zatrzymania umożliwiające mu uzależnienie zwrotu świadczeń otrzymanych od tego konsumenta od przedstawienia przez niego oferty zwrotu świadczeń, które sam otrzymał od tego przedsiębiorcy, lub gwarancji zwrotu tych ostatnich świadczeń, jeżeli wykonanie przez tego samego przedsiębiorcę tego prawa zatrzymania powoduje utratę przez rzeczonego konsumenta prawa do uzyskania odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania świadczenia po tym, jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu świadczeń zapłaconych mu w wykonaniu tej umowy.”. Wobec orzeczenia (...) Sąd będąc związanym orzeczeniem (...) odstąpił od dotychczasowego poglądu uznającego za skuteczny zarzut zatrzymania. Tym samym w niniejszej sprawie Sąd nie uwzględnił już podniesionego przez pozwanego zarzutu zatrzymania.

Sąd pominął wniosek pozwanego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny bankowości. Okoliczności, na które miał dowód ten być przeprowadzony okazały się nieistotne dla rozstrzygnięcia sporu. Niniejsze postępowanie ostatecznie wymagało ustalenia czy zawarte postanowienia umów mają charakter abuzywny – a więc wymagało ustalenia czy są one sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interes konsumentów. Powyższe nie wymagało wiedzy specjalnej biegłego sądowego lecz opierało się na kwestii prawidłowego stosowania przepisów prawa, a analiza i ocena postanowień umownych w kontekście norm prawnych należy do Sądu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. poprzez obciążanie pozwanego obowiązkiem ich zwrotu na rzecz powodów w całości, z uwagi na to, że określenie należnej powodom sumy zależało od oceny sądu.

Powodowie przegrali proces co do kwoty 82.600,64 zł i 38.956,03 zł oraz 29.444,55 CHF i 12.531,54 CHF. Jednak podkreślić należy, że na dzień złożenia pozwu i przez niemalże cały proces powodowie mogli spodziewać się tego, że przy uwzględnieniu żądania ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, żądanie zapłaty zgłoszone w PLN również zostanie uwzględnione. I tak sformułowane żądanie byłoby zasadne z uwagi na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie (...). Jednak w dniu 19.06.2025 r. został wydany wyrok przez (...) w sprawie (...), który zmienił dotychczasową linię orzeczniczą Sądu. W ocenie Sądu niezasadne byłoby obciążanie strony postępowania, która wniosła pozew przed wydaniem wspomnianego wyżej orzeczenia kosztami postępowania wynikającymi z przegrania procesu właśnie ze względu na zmianę poglądu prawnego. Podkreślić należy, że bank stosował w umowie klauzule abuzywne, które były przyczyną wytoczenia niniejszego powództwa jak też uwzględnienia jego w przeważającej części.

Koszty procesu po stronie powodowej obejmowały uiszczoną opłatę od pozwu (1.000 zł), opłatę za pełnomocnictwo (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10.800 zł), opłatę za rozszerzenie powództwa (30 zł) oraz opłatę kancelaryjną za kserokopię zeznań złożonych przez świadków (40 zł). W postępowaniu zażaleniowym koszty procesu po stronie powodowej obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 10 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (5.400 zł) i opłatę sądową od wniosku o uzasadnienie (100 zł).

O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1¹ k.p.c.

Z tego względu Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 17.387 zł, o czym orzekł jak w punkcie VIII sentencji wyroku.