Wyrok z 16 grudnia 2024, sygn. I C 855/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko

Protokolant: st. sekretarz sądowy Karina Hofman

po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2024 r. w Słupsku

na rozprawie

sprawy z powództwa P. H.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i ustalenie

I. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda P. H. 111 998,19 zł (sto jedenaście tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem i 19/100 zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8.01.2021 r. do dnia zapłaty:

1. 103 000,00 zł zadośćuczynienia,

2. 5 998,19 zł kosztów leczenia,

3. 3 000,00 zł kosztów dodatkowej edukacji zawodowej;

II. ustala odpowiedzialność pozwanego na przyszłość za dalsze następstwa zdarzenia z 4 sierpnia 2018 r.,

III. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

IV. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 21 417 zł (dwadzieścia jeden tysięcy czterysta siedemnaście i 00/100 zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

IV. nakazuje ściągnąć od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku 9 959,64 zł (dziewięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt dziewięć i 64/100 zł) nieuiszczonych kosztów sądowych.

I C 855/21

UZASADNIENIE

Powód P. H. 20.11.2018 r. /data wpływu/ pozwał P. w W. za skutki wypadku drogowego z 4.08.2018 r., spowodowanego przez kierującego pojazdem, objętego ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwanego o :

I. 111 998,19 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8.01.2021r. do dnia zapłaty – w tym :

1. 103 000,00 zł dopłaty zadośćuczynienia,

2. 5 998,19 zł dopłaty kosztów leczenia,

3. 3 000,00 zł zwrotu w związku z koniecznością podjęcia studiów podyplomowych;

II. 14 000 zł dopłaty kosztów opieki osób trzecich (20 tygodni x 7 dni x 10 h x 10 zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty;

III. ustalanie odpowiedzialność pozwanego na przyszłość za dalsze następstwa zdarzenia z 4 sierpnia 2018 r.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, uważając, że wypłacone już świadczenia były adekwatne, tj. :

- 47 000 zł zadośćuczynienia,

- 765,62 zł kosztów leczenia i zakupu sprzętu ortopedycznego (uważając, że w pozostałym zakresie mogło być prowadzone w ramach NFZ, a nie prywatnie),

- 2124 zł kosztów opieki osób trzecich (przyjmując w zakresie mycia i ubierania 3,5 h na tydzień przez 16 tygodni, przygotowania posiłków 6 h na tydzień przez 10 tygodni, a następnie 3 h na tydzień przez kolejne 10 tygodni, utrzymania porządku 3 h na tydzień przez 10 tygodni, a następnie 1,5 h na tydzień przez 10 tygodni – przy stawce 9 zł za godzinę, mając na uwadze, że opiekę sprawowała osoba bliska)

oraz 21 013,61 zł utraconych zarobków, 3496,80 zł kosztów przejazdu.

Dodał, że wydatek na studia nie pozostaje w związku przyczynowym, a w obecnym stanie prawnym nie ma interesu prawnego w ustalaniu odpowiedzialności na przyszłość. Wskazał także, że ustalenia świadczeń w innej wysokości w wyniku postępowania sądowego dopiero określi termin wymagalności.

Sąd ustalił, co następuje:

4.08.2018 r. kierujący pojazdem, objętym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwanego, uderzył w motocykl, kierowany przez powoda, gdy ten stał przed przejściem dla pieszych /k. 27-28 oświadczenie o okolicznościach kolizji/.

bezsporne

W wyniku wypadku powód doznał uszkodzeń w obrębie barku lewego, stawów łokciowych, więc rozpoczęte zostało leczenie i rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Założono mu specjalny opatrunek na łokieć.

Powód leczył się także prywatnie, co wiązało się z wydatkami.

Uszkodzenia wywoływały ból (w ogóle był poobijany), jak i wymagał na początku opieki, którą sprawowała jego żona, zwłaszcza wobec urazów obu rąk. Wymagał pomocy w podstawowych czynnościach, jak i pielęgnacji. Przez 2 miesiące leżał. Środki przeciwbólowe brał dłużej. Po zdjęciu opatrunku mógł być bardziej samodzielny.

Powód zdecydował się na leczenie prywatne, dążąc do jak najszybszego odzyskania zdrowia, a w NFZ terminy były odległe. Efekty leczenia wzmacniały jego samopoczucie i bał się czekania. Wiązało się to z odpłatnością i w zakresie poniesienia wydatków dochodzonych w sprawie – nie doszło do zapłaty w toku postępowania likwidacyjnego.

Sytuacja źle wpłynęła na stan psychiczny powoda, wywołała wściekłość, zamknięcie się w sobie. Nie mógł znieść, że z osoby tak aktywnej, stał się niepełnosprawny. Nie podtrzymywał kontaktów ze znajomymi od sportu. Zobojętniał na codzienność, więc doszło do wizyty u psychiatry.

Po powrocie do pracy frustrował się, że nie może podejmować różnych czynności i obawiał się, by coś mu się nie przydarzyło. Stąd ogranicza dźwiganie. W ogóle ciągle kontrolował poruszanie się, by nie wywołać bólu czy nawet urazu. Na dalszym etapie nadal odczuwał mrowienie w rękach np. po dłuższym czytaniu. Z wesołego człowieka stał się nerwowy, depresyjny, stracił pewność siebie w życiu.

Powód musiał zmienić swój styl życia, gdyż nie może być aktywny fizycznie jak poprzednio (nawet pływanie stanowi problem czy jazda na rowerze), jeździć motorem (odczuwał też lęk przed jazdą na drodze). Korzysta z pomocy innych w pracach wymagających siły fizycznej.

Powód w wyniku wypadku doznał 10 % uszczerbku na zdrowiu psychicznym i 25,5 % uszczerbku na zdrowiu somatycznym (uszkodzenie barku powikłane przewlekłym zapaleniem kości i innymi, przykurcz w stawie łokciowym, uraz śródręcza lewego, skręcenie stawu skokowego lewego z przewlekłą boczną niestabilnością i ograniczeniem zakresu ruchomości) – po uwzględnieniu w 50 % eksploatacji organizmu wyczynowym uprawieniem sportu. Nie wróci już do poprzedniej kondycji.

Zasadna jest dalsze rehabilitacja wobec utrzymujących się skutków odniesionych urazów (widoczny jest ucisk na nerw w przebiegu rowka nerwu łokciowego obu kończyn górnych, deficyty funkcji kończyny górnej lewej z objawami neurologicznymi - stąd drętwienie, bolesność). Powód wymaga też leczenia farmakologicznego w zakresie zdrowia psychicznego i psychoterapii wobec problemów z zaakceptowaniem doznanej zmiany.

dowód: dokumentacja medyczna i dowody płatności – k. 30v-139, 190-199, zeznania świadka A. R. - (...) – k. 239-240, powoda – k. 241-243, opinia biegłych – k. 309-333, 369-375

Zwykle osoby, które doznały urazów somatycznych jak powód mogą wymagać opieki przez 4-6 miesięcy średnio po 2 h (w pierwszym okresie więcej i stopniowo zakres ulega zmniejszeniu).

dowód: opinia biegłych – k. 309-333, 369-375

W miejscu zamieszkania powoda w 2018 r. średni koszt usług opiekuńczych ustalono na 18,46 zł.

fakt powszechnie znany /wydruk uchwały – k. 236/

Gdy doszło do wypadku, powód pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego. Zakupił motor w związku z którym przygotowywał się do dłuższej podróży zagranicznej.

Powód był aktywnym sportowcem (od dziecka) w wielu dziedzinach (trenował do zawodów triatlonu), zdobywającym trofea. Pasjonował się także motocyklami i turystyką. Poświęcał temu swój czas wolny. Stąd frustruje go utrata przyjemności życia.

Po powrocie do pracy zalecono, by powód przekwalifikował się (z uwagi na konieczność zapewnienia uczniom bezpieczeństwa w trakcie zajęć fizycznych) i stąd uzupełniał wykształcenie w zakresie biologii, ale nauczenie tego przedmiotu nie daje mu satysfakcji, jak w ogóle praca, gdyż już nie może jako nauczyciel wf być takim przykładem sprawności jak poprzednio (czym budował autorytet wobec uczniów). Obawia się, czy wobec swej sytuacji w ogóle utrzyma pracę.

dowód: zdjęcia nagród i informacja o wynikach – k. 150 – 155, zeznania świadka A. R. - (...) – k. 239-240, powoda – k. 241-243

Powód poniósł koszt 3000 zł (po 1500 zł płatne do 27.05.2020 r. i 8.10.2019 r.) na odbycie studiów podyplomowych, by mieć możność nauczania przedmiotu nie związanego ze sprawnością fizyczną – biologii

dowód: faktury – k. 144-145, świadectwo – k. 145-148

Pismem z 27.07.2020 r. powód wezwał pozwanego o zapłatę. W odpowiedzi z 26.08.2021r. przyznano mu niższe świadczenia niż oczekiwał. Pismem z 27.11.2020 r. powiększył swoje żądanie w korelacji do dochodzonych w sprawie kwot. 8.01.2021 r. został poinformowany o dopłacie do zakresu wskazanego w odpowiedzi na pozew.

dowód: ww. korespondencja – k. 157-199, 220-224

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zostało uwzględnione poza roszczeniem o dopłatę za koszty opieki.

Pozwany jako ubezpieczyciel na podstawie art. 436 kc w zw. z art. 822 kc i art. 19 ust. 1, 34 ust. 1 cyt. ustawy z 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych … Dz. U. Nr 124, p. (...) ze zm) odpowiada za szkody wywołane przez posiadacza pojazdu, objętego u niego ubezpieczeniem w granicach art. 361 kc oraz art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 i 2 kc, które zgodnie z art. 13 ust. 2, 36 w/w ustawy ubezpieczeniowej zakreślają ich rozmiar.

Spór dotyczył wypłaty dalszych świadczeń w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotu objętego ubezpieczeniem, co wymagał uwzględnienia art. 322 kpc oraz ustalenia odpowiedzialności na przyszłość.

Generalnie sąd uznał, że zgromadzone dowody są wiarygodne, zwłaszcza, że : wzajemnie się uzupełniały i potwierdzały, dokumentacja medyczna, zdjęcia, jak i inne dokumenty były dowodami obiektywnymi, biegli logicznie przedstawili swój wywód, zeznania - mimo obawy o subiektywizm - korelowały z innymi dowodami, z tym że w zakresie – w jakim dowody oparte były na ocenach - finalnie pozostawała ona w gestii sądu (zwłaszcza, że biegli sami sygnalizowali jak problematyczny był to przypadek). Stąd przy omawianiu poszczególnych przesłanek pozostaje poddać zagadnienia dowodowe dokładniejszej analizie, gdy zachodzi taka potrzeba.

zadośćuczynienie - art. 445 § 1 kc

Sąd podziela pogląd, iż: „subiektywny charakter krzywdy powoduje, że przydatność kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach jest ograniczona. Jednakże ta przesłanka nie jest całkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest nadmiernie wygórowane. Dodatkowo jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa (por. wyrok SN z dnia 26 listopada 2009 r., III CSK (...), OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 80, LEX nr (...)).”

Dlatego dokonując szacowania, sąd miał na uwadze inne rozstrzygnięcia, które analizuje w zestawieniu z informacją o średniej wysokości odszkodowania za 1 % uszczerbku na zdrowiu. Z publikacji w Rzeczpospolitej z 21.01.2010 r. w wersji internetowej w artykule „Ubezpieczyciel (...)” – wynikało, że w sprawach o zadośćuczynienie średnio sądy zasądzają 2.500 zł za 1 % uszczerbku i wniosek ten nie odbiegał od weryfikacyjnych analiz orzecznictwa dokonywanych przez sąd z uwzględnieniem sytuacji rynkowej (tendencji zmian kosztów i dochodów) Uszczerbek jest bowiem podstawą szacowania wysokości roszczenia. Średnia oznacza występowanie odstępstw w górę i w dół przy badaniu konkretnej sytuacji. Dlatego miarkowanie wyliczenia końcowego wysokości szkody, sąd dokonuje, badając ogół okoliczności jak :

a) wiek poszkodowanego (zwykle większą krzywdą jest np. kalectwo u młodej osoby),

b) rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń,

c) intensywność (natężenie, nasilenie) i rodzaj cierpień fizycznych i psychicznych, ich oraz czas trwania (ewentualnie stopień kalectwa),

e) nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwo, oszpecenie);

f) skutki uszczerbku w zdrowiu na przyszłość (np. niemożność wykonywania ulubionego zawodu, uprawiania sportów, pracy artystycznej, rozwijania swoich zainteresowań i pasji, zawarcia związku małżeńskiego, posiadania dzieci, utrata kontaktów towarzyskich, utrata możliwości chodzenia do teatru, kina, wyjazdu na wycieczki),

g) rodzaj dotychczas wykonywanej pracy przez poszkodowanego, który powoduje niemożność dalszego jej kontynuowania,

h) szanse na przyszłość, związane np. z możliwością kontynuowania nauki, z wykonywaniem wyuczonego zawodu, życiem osobistym,

i) poczucie nieprzydatności społecznej i bezradność życiowa powstałe na skutek zdarzenia, wywołującego obrażenia ciała,

j) konieczność korzystania ze wsparcia innych, w tym najbliższych, przy prostych czynnościach życia codziennego – oraz szereg innych czynników podobnej natury do wyżej wskazanych,

ł) aktualne warunki oraz stopa życiowa społeczeństwa kraju, w którym mieszka poszkodowany ,

m) konieczność przedstawiania przez sumę zadośćuczynienia odczuwalnej wartości ekonomicznej, przynoszącą poszkodowanemu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne – nie będącej jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, co wynika z kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia.

Z pewnością wpływ na wielkość zasądzanych świadczeń ma także zakres żądań pozwu. W ten sposób powód dookreśla rozmiar odczuwalności swej krzywdy i stąd kwoty w różnych sprawach nie są ze sobą zupełnie proporcjonalnie skorelowane. Szczególnie można to zauważyć, gdy sąd uwzględnia całe powództwo, a strona żądała mniej niż średnia zasądzona w innej sprawie. Szacowanie wielkości krzywdy przez strony jest dość subiektywne, ale z pewnością występują także różnice w odczuwalności krzywdy.

Wobec powyższego sąd w całości uwzględnił żądanie o dopłatę zadośćuczynienia (zważając także na tendencje zmiany wartości pieniądza od czasu przywołanej powyżej publikacji). W stanie faktycznym sąd starał się wskazać zasadnicze zręby sytuacji powoda, gdyż opis opinii był bardzo intensywnie szczegółowy. Wobec rzetelności podawanych informacji sąd na tej podstawie nie bazował stricte na informacji o stopniu uszczerbku (i zakresie jego obniżenia), ale miał go na uwadze do korelacji przy porównaniu z innymi przypadkami, a ze względu na wskazane przez biegłych trudności w ocenie, bazował na opisie dysfunkcji i dolegliwości powoda, by uzyskać obraz jego krzywdy (przebieg badania poniekąd był jej potwierdzeniem, choć zarazem utrudniał ocenę, co także wiązało się ze stosowanym omówieniem przez biegłych). Dlatego sąd uznał, że dochodzona dopłata, tworząca całość roszczenia, nie skutkowała tym, by było ono wygórowane. Istotnym aspektem było, że intensywnie aktywna osoba, została pozbawiona pasji życia, swego zwykłego codziennego funkcjonowania, a nawet zagrożona została jej możliwość wykonywania swego zawodu i nawet już częściowo została w tym ograniczona. Jednocześnie jednak także wciąż odczuwane dolegliwości, odbiegające od zwykłego samopoczucia, były istotne.

odszkodowanie art. 444 § 1 kc koszty leczenia

Sąd stwierdził, że powód powinien otrzymać zwrot całości dochodzonych kosztów, gdyż dysfunkcyjność leczenia przez NFZ jest powszechnie znana, a w specyfice jego sytuacji, w tym samopoczucia psychicznego, należało dążyć do działań umożliwiających poprawę jego stanu zdrowia.

odszkodowanie za koszty dodatkowej edukacji art. 444 2 1 w zw. z art. 361 kc

Sąd stwierdził, że dochodzenie ww. należności mieści się we wskazanej podstawie prawnej, a postępowanie dowodowe potwierdziło przesłanki. Wiadomym jest, że liczba zająć wf skutkuje liczebnością godzin lekcyjnych do przeprowadzenia, gdy biologia to tylko pojedyncze godziny w planach lekcyjnych. Zatem wiarygodne były zeznania, że wydatek na dodatkowe studia wynikał z konieczności utrzymania zatrudnienia, zwłaszcza gdy kondycja fizyczna powoda nie ustabilizował się i może wywoływać obawy, czy może on prowadzić zajęcia z wymaganiami dla przedmiotu wychowanie fizyczne.

ustalenie odpowiedzialności na przyszłość

Mając na uwadze, że w uchwale z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP (...) (OSNC 2009, Nr 12, poz. (...)) Sąd Najwyższy stwierdził, że pod rządem art. 442 ^{( 1)} § 3 k.c. powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości, w oparciu o opinię biegłych, jak i zeznania powoda dotyczące obaw o dalsze zatrudnienie, sąd uwzględnił żądania o ustalenie odpowiedzialności na przyszłość, skoro dowody te potwierdziły możliwość pojawienia się dalszych roszczeń.

odszkodowanie za opiekę osób trzecich – art. 444 § 1 kc

Wobec potwierdzonej linii orzeczniczej / uchwała SN z 22 lipca 2020 r ., III CZP (...) ^/ sąd rozpoznał roszczenie o zapłatę za korzystanie z pomocy, ale uznał należność wypłaconą przez pozwanego za zasadną, mając na uwadze, że korelowała z opinią biegłych. Informacje od powoda i jego żony mogły odbiegać, gdyż przedstawili je z własnej perspektywy i trudno rozgraniczyć, na ile pomoc była niezbędna, a na ile ich relacja wywoływała taką reakcję. Sąd podzielił także stanowisko pozwanego co do stawki, która ma przy tym także oparcie w dostępnym publicznie orzecznictwie. Stąd nadmienić należy, że stawka za usługi opiekuńcze podawana jest dla osób zatrudnianych.

Odsetki zasądzono na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc, w zw. art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, gdyż profesjonalista działa na swoje ryzyko, oczekując na rozstrzygnięcie sądu. Stąd przyjęcie przez powoda daty końcowej decyzji pozwanego o świadczeniu, które – wpisuje się w tę podstawę.

O k o s z t a c h rozstrzygnięto na podstawie art. 100 kpc w zw. § 2 pkt. 6 i § 15 ust. 3 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przy uwzględnieniu art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Pełnomocnik powoda faktycznie wnikliwie zajmował stanowisko w sprawie kilkuroszczeniowej, więc to uzasadniało wniosek o podwójną stawkę wynagrodzenia. Przy tym powództwo zostało generalnie uwzględnione, więc sąd w całości kosztami obciążył pozwanego.

Koszty powoda to 10 800 zł + 17 zł – koszty zastępstwa prawnego z opłatą skarbową, 6300 zł opłata od pozwu, 10 600 zł zaliczka na biegłych = 21 417 zł, a wydatkiem na ten dowód w pozostałym zakresie, jak i na dojazd świadka – tymczasowo poniesionym przez Skarb Państwa - obciążono pozwanego.