Wyrok z 30 września 2025, sygn. I C 1633/21
Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)
Sygn. akt I C 1633/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski
Protokolant: Aleksandra Sieńczewska
po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa B. Z.
przeciwko Bank (...) S.A. z siedzibą w W.
o ustalenie i zapłatę
I. ustala, iż umowa o kredyt hipoteczny nr (...) zwarta 25 września 2007 r. pomiędzy B. Z. a Bankiem (...) S.A. z siedzibą w J. jest nieważna;
II. zasądza od pozwanego Banku (...) S.A. z siedzibą w W.na rzecz powódki B. Z. kwoty 99.772,63 zł (dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt dwa złote 63/100) i 36.662,50 CHF (trzydzieści sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt dwa franki szwajcarskie i 50/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od obu tych kwot od dnia 11 września 2020 r. do dnia zapłaty;
III. w pozostałym zakresie powództwo oddala;
IV. zasądza od pozwanego Banku (...) S.A. z siedzibą w W.na rzecz powódki B. Z. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 11.817,00 zł (jedenaście tysięcy osiemset siedemnaście złotych 00/100) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
sędzia Piotr Królikowski
Sygn. akt I C 1633/21
UZASADNIENIE WYROKU
z 30 września 2025 r. (k. 401)
Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 02.07.2020 r. (koperta k. 73) i zmodyfikowanym w toku postępowania B. Z. domagała się ostatecznie w stosunku do pozwanego Banku (...) S.A. w W.:
1. ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) z 25 września 2007 r. zawartej pomiędzy B. Z. a (...) Bank S.A. w W.,
2. zasądzenia od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na jej rzecz:
a. kwoty 99.772,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 1 lipca 2020 r. do dnia zapłaty w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu którą zawarły strony procesu oraz
b. kwoty 36.662,50 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 1 lipca 2020 r. do dnia zapłaty lub jej równowartości w złotych polskich w wysokości 150.125,61 zł
Ewentualnie powódka wnosiła o ustalenie nieważności umowy na podstawie art. 58 §1 i 2 k.c. w zw. z art. 69 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, a także w związku z przepisami ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz art. 353 1 k.c., wskazując na sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego oraz przekroczenie granic swobody umów. Powódka domagała się również zasądzenia kosztów procesu (pozew k. 3–72, modyfikacja k. 262–294).
Uzasadniając żądanie powódka wskazała, że zawarła z pozwanym umowę kredytu indeksowanego do CHF w celu sfinansowania zakupu lokalu mieszkalnego. Podniosła, że pozwany nie przekazał jej rzetelnych i pełnych informacji o ryzyku kursowym oraz mechanizmie funkcjonowania kredytu. W ocenie powódki postanowienia umowy dotyczące przeliczeń walutowych mają charakter abuzywny, gdyż odwołują się do kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów ich wyznaczania.
Powódka wskazała ponadto, że zapisy dotyczące indeksacji prowadzą do braku możliwości ustalenia wysokości jej zobowiązania, co czyni umowę sprzeczną z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego. Podniosła również, że spełnione przez nią świadczenia stanowią świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 §2 k.c.
Pozwany Bank (...) S.A. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu (odpowiedź na pozew k. 89–246, odpowiedź na modyfikację k. 312–318).
Pozwany zakwestionował powództwo co do zasady i wysokości. Wskazał, że umowa kredytu jest ważna, zgodna z przepisami prawa oraz nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych. Podniósł, że powódka została należycie poinformowana o ryzyku kursowym oraz ryzyku zmiany stóp procentowych, a decyzję o wyborze kredytu indeksowanego do CHF podjęła świadomie. Pozwany wskazał, że powódka miała możliwość zapoznania się z treścią umowy oraz regulaminu kredytowania przed jej zawarciem, a także że w toku wykonywania umowy strony zawierały aneksy, w tym umożliwiający spłatę kredytu bezpośrednio w CHF. W ocenie pozwanego mechanizm indeksacji był dopuszczalny i zgodny z art. 353 1 k.c. oraz art. 69 Prawa bankowego. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powódki, wskazując, że bieg terminu przedawnienia należy liczyć od daty uruchomienia kredytu.
W toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwany Bank (...) S.A. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie udzielania kredytów (odpis z KRS k. 27–34, 131–166).
Powódka B. Z. ubiegała się o udzielenie kredytu hipotecznego w celu sfinansowania zakupu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul(...) (wniosek kredytowy k. 168–172, zeznania powódki k. 391v–392, znacznik 00:07:16). Nieruchomość ta była przeznaczona na cele mieszkaniowe powódki i jej rodziny, w szczególności jej córek (zeznania powódki, znacznik 00:07:16). W lokalu tym nie była prowadzona działalność gospodarcza (zeznania powódki, znacznik 00:22:36).
Powódka zawierała umowę kredytu za pośrednictwem pośrednika finansowego – (...) (wniosek kredytowy k. 168–172, zeznania powódki, znacznik 00:08:08). Przed zawarciem umowy odbyła kilka spotkań związanych z procedurą kredytową oraz przedłożyła wymagane dokumenty (zeznania powódki, znacznik 00:08:32). Powódka zawierała umowę kredytu po uprzednich spotkaniach z doradcą kredytowym, który przedstawiał ofertę kredytu indeksowanego do CHF jako korzystną ze względu na niskie oprocentowanie (zeznania powódki k. 391v–392, znacznik 00:06:55–00:09:12). Powódce nie przedstawiono oferty kredytu złotowego jako realnej alternatywy (zeznania powódki, znacznik 00:09:50).
Powódka nie negocjowała postanowień umowy (zeznania powódki, znacznik 00:13:49).
W dniu 25 września 2007 r. powódka zawarła z pozwanym Bankiem (...) S.A. umowę kredytu hipotecznego nr (...) (umowa k. 35–40, 181–186). Na jej podstawie bank udzielił powódce kredytu w kwocie 345.000 zł (§ 2 ust. 1 umowy). Kredyt był indeksowany do waluty CHF (§ 2 ust. 2 umowy). Oprocentowanie kredytu zostało określone jako suma stawki referencyjnej LIBOR 3M CHF oraz marży banku (§ 6 ust. 3 umowy). Okres kredytowania został określony w umowie. Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m.in. hipoteka kaucyjna ustanowiona na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego (§ 9 ust. 1 umowy).B. Z. zawarła z Bankiem (...) S.A. w W.umowę o kredyt hipoteczny nr (...) w dniu 25.09.2007 r. (umowa k. 35 – 40, 181 – 186, pełnomocnictwo k. 213 - 214). Kwota kredytu określona w umowie wyniosła 345.000 zł (§2 ust. 1 umowy). Oprocentowanie kredytu wynosiło 4.3159% p.p. w stosunku rocznym co stanowiło sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy i marży w wysokości 1.6159 p.p. stałej w całym okresie kredytowania (§6 ust. 3). Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m.in. hipoteka kaucyjna do kwoty 586.500 zł na rzecz Banku ustanowiona na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W.(§9 ust. 1 pkt 1 umowy).
W umowie zawarte zostały następujące zapisy:
-§ 2 ust. 2 „Kredyt jest indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłaconego w transzach Bank wysyła do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu, transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo odsetkowej.”,
-§4 ust 6 umowy „Zmiana waluty kredytu ma wpływ na wysokość kwoty kredytu oraz wysokość rat kapitałowo -odsetkowych i dokonywana jest w oparciu o następujące zasady:
1) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany jest kurs kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych,
2) w przypadku zmiany z waluty obcej na PLN stosowany jest kurs sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych”,
-§ 7 ust. 1 umowy „Kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu CHF ustaloną zgodnie z §2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) S.A.”,
-§ 9 ust. 7 „Dodatkowe zabezpieczenie kredytu do czasu, gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe 286.776,80 zł, stanowi ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim udziałem własnym Kredytobiorcy na podstawie umowy zawartej z przez Bank (...) S.A. z (...) S.A.”,
-§ 9 ust. 8 umowy „Kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 2.214 zł. za pierwszy 36-miesięczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej.”,
-§ 9 ust. 9 umowy „Jeżeli w ciągu okresu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 286.776,80 zł, Kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36-miesięczny okres udzielonej Bankowi przez (...) S.A. ochrony ubezpieczeniowej, o czym Kredytobiorca zostanie powiadomiony przez Bank na piśmie.”
Załącznikiem i integralną częścią umowy był regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. (regulamin k. 44–48, 188–207). Zgodnie z jego postanowieniami kredyt w walucie obcej oznaczał kredyt udzielony w złotych polskich, indeksowany kursem waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (§ 2 pkt 19 regulaminu). Regulamin zawierał również postanowienia odnoszące się do przeliczania należności kredytowych z wykorzystaniem Tabeli Kursów Walut Obcych Banku, w tym w szczególności w § 5 ust. 14, § 7 ust. 5 i 6, § 7 ust. 10, § 7 ust. 13, § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 4 i 11, § 12 ust. 3 oraz § 13 ust. 4 regulaminu.
Kredyt został uruchomiony 1 października 2007 r. Powódka dokonywała spłat rat kapitałowo–odsetkowych oraz innych należności wynikających z umowy - w okresie od 1 listopada 2007 r. do 2 stycznia 2020 r. uiściła tym tytułem 99.772,63 zł oraz 36.662,50 CHF (zaświadczenia k. 43, 49–56).
Na wniosek powódki strony zawarły aneks nr (...) z 31 stycznia 2013 r., na mocy którego wprowadzono możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacyjnej CHF, w związku z czym dla powódki został otwarty rachunek walutowy (wniosek i aneks k. 216–219).
Następnie w dniu 1 października 2019 r. strony zawarły kolejny aneks do umowy, na mocy którego usunięto postanowienia dotyczące prowizji związanej z podwyższonym ryzykiem banku wynikającym z niskiego wkładu własnego (aneks k. 41–42).
Pismem z 26 czerwca 2020 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 103.221,63 zł oraz 36.662,50 CHF w terminie do 30 czerwca 2020 r., powołując się na nieważność umowy (wezwanie k. 57–58).
Powódka na rozprawie wniosła o objęcie jej ochroną konsumencką (protokół k. 392, znacznik 00:23:51).
Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o wskazane powyżej dokumenty, których autentyczność oraz wiarygodność nie była kwestionowana przez strony, a także nie budziła wątpliwości Sądu.
Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Sąd pominął dowód z opinii biegłego (k. 392 znacznik 00:23:51), bowiem okoliczności, na które dowód ten został powołany, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności wysokość świadczeń spełnionych przez powódkę wynikała z dokumentów pochodzących od pozwanego i nie była przedmiotem sporu między stronami.
Jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd ocenił zeznania świadków J. C.(k. 340–344) oraz M. D.(k. 347–351). Świadkowie ci nie uczestniczyli w procesie zawierania umowy z powódką, nie posiadali wiedzy o okolicznościach towarzyszących jej zawarciu ani o zakresie informacji przekazanych powódce. Ich zeznania odnosiły się wyłącznie do ogólnych procedur stosowanych przez pozwanego, co nie mogło stanowić podstawy ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
Sąd dał wiarę zeznaniom powódki (k. 391v–392, znacznik 00:06:55–00:23:08) w zakresie okoliczności zawarcia umowy, w tym sposobu przedstawienia oferty kredytu, braku negocjowania postanowień umowy oraz zakresu przekazanych jej informacji. Zeznania te były spójne, logiczne oraz korespondowały z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.
Sąd miał na względzie, że dowód z przesłuchania strony ma charakter subsydiarny (art. 299 k.p.c.) oraz że powódka była zainteresowana wynikiem sprawy. Okoliczności te nie podważały jednak wiarygodności jej zeznań, które w istotnym zakresie znajdowały potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, a pozwany nie przedstawił dowodów pozwalających skutecznie zakwestionować ich treść.
Sąd pominął w swoich rozważaniach także dokumenty oraz opracowania przedstawiające ogólne stanowiska dotyczące kredytów indeksowanych do walut obcych (w tym artykuły i opinie), uznając je za niemające znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Również powołane przez strony orzeczenia sądów stanowiły wyłącznie element argumentacji prawnej i nie mogły stanowić podstawy ustaleń faktycznych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Roszczenie główne zasługiwało na uwzględnienie niemal w całości.
W niniejszej sprawie bezsporny był fakt zawarcia przez strony umowy kredytu hipotecznego (...) z 25 września 2007 r., jej treść, uruchomienie kredytu oraz dokonywanie przez powódkę spłat. Spór dotyczył oceny prawnej tej umowy oraz skutków wynikających z jej postanowień.
Powódka dochodziła ustalenia nieważności umowy oraz zapłaty, powołując się w szczególności na art. 58 §1 i 2 k.c., art. 353 1 k.c., art. 69 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo bankowe, a także art. 385 1 k.c. oraz przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
W pierwszej kolejności należało ocenić interes prawny powódki w rozumieniu art. 189 k.p.c. W ocenie Sądu interes ten został wykazany. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że umowa nadal wywołuje skutki prawne, w szczególności w zakresie zabezpieczenia hipotecznego. Samo rozstrzygnięcie o zapłacie nie usuwałoby niepewności co do dalszego obowiązywania umowy, podczas gdy jej nieważność wpływa na całokształt stosunków między stronami, w tym obowiązek dalszej spłaty oraz istnienie zabezpieczeń.
Przechodząc do zarzutu nieważności umowy na podstawie art. 58 §1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego wskazać należy, że sama konstrukcja kredytu indeksowanego do waluty obcej była dopuszczalna. Zawarta przez strony umowa określała kwotę kredytu w złotych, jego przeznaczenie, okres kredytowania oraz zasady oprocentowania. Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut, jakoby sama indeksacja prowadziła do obejścia prawa. Jednakże sposób ukształtowania mechanizmu indeksacji podlegał dalszej ocenie w świetle art. 353 1 k.c. oraz art. 58 k.c. Zgodnie z art. 353 1 k.c. strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść nie sprzeciwiała się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W niniejszej sprawie z ustalonego stanu faktycznego wynika, że przeliczenia kwoty kredytu oraz wysokości rat następowały według kursów ustalanych jednostronnie przez bank, przy czym ani umowa, ani regulamin nie określały zasad ustalania tych kursów. Oznacza to, że pozwany posiadał kompetencję do jednostronnego określania wysokości świadczenia powódki.
W realiach sprawy prowadziło to do sytuacji, w której powódka nie była w stanie już w chwili zawarcia umowy ustalić wysokości swojego zobowiązania ani zasad jego wykonywania, bowiem wartości te zależały od przyszłych, nieokreślonych decyzji banku. Tym samym świadczenie powódki nie było oznaczone ani oznaczalne w sposób obiektywny. Takie ukształtowanie stosunku prawnego narusza naturę zobowiązania, prowadząc do przekroczenia granic swobody umów. W konsekwencji umowa jest sprzeczna z art. 353 1 k.c., co skutkuje jej nieważnością na podstawie art. 58 §1 k.c.
Niezależnie od powyższego należało odnieść się do zarzutu sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego (art. 58 §2 k.c.). Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powódce przedstawiano kredyt indeksowany jako rozwiązanie stabilne i korzystne, a walutę CHF jako bezpieczną. Jednocześnie nie przekazano jej rzetelnych informacji o skali ryzyka kursowego ani o mechanizmie ustalania kursów. Z pewnością nie wynikało to z broszur informacyjnych które załączono do odpowiedzi na pozew, bez potwierdzenia że zostały one przedstawione powódce i omówione przy zawieraniu umowy kredytowej. Niemniej analizując ich treść nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić że obrazują one możliwą skalę ryzyka walutowego. W tych okolicznościach należy uznać, że doszło do naruszenia zasad lojalności kontraktowej i równowagi stron, co dodatkowo przemawia za oceną umowy jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
Następnie należało ocenić postanowienia umowy w świetle art. 385 1 §1 k.c. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powódka zawarła umowę w celu nabycia lokalu mieszkalnego, a nieruchomość nie była wykorzystywana do działalności gospodarczej, co oznacza, że działała jako konsument w rozumieniu art. 22 1 k.c.
Postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji nie były indywidualnie uzgodnione, lecz zostały przejęte z wzorca umownego stosowanego przez bank. Postanowienia te kształtowały prawa i obowiązki powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, bowiem przyznawały bankowi możliwość jednostronnego określania kursów walut bez wskazania obiektywnych kryteriów. Analizując postanowienia umowy w zakresie mechanizmu indeksacji, Sąd miał na uwadze, że został on ukształtowany poprzez szereg powiązanych ze sobą postanowień umownych oraz regulaminowych.
Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy kwota kredytu została określona w złotych polskich. Jednocześnie w § 2 ust. 2 umowy przewidziano, że kredyt jest indeksowany do waluty CHF, co oznaczało, że jego saldo było ustalane poprzez przeliczenie kwoty wyrażonej w PLN według kursu kupna tej waluty określonego w Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w banku.
Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 umowy spłata kredytu następowała w złotych polskich, przy czym wysokość rat była ustalana poprzez przeliczenie kwoty wyrażonej w CHF według kursu sprzedaży tej waluty, również określanego w Tabeli Kursów Walut Obcych banku.
Powyższe postanowienia umowy znajdowały rozwinięcie w regulaminie kredytowania, który stanowił jej integralną część. W szczególności § 2 pkt 19 regulaminu definiował kredyt indeksowany jako kredyt udzielony w złotych polskich, indeksowany kursem waluty obcej według tabeli kursowej banku, natomiast dalsze postanowienia regulaminu (m.in. § 5 ust. 14, § 7 ust. 5 i 6, § 7 ust. 10 i 13, § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 4 i 11, § 12 ust. 3, § 13 ust. 4) odwoływały się do tej tabeli jako podstawy przeliczeń związanych z wykonywaniem umowy.
Z powyższych postanowień wynika, że mechanizm indeksacji opierał się na zastosowaniu dwóch różnych kursów waluty – kursu kupna dla przeliczenia kwoty kredytu przy jego uruchomieniu oraz kursu sprzedaży dla ustalenia wysokości rat w toku jego spłaty. Jednocześnie ani umowa, ani regulamin nie zawierały postanowień określających sposób ustalania tych kursów ani jakichkolwiek obiektywnych kryteriów ich wyznaczania. W konsekwencji pozwany uzyskał uprawnienie do jednostronnego określania zarówno wysokości salda zadłużenia powódki, jak i wysokości poszczególnych rat kredytu. Z ustalonego stanu faktycznego wynika przy tym, że powódka nie miała wiedzy o sposobie ustalania kursów walut ani o stosowaniu przez bank dwóch odmiennych kursów, a mechanizm ten nie został jej w sposób zrozumiały wyjaśniony. Tak ukształtowany mechanizm indeksacji prowadził do sytuacji, w której wysokość świadczenia powódki była uzależniona wyłącznie od decyzji pozwanego, bez możliwości jej weryfikacji na podstawie obiektywnych kryteriów. Oznacza to, że świadczenie to nie było oznaczalne w chwili zawarcia umowy, co narusza naturę stosunku zobowiązaniowego (art. 353 1 k.c.). Jednocześnie postanowienia te kształtowały prawa i obowiązki powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jej interesy, albowiem pozwalały bankowi na dowolne kształtowanie wysokości świadczenia poprzez jednostronne ustalanie kursów walut, przy jednoczesnym braku transparentności tego mechanizmu.
W konsekwencji wskazane postanowienia należało uznać za niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 §1 k.c. i jako takie niewiążące powódkę.
Eliminacja tych postanowień prowadzi do braku możliwości określenia wysokości świadczeń stron, w szczególności wysokości zobowiązania powódki oraz zasad jego spłaty. Brak jest podstaw do uzupełnienia umowy przepisami dyspozytywnymi. W rezultacie umowa nie może być utrzymana w mocy i jest nieważna w całości.
Na marginesie wskazać należy, że postanowienia odwołujące się do tabel kursowych banku jako podstawy przeliczeń świadczeń kredytobiorcy były przedmiotem oceny w postępowaniach prowadzonych przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie wpisywane do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
W szczególności za niedozwolone uznawano postanowienia, które przewidywały przeliczanie świadczeń według kursów walut ustalanych jednostronnie przez bank, bez określenia zasad ich wyznaczania. Okoliczność ta nie ma wprawdzie charakteru wiążącego w niniejszym postępowaniu, które wymaga indywidualnej oceny treści konkretnej umowy, jednakże potwierdza utrwaloną ocenę tego rodzaju postanowień jako naruszających równowagę kontraktową stron i sprzecznych z dobrymi obyczajami. W realiach niniejszej sprawy analiza postanowień § 2 ust. 2 oraz § 7 ust. 1 umowy, w powiązaniu z regulaminem kredytowania, prowadzi do analogicznych wniosków, bowiem również w tym przypadku brak było wskazania obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania kursów walut. Nie ma przy tym znaczenia, że postanowienia wpisane do rejestru nie są literalnie tożsame z postanowieniami zastosowanymi w niniejszej umowie. Istotne jest bowiem nie brzmienie poszczególnych zapisów, lecz ich sens normatywny, polegający na przyznaniu bankowi uprawnienia do jednostronnego ustalania kursów walut bez wskazania obiektywnych kryteriów. Tożsamość tego mechanizmu uzasadnia odwołanie się do dorobku orzeczniczego wypracowanego na tle kontroli abstrakcyjnej.
W świetle powyższego bezprzedmiotowe było szczegółowe rozważanie zarzutów opartych na przepisach ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz dotyczących kwalifikacji umowy jako instrumentu finansowego, bowiem już wskazane wyżej podstawy prowadzą do jej nieważności. Z tych względów orzeczono jak w sentencji w punkcie I.
Skutkiem nieważności umowy jest obowiązek zwrotu świadczeń spełnionych przez strony (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 §2 k.c.). Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powódka uiściła na rzecz pozwanego kwoty dochodzone pozwem. Pozwany nie wykazał okoliczności podważających ich wysokość, wobec czego roszczenie o zapłatę należało uwzględnić w zakresie wskazanym w punkcie II wyroku.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazać należy, że z ustaleń wynika, iż powódka dopiero po kilku latach od zawarcia umowy powzięła wiedzę o nieprawidłowościach związanych z kredytem, a następnie w 2020 r. wystąpiła z wezwaniem do zapłaty. W tych okolicznościach początek biegu terminu przedawnienia należało wiązać z momentem uzyskania tej wiedzy, co oznacza, że roszczenie nie jest przedawnione, bowiem pozew w sprawie powódka wniosła 02.07.2020 r.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Powódka wezwała pozwanego do zapłaty pismem z 26 czerwca 2020 r., wyznaczając termin do 30 czerwca 2020 r. Jednakże powódka nie wykazała początku biegu tego terminu, gdyż nie wykazała daty doręczenia wezwania pozwanemu. W konsekwencji dopiero doręczenie pozwanemu odpisu pozwu, w którym powódka w sposób jednoznaczny zakwestionowała ważność umowy oraz określiła wysokość dochodzonych roszczeń, mogło prowadzić do powstania wymagalności świadczenia. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że odpis pozwu został doręczony pozwanemu 10 września 2020 r. W związku z tym pozwany pozostawał w opóźnieniu od dnia następnego, tj. od 11 września 2020 r. Z tych względów odsetki zostały zasądzone od tej daty. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu, tj. w części dotyczącej odsetek za okres od 1 lipca 2020 r. do 10 września 2020 r. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji w punkcie II oddalając roszczenie o zapłatę w zakresie niewykazanym jak orzeczono w punkcie III.
O kosztach procesu Sąd orzekł na mocy art. 98 §1 i 1 1 k.p.c. w zw. z art. 108 §1 k.p.c., obciążając nimi pozwanego w całości jako stronę która przegrała sprawę w całości. Na koszty te składają się opłata od pozwu w kwocie 1.000 zł (k. 74), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (k. 25) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10.800 zł (§2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku o opłatach za czynności radców prawnych). O odsetkach od kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c. Z powyższych przyczyn postanowiono jak w sentencji w punkcie IV.
sędzia Piotr Królikowski