sygn. I C 866/25 30 października 2025 Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wyrok z 30 października 2025, sygn. I C 866/25

Teza
Przesłanki ważności umowy kredytu.Przesłanki ważności umowy kredytu.
Data orzeczenia 30 października 2025
Sąd Sąd Okręgowy w Olsztynie
Wydział I Wydział Cywilny
Tagi
#Sąd Okręgowy w Olsztynie #I Wydział Cywilny #wyrok

Sygn. akt: I C 866/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w O. I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. w O. na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko S. A., E. A.

o zapłatę z żądaniami ewentualnymi zapłaty i zmiany wysokości świadczenia

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 866/25

UZASADNIENIE

W dniu 8.07.2025 r. powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł przeciwko S. A. i E. A. o zasądzenie solidarnie (ewentualnie in solidum lub w częściach równych) od pozwanych z 3 umów kredytu (kolejno z dni: 22 maja, 5 czerwca i 27 grudnia 2006 r.):

- kwot: 400 000 zł, 293 642,34 zł i 200 000 zł z odsetkami tytułem zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu, ewentualnie

- kwot odpowiednio: 65 941,69 zł, 49 059,31 zł i 31 870,43 zł z odsetkami tytułem zwrotu kwoty ponad nominalną kwotę kapitału kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku, ewentualnie

- o zmianę wysokości świadczenia powoda w postaci wypłaconego pozwanym na podstawie zawartej umowy kredytu kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza w czasie i ukształtowanie go na poziomie odpowiednio: 475 728,42 zł, 350 416,95 zł i 236 298,78 zł na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej (art. 358 1 § 3 k.c.) o zasądzenie od pozwanych solidarnie kwot odpowiednio: 75 728,42 zł, 56 774,61 zł i 36 298,78 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu z odsetkami.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie trzech umów kredytu, waloryzowanych kursem (...), udostępnił stronie pozwanej środki pieniężne (nominalne kwoty kapitału kredytu). Powołując się na abuzywność postanowień umownych, strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem żądając uznania, że umowa kredytu jest nieważna, względnie trwale bezskuteczna. Bank natomiast prezentuje odmienne stanowisko i podkreśla, że umowa kredytu jest ważna i skuteczna. Sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w W.pod sygnaturą akt (...). Na moment złożenia pozwu w sprawie z powództwa kredytobiorców nie zapadło jeszcze prawomocnie rozstrzygnięcie kończące postępowanie. Powodowy bank podkreśla, iż wniesienie przez niego pozwu nie stanowi uznania jakichkolwiek roszczeń pozwanych oraz nie przyznaje jakichkolwiek twierdzeń przez nich podnoszonych.

Pozwani w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Podkreślili, że powód kwestionuje wadliwość umowy i podstawę prawną roszczeń restytucyjnych, zarówno ich jak i swoich własnych. Podnieśli zarzuty: przedwczesności powództwa, niewymagalności roszczeń, przedawnienia roszczeń, nadużycia prawa podmiotowego, ewentualnie konieczności rozłożenia należności na raty. Zakwestionowali powstanie i wysokość roszczeń „dodatkowych” banku (wykraczających poza zwrot kapitału kredytu).

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w (...) w sprawie o sygn. akt (...)
(...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tych samych umów kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

Powodowie w maju 2006 roku zawarli umowę kredytową w celu sfinansowania remontu dworku zabytkowego położnego w miejscowości S.. Wcześniej powodowie zawarli (...) w 2005 roku w (...) banku w walucie (...). Drugi (...) powodowie zawarli w czerwcu 2006 roku w celu spłaty kredytu w (...) Banku, natomiast trzeci (...) powodowie zaciągnęli w grudniu 2006 roku w celu dokończenia remontu kredytowanej nieruchomości. W dacie zawarcia umowy powodowie mieli wspólność majątkowa i mają ją do dnia dzisiejszego. Powodowie zamieszkali
w kredytowanej nieruchomości w 2007 roku i mieszkają w niej do dnia dzisiejszego. Dom nigdy nie stanowił przedmiotu najmu. W dacie zawarcia umowy powód był współwłaścicielem spółki i prezesem zarządu. Spółka nosi nazwę (...) sp. z.o.o. Spółka zajmuję się produkcją opakowań. Siedziba spółki nigdy nie była zarejestrowana w domu z kredytu. Powodowie nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej.
W nieruchomości sfinansowanej z kredytu nikt nigdy nie miał zarejestrowanej działalności gospodarczej, ani siedziby spółki. W dacie zawarcia umowy powódka pracowała jako nauczycielka. Kredyty były spłacane w (...) do całkowitej spłaty. Trzy zaciągnięte (...) zostały spłacone zgodnie z okresem ich obowiązywania.

W wyniku pozytywnej decyzji kredytowej w dniu 22 maja 2006 roku została zawarta umowa (...) kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) na kwotę 400.000,000 złotych. Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy celem kredytu był remont modernizacja dworku. Okres kredytowania obejmował 186 miesięcy, a spłata miała nastąpić w równych ratach kapitałowo – odsetkowych ( umowa kredytu nr 1 z dnia 22 maja 2006 roku).

W wyniku pozytywnej decyzji kredytowej w dniu 5 czerwca 2006 roku została zawarta umowa (...) kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) na kwotę 293.642,34 złotych. Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy celem kredytu była spłata kredytu w innym banku. Okres kredytowania obejmował 191 miesięcy, a spłata miała nastąpić w równych ratach kapitałowo – odsetkowych ( umowa kredytu (...) z dnia 5 czerwca 2006 roku).

W wyniku pozytywnej decyzji kredytowej w dniu 27 grudnia 2006 roku została zawarta umowa (...) kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) na kwotę 200.000,00 złotych. Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy celem kredytu był remont/ modernizacja dworku położonego w S. (działka nr (...)), gmina B. – (...) uzupełniający do kredytu na cele mieszkaniowe nr (...) . Okres kredytowania obejmował 191 miesięcy,
a spłata miała nastąpić w równych ratach kapitałowo – odsetkowych ( umowa kredytu nr 3 z dnia 17 grudnia 2006 roku).

Kredyt (...) został uruchomiony w łącznej kwocie 400.000,00 złotych.
W okresie od 25 czerwca 2006 roku do 2 maja 2022 roku strona powodowa dokonała wpłat na rzecz banku na łączną kwotę 585.339,62 złotych (zaświadczenia pozwanego). Kredyt (...) został uruchomiony w łącznej kwocie 293.642,34 złotych. W okresie od 17 lipca 2006 roku do 2 maja 2022 roku strona powodowa dokonała wpłat na rzecz banku na łączną kwotę 293.642, 34 złotych (zaświadczenia pozwanego). Kredyt (...) został uruchomiony w łącznej kwocie 200.000,00 złotych. W okresie od 9 stycznia 2007 roku do 2 maja 2022 roku strona powodowa dokonała wpłat na rzecz banku na łączną kwotę 302.071,49 złotych (zaświadczenia pozwanego).

Strona powodowa pismem z dnia 23 maja 2022 złożyła reklamację, kwota wezwania byłą zgodna z żądaniem pozwu, podniesiony został zarzut nieważności umów, pismo to zostało doręczone stronie pozwanej w dniu 8 czerwca 2022 roku. Pismem z dnia 20 czerwca 2022 roku bank poinformował, że nie uwzględnia roszczeń strony powodowej (reklamacja, potwierdzenie nadania / odbioru, pismo banku).

(...) Bank (...) S. A. z siedzibą w W. ( (...)) jest następcą prawnym Banku (...) S.A. z siedzibą we W. (KRS (...)) oraz (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. ( okoliczność bezsporna).

Nieprawomocnym wyrokiem z 21 lutego 2025 r. ((...)) Sąd Okręgowy w (...) orzekł następująco:

1.  zasądza od pozwanego (...) Bank (...) S. A. z siedzibą w W. na rzecz powodów S. A. i E. A. łącznie kwotę 585.339,62 złotych (pięćset osiemdziesiąt pięć tysięcy trzysta trzydzieści dziewięć złotych i sześćdziesiąt dwa grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty,

2.  zasądza od pozwanego (...) Bank (...) S. A. z siedzibą w W. na rzecz powodów S. A. i E. A. łącznie kwotę 429.582,72 złotych (czterysta dwadzieścia dziewięć tysięcy pięćset osiemdziesiąt dwa złote i siedemdziesiąt dwa grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty,

3.  zasądza od pozwanego (...) Bank (...) S. A. z siedzibą w W. na rzecz powodów S. A. i E. A. łącznie kwotę 302.071,49 złotych (trzysta dwa tysiące siedemdziesiąt jeden złotych i czterdzieści dziewięć groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty,

4.  zasądza od pozwanego (...) Bank (...) S. A. z siedzibą w W. na rzecz powodów S. A. i E. A. łącznie kwotę 11.834,00 złotych (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery złotych) wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10.800,00 złotych (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Z pisemnego uzasadnienia ww. wyroku wynika, że Sąd Okręgowy w (...) uznał wszystkie trzy umowy kredytu za nieważne, co stało się podstawą rozliczenia restytucyjnego spłat kredytów dla kredytobiorców na podstawie art. 410 § 1 i 2 k.c.

Jest bezsporne, że spłaty były kontynuowane do kwietnia 2024 r. (data całkowitej spłaty) i że suma spłat wynosiła kolejno: (...) „nr 1” – 674 295,12 zł, (...) „(...)” – 482 444,42 zł, (...) „nr 3” – 356 779,93 zł, co oznacza, że suma spłat z tytułu każdej umowy przekroczyła sumę kredytu z każdej umowy.

( patrz: protokół rozprawy k. 149)

Wobec powyższego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd pominął na podstawie w art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. wnioski
o przesłuchanie stron i o zasięgnięcie opinii biegłego. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie stron Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pominął również wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Sumy wzajemnych świadczeń stron, z przyczyn wyżej omówionych, nie wymagały ustalenia z pomocą dowodu.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczeń majątkowych powoda okazał się bezzasadny. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (31.10.2024 r. – data wpływu), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty wydania prawomocnego wyroku opierającego się na nieważności umowy kredytowej. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Nie zasługiwały też na uwzględnienie w odniesieniu do roszczeń zasadniczych banku, dotyczących zwrotu kapitału kredytów zarzuty dotyczące przedwczesności powództwa, niewymagalności roszczeń i nadużycia prawa podmiotowego. O ile umowa ma być nieważna bank ma na równi z kredytobiorcami prawo sądowego dochodzenia roszczeń restytucyjnych na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 k.c.

Mimo to powództwo zostało oddalone.

Krytyczne potraktowanie powództwa zacząć należy od tego, że nigdy nie powstały, więc i nie mogą być zasądzone, roszczenia dodatkowe banku, określone
w pozwie jako „zwrot kwoty ponad nominalną kwotę kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku” i jako „zmiana wysokości świadczenia powoda w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza” mające za podstawę art. 410 w zw. z art. 405 k.c. i art. 358 ( 1) § 3 k.c. Dokonując analizy zasadności roszczeń
o zapłatę jakiegokolwiek dodatkowego wynagrodzenia, należy w pierwszym rzędzie podkreślić, że celem prawa unijnego - art. 6 ust. 1 Dyrektywy (...) jest zniechęcający skutek wywierany na przedsiębiorców, którzy winni być zniechęcani do stosowania niedozwolonych klauzul umownych, zaś wyeliminowanie rzeczonego skutku powodowałoby, że nadal byliby oni zachęcani do stosowania rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to interes przedsiębiorców zostanie zagwarantowany. Zasądzenie na rzecz banku wynagrodzenia czy kwoty mające wynikać ze zmiany siły nabywczej lub wartości pieniądza penalizowałoby nie bank, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień w kolejnych, proponowanych przez siebie konsumentom umowach. W polskim systemie prawnym brak jakiegokolwiek przepisu mogącego stanowić podstawę prawną przedmiotowego roszczenia, w szczególności nie jest nim art. 405 k.c. w związku z art. 410 k.c. Z powołanych przepisów wynika obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia, a świadczeniem banku
w okolicznościach rozpoznawanej sprawy była wyłącznie wypłata kredytu. A zatem umożliwienie kredytobiorcy korzystania z kapitału banku nie jest świadczeniem banku, lecz jest stanem faktycznym, który wynika z nienależnego świadczenia. Okoliczność, że na skutek korzystania z kapitału w okresie kredytowania przez kredytobiorcę, a nie przez bank, przez co bank nie mógł uzyskać potencjalnego zysku, jest irrelewantna przy ocenie zasadności zgłoszonego roszczenia, ponieważ reżim odpowiedzialności
z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, nie przewiduje obowiązku zapłaty lucrum cessans - w przeciwieństwie do reżimu odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 361 § 2 k.c.). Jedynym zaś przewidzianym przez prawo cywilne świadczeniem związanym z korzystaniem z cudzego kapitału są odsetki, które mogą mieć postać odsetek umownych albo ustawowych (art. 359 k.c., art. 481 k.c.). W kontekście powyższego zauważyć należy, że uwzględnienie stanowiska powoda doprowadziłoby w istocie do reaktywacji nieważnej umowy stron w zakresie oprocentowania (zob. wyrok SA
w B. z dn. 20.02.2020 r., (...)). Należy zaakcentować także, że
w przypadku uznania zasadności tego roszczenia trzeba by uznać, iż analogiczna wierzytelność przysługiwałaby stronie pozwanej, skoro podczas wykonywania spornej umowy kredytu również bank korzystał ze środków pieniężnych, które strona pozwana wpłacała tytułem rat i innych należności wynikających z przedmiotowej umowy.

Przyjęcie zasadności wszelkich wymienionych w pozwie roszczeń dodatkowych powoda byłoby sprzeczne z celem art. 6 ust. 1 i art. 7 dyrektywy nr (...), która ma na celu ochronę konsumentów. Wyeliminowanie ze spornej umowy mechanizmu indeksacji nie stanowi in concreto następstwa niezgodnego z prawem lub nieuczciwego zachowania pozwanej (jej poprzednika prawnego), ale jest rezultatem niezgodnego z prawem działania banku (jego poprzednika prawnego). Wobec tego strona pozwana nie powinna ponosić dalej idących następstw tego stanu rzeczy niż te, które ustawodawca przewidział w art. 385 ( 1) § 1 i 2 k.c. (wyrok Sądu Apelacyjnego w (...) z 25.06.2022 r. sygn. akt (...)). Kredytobiorcy w tego rodzaju sprawach korzystają z daleko idącej ochrony prawa unijnego, w tym poszczególnych przepisów wynikających z Dyrektywy Rady (...) (zwłaszcza art. 7 ust. 1). Na straży prawa wielokrotnie pozostawał także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (m.in. w wyroku (...) z dnia 21 grudnia 2016 r., G. N., sprawy połączone 0‑154/15, C-307/15 i C-308/15, EU:C:2016:980, pkt 57; wyrok (...) z dnia 14 czerwca 2012 r., B. E. de C., 0-618/10, EU:C:2012:349, pkt 65). Co więcej, ochronę konsumentów przed tego rodzaju roszczeniami ze strony przedsiębiorców przewidują również przepisy krajowe. Zgodnie z art. 224 § 1 k.c. samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu: „Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa
o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył". Wskazany wyżej przepis kodeksu cywilnego stanowi, że wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy należy się wyłącznie, jeśli posiadacz jest w złej wierze. Strona pozwana korzystała z pieniędzy banku w przekonaniu, że ma do tego prawo na podstawie zawartej umowy.
W ocenie Sądu, strona pozwana była posiadaczem w dobrej wierze. Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w dobrej wierze przysługuje właścicielowi dopiero od dnia wytoczenia powództwa o zwrot (art. 224 § 1 k.c.). Pieniądz jest rzeczą szczególnego rodzaju i mają do niego zastosowanie właśnie te przepisy. Nie zasługiwało na uwzględnienie żądanie ewentualne dotyczące waloryzacji kapitału wskutek istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. Powód za podstawę prawną swojego roszczenia wskazał art. 358 ( 1) k.c. W ocenie Sądu, roszczenie to powodowi nie przysługuje, podobnie jak związane z nim roszczenia o zapłatę. Aktualne i w tej kwestii są wyłożone wcześniej argumenty poczynione na gruncie Dyrektywy (...). Dodatkowo przeszkodą uwzględnienia żądania powoda jest sama treść art. 358 ( 1) § 4 k.c., z którego wynika, że waloryzacji sądowej nie może żądać strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. To, że powód jest przedsiębiorcą, jest na tyle oczywiste, że nie wymaga argumentacji. Przedmiotem roszczenia o zwrot kapitału kredytu, w tym o zwrot
w zwaloryzowanej wysokości, jest świadczenie pozostające w związku
z prowadzeniem przez powoda przedsiębiorstwa. Sąd zna argumenty przeciwników tego poglądu, wskazujących na to, że chodzi o świadczenie nienależne, a nie o świadczenie z obowiązującej umowy, ale nie zgadza się z tymi argumentami. W związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa było sformułowanie wadliwej umowy, następnie wykonywanie nieważnego stosunku prawnego, a obecnie rozliczenie się z kontrahentami w wyniku sądowego unieważnienia umowy. Związek nie został zerwany na żadnym etapie. Dlatego powództwo w zakresie żądania dotyczącego waloryzacji kapitału zostało oddalone na podstawie art. 358 ( 1) § 4 k.c.

Dodać jeszcze należy, że w dniu 15 czerwca 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosił orzeczenie w sprawie C-520!21, w którym rozstrzygnął pytanie prejudycjalne, czy w przypadku uznania, że umowa kredytu zawarta przez bank i konsumenta jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, strony oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych
w wykonaniu tej umowy (bank - kapitału kredytu, konsument - rat, opłat, prowizji
i składek ubezpieczeniowych) oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, mogą domagać się także jakichkolwiek innych świadczeń, w tym należności (w szczególności wynagrodzenia, odszkodowania, zwrotu kosztów lub waloryzacji świadczenia). (...) uznał że prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie, aby banki mogły żądać od kredytobiorców dodatkowych świadczeń, w tym wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Ponadto Sąd Najwyższy podjął uchwałę III CZP 25/22, mającą moc zasady prawnej, w której wskazał m.in., iż:

1.  Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

2.  Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Uchwała ta jest przekonująca, a przede wszystkim powinna spełnić rolę ujednolicenia orzecznictwa sądowego w poruszanych tu kwestiach.

Uzupełniająco wskazać można, że w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym.

Wyrok (...) (L.) wskazuje zatem na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału kredytów z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Kwota uiszczona przez pozwanych na rzecz powoda tytułem spłat kredytu znacznie przekracza kwotę kapitału kredytu, a to nie pozwala na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie).

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorcy zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Z tego względu żądanie powoda na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 358 1 § 3 k.p.c. polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki