Wyrok z 23 września 2025, sygn. I C 1349/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w G.

przeciwko J. S., M. S. i Ł. S. (1)

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 1349/24

UZASADNIENIE

Bank (...) S.A. w G. w pozwie przeciwko J. S., M. S., Ł. S. (1) wniósł o zasądzenie od strony pozwanej in solidum na rzecz powoda kwoty 216 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanym na podstawie umowy (...) - z zastrzeżeniem, że zapłata należności przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego do wysokości dokonanej zapłaty.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 15 listopada 2006 r. poprzednik prawny powoda zawarł z pozwanymi umowę (...) nr (...). Kredyt został pozwanym udostępniony i przez nich wykorzystany. W związku
z zakwestionowaniem mechanizmu indeksacji opartego na kursie (...), jako zawierającego w swej konstrukcji niedozwolone postanowienia umowne, strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, w ramach którego podniosła zarzut nieważności umowy. Sprawa z powództwa kredytobiorców obecnie toczy się przed Sądem Okręgowym w (...).

Odpowiadając na pozew, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa
w całości, twierdząc, że wierzytelność banku nie istnieje, nie jest wymagalna, jest przedawniona, a powództwo narusza art. 5 k.c., jest sprzeczne z Dyrektywą (...).

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Wyrokiem z 22 lipca 2025 r. (nieprawomocnym jeszcze, ponieważ do zamknięcia rozprawy
w niniejszej sprawie nie została rozpoznana apelacja banku) Sąd Okręgowy
w G. uwzględnił powództwo, ustalając że umowa (...) nr (...) z dnia 9 listopada 2006 r. zawarta pomiędzy powodami J. S., M. S. i Ł. S. (2), a (...) Bank S.A. z siedzibą w G. jest nieważna, a ponadto zasądzając od banku na rzecz J. S. i M. S. kwotę 60 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6 lipca 2022 r. do dnia zapłaty oraz na rzecz Ł. S. (1) kwotę 335 380,05 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 276 148,55 zł od 6 lipca 2022 r. do dnia zapłaty i od kwoty 59 231,50 zł od 30 maja 2025 r. do dnia zapłaty (wyrok SO w (...), sygn. akt (...) k. 108).

Pozwany Bank (...) S.A. w G. jest następcą prawnym (...) Bank S.A. z/s w G. (bezsporne, wydruk z KRS k. 17-25).

Pozwani zawarli w dniu 15 listopada 2006 r. z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w G. – umowę (...) nr (...), sporządzoną w dniu 9 listopada 2006 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 (...) udzielił (...) (...) w kwocie 222 686 zł indeksowanego kursem (...), zastrzegając w zdaniu trzecim tego ustępu, że w dniu wypłaty saldo jest wyrażone w walucie do której indeksowany jest (...) według kursu kupna waluty do której indeksowany jest (...), podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A., opisanej szczegółowo w § 17, następnie saldo walutowe przeliczane jest dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty do której indeksowany jest (...), podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A., opisanej szczegółowo
w § 17. Zgodnie z § 1 ust. 1 zdanie 2 oraz § 1 ust. 2 (...) przeznaczony był na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej (216 000 zł), prowizję z tytułu udzielenia (...) (6486 zł) oraz koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki w kwocie 200 zł. Oprocentowanie (...) jest zmienne i ulega zmianie w tym samym dniu kalendarzowym, w jakiej nastąpiła wypłata pierwszej transzy (...) najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu (...) (§ 8 ust. 1). Szczegółowy sposób wyliczenia indeksu (...) został określony w § 8 ust. 2 umowy. Oprocentowanie (...) na dzień sporządzania umowy wynosiło 4,100 % w skali roku i stanowi sumę marży Banku w wysokości 1,540 % oraz aktualnie obowiązującego indeksu (...) oraz 0,95 punktu procentowego do czasu przedstawieniu w Banku odpisu z Księgi Wieczystej dla każdej z nieruchomości (§ 2 ust. 1 i ust. 2). Umowa przewidywała, że (...) zostanie wypłacony w transzach po spełnieniu warunków w niej określonych i po złożeniu wniosku o wypłatę złożonego na formularzu, przelewem na rachunek wskazane przez kredytobiorców (§ 7 ust. 1-2 umowy). Zgodnie z § 7 ust. 2 zastrzeżono, że każdorazowo wypłacona kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę do której indeksowany jest (...) według kursu kupna waluty (...) podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez (...). Wszelkie opłaty
i prowizje podawane są w walucie, do której indeksowany jest (...), a ich zapłata odbywa się poprzez doliczenie opłaty do raty, chyba że strony podejmą odmienne ustalenia w tym zakresie (§ 9 ust. 7). Spłata (...) z odsetkami miała następować w 216 równych, miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych, nie później niż w tym samym dniu kalendarzowym każdego miesiąca, w którym nastąpiła wypłata pierwszej transzy (...). Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorcę, miało następować z datą wpływu środków do banku, według kursu sprzedaży waluty dla której jest indeksowany (...), podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego w dniu wpływu środków do banku (§ 1 ust. 5 umowy, § 10 ust. 1 oraz § 10 ust. 8). Zgodnie
z § 12 ust. 1 umowy (...) kredytobiorcy oświadczyli, że ustanawiają na nieruchomości na rzecz banku hipotekę kaucyjną w złotych polskich do kwoty 170 % kwoty (...) dla zabezpieczenia spłaty kapitału (...), odsetek, opłat, prowizji i innych należności mogących powstać w wykonaniu umowy, w tym szczególności różnic kursowych. W § 17 umowy wskazano zaś, że:

1.  do rozliczenia transakcji wypłat i spłat (...) stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie banku obowiązujące w dniu dokonania transakcji,

2.  kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) minus marża kupna,

3.  kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) plus marża sprzedaży,

4.  do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) w danym dniu roboczym skorygowane o marże (...) Bank S.A.,

5.  obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie Banku określane są przez (...) po godz. 15:00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane są na stronie internetowej (...) Bank S.A. ((...)).

Na wniosek kredytobiorców (...) został wypłacony w dniu 22 listopada 2006r.

- w kwocie 28 879,05 CHF co stanowiło równowartość kwoty 66 930,09 zł;

- w kwocie 64 221,95 CHF co stanowiło równowartość kwoty 148 840,79 zł;

- w kwocie 98,86 CHF co stanowiło równowartość kwoty 229,12 zł.

Ponadto, zostały kredytowane również koszty w dniu 22 listopada 2006 r. w wysokości 6686,02 zł stanowiące równowartość kwoty 2884,89 CHF.

Pozwani od 2.01.2007 r. do 1.07.2022 r. dokonali na rzecz powoda łącznie wpłat w kwocie 360 048,55 zł i 12,27 CHF z tytułu spłat (...).

(dowód: historia spłat – k. 47-54, wniosek o wypłatę – k. 40, 43, potwierdzenie transakcji – k. 41-42, 44-46,)

Sąd pominął na podstawie w art. 235 ² §1 pkt 2 k.p.c. wniosek
o przesłuchanie strony pozwanej. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody
w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie pozwanych Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie:

Zarzut nieistnienia roszczenia i przedwczesności powództwa o zwrot kapitału (...) opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy (...). Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie, i już powstały, a ich wymagalność zależy
w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności. Swoją drogą, jednoczesnego formułowanie w odpowiedzi na pozew zarzutów przedwczesności powództwa i przedawnienia roszczeń nie da się pogodzić
w kategoriach logicznego myślenia.

Bezzasadny był ponadto w całości zarzut przedawnienia. Termin przedawnienia spornych roszczeń, jako związanych z działalnością gospodarczą powoda, jest na gruncie art. 118 k.c. trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie, ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty otrzymania przez (...) pisemnej reklamacji kredytobiorców z zarzutem nieważności umowy kredytowej (6.07.2022 r. – patrz: początkowa data okresu odsetkowego z pkt. II wyroku wydanego w sprawie (...). Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą (...) się nie zgadza.

Bezzasadny był ponadto zarzut sprzeczności z art. 5 k.c. Żaden przepis ani orzecznictwo (...) nie zabrania bankowi sądowego dochodzenia swej wierzytelności z umowy, którą kredytobiorca uznał za nieważną. Bierność banku prowadziłaby do przedawnienia.

Mimo to roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa dotyczącego zwrotu kapitału (...) z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady (...) (...) stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy (...) uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego (...), niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału (...) – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności
i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – (...) może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą (...), a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota (...) przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził (...) poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by (...) mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym.

Powództwo podległo więc oddaleniu w całości na podstawie art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa (...) jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez (...) w pozwie – że umowa (...) jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki