Postanowienie SN z 25 października 2012, sygn. IV KK 225/12
Data orzeczenia
25 października 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Józef Dołhy
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)
POSTANOWIENIE
Dnia 25 października 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Dołhy (przewodniczący)
SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca)
SSA del. do SN Dariusz Czajkowski
Protokolant Danuta Bratkrajc
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej
w sprawie B. G.
skazanego z art. 275 § 1 kk i innych
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 25 października 2012 r.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
od wyroku Sądu Rejonowego
z dnia 13 maja 2009 r.,
1) oddala kasację,
2) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. Ż., Kancelaria
Adwokacka, kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł, w tym
23% podatku VAT, za obronę z urzędu skazanego przed Sądem
Najwyższym,
3) obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
U Z A S A D N I E N I E
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r., wydanym w trybie art. 387 § 2
k.p.k., skazał B. G.:
I. za czyn z art. 278 § 1 k.k., 275 § 1 k.k. i 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
64 § 1 i 31 § 2 k.k., popełniony w dniu 12 maja 2008 r., na karę roku
pozbawienia wolności i grzywnę,
2
II. za czyn z art. 275 § 1 k.k. i 276 k.k. w zw. z 11 § 2 k.k., 64 § 1 k.k. i 31 §
2 k.k., opisany w ten sposób, że „w okresie od 15 września 2006 r. do 30
czerwca 2008 r., przywłaszczył dowód osobisty nr /…/ i ukrył dokument w
postaci prawa jazdy nr /…/, którym nie miał prawa wyłącznie
rozporządzać, na szkodę Ł. K., przy czym zarzucanego mu czynu
dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6-ciu miesięcy kary
pozbawienia wolności, za umyślne przestępstwo podobne, mając w
znacznym stopniu ograniczoną zdolność pokierowania swoim
postępowaniem”, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,
III. za czyn z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i 31 § 2 k.k., opisany w
ten sposób, że „w okresie od nieustalonego dnia miesiąca czerwca 2007
r. do 30 czerwca 2008 r., przywłaszczył dowód osobisty nr /…/ na szkodę
G. W., przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po
odbyciu co najmniej 6-ciu miesięcy kary pozbawienia wolności, za
przestępstwo umyślne podobne, mając w znacznym stopniu ograniczoną
zdolność pokierowania swoim postępowaniem”, na karę 5 miesięcy
pozbawienia wolności,
IV. za czyn z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 64 § 1 k.k. i 31 § 2 k.k.,
popełniony „w okresie od 18 czerwca 2008 r. do 30 czerwca 2008 r.”, na
karę 5 miesięcy pozbawienia wolności,
V. za czyn z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 64 § 1 k.k. i 31 § 2 k.k.,
popełniony od 10 do 11 czerwca 2008 r., na karę 5 miesięcy pozbawienia
wolności.
Następnie Sąd na podstawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. wymierzył karę łączną
pozbawienia wolności w wysokości roku i 8 miesięcy oraz wydał rozstrzygnięcia
akcesoryjne.
Wyrok ten uprawomocnił się w pierwszej instancji bez sporządzenia jego
uzasadnienia.
Kasację od tegoż wyroku złożył Rzecznik Praw Obywatelskich, sygnalizując
na wstępie, że zaskarża go w całości, i zarzucił „rażące i mogące mieć istotny
wpływ na jego treść naruszenie art. 387 § 2 k.p.k., polegające na niezasadnym
uznaniu, że istnieją podstawy do uwzględnienia wniosku oskarżonego o wydanie
wyroku skazującego i wymierzenie mu uzgodnionej z nim kary bez
przeprowadzenia postępowania dowodowego w sytuacji, gdy okoliczności
3
popełnienia czynów przypisanych skazanemu w punktach II i III wyroku, w zakresie
czasu ich popełnienia, w świetle danych o odbywaniu kar pozbawienia wolności,
budziły wątpliwości, co obligowało Sąd do przeprowadzenia postępowania
dowodowego i wyjaśnienia tych wątpliwości”.
Skarżący się w konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna mimo wstępnej deklaracji zaskarżenia wyroku w całości i
końcowego żądania, dotyczyła tylko dwóch (z pięciu) czynów przypisanych B. G., to
jest z pkt II i III. Zarzut wskazujący na taki zakres zaskarżenia, co potwierdza
uzasadnienie kasacji, nie zasługuje na uwzględnienie.
Powody wniesienia (dopuszczalności) kasacji są jednakowe dla wszystkich
uprawnionych podmiotów, w tym określonych w art. 521 k.p.k. Przyczyny te, to
uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k., które w tej sprawie nie zostały wskazane i
nie wystąpiły, oraz inne rażące naruszenie prawa, jeśli mogło mieć istotny wpływ na
treść orzeczenia. W kasacji wskazano jako naruszony art. 387 § 2 k.p.k. bo chociaż
„okoliczności popełnienia czynów przypisanych skazanemu w pkt II i III wyroku w
zakresie czasu ich popełnienia, w świetle danych w odbywaniu kar pozbawienia
wolności budziły wątpliwości”, to jednak Sąd ich nie wyjaśnił. Zaś na uzasadnienie
zarzutu tylko podano, że przyjęty w wyroku czas popełnienia tych czynów „koliduje”
z terminami odbywania przez skazanego kar pozbawienia wolności, odnotowanymi
na k. 109, zaliczonej do materiału dowodowego.
W takiej sytuacji powinien być jednakże postawiony zarzut naruszenia art.
366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k., a przede wszystkim art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.
Zakładanie, że przeprowadzenie postępowania dowodowego w szerszym
zakresie, praktycznie przez dokładniejsze wypytanie oskarżonego na rozprawie
głównej o czas popełnienia czynów z pkt II i III, doprowadziłoby do wyjaśnienia
wątpliwości w tej kwestii mija się z realiami sprawy. Raz B. G. datował te czyny na
2002 rok (wyjaśnienia – k. 173 - 174). Najpierw podał, że nie pamięta daty wejścia
w posiadanie dokumentów (k. 59 - 60). Jedynymi datami pewnymi były: czas utraty
dokumentów (15 czerwca 2006 r. – Ł. K., cz. II i czerwiec 2007 r. - G. W., cz. III) i
czas ich odnalezienia w miejscu zamieszkania oskarżonego (30 czerwca 2008 r. –
protokół przeszukania – k. 19). Precyzyjne ustalenie w dniu rozprawy (13 maja
4
2009 r.) daty czynów było więc praktycznie niemożliwe, a tym bardziej – obecnie.
Zatem naruszenie art. 387 § 2 k.p.k., jeśli w ogóle nastąpiło, nie było rażące.
Takiego charakteru nie miało również naruszenie art. 366 § 1 k.p.k.,
faktycznie zarzucone w kasacji, jak również dające się wywieść z niej uchybienie
art. 410 k.p.k. oraz art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., jeśli dopuścić, że przy tej skardze
dopuszczalne jest „odkodowanie” z niej rzeczywistych zarzutów przy pomocy
normy interpretacyjnej z art. 118 § 1 k.p.k.
Rzecz najpierw w tym, że graniczne daty, zawarte w opisie czynów: II i III,
nie oznaczają w rzeczywistości czasu popełnienia tych czynów, ale przedział
czasowy, w którym doszło do ich dokonania. Czynność sprawcza z art. 275 § 1 k.k.,
polegająca na przywłaszczeniu dokumentu, ma charakter jednorazowy. Gdy zaś
chodzi o ukrywanie dokumentu z art. 276 k.k., to może to być przestępstwo trwałe,
lecz zachowanie oskarżonego zostało opisane w czasie przeszłym dokonanym i w
sposób sugerujący, że było ono jednorazowe („ukrył” a nie „ukrywał”). Pomimo więc
przebywania przez B. G. w zakładzie karnym od dnia 14 marca 2006 r. do 12
grudnia 2007 r., można odczytywać, że oskarżony dopuścił się czynów z pkt II i III
między datą utraty przez pokrzywdzonych dokumentów, a datą ich odebrania
oskarżonemu, co nie oznacza, że popełnił je w czasie pobytu w więzieniu, co było
przecież niemożliwe.
W świetle wymogu wynikającego z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. i zasady
określonej w art. 5 § 2 k.p.k. właściwsze byłoby sprecyzowanie, że oskarżony
dopuścił się czynów z pkt II i III pomiędzy 12 grudnia 2007 r. a 30 czerwca 2008 r.,
a nawet, iż do popełnienia tych czynów doszło tego ostatniego dnia. Jeżeli jednak
nastąpiło rażące naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., czego wszak wprost kasacja
nie zarzuciła, a sięganie po dyspozycję art. 118 § 1 k.p.k. koliduje jednak z
ograniczeniem wynikającym z art. 536 k.p.k. (Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w
granicach wyartykułowanych zarzutów), to nie wykazano, że to naruszenie (art. 413
§ 2 pkt 1 k.p.k.) mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Chodzi
przecież nie o jakikolwiek wpływ uchybienia, ale ważny, znaczący, a ponadto wpływ
na treść nie przyszłych, nieistniejących wyroków, ale orzeczenia zaskarżonego
kasacją.
Określenie dat czynów z pkt II i III na dzień 30 czerwca 2008 r. nie
wyeliminowałoby z opisu ani kwalifikacji prawnej art. 64 § 1 k.k. Skarga nie podjęła
5
też nawet próby wykazania, że określenie daty tych czynów mogłoby istotnie
wpłynąć na wymiar kar za te czyny.
Z wszystkich przytoczonych względów oddalono kasację jako bezzasadną.