Wyrok z 13 maja 2024, sygn. I C 1552/22
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Sygn. I C 1552/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 maja 2024 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: Protokolant: |
sędzia Hanna Kaflak-Januszko st. sekretarz sądowy Karina Hofman |
po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2024 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwa K. C.
przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie
I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda K. C. :
A. 382 070,88 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od:
1. 334 200 zł (trzysta trzydzieści cztery tysiące dwieście zł) zadośćuczynienia od :
- 84 100 zł od 21.11.2019 r. do dnia zapłaty,
- 250 100 zł od 5.04.2024 r. do dnia zapłaty;
2. 24 227,28 zł (dwadzieścia cztery tysiące dwieście dwadzieścia siedem i 28/100 zł) odszkodowania za koszty opieki od 1.09.2021 r. do dnia zapłaty;
3. 23 643,60 zł (dwadzieścia trzy tysiące sześćset czterdzieści trzy i 60/100 zł) skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby (koszty opieki) od 5.04.2024 r. do dnia zapłaty,
B. 1390,80 zł (jeden tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt i 80/100 zł) renty na zwiększone potrzeby (koszty opieki), płatnej miesięcznie do 10-ego każdego miesiąca, począwszy od kwietnia 2024 r.,
II. ustala odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku z 16.08.2019 r. mogące ujawnić się w przyszłości;
III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 20 839 zł (dwadzieścia tysięcy osiemset trzydzieści dziewięć zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;
IV. nakazuje ściągnąć od pozwanego Towarzystwu (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku 5142,84 zł (pięć tysięcy czterdzieści dwa i 84/100) nieuiszczonych kosztów sądowych.
I C 1552/22
UZASADNIENIE
Powód (...) C. 3 .11.2022 r. pozwał (...) w W. za skutki wypadku drogowego z 16.08.2019 r., spowodowanego przez kierującego pojazdem, objętego ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwanego ostatecznie o (vide pismo z datą 21.03.2024 r. – k. 268, wysłanym 26.03.2024 r.):
I. zapłatę 382 070,88 zł (z 108 427,28 zł) :
1/ 334 200 zł z 84 100 zł zadośćuczynienia (czyli ponad wypłacone 65 800 zł ) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od :
- 84 100 zł od 21.11.2019 r. do dnia zapłaty,
- 250 100 zł od dnia doręczenia ww. pisma z 21.03.2024 r., czyli od 5.04.2024 r. do dnia zapłaty,
2/ 24 227,28 zł odszkodowania w zakresie kosztów opieki1 (za 1596 h, dopłaty do wypłaconego 12 768 zł wg innej stawki za koszty opieki po wypadku) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1.09.2021 r. do dnia zapłaty,
3. 23 643,60 zł skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby z odsetkami ustawowymi do 5.04.2024 r. do dnia zapłaty,
4. 1390,80 zł renty na zwiększone potrzeby ( opiekę), płatnej miesięcznie do 10 każdego miesiąca począwszy od kwietnia 2024 r.,
II. ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z 16.08.2019 r. mogące się ujawnić w przyszłości.
P o z w a n y wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, że wypłacone zadośćuczynienie2 i odszkodowanie za koszty opieki3 było adekwatne.
Co do ustalenia odpowiedzialności zauważył, że obecna regulacja przedawnienia umożliwia dochodzenie dalszych świadczeń, gdyby takie się pojawiły. Negował też wymagalność odsetek od daty poprzedzającej wyrok.
Sąd ustalił, co następuje:
16.08.2019 r. kierujący pojazdem ubezpieczonym u pozwanego, spowodował wypadek drogowy, zderzając się z samochodem, którym kierował powód (ur. (...)).
bezsporne
Powód wobec doznanych obrażeń trafił do najbliższego szpitala, skąd w tym samym dniu został przetransportowany do G..
W następstwie wypadku powód doznał poważnych obrażeń głowy (częściowo strzaskana), licznych ran, złamania panewki stawu biodrowego kości udowej kończyny dolnej prawej ze zwichnięciem tylnym głowy kości udowej, złamania rzepiki, pourazowego zakażenia, które m.in. objęło płuca i górne drogi oddechowe. Od 16 do 22.08.2019 r. powód oddychał przy pomocy respiratora, a następnie jeszcze do 28.08.2019 r. był poddawany czynnościom podtrzymującym czynności życiowe. Wobec urazu nogi był stabilizowany wyciągiem szkieletowym.
Od 28.08.2019 r. do 16.09.2019 r. w trakcie dalszej hospitalizacji powód był operowany ortopedycznie, uzupełniano krew (transfuzja 2 jednostek krwi), wdrożono rehabilitację, przeprowadzono konsultację okulisty, chirurga plastycznego (zalecił operację przeszczepu powieki górnej oka prawego) i szczękowo-twarzowego.
Powód 16.09.2019 r. opuścił szpital z zaleceniami zakazu pionizacji przez co najmniej 6 tygodni, dalszej rehabilitacji, kontroli ortopedycznej, a także zalecenia okulistyczne (w tym od chirurga plastycznego w związku z ww. problemem powieki prawnej - także co do zabezpieczenia oka lewego) oraz związane ze skutkami zakażenia. Chirurg szczękowo-twarzowy zalecił dietę płynną na 8 tygodni, by kości twarzy zrosły się w miarę bez zniekształceń. Nadto powód otrzymał zalecenia do dalszego leczenia u kardiologa i pumologa, jak i kontynuował leczenie w poradni neurologicznej oraz był na wizytach w poradni zdrowia psychicznego (w związku z istotną zmianą samopoczucia w związku z dolegliwościami urazowymi, jak i odczuwaniem nowej sytuacji życiowej). Doszło do obajów padaczki.
Rekonstrukcja powieki prawej i łuku brwiowego lewego została przeprowadzona w czasie hospitalizacji 12-19.12.2019 r.
W czasie pobytu w szpitalu 24.06.2021 r. powód był poddany zabiegowi operacyjnemu uwolnienia nerwu łokciowego lewego z antepozycją celem usunięcia niedowładu kończyny górnej lewej z objawami niedoczulicy palców IV i V. Kończyna nadal jest słabsza.
Od 3 do 31.03.2020 r. i od 10 do 24.07.2020 r. powód przebywał w ośrodku leczenia rehabilitacyjnego.
26.11.2019 r. powód został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Po wyczerpaniu zasiłku chorobowego otrzymywał od 14.02 do 11.08.2020 r. świadczenie rehabilitacyjne. W efekcie przez 12 miesięcy powód był niezdolny do pracy.
Powód nadal porusza się z pomocą 2 kul łokciowych, powoli, z trudem pokonuje schody. Samodzielnie siada, ale powoli, jak i bardzo nieporadnie i z trudem wstaje. Nie jest w stanie sam wstać z pozycji leżącej do siedzącej na kozetce oraz ustać bez kul. Sam tylko częściowo jest w stanie się ubrać i rozebrać, np. przy butach pomaga sobie kulą, ale sam nie zakłada skarpetek i spodni.
Powodowi pozostały blizny : na przedniej powierzchni kolana lewego, ok. 20 cm na prawym pośladku, ok. 8 cm na wewnętrznej powierzchni łokcia lewego oraz po drenach w linii pachowej po obu stronach.
Urazy wiązały się z odczuwaniem bólu, szczególnie przez pierwsze 3-4 tygodnie (mógł się nasilać okresowo znaczenie).
Tryb życia powoda uległ zmianie, gdyż już nie może normalnie funkcjonować – zaczynając od niemożności podjęcia pracy, czy wykonywania czynności domowych i okołodomowych - po konieczność pozostania w domu, ograniczeń w poruszaniu się poza dom. Powód wciąż sięga po tabletki przeciwbólowe, jak i musi zażywać codziennie wiele leków. Ma problemy ze snem, wciąż roztrząsa, dlaczego znalazł się w takiej sytuacji.
Powód obecnie potrzebuje 2 h pomocy dziennie, ale po opuszczeniu szpitala pomoc była potrzebna w większym zakresie czasu, gdyż nie był w stanie samodzielnie poruszać się po mieszkaniu. Zakres dalszej pomocy będzie zależny od tego, jakie leczenie (w tym rehabilitacja) będzie jeszcze wdrożone (niezakończone jest leczenie ortopedyczne w obrębie opisanych urazów i po zakażeniu).
Powód doznał 125 % uszczerbku.
dowód: dokumentacja medyczna – k. 13-37, 124-182, 272-278, opinia biegłych – k. 217-241, orzeczenie o niepełnosprawności – k. 38, pismo w sprawę świadczenia rehabilitacyjnego – k. 39-43, zeznania żony powoda – k. 183v-184, zeznania powoda – k. 185-185v
Pismem z 9.10.2019 r. powód zgłosił szkodę pozwanemu, co pozwany potwierdził pismem z 21.10.2019 r. I pismem z 13.11.2019 r. po badaniu powoda poinformował o przyznaniu 22 500 zł zadośćuczynienia i 1680 zł kosztów opieki według godzin ze stawką 8 zł. Po informacjach o dalszym leczeniu powoda pozwany przyznał dalsze zadośćuczynienia – łączenie 65 800 zł (k. 74).
dowód: korespondencja stron – k. 44-94
Powództwo podlegało uwzględnieniu,
gdyż materiał dowodowy potwierdził, że roszczenia powoda nie były wygórowane.
Wobec niekwestionowanej odpowiedzialności pozwanego wobec powoda jako ubezpieczyciela (art. 436 kc w zw. z art. 822 kc i art. 19 ust. 1, 34 ust. 1 cyt. ustawy z 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych … Dz. U. Nr 124, p. (...) ze zm), spór dotyczył wypłaty dalszych świadczeń w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotu objętego ubezpieczeniem, w tym z ustaleniem odpowiedzialności na przyszłość (na podstawie art. 361 kc oraz art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 i 2 kc, które zgodnie z art. 13 ust. 2, 36 w/w ustawy ubezpieczeniowej zakreślają ich rozmiar) oraz art. 322 kpc.
Zgromadzone dowody nie budziły wątpliwości co do swej wiarygodności. Jednocześnie tylko lektura całości pozwala w pełni na zobrazowanie, czego doświadczył powód. Stąd sąd w stanie faktycznym wskazał istotne elementy dookreślające sytuację powoda, jak i podkreślał, jakie kwestie zostały przyznane (w ten sposób widoczny jest także, że prawidłowe były obliczenia matematyczne dochodzonych należności przedstawione przez powoda).
zadośćuczynienie - art. 445 § 1 kc
Sąd podziela pogląd, iż: „subiektywny charakter krzywdy powoduje, że przydatność kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach jest ograniczona. Jednakże ta przesłanka nie jest całkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest nadmiernie wygórowane. Dodatkowo jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa (por. wyrok SN z dnia 26 listopada 2009 r., III (...), OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 80, LEX nr (...)).”
Dlatego dokonując szacowania, sąd miał na uwadze inne rozstrzygnięcia, które analizuje w zestawieniu z informacją o średniej wysokości odszkodowania za 1 % uszczerbku na zdrowiu. Z publikacji w Rzeczpospolitej z 21.01.2010 r. w wersji internetowej w artykule „Ubezpieczyciel (...)” – wynikało, że w sprawach o zadośćuczynienie średnio sądy zasądzają 2.500 zł za 1 % uszczerbku i wniosek ten nie odbiegał od weryfikacyjnych analiz orzecznictwa dokonywanych przez sąd z uwzględnieniem sytuacji rynkowej (tendencji zmian kosztów i dochodów)4. Uszczerbek jest bowiem podstawą szacowania wysokości roszczenia. Średnia oznacza występowanie odstępstw w górę i w dół przy badaniu konkretnej sytuacji. Dlatego miarkowanie wyliczenia końcowego wysokości szkody, sąd dokonuje, badając ogół okoliczności jak :
a) wiek poszkodowanego (zwykle większą krzywdą jest np. kalectwo u młodej osoby),
b) rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń,
c) intensywność (natężenie, nasilenie) i rodzaj cierpień fizycznych i psychicznych, ich oraz czas trwania (ewentualnie stopień kalectwa),
e) nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwo, oszpecenie);
f) skutki uszczerbku w zdrowiu na przyszłość (np. niemożność wykonywania ulubionego zawodu, uprawiania sportów, pracy artystycznej, rozwijania swoich zainteresowań i pasji, zawarcia związku małżeńskiego, posiadania dzieci, utrata kontaktów towarzyskich, utrata możliwości chodzenia do teatru, kina, wyjazdu na wycieczki),
g) rodzaj dotychczas wykonywanej pracy przez poszkodowanego, który powoduje niemożność dalszego jej kontynuowania,
h) szanse na przyszłość, związane np. z możliwością kontynuowania nauki, z wykonywaniem wyuczonego zawodu, życiem osobistym,
i) poczucie nieprzydatności społecznej i bezradność życiowa powstałe na skutek zdarzenia, wywołującego obrażenia ciała,
j) konieczność korzystania ze wsparcia innych, w tym najbliższych, przy prostych czynnościach życia codziennego – oraz szereg innych czynników podobnej natury do wyżej wskazanych,
ł) aktualne warunki oraz stopa życiowa społeczeństwa kraju, w którym mieszka poszkodowany ,
m) konieczność przedstawiania przez sumę zadośćuczynienia odczuwalnej wartości ekonomicznej, przynoszącą poszkodowanemu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne – nie będącej jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, co wynika z kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia.
Z pewnością wpływ na wielkość zasądzanych świadczeń ma także zakres żądań pozwu. W ten sposób powód dookreśla rozmiar odczuwalności swej krzywdy i stąd kwoty w różnych sprawach nie są ze sobą zupełnie proporcjonalnie skorelowane. Szczególnie można to zauważyć, gdy sąd uwzględnia całe powództwo, a strona żądała mniej niż średnia zasądzona w innej sprawie. Szacowanie wielkości krzywdy przez strony jest dość subiektywne, ale z pewnością występują także różnice w odczuwalności krzywdy.
Wobec powyższego zasądzono dopłatę do zadośćuczynienia zgodnie z ostatecznym żądaniem pozwu, gdyż nie tylko bardzo wysoki uszczerbek na zdrowiu stwierdzony u powoda, ale całokształt opisu doznanych obrażeń, leczenia – zakresu, długotrwałości, ich uciążliwość, jej zakres utrzymujący się na stałe, przekonywał o słuszności zasądzenia.
odszkodowanie za opiekę osób trzecich – art. 444 § 1 kc, renta z tytułu zwiększonych potrzeb – art. 444 § 2 kc
Wobec potwierdzonej linii orzeczniczej5 potrzeba korzystania z pomocy osób trzecich podlega uwzględnieniu nie tylko z perspektywy doznań poszkodowanego, ale jako odszkodowanie za świadczenie opieki na ich rzecz.
Między stronami nie było sporu co do zakresu opieki, jak i następnie potwierdziła ją opinia biegłych.
Sąd uwzględnił stawkę za godzinę opieki wskazaną przez powoda, mimo że :
- znana jest mu linia orzecznicza według której stawkę należy obliczać w wysokości podanej przez pozwanego,
- w innych sprawach ze względu na stały charakter opieki, odnosi się do określenia kosztów opieki jako wynagrodzenia minimalnego, wynikającego ze stałego zatrudnienia przy opiece.
W niniejszej sprawie bowiem opieka jest w rozmiarze wciąż dorywczym (tylko 2 h dziennie), a wówczas rynkowo wycena godzinny jest wyższa. Przy tym mimo, że obecnie opiekę sprawuje żona i wówczas w orzecznictwie przyjmuje się, że wynagrodzenie nie jest obciążone daninami publicznymi, to sąd oparł się na podanej przez powoda stawce z cennika (...) miejsca zamieszkania powoda, mając na uwadze, że chodzi o istotną pomoc, związaną ze stałym wysiłkiem fizycznym, więc podana kwota nie wydaje się wygórowana7 (zwł. wobec tego, co można kupić porównywalnie w zakresie dóbr i usług za odpowiednio 8 zł i 23,18 zł).
ustalenie odpowiedzialności na przyszłość
Sąd uwzględnił żądanie o ustalenia odpowiedzialności na przyszłość8, mimo że możliwości odrębnego dochodzenia praw, jeśli ujawni się taka potrzeba9. Potrzeba dalszego leczenia została wprost potwierdzona opinią biegłych, a także wynikała z dalszej dokumentacji medycznej.
Odsetki zasądzono kierując się podstawą : art. 481 § 1 i 2 kc, w zw. art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, czyli że profesjonalista działa na swoje ryzyko, oczekując na rozstrzygnięcie sądu. Przy tym widoczne jest ze stanowisk stron i ustaleń faktycznych, że powód dostosował żądanie o odsetki do wskazanej podstawy i wysłanych wezwań (w tym na dalszym etapie uwzględniając także art. 455 kc).
W konsekwencji o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 1 1 kpc w zw. § 2 pkt. 6 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych z uwzględnieniem art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
1 zgodnie bowiem z opinią sporządzoną w niniejszej sprawie powód wymaga 2 h opieki dziennie, więc miesięcznie 60 h ze stawkę za usługi opiekuńcze z MOPS jego miejsca zamieszkania 23,18 zł
2 kwota w odpowiedzi na pozew była inna niż wpierw podał powód (choć także w pozwie pojawiła się w dwóch wysokościach), ale w toku sprawy wyniknęło, że nie została prawidłowo przytoczona
3 w odpowiedzi na pozew pozwany potwierdził ten sam zakres opieki co w pozwie, ale ze stawką godzinową netto wynagrodzenia minimalnego, czyli 8 zł, które mimo wzrostu (14,70 zł brutto w 2019 r. i 17 zł w 2020 r.) wciąż jest niższe niż wskazał powód, zob. też k. 183
4 mając na uwadze, że powód odwołał się do publikacji z późniejszej analizy orzecznictwa, sąd zauważy, że dla zachowania porównywalności orzeczeń poprzestał na wskazanej przez siebie publikacji, mając na uwadze, że zaszły ostatnio istotne zmiany w zakresie siły nabywczej PLN, ale m.in. przy uwzględnieniu także długotrwałości postępowań sądowych przełożenie na wysokość zasądzanych należności należy miarkować ostrożnie
5 Uchwała SN z 22 lipca 2020 r ., III CZP (...)
6 zmienność tej kwoty można zweryfikować na stronie internetowej
7 przy tym standardem jest już także tzw. opieka wytchnieniowa, co będzie wiązać się z usługą innej osoby
8 zasada potwierdzona uchwałą SN w sprawie III CZP (...)
9 w uchwale z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP (...) (OSNC 2009, Nr 12, poz. (...)) Sąd Najwyższy stwierdził, że pod rządem art. 442 ( 1) § 3 k.c. powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości. Wyjaśnił, że w stanie prawnym wprowadzonym przez art. 442 można zasadnie twierdzić, że wyeliminowane zostało niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda ta się ujawniła. Wprowadzenie uregulowania, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (bo tak należy odczytać § 3 art. 442 ( 1) k.c.) oznacza, że nie został w żaden sposób ograniczony czas, w jakim może ujawnić się szkoda na osobie, prowadząc do powstania (zaktualizowania się) odpowiedzialności pozwanego za skutki danego zdarzeni