Wyrok z 23 września 2025, sygn. I C 1894/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G.

przeciwko W. R., J. R.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz pozwanych: W. R. i J. R. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 1894/23

UZASADNIENIE

Bank (...) S.A. w W. przeciwko W. R. i J. R. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej in solidum na rzecz powoda kwoty 219 897,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanym na podstawie umowy kredytu
- z zastrzeżeniem, że zapłata należności przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego do wysokości dokonanej zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 28 marca 2007 r. poprzednik prawny powoda zawarł z pozwanymi umowę kredytu nr (...). Kredyt został pozwanym udostępniony i przez nich wykorzystany. W związku
z zakwestionowaniem mechanizmu indeksacji opartego na kursie (...), jako zawierającego w swej konstrukcji niedozwolone postanowienia umowne, strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, w ramach którego podniosła zarzut nieważności umowy. Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność umowy. Od powyższego wyroku bank wniósł apelację.

Odpowiadając na pozew, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości jako przedwczesnego. Ewentualnie, gdyby Sąd uznał powództwo za zasadne, podnieśli zarzut potrącenia wierzytelności im przysługującej w kwocie 220 554,92 zł
z wierzytelnością powoda w kwocie 219 897,90 zł. (...) nie przyznaje nieważności umowy kredytu, a zatem pozostaje w sporze co do jej nieważności w ww. postępowaniu przed Sądem Okręgowym w (...), a zatem nie postawił skutecznie swojej wierzytelności z tytułu nienależnego świadczenia w stan wymagalności. Dalej podnieśli, że oddalenie powództwa winno nastąpić z uwagi na wniesienie pozwu
w ramach nadużycia prawa procesowego.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Wyrokiem z 30 lipca 2024 r. ( sygn. akt (...) ) Sąd Okręgowy w (...) uwzględnił powództwo, ustalając że umowa kredytu nr (...) z dnia 27.03.2007 r. zawarta pomiędzy powodami W. R., J. R., a (...) Bank S.A. z siedzibą
w G. jest nieważna, a także zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów kwotę 97 283,79 zł i 1373,68 (...) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 lipca 2024 r. do dnia zapłaty. Wyrok został zaskarżony, apelacja nie została rozpoznana, jest więc nieprawomocny.

Pozwany Bank (...) S.A. w G. jest następcą prawnym (...) Bank S.A. z/s w G. (bezsporne, wydruk z KRS k. 16-24).

Powodowie zamierzali kupić mieszkanie w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Powodowie w dniu 20 marca 2007 r. w (...) Bank S.A.
w G. złożyli wniosek kredytowy o kredyt w kwocie 219.897,91 zł, jako walutę kredytu oznaczyli (...). Kredyt miał być przeznaczony na budowę lokalu mieszkalnego przez dewelopera i spłatę kredytu mieszkaniowego. W dacie składania wniosku powodowie byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę i osiągali z tego tytułu dochód w PLN. W treści wniosku kredytowego znajdowała się informacja, że oprocentowanie może ulec zmianie przed zawarciem umowy kredytu i jest zmienne w okresie kredytowania. Powodowie składając wniosek o kredyt podpisali oświadczenie, że przedstawiono im ofertę kredytu hipotecznego G. M. Banku w złotych polskich oraz że wybrali kredyt w walucie obcej, będąc uprzednio poinformowani o ryzykach związanych z zaciągnięciem kredytu hipotecznego w walucie obcej. Ponadto, oświadczyli, że zostali poinformowani przez G. M. (...) o ryzyku stopy procentowej w przypadku kredytów o zmiennej stopie procentowej. Następnie powodowie jako konsumenci, zawarli w dniu 28 marca 2007 r. z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w G. – umowę kredytu nr (...), sporządzoną w dniu 27.03.2007 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 224.499,86 zł indeksowanego kursem (...), zastrzegając w zdaniu trzecim tego ustępu, że w dniu wypłaty saldo jest wyrażone
w walucie do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A., opisanej szczegółowo w § 17, następnie saldo walutowe przeliczane jest dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A., opisanej szczegółowo w § 17. Zgodnie z § 1 ust. 1 zdanie 2 oraz § 1 ust. 2 kredyt przeznaczony był na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej
i spłatę kredytu mieszkaniowego (219.897,91 zł) oraz koszty z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy (2.641,17 zł) oraz koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki w kwocie 200 zł oraz koszty z tytułu ubezpieczenia na życie i ubezpieczenia na wypadek całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem (1.760,78 zł). Oprocentowanie kredytu jest zmienne i ulega zmianie w tym samym dniu kalendarzowym, w jakiej nastąpiła wypłata pierwszej transzy kredytu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu L3 (§ 8 ust. 1 umowy). Szczegółowy sposób wyliczenia indeksu L3 został określony w § 8 ust. 2 umowy. Oprocentowanie kredytu na dzień sporządzania umowy wynosiło 4,500 %
w skali roku i stanowi sumę marży Banku w wysokości 1,650 % oraz aktualnie obowiązującego indeksu L3 oraz 0,95 punktu procentowego do czasu przedstawieniu w Banku odpisu z Księgi Wieczystej dla każdej z nieruchomości (§ 2 ust. 1 i ust. 2 umowy). Umowa przewidywała, że kredyt zostanie wypłacony w transzach po spełnieniu warunków w niej określonych i po złożeniu wniosku o wypłatę złożonego na formularzu, przelewem na rachunek wskazane przez kredytobiorców (§ 7 ust. 1-2 umowy). Zgodnie z § 7 ust. 2 umowy zastrzeżono, że każdorazowo wypłacona kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty kredytu podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego
w dniu dokonania wypłaty przez (...). Wszelkie opłaty i prowizje podawane są
w walucie, do której indeksowany jest kredyt, a ich zapłata odbywa się poprzez doliczenie opłaty do raty, chyba że strony podejmą odmienne ustalenia w tym zakresie (§ 9 ust. 7 umowy). Spłata kredytu wraz z odsetkami miała następować w 360 równych, miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych, nie później niż w tym samym dniu kalendarzowym każdego miesiąca, w którym nastąpiła wypłata pierwszej transzy kredytu. Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorcę, miało następować
z datą wpływu środków do banku, według kursu sprzedaży waluty dla której jest indeksowany kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego w dniu wpływu środków do banku (§ 1 ust. 5 umowy, § 10 ust. 1 oraz § 10 ust. 6 umowy). Zgodnie
z § 12 ust. 1 umowy kredytu kredytobiorcy oświadczyli, że ustanawiają na nieruchomości na rzecz banku hipotekę kaucyjną w złotych polskich do kwoty 170 % kwoty kredytu dla zabezpieczenia spłaty kapitału kredytu, odsetek, opłat, prowizji
i innych należności mogących powstać w wykonaniu umowy, w tym szczególności różnic kursowych. W § 17 umowy wskazano zaś, że:

1.  do rozliczenia transakcji wypłat i spłat kredytu stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie banku obowiązujące w dniu dokonania transakcji,

2.  kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) minus marża kupna,

3.  kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) plus marża sprzedaży,

4.  do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) w danym dniu roboczym skorygowane o marże (...) Bank S.A.,

5.  obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie Banku określane są przez (...) po godz. 15:00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane są na stronie internetowej (...) Bank S.A. ((...)).

W § 11 ust. 3 umowy zostało zawarte oświadczenie kredytobiorców, że postanowienia niniejszej umowy zostały z nimi indywidualnie uzgodnione.

(dowód: umowa kredytu k. 25-37)

Na wniosek kredytobiorców kredyt został wypłacony w łącznej kwocie 219.897,90 zł w dniach:

- 29.03.2007 r. w kwocie 79.066,90 zł co stanowiło równowartość kwoty 33.566,93 (...),

- 29.03.2007 r. w kwocie 28.166,01 zł co stanowiło równowartość kwoty 11.957,55 (...),

- 07.05.2007 r. w kwocie 42.249 zł co stanowiło równowartość kwoty 19.074,90 (...),

- 27.07.2007 r. w kwocie 42.248,99 zł co stanowiło równowartość kwoty 19.062,85CHF,

- 10.10.2007 r. w kwocie 28.167 zł co stanowiło równowartość kwoty 12.858,12 (...).

Ponadto, zostały kredytowane również koszty w dniu 29.03.2007 r. w wysokości 4.601,94 zł stanowiące równowartość kwoty 1.953,70 (...).

(dowód: historia spłat – k. 56-61, wniosek o wypłatę – k. 41, 44, 47, 50, 53, potwierdzenie transakcji – k. 42-43, 45-46, 48-49, 51-52, 54-55)

Powodowie od 27.04.2007 r. do 2.05.2023 r. dokonali na rzecz pozwanego łącznie wpłat w kwocie 235.603,50 zł i 1.373,68 (...) z tytułu spłat kredytu. W okresie od 29.05.2023 r. do 29.04.2024 r. powodowie uiścili z tego tytułu na rzecz pozwanego kwotę 21.694,20 zł. Powodowie w okresie od 27.04.2007 r. do 29.04.2024 r. tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiścili kwotę 257.297,70 zł i 1.373,68 (...). Tytułem odsetek karnych powodowie uiścili na rzecz pozwanego kwotę 2,35 zł. Tytułem innych opłat powodowie uiścili w okresie od 29.03.2007 r. do 30.10.2023 r. kwotę 8.516,57 zł, zaś
w okresie od 26.04.2011 r. do 01.12.2014 r. kwotę 5,85 (...).

(dowód: historia spłat – k. 166-167, historia rachunku – k. 233-365 oraz 367-378)

Powodowie pismem z dnia 30.11.2020 r. złożyli reklamację co do umowy kredytu żądając usunięcia z umowy klauzul niedozwolonych. Pismem z dnia 01.12.2020 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 175.077,82 zł tytułem rozliczenia nieważnej umowy kredytu.

(dowód: reklamacja z dnia 30.11.2020 r. – k. 139-142, wezwanie do zapłaty z dnia 01.12.2020 r. wraz z potwierdzeniem nadania i odbioru – k. 143-146)

Pozwany w dniu 10.05.2023 r. złożył oświadczenie o skorzystaniu z prawa zatrzymania kwot wpłaconych na rzecz banku z tytułu umowy kredytu do czasu zwrotu przez powodów kwoty 219.897,90 zł stanowiącej równowartość wypłaconego kapitału kredytu albo zabezpieczenia w sposób realny roszczenia o zwrot tej kwoty.

(dowód: oświadczenie pozwanego z dnia 10.05.2023 r.- k. 195, 197)

Powodowie pismem z dnia 11.01.2024 r. wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 254.675,56 zł na którą to kwotę składają się:

- 173.226,83 zł tytułem rat kapitałowych zapłaconych w okresie od 29.10.2007 r. do 30.10.2023 r.,

- 72.929,81 zł tytułem rat odsetkowych zapłaconych w okresie od 29.04.2007 r. do 30.10.2023 r.,

- 2,35 zł tytułem odsetek karnych zapłaconych w dniu 29.12.2007 r.,

- 8.516,57 zł tytułem innych opłat okołokredytowych.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 11.01.2024 r. wraz z potwierdzeniem nadania
i odbioru – k. 213-219)

Powodowie pismem z dnia 31.01.2024 r. doręczonym pozwanemu w dniu 02.02.2024 r. złożyli oświadczenie o potrąceniu wierzytelności im przysługującej
w kwocie 220.554,92 zł z wierzytelnością pozwanego w kwocie 219.897,90 zł.
W piśmie powodowie wskazali, że na ich wierzytelność w kwocie 220.554,92 zł składają się następujące kwoty:

- 52.022,09 zł tytułem skapitalizowanych odsetek od kwoty 175.077,82 zł od dnia 16.12.2020 r. do 29.01.2024 r.,

- 90.041,37 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych i „innych opłat”
w okresie od 30.07.2018 r. do 30.10.2023 r.,

- 54.387,87 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych i „innych opłat”
w okresie od 30.04.2007 r. do 29.02.2011 r.,

- 24.103,59 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych i „innych opłat”
w okresie od 29.12.2014 r. do 30.05.2016 r.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z dnia 31.01.2024 r. – k. 202-205)

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

(wyrok SO w (...), sygn. akt (...))

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później.

Pozwani pismem z 8 sierpnia 2024 r. doręczonym bankowi 13 sierpnia 2024 r. złożyli oświadczenie o potrąceniu wierzytelności im przysługującej w kwocie 52 022,09 zł z wierzytelnością pozwanego w kwocie 52 022,09 zł. W piśmie powodowie wskazali, że na ich wierzytelność w kwocie 52 022,09 zł składają się następujące kwoty:

- 33 629,69 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych i „innych opłat” w okresie od 29.12.2014 r. do 29.06.2018 r.,

- 2082,61 zł tytułem spłaty „innych opłat” w okresie od 29.04.2011 r. do 1.12.2014 r.,

- 16 309,79 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych w okresie od 29.04.2011 r. do 1.12.2014 r.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z dnia 8.08.2024 r. – k. 400-, potwierdzenie nadania i odbioru k.422-423)

Z dniem 3 września 2024 r. oraz 21 lipca 2025 r. pozwani wystosowali pisma, zgodnie z którymi na wypadek uznania przez Sąd, że ewentualny zarzut potracenia
w zakresie wierzytelności wyrażonej w kwocie 52 022,09 zł jest nieskuteczny, podnieśli zarzut potrącenia przysługującej im wierzytelności w kwocie 52 022,09 zł
z wierzytelnością pozwanego w kwocie 52 022,09 zł. W piśmie powodowie wskazali, że na ich wierzytelność w kwocie 52 022,09 zł składają się następujące kwoty:

- 33 629,69 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych i „innych opłat” w okresie od 29.12.2014 r. do 29.06.2018 r.,

- 2082,61 zł tytułem spłaty „innych opłat” w okresie od 29.04.2011 r. do 1.12.2014 r.,

- 16 309,79 zł tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych w okresie od 29.04.2011 r. do 1.12.2014 r.

(pismo z 3.09.2024 r. k. 399-401)

Sąd pominął na podstawie w art. 235 ² §1 pkt 2 k.p.c. wniosek o przesłuchanie pozwanych. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy
o przesłuchanie pozwanych Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie:

Zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału kredytu opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy kredytu. Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie
i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności. Zarzutu sprzeczności powództwa z art. 5 k.c. nie da się pogodzić
w kategoriach logicznego myślenia. Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia należności w tym zakresie.

Mimo to powództwo (roszczenie o zapłatę) nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z teorią dwóch kondykcji wyrażoną m.in. w uchwale SN z 16.02.2021r. (III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40), w razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. To oznacza, że każda ze stron nieważnego stosunku prawnego może skorzystać z prawa potrącenia.

W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swojej wierzytelności w kwocie 220 554,92 zł z wierzytelnością banku w kwocie 219 897,90 zł. Celem zarzutu potrącenia jest zgłoszenie twierdzenia, że na skutek zdarzenia
w postaci złożenia oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Skuteczność tego twierdzenia uzależniona jest od spełnienia przesłanek formalnych i materialnych. Do pierwszych zalicza się udowodnienie, że oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w sposób pozwalający na dotarcie do adresata, zgłoszenie zarzutu potrącenia w procesie
w wymaganym terminie i w wymaganej formie w postępowaniu, w którym zarzut taki jest dopuszczalny. Do przesłanek materialnych należy zaliczyć wykazanie, że pozwanemu przysługiwała wierzytelność wzajemna, która została potrącona. Niespełnienie przesłanek formalnych powoduje pominięcie twierdzenia o potrąceniu
i nierozpoznanie zarzutu. Niespełnienie przesłanek materialnych skutkuje nieuwzględnieniem żądania oddalenia powództwa z powodu wygaśnięcia wierzytelności powoda (M. M. [w:] A. A., P. P., M. R.,
M. S., E. S., M. M., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), LEX/el. 2022, art. 203(1).

Mając powyższe na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanego za pośrednictwem poczty wraz z potwierdzeniem nadania (k. 202 – 204) oraz potwierdzeniem doręczenia oświadczenia stronie powodowej (k. 205), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności stron do kwoty 219 897,90 zł.

Wymaga szczególnego podkreślenia, że na rozprawie powód podtrzymał powództwo mimo dokonanego przez pozwanych potrącenia, nie formułując w istocie żadnych zarzutów wobec potrącenia – ani formalnych, ani merytorycznych.

Z tego względu żądanie powoda na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 498 § 2 k.c. polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

Na wypadek uznania potrącenia z jakichkolwiek przyczyn za nieskuteczne powództwo i tak nie zasługiwałoby w omawianym zakresie na uwzględnienie.

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorcy zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną.
Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces
w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki