Uzasadnienie z 9 października 2025, sygn. VIII U 1726/24

UZASADNIENIE

Decyzją z (...). znak (...), organ rentowy stwierdził istnienie zadłużenia płatnika A. N. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, naliczonymi na dzień wydania decyzji, w łącznej kwocie 6.945,96 zł

W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony zakwestionował ustaloną przez ZUS wysokość zaległości podnosząc, że dokonywał terminowych wpłat z tytułu składek, zarzucił organowi nieuwzględnienie dokonanych przez niego wpłat na poczet zaległości.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony od (...) prowadzi indywidualną działalność gospodarczą. W okresie od stycznia 2019r. do grudnia 2021r. z tego tytułu zadeklarował wolę podlegania ubezpieczeniom z podstawami wymiaru składek uzależnionych od dochodu i od tej podstawy opłacał składki na ubezpieczenia.

Od (...). jest wspólnikiem (...)spółki (...)

Decyzją z dnia 8 maja 2024r. organ rentowy ustalił podstawy wymiaru składek dla ubezpieczonego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od stycznia 2019r. do grudnia 2021r. w wysokości nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, bowiem w spornym okresie ubezpieczony jako wspólnik spółki komandytowej nie spełniał przesłanek warunkujących możliwość ustalenia podstawy wymiaru składek w zależności od dochodu.

Ubezpieczony nie wniósł odwołania od powyższej decyzji.

W konsekwencji skarżoną decyzją organ rentowy stwierdził istnienie zadłużenia płatnika z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wraz z należnymi odsetkami w łącznej kwocie 6.945,96 zł.

Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt i pism organu rentowego z(...), (...),(...).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, regulują przepisy ustawy
z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025r., poz. 350), zwanej ustawą systemową. Zgodnie z art. 1 ustawy ubezpieczenia społeczne obejmują ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe i ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt. 5 i art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt. 4 ustawy osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Obowiązek ubezpieczenia powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności,
z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązek zgłoszenia osoby prowadzącej działalność gospodarczą spoczywa na tej osobie (ust.3).

Natomiast po myśli art. 17 w związku z art. 46 ustawy, płatnik składek obowiązany jest według zasad wynikających z przepisów niniejszej ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Rozliczenie składek oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu świadczeń następuje w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA.

Po myśli art. 47 ustawy płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 8 omawianej ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka
w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3.

Sąd podkreśla, iż z cytowanych wyżej przepisów wynika, że to na ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą jako na płatniku składek ciążył obowiązek dokonania w swoim imieniu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych
i zdrowotnego. Nadto ciążył na nim obowiązek składania na bieżąco deklaracji rozliczeniowych, korekty ewentualnych nieprawidłowości oraz opłacania należnych składek. W wypadku zaś niedopełnienia obowiązku opłacania składek w prawidłowej wysokości, ZUS miał prawo ustalić wymiar składki z urzędu, w tym ustalić wysokość składek zaległych.
W myśl art. 83 ust 1 pkt 3 ustawy systemowej ZUS wydaje bowiem decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. przebiegu ubezpieczeń w tym również ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 ustawy systemowej od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023r., poz. 2383, z późn. zm.).

Na wstępie rozważań należy zauważyć, że postępowanie przed Sądem w sprawie
z zakresu ubezpieczeń społecznych jest postępowaniem kontrolnym mającym na celu sprawdzenie prawidłowości decyzji organu rentowego. Zakres rozpoznania sprawy jest wyznaczony zakresem przedmiotowym i podmiotowym zaskarżonej decyzji.

Bezspornym w sprawie jest, że odwołujący w okresie od stycznia 2019 r. do grudnia 2021r. opłacał składki na ubezpieczenia społeczne, których wysokość była uzależniona od dochodu - art. 18 c ust. 1 ustawy systemowej.

Zgodnie z tym przepisem „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym.” (tzw. Mały ZUS plus).

W tym okresie ubezpieczony był jednocześnie wspólnikiem spółki komandytowej, a po myśli art. 18 c ust 11 pkt 4 ustawy, opłacanie składek uzależnionych od dochodu (skorzystanie z ulgi Mały ZUS plus) nie ma zastosowania dla osób które w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły działalność, jako wspólnicy spółki komandytowej.

Z tych przyczyn powstało zadłużenie na koncie ubezpieczonego, bowiem w okresie spornym opłacał składki w zaniżonej wysokości, korzystając z ulgi, a winien odprowadzać składki określone w art. 18 ust. 8 ustawy systemowej. Prawidłowe podstawy wymiaru składek dla ubezpieczonego zostały ustalone decyzją z 8 maja 2024. Decyzja ta nie została przez płatnika zaskarżona, wobec czego jej ustalenia są wiążące w niniejszym postępowaniu.

W konsekwencji powyższego organ rentowy wydał skarżoną decyzję.

Ubezpieczony kwestionował tę decyzję w zakresie w jakim stwierdzała ona zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, wskazane w treści tej decyzji.

Odwołujący kwestionował sposób rozliczania przez ZUS wpłat z tytułu składek, na poczet najstarszych należności i odsetek.

Zasady rozliczania przez organ rentowy wpłat na poczet należności składkowych, regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022r., poz. 1771). W § 12 ust. 2 powyższego rozporządzenia wskazano, że kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy
od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Natomiast w § 12 ust. 4 powyższego rozporządzenia przewidziano, że kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności
o najwcześniejszym terminie płatności.

Spór w sprawie dotyczył zatem wyłącznie prawidłowości rozliczenia dokonanych wpłat oraz wysokości określonego przez organ rentowy zadłużenia. Odwołujący, choć kwestionował wyliczenia Zakładu, nie wskazał żadnych konkretnych wpłat, które – jego zdaniem – nie zostały uwzględnione, ani nie wykazał, aby którakolwiek z należności objętych zaskarżoną decyzją uległa przedawnieniu. Podniesione przez niego twierdzenia miały zatem charakter ogólny i niepoparty stosownymi dowodami.

Sąd uznał, że odwołujący nie wykazał, by określone w zaskarżonej decyzji kwoty zaległych składek, zostały wymierzone w wysokości zawyżonej.

To na odwołującym, a nie na organie rentowym spoczywa obowiązek udowodnienia, że kwoty składek zostały źle wyliczone.

Trzeba podkreślić, że jedną z zasad w postępowaniu cywilnym, a takim również jest postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych, jest zasada kontradyktoryjności. To na stronach spoczywa ciężar dowodzenia swoich racji. Organ rentowy w sposób przekonujący i zgodny z obowiązującymi przepisami wyjaśnił zasady rozliczania wpłat na indywidualny rachunek składkowy, wskazując, że dokonywane wpłaty podlegają proporcjonalnemu podziałowi na poszczególne fundusze, co w praktyce może skutkować uregulowaniem bieżących należności na jednym funduszu i powstaniem zaległości na innym. Sąd podziela stanowisko organu, iż takie rozliczanie wpłat znajduje oparcie w art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w obowiązujących zasadach księgowania składek.

W myśl art. 6 kodeksu cywilnego, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zatem w niniejszej sprawie ciężar udowodnienia, że decyzja ZUS jest nieprawidłowa spoczywa na odwołującym. To na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że wyliczenia te są błędne. Nie jest wystarczające samo negowanie twierdzeń strony przeciwnej.

Tymczasem ubezpieczony zachował się w sposób całkowicie bierny, ograniczając się jedynie do stwierdzeń, że kwestionuje zaproponowany przez organ rentowy sposób rozliczenia wpłat na poczet należności składkowej, nie wskazując z jakimi konkretnie rozliczeniami się nie zgadza, z wyjątkiem kwestionowania rozliczania wpłat na poczet należności najstarszych.

Reasumując, ubezpieczony nie podważył w toku postępowania prawidłowości wydanej decyzji. Tym samym należało uznać, że wysokość zaległych składek została ustalona prawidłowo.

Należy podkreślić, że obowiązek odsetkowy od zaległości składkowych, tak samo jak podatkowych, powstaje z mocy prawa, niezależnie od woli stron (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 lipca 1999r., III AUa 363/99, Pr.Pracy 2000/6/46, oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 18 października 2007r., III AUa 1760/06, LEX
nr 447163).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477^14 § 1 k.p.c. Sąd orzekł
jak w sentencji, oddalając odwołanie jako bezzasadne.

O kosztach Sąd orzekł zgodnie z odpowiedzialnością za wynik procesu, na podstawie art.98 k.p.c. w związku z §9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2024.762).

(-) Sędzia Grażyna Łazowska