Uzasadnienie z 9 września 2025, sygn. II Ka 143/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 143/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

0

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt II K 597/24

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej, a to art. 286 § 1 kk poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że zachowanie oskarżonej nie wypełniło znamion zarzucanego jej czynu zabronionego kwalifikowanego kumulatywnie z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk i art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, przez co niezasadnie warunkowo umorzono postępowanie, podczas gdy uzyskanie kredytu za pomocą przedłożenia nierzetelnego dokumentu, niezależnie od faktu dokonywania późniejszych spłat rat pożyczki, stanowi również doprowadzenie banku do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Na wstępie trzeba zauważyć, że Sąd Okręgowy w Krośnie podziela w całości ustalenia poczynione przez Sąd I Instancji, przy czym należy podkreślić, że zawarte one zostały zarówno w części uzasadnienia „ustalenie faktów”, jak i „ocena dowodów”. Sąd Rejonowy w Krośnie uznał bowiem za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonej również w zakresie, w którym wskazała ona, że:

1.  S. A. pożyczał od niej – przed zaciągnięciem kredytu nr (...) – kwoty po 2000-3000 zł, które po jakimś czasie zwracał;

2.  S. A. chciał zaciągnąć większy kredyt i poprosił oskarżoną o pomoc, gdyż nie miał on zdolności kredytowej;

3.  S. A. zorganizował zawarcie umowy i jej podpisanie oraz poprosił oskarżoną o przyjęcie kwoty kredytu na jej rachunek bankowy, tak aby ukryć fakt jego zaciągnięcia przed żoną.

Taki układ faktyczny stanowił bazę dla dokonania subsumcji właściwych przepisów prawa karnego materialnego i przesądził o zasadności zarzutu apelacyjnego oskarżyciela publicznego.

Pomocnictwo jest dokonane z chwilą zrealizowania znamion tej postaci zjawiskowej przestępstwa, a nie w chwili działania sprawcy głównego. Jest przestępstwem formalnym, bezskutkowym. W orzecznictwie słusznie wskazuje się że ocena, czy sprawca swoim zachowaniem zrealizował – od strony podmiotowej – znamiona przestępstwa pomocnictwa, mającego swój własny byt, powinna być dokonania wyłącznie przez pryzmat wymogów jakie w tym zakresie wynikają z treści art. 18 § 3 w zw. z art. 9 § 1 kk, a nie przez odwołanie się do znamion strony podmiotowej przestępstwa sprawcy głównego (por. m.in. wyrok SA w Katowicach z dnia 29 czerwca 2012 r., II AKa 207/12, LEX; wyrok SA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2000 r., II AKa 51/00, LEX).

Ma to znaczenie, ponieważ pomocnictwo polega jedynie na "ułatwieniu" popełnienia czynu zabronionego. Sprowadza się do wywołania przez zachowanie pomocnika zmiany sytuacyjnej przejawiającej się stworzeniem warunków, w których popełnienie czynu zabronionego przez inną osobę będzie łatwiejsze, niż w sytuacji, gdyby pomocnik nie zrealizował swojego zachowania (zob. wyrok SN z dnia 5 marca 2002 r., II KKN 77/00, LEX; wyrok SA w Lublinie z dnia 28 czerwca 2017 r., II AKa 288/16, LEX; wyrok SA w Warszawie z dnia 22 lutego 2017 r., II AKa 8/17, LEX).

W kontekście poczynionych rozważań prawnych oraz niekwestionowanych przez żadną ze stron ustaleń faktycznych stwierdzić trzeba, że A. G.:

1.  działała w zamiarze aby jej przyjaciel S. A. uzyskał od banku kredyt konsumpcyjny;

2.  miała wiedzę o tym, że S. A. nie posiada zdolności kredytowej, która umożliwiłaby zaciągnięcie takiego zobowiązania bez jej pomocy, pochodzącą zarówno wprost z twierdzeń samego zainteresowanego jak i z okoliczności pobocznych związanych z pożyczaniem w przeszłości drobnych kwot pieniędzy;

3.  w celu aby S. A. skutecznie złożył wniosek kredytowy jako prowadząca działalność gospodarczą pod (...) A. G. w K. wystawiła na rzecz wymienionego zaświadczenie o fakcie jego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i o wysokości osiąganych zarobków, które poświadczało nieprawdę zarówno w zakresie samego zatrudnienia jak i osiągania dochodu.

Na skutek m.in. przedłożenia przez S. A. zaświadczenia z dnia 22 listopada 2018 r. wymieniony zawarł w dniu 26 listopada 2018 r. z (...) Bank S.A. w W. umowę kredytu nr (...), którego całkowita kwota wynosiła 131 000,00 zł.

Zgodnie z twierdzeniami oskarżyciela publicznego, a wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonej w takim układzie wypełnione zostały również wszelkie przesłanki umożliwiające przypisanie oskarżonej pomocnictwa do oszustwa.

Dla stwierdzenia wystąpienia znamienia „niekorzystnego rozporządzenia mieniem” wystarczające jest ustalenie, że rozporządzenie mieniem jest niekorzystne z punktu widzenia interesów pokrzywdzonego. Wystarczy udzielenie przeczącej odpowiedzi na pytanie, czy pokrzywdzony zawarłby ze sprawcą umowę, gdyby wiedział o okolicznościach dotyczących tej umowy, które zostały przez sprawcę przedstawione nierzetelnie, kłamliwie lub zostały zatajone albo gdyby wiedział o okolicznościach dotyczących samego sprawcy, dyskwalifikujących go jako rzetelnego kontrahenta (zob. m.in. wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 listopada 2021 r., II AKa 133/21, Legalis; wyrok SA w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r., II AKa 307/20, Legalis; postanowienie SN z 27.09.2013 r., IV KK 211/13, LEX nr 1433610.).

Fakt spłacenia części rat przez S. A. za pośrednictwem oskarżonej pozostaje tu bez znaczenia, gdyż szkoda nie stanowi znamienia przestępstwa oszustwa. Niekorzystnego rozporządzenia mieniem w żadnym razie nie można utożsamiać ze szkodą, a powstanie szkody w mieniu nie jest koniecznym warunkiem do przyjęcia, że doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (por. postanowienie SN z 24.11.2009 r., III KK 138/09, LEX nr 553880; Postanowienie SN z 6.02.2019 r., IV KK 775/18, LEX nr 26172750).

Słusznie podnosi się w utrwalonym orzecznictwie sądowym, że niekorzystnym rozporządzeniem mieniem przy zawarciu umowy kredytowej nie musi być powstanie rzeczywistej straty w sensie materialnym, lecz np. już sam fakt przyznania takiego kredytu bez odpowiedniego zabezpieczenia, z ryzykiem utraty wypłaconych środków i nieuzyskania odsetek. Zatajanie faktycznego stanu finansowego sprawcy, jest kreowaniem mylnego wyobrażenia o możliwościach spłaty zobowiązania w umówionym terminie. Sprawca może zresztą nawet zakładać zwrot mienia pokrzywdzonemu, zamierzając jednak osiągnąć korzyść majątkową płynącą z rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego, przejawiającą się w jakiejkolwiek postaci – np. w możliwości korzystania z kapitału kredytu, którego bez wprowadzenia w błąd by nie uzyskał (por. jako jedne z wielu: wyrok SN z 5.01.2006 r., III KK 198/05, OSNKW 2006, nr 4, poz. 40; wyrok SA w Szczecinie z 31.03.2022 r., II AKa 253/21, LEX nr 3576287; wyrok SA w Szczecinie z 30.10.2019 r., II AKa 181/19, LEX nr 3021587).

O tych wszystkich planowanych elementach działania S. A. oskarżona A. G. miała pełną wiedzę. Jej zachowanie miało na celu nie samo wystawienie zaświadczenia z dnia 22 listopada 2018 r. na potrzeby jego przedłożenia w banku, ale właśnie wprost po to aby S. A. wprowadził bank w błąd co do własnej sytuacji materialnej i uzyskał w następstwie kredyt, który inaczej nie zostałby mu udzielony.

Wniosek

Przypisanie oskarżonej czynu w postaci opisanej w akcie oskarżenia oraz wymierzenie kary dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby trzech lat, orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w wysokości 71 377,18 zł oraz zobowiązanie oskarżonej do przestrzegania porządku prawnego w okresie próby.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec potwierdzenia zarzutu apelacji co do błędnej wykładni przepisów art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk i art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk przy niekwestionowanych i prawidłowych ustaleniach faktycznych, konieczne okazało się orzeczenie reformatoryjne i zmiana wyroku w sposób opisany niżej. Na przeszkodzie zmianie wyroku nie stały przepisy prawa procesowego, w tym w szczególności art. 454 § 1 kpk, gdyż w sprawie zapadł wyrok warunkowo umarzający postępowanie – a więc stwierdzający winę w zakresie zdarzenia historycznego poddanego pod osąd. Wniosek okazał się natomiast częściowo niezasadny co do rodzaju i rozmiaru reakcji karnoprawnej.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Sąd Okręgowy w Krośnie w toku analizy sprawy w postępowaniu apelacyjnym nie stwierdził występowania okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, to jest niezależnie od zakresu i granic zaskarżenia.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Punkty I, II i III wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt II K 597/24

Zwięźle o powodach zmiany

Mając na względzie zasadność zarzutu obrazy prawa materialnego, podniesionego przez oskarżyciela publicznego konieczna stała się zmiana zaskarżonego wyroku we wszystkich punktach, co było konsekwencją skazania przez Sąd Okręgowy w Krośnie za przestępstwo z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, w miejsce warunkowego umorzenia postępowania o czyn z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 297 § 1 kk.

Przy wymiarze kary siedmiu miesięcy pozbawienia wolności oskarżonej sąd kierował się zarówno ustawowymi granicami wymiaru kary dla czynu zabronionego z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 19 § 1 kk, jak i wskazaniami z art. 53 kk oraz art. 115 § 2 kk.

Stopień społecznej szkodliwości czynu zarzucanego oskarżonej był wysoki. Sąd wziął pod uwagę że zachowanie A. G. godziło w dwa dobra chronione prawem to jest zarówno w mienie jak i w prawidłowość obrotu gospodarczego oraz interesy majątkowe w obrocie cywilnoprawnym. Szkoda wyrządzona w wyniku przestępstwa dokonanego przez S. A. – do którego pomocnictwa udzieliła oskarżona – była istotna i wyniosła kwotę kapitału wypłaconego przez bank powiększoną o należne odsetki i pomniejszoną o 37 spłaconych rat. Sposób i okoliczności popełnienia czynu, w tym działanie z zamiarem bezpośrednim dodatkowo zwiększyły stopień społecznej szkodliwości.

Stopień winy oskarżonej również należy ocenić jako wysoki. Wymieniona jest dorosłą, wykształconą, aktywną zawodowo i zaradną kobietą. Nie działała w warunkach anormalnej sytuacji motywacyjnej. Mogła w każdym momencie zrezygnować z zamiaru przestępnego, nie działała w sposób nagły, ani pod presją. Jako osoba prowadząca działalność detektywistyczną miała pełną możliwość rozpoznania znaczenia swojego zachowania i jego konsekwencji.

Jako okoliczności łagodzące sąd uwzględnił uprzednią niekaralność oskarżonej, prowadzenie ustabilizowanego życia oraz motywację polegającą na chęci pomocy przyjacielowi w trudnościach finansowych.

Mając powyższe na uwadze, sąd doszedł do przekonania, że karą właściwą dla oskarżonej będzie kara pozbawienia wolności w wymiarze siedmiu miesięcy, a więc w dolnej granicy ustawowego zagrożenia za zarzucany czyn. Tak wymierzona kara jest wystarczająca dla osiągnięcia wobec niej celów kary, a w szczególności zapobiegnie powrotowi do przestępstwa. Tak ukształtowana kara spełni również swoją rolę w zakresie prewencji ogólnej, jak i indywidualnej. Uświadomi oskarżonej naganność jej postępowania oraz wpłynie pozytywnie na zakres kształtowania świadomości prawnej tworząc przekonanie o nieuchronności kary za naruszenie dóbr chronionych prawem i nieopłacalności zamachów na te dobra. Sąd rozważał orzeczenie innej kary niż kara pozbawienia wolności, jednak w okolicznościach niniejszej sprawy takie rozstrzygnięcie było niemożliwe bez uszczerbku dla zasad orzekania i zasad wymiaru kary.

Na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 2 kk sąd warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat. W ocenie sądu spełnione zostały przesłanki z art. 69 § 1 i 2 kk, pozwalające na przyjęcie pozytywnej prognozy wobec oskarżonej. Nie była ona wcześniej karana i prowadzi ustabilizowany tryb życia. Należy więc uznać, że mimo warunkowego zawieszenia wykonania kary będzie przestrzegać porządku prawnego i nie powróci ponownie do przestępstwa. Sprzyjać temu mają dodatkowe środki reakcji karnoprawnej o których niżej.

Wyznaczony przez sąd okres próby jest niezbędny a zarazem wystarczający dla zweryfikowania reakcji oskarżonej na zapadły wyrok, zapewniając kontrolę nad wyrażoną co do oskarżonej oceną w zakresie sposobu ukształtowania reakcji karnoprawnej.

Na podstawie art. 72 § 1 pkt 8 kk sąd orzekł wobec oskarżonej obowiązek przestrzegania porządku prawnego. Rozstrzygnięcie to ma na celu prawidłowe ukształtowanie okresu próby i posiada nadto walor wychowawczy.

Na podstawie art. 46 § 1 kk sąd orzekł od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonego banku obowiązek naprawienia szkody w części poprzez zapłatę kwoty 32 040,72 zł tytułem niespłaconego kapitału. W pozostałym zakresie orzeczenie co do naprawienia szkody wymagałoby dalszych czynności dowodowych i wyliczeń, podczas gdy sprawa w głównym nurcie – odpowiedzialności karnej – była gotowa do rozstrzygnięcia. Ewentualnych dalszych roszczeń pokrzywdzony bank może dochodzić w drodze powództwa cywilnego.

Nie może budzić najmniejszych wątpliwości że A. G. odpowiada za wyrządzoną szkodę na podstawie art. 46 kk. Ustawa karna nie zna podmiotowego ograniczenia wyłącznie do bezpośrednich sprawców szkody i za szkodę odpowiedzialny jest również ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny. Wynika to z faktu, że przy orzekaniu na podstawie art. 46 § 1 kk stosuje się przepisy prawa cywilnego, a więc w niniejszym przypadku art. 422 kc, zgodnie z którym za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody (por. odpowiednio wyrok SA w Białymstoku z 23.10.2014 r., II AKa 175/14, LEX nr 1602863; wyrok SA we Wrocławiu z 16.10.2013 r., II AKa 312/13, LEX nr 1392147).

Skoro wyrok Sądu I Instancji został zmieniony w opisany wyżej sposób, to konieczne stało się uchylenie jego punktu II, jako nierozerwalnie związanego z warunkowym umorzeniem postępowania.

Dokonana zmiana warunkowała również uchylenie punktu III zaskarżonego wyroku w części rozstrzygającej o opłacie.

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II

Na podstawie art. 626 § 1 kpk i art. 627 kpk w zw. z art. 635 kpk oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 123) Sąd Okręgowy w Krośnie zasądził od oskarżonej A. G. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20 zł tytułem wydatków w postępowaniu odwoławczym i kwotę 180 zł tytułem opłaty za obie instancje.

PODPIS