Wyrok z 20 listopada 2025, sygn. VI Ca 223/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny

w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia (del.) Robert Kłosowski
Protokolant:	st. sekretarz sądowy Anna Greifenberg-Krupa

po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa małoletniego J. M. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową K. Ż.

przeciwko B. M.

o alimenty

na skutek apelacji obu stron

od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie

z dnia 18 czerwca 2025 roku, sygn. akt III RC 452/24

I.  Zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten tylko sposób, że zasądza od pozwanego B. M. na rzecz małoletniego powoda J. M. tytułem alimentów kwotę po 1700 zł (jeden tysiąc siedemset złotych) miesięcznie za okres od(...)

II.  Oddala obie apelacje w pozostałym zakresie.

III.  Koszty procesu za instancję odwoławczą wzajemnie znosi.

IV.  Odstępuje od obciążania pozwanego kosztami sądowymi od których powód był zwolniony z mocy ustawy.

Sędzia Robert Kłosowski

Sygn. akt VI Ca 223/25

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2025 r. w sprawie III RC 452/24 Sąd Rejonowy w Olsztynie zasądził od pozwanego B. M. na rzecz małoletniego powoda J. M. tytułem alimentów kwotę po 1000 złotych miesięcznie, za okres od (...) r. do dnia (...) r. oraz po 2000 złotych miesięcznie poczynając od (...) r., płatne do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności każdej z rat, do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda – K. Ż.. W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił (pkt II. wyroku). Sąd jednocześnie zniósł wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami (pkt III. wyroku), odstąpił od obciążenia pozwanego kosztami sądowymi (pkt IV. wyroku) oraz wyrokowi w części zasądzającej alimenty nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Ustalenia faktyczne, dowody na których je poczyniono, ocenę dowodów, jak i analizę zastosowanych przepisów prawa materialnego Sąd I instancji przedstawił w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia (k. 322-326).

Od powyższego wyroku apelację wywiódł pozwany B. M. .

W apelacji pozwany zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w części zasądzającej powództwo ponad kwotę 1000 zł miesięcznie, tj. w punkcie I.

Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił :

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.:

a) art. 233 § 1 kpc poprzez dowolną, wybiórczą i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności przedkładanych przez pozwanego dokumentów oraz jego zeznań, z których znaczna część bez jakichkolwiek uzasadnień została pominięta, i przyjęcie, że pozwany jest w stanie łożyć na utrzymanie syna kwotę 2000 zł, podczas gdy przeprowadzone dowody wprost wskazują, że sytuacja majątkowa pozwanego oraz jego możliwości majątkowe nie pozwalają na regulowanie tak wysokich kwot,

b) art. 233 § 1 kpc poprzez dowolną, wybiórczą i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności zeznań i twierdzeń matki małoletniego powoda w zakresie kosztów utrzymania małoletniego, które mimo sprzeczności z innymi dowodami bądź brakiem dowodów na przedstawiane okoliczności, sąd przyjął bezkrytycznie, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia obowiązku alimentacyjnego na zbyt wysokim poziomie,

c) naruszenie art. 327 ¹ § 1 kpc poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku jak wysokie łącznie koszty utrzymania małoletniego powoda przyjął sąd, na jaką wysokość sąd ustalił możliwości majątkowe pozwanego, a także w jaki sposób, z uwzględnieniem możliwości majątkowych i zarobkowych każdego z rodziców, sąd rozdzielił między rodziców małoletniego ponoszenie przez niego kosztów utrzymania dziecka,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 135 §1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej krio) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że możliwości majątkowe i zarobkowe pozwanego pozwalają na ustalenie alimentów na kwotę 2000 zł, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż jego rzeczywiste możliwości majątkowe kształtują się na dużo niższym poziomie, zaś sąd, wbrew zeznaniom pozwanego oraz przedłożonym dokumentom finansowym przyjął inną, niewskazaną w treści uzasadnienia, wysokość możliwości majątkowych pozwanego,

b) art. 135 §1 krio poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wszelkie podawane przez matkę małoletniego koszty utrzymania dziecka są kosztami usprawiedliwionymi, podczas gdy taki koszt, jak chociażby wszelkie świadczenia zdrowotne świadczone w ramach prywatnej opieki medycznej, przy realnej możliwości korzystania ze świadczeń w ramach NFZ, jest kosztem ponadstandardowym, a zatem nie powinien być uwzględniony przy ustalaniu usprawiedliwionych potrzeb dziecka, a w konsekwencji wpływać na wysokość obowiązku alimentacyjnego,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegających na niezasadnym przyjęciu, że przyjęta przez sąd kwota 2000 zł tytułem alimentów mieści się w możliwościach zarobkowych pozwanego, podczas gdy pozwany w toku postępowania wielokrotnie wskazywał, że osiągane przez niego dochody nie pozwalają na łożenie na rzecz syna wyższych alimentów, a ponadto on także ponosi znaczące koszty utrzymania małoletniego syna,

4. błąd w ustaleniach faktycznych polegających na niezasadnym przyjęciu, że koszty usprawiedliwione utrzymania małoletniego kształtują się na tak wysokim poziomie (choć sąd nie wskazuje jakie koszty utrzymania małoletniego przyjął), że niezbędne jest zasądzenie od pozwanego alimentów w wysokości 2000 zł, podczas gdy część tych kosztów przyjętych przez sąd uznać należy za ponadstandardowe, a część za nieudowodnione przez stronę powodową.

W konsekwencji pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 1000 zł oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych.

Argumenty na poparcie wniesionej apelacji pozwany przedstawił w obszernym uzasadnieniu wniesionej apelacji k. 344v.-349.

K. Ż. przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zastępstwa według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia prawomocności orzeczenia do dnia zapłaty.

Argumenty na poparcie wniosków zawartych w odpowiedzi na apelację przedstawicielka ustawowa małoletniego zawarła w uzasadnieniu odpowiedzi na apelację (k. 402-407)

Od powyższego wyroku apelację również wywiodła przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda.

W apelacji powód zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w części to jest w zakresie punktu II oraz III. Zarzucając wyrokowi:

1.  błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia polegający na:

a)  przyjęciu, iż alimenty w kwocie po 2.000 zł miesięcznie na rzecz małoletniego powoda są adekwatne do usprawiedliwionych, wskazanych potrzeb dziecka, podczas gdy kwota zasądzonych alimentów nie pokrywa w pełni usprawiedliwionych i bieżących kosztów jego utrzymania, które są znaczne i wynoszą około 6.110 zł miesięcznie, albowiem J. pozostaje pod stałą opieką(...), z czym wiążą się wysokie koszty wizyt lekarskich, a także dojazdów z W. do K. i konieczności wynajmu hotelu, konieczne jest podjęcie kosztownego leczenia (...) w związku na (...), nadto chłopiec uczęszcza do Niepublicznego Przedszkola (...) s.c. w W., uczestniczy w zajęciach dodatkowych(...) oraz z (...), a od (...) będzie uczęszczał na zajęcia (...) i treningi (...). Wskazała, że matka małoletniego jest zobowiązana ponosić wysokie koszty utrzymania lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W., a nadto na matce spoczywa wychowanie i opieka nad małoletnim;

b)  przyjęciu, iż kwota dochodzona pozwem tj. 3.000 zł jest wygórowana i nieadekwatna do możliwości zarobkowych pozwanego, podczas gdy rzeczywiste możliwości finansowe pozwanego są znacznie wyższe niż deklarowane, posiada on wysokie możliwości zarobkowe, gdyż z wykształcenia jest (...) i pracował jako (...), w okresie, gdy rodzice małoletniego pozostawali razem, jego wynagrodzenie z tytułu świadczonej pracy oscylowało w granicach (...) miesięcznie, nadto pozwany jest (...)w spółce (...) z o.o., posiadającej szerokie grono klientów, generującej stały dochód i prowadzącej działalność na terenie (...) oraz kilku krajów (...), przy czym w najbliższym czasie planowane jest rozszerzenie działalności na rynek (...). Wskazał również, że pozwany żyje na wysokim poziomie, w jego majątku znajdują się przedmioty o znacznej wartości i wysokim standardzie, uczestniczy w kosztownych podróżach, w tym w wyjeździe do N., a także w innych zagranicznych wyjazdach oraz wydarzeniach kulturowych;

c)  przyjęciu, iż koszty utrzymania małoletniego oscylujące w granicach kwoty(...)zł i są w ocenie Sądu zawyżone, podczas gdy koszty utrzymania małoletniego są wysokie. J. pozostaje pod stałą opieką (...), z czym wiążą się wysokie koszty wizyt lekarskich, a także dojazdów z W. do K. i konieczności wynajmu hotelu, konieczne jest podjęcie kosztownego leczenia (...) w związku na (...), nadto chłopiec uczęszcza do Niepublicznego Przedszkola (...) s.c. w W., uczestniczy w zajęciach dodatkowych (...) oraz z (...), a od (...) będzie uczęszczał na zajęcia (...) i (...);

2.  naruszenie przepisów prawa materialnego:

a.  art. 133 § 1 krio w zw. z art. 135 § 1 krio poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż usprawiedliwione potrzeby małoletniego powoda i możliwości zarobkowe pozwanego uzasadniają zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda alimentów w wysokości 2.000 zł miesięcznie, podczas gdy potrzeby małoletniego są znacznie wyższe, aktualnie miesięczne koszty zaspokojenia uzasadnionych potrzeb małoletniego powoda oscylują w granicach kwoty (...) zł, zaś J. pozostaje pod stałą opieką (...), z czym wiążą się wysokie koszty wizyt lekarskich, a także dojazdów z W. do K. i konieczności wynajmu hotelu, konieczne jest podjęcie kosztownego leczenia (...) w związku na (...), chłopiec uczęszcza również do Niepublicznego Przedszkola (...) s.c. w W., uczestniczy w zajęciach dodatkowych (...) oraz z (...), a od (...) będzie uczęszczał na zajęcia (...) a rzeczywiste możliwości finansowe pozwanego są znacznie wyższe niż deklarowane, pozwany posiada wysokie możliwości zarobkowe, pozwany jest wspólnikiem w spółce (...) z o.o.

b.  art. 135 § 2 krio poprzez błędną wykładnię i rozłożenie obowiązku alimentacyjnego między matkę powoda a pozwanego w sposób całkowicie nieadekwatny do rzeczywistości i obciążenie matki powoda tym obowiązkiem w znacznie większym stopniu w porównaniu do pozwanego, podczas gdy matka powoda realizuje swój obowiązek alimentacyjny nie tylko poprzez udział finansowy w utrzymaniu małoletniego, lecz także poprzez pełnienie roli rodzica pierwszoplanowego, sprawując bezpośrednią opiekę nad synem oraz podejmując osobiste starania w zakresie jego utrzymania i wychowania, troszczy się o prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny dziecka, dążąc do zapewnienia mu jak najlepszego poziomu życia, matka organizuje powodowi wizyty lekarskie, zajęcia dodatkowe oraz wypoczynek wakacyjny;

3.  naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

a.  art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów na przyjęci, iż matka małoletniego nie wykazała, aby na wyżywienie syna przeznaczała dodatkowo kwotę 1.1000 zł miesięcznie oraz że koszty leków i kosmetyków dziecięcych nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, podczas gdy wskazane przez matkę powoda koszty utrzymania dziecka są rzetelne i odpowiadają stanowi faktycznemu, wykazanie wydatków na małoletniego jest utrudnione, albowiem posiłki przygotowywane są w domu, a matka dokłada starań, aby nabywać produkty zdrowe i wysokiej jakości, mając na względzie dobro oraz zdrowie dziecka, produkty spożywcze są kupowane w różnych sklepach, nadto kosmetyki dziecięce oraz leki przeznaczone dla małoletniego są kosztowne, a nawet w przypadku braku konieczności stałego przyjmowania lekarstw przez dziecko, niezbędne jest zapewnienie mu suplementów i witamin, co także generuje znaczne koszty;

b.  art. 100 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż koszty procesu powinny być zniesione, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz przy właściwym zastosowaniu norm prawa materialnego i procesowego, wszelkie żądania małoletniego powoda powinny zostać uwzględnione i byłby on stroną wygrywającą proces, przez co koszty powinny być zasądzone na jego rzecz;

c.  art. 98 § 1 kpc poprzez niezastosowanie i przyjęcie, iż koszty procesu powinny być zniesione, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz przy właściwym zastosowaniu norm prawa materialnego, małoletni powód jest stroną wygrywającą proces, przez co koszty powinny być zasądzone na jego rzecz.

W konsekwencji powyższego, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego B. M. na rzecz małoletniego powoda J. M. tytułem alimentów kwoty po 3.000 złotych miesięcznie od dnia (...) r., płatnych z góry do rak matki małoletniego K. Ż. do 10. dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w zapłaci którejkolwiek z rat alimentacyjnych rat poczynając oraz poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kosztów postępowania przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty.

Argumenty na poparcie wniesionej apelacji przedstawiono w uzasadnieniu wniesionej apelacji k. 368-377.

Pozwany B. M. w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Argumenty na poparcie wniosków zawartych w odpowiedzi na apelację pozwany zawarł w uzasadnieniu odpowiedzi na apelację k. 409v.-413.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacje obu stron zasługiwały na jedynie częściowe uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż obowiązujący w Rzeczpospolitej Polskiej model postępowania cywilnego zakłada, że druga instancja jest instancją merytoryczną, w ramach której rozpoznanie sprawy powinno nastąpić na nowo i prowadzić do wydania rozstrzygnięcia kończącego spór między stronami. Sąd rozpoznający apelację stosownie do treści art. 382 kpc ma więc nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny dowodów oraz zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. Sąd II instancji nie ogranicza się zatem jedynie do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, rozważając wyniki całego postępowania przed sądem I instancji i władny jest ocenić je samoistnie.

Mając na względzie podniesione powyżej kompetencje Sądu odwoławczego do samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i zastosowania przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu okręgowego poczynione przez Sąd I instancji ustalenia w zakresie stanu faktycznego, jakkolwiek generalnie prawidłowe, wymagały jednak nieco innej oceny prawnej.

Przechodząc do merytorycznej oceny zakresu zmiany wzajemnych stosunków przypomnieć należy, że obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, zgodnie z art. 133 § 1 (krio) obciążą rodziców tego dziecka. Rodzice dziecka są więc obowiązani wspólnie do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb dziecka, przy czym obowiązek ten ciąży również na tym z rodziców pod którego pieczą dziecko pozostaje.

Zakres świadczeń alimentacyjnych reguluje natomiast z art. 135 § 1 krio zgodnie z którym zakres ten zależy z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, zaś z drugiej strony od finansowych i majątkowych możliwości zobowiązanych. Brzmienie art. 135 § 1 krio wskazuje więc, iż każdorazowo zakres świadczeń alimentacyjnych ograniczony jest z jednej strony nie wszelkimi, a jedynie usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego, zaś z drugiej strony ograniczony on jest możliwościami zarobkowymi zobowiązanego, a nie jego rzeczywistymi dochodami, które z różnych powodów mogą odbiegać od istniejących możliwości. Innymi słowy kwota zasądzonych alimentów nie może przekraczać usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej, ani też nie może przekraczać możliwości osób zobowiązanych. Dodać również należy, iż wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka może polegać także na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że powód nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać z uwagi na swój wiek, nie ma również majątku pozwalającego na uzyskanie dochodów na swoje utrzymanie. W związku z powyższym obowiązek alimentacyjny rodziców w pokrywaniu usprawiedliwionych kosztów utrzymania małoletniego i jego wychowania jest oczywisty.

Odnosząc się wprost do zarzutów apelacji w pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd II instancji podziela w całości ocenę Sądu I instancji wskazującą, że przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda w żaden sposób nie udowodniła, że utrzymanie syna wiąże się z kosztem ponad 6.000 zł miesięcznie.

Małoletni jest jeszcze małym dzieckiem, jest ogólnie zdrowy i nie przyjmuje stałych leków, jednakże w okresie niemowlęcym u powoda zdiagnozowano (...). Jego utrzymanie wiąże się z ponadstandardowymi wydatkami takimi jak wizyty u (...) i(...). Jest także pod stałą opieką Centrum (...) w K. i (...) w roku odbywa tam kompleksową kontrolę stanu zdrowia. Małoletni uczęszcza do (...) przedszkola, za które miesięczna opłata wynosi (...) złotych. Zajęcia dodatkowe w przedszkolu to koszt (...) zł miesięcznie. Słusznie Sąd Rejonowy uznał, iż wydatki na prywatne leczenie powoda i wysokość miesięcznych kosztów przedszkola jest w niniejszej sprawie uzasadniona. Z jednej strony stan zdrowia małoletniego, konieczność szybkiej interwencji z uwagi na dynamiczny wzrost małoletniego wymagał podjęcia szybkich działań, które nie byłyby możliwe w takim zakresie gdyby rodzice małoletniego oparli się wyłącznie na świadczeniach refundowanych przez NFZ. Z drugiej strony również sytuacja materialna rodziców, ich dochody, uzasadniały przekonanie, ze w tym konkretnym wypadku wydatki te były usprawiedliwione. Słusznie również Sąd Rejonowy uznał, z przytoczonych powyżej powodów, że uzgodniony przez rodziców wydatek (...) przedszkola, zapewniającego mniejsze grupy dzieci, zajęcia dodatkowe dla małoletniego należy uznać za usprawiedliwiony.

Ponowna analiza materiału dowodowego, dokonana w trakcie postępowania apelacyjnego jednoznacznie wskazuje więc, że ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy i wnioski tegoż sądu są w przeważającym zakresie słuszne. W ślad za Sądem Rejonowym podkreślić należy, że małoletni ma obecnie(...) lat, a jego potrzeby we wczesnych latach dzieciństwa ograniczają się głównie do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, żywieniowych, pielęgnacyjnych i edukacyjnych w zakresie adekwatnym do wieku dziecka. Nie sposób więc uznać, iż jego usprawiedliwione miesięczne koszty utrzymania oscylują wokół kwot wskazywanych przez matkę powoda, które to kwoty znacząco przekraczają kwotę minimalnego miesięcznego wynagrodzenia, które to co do zasady winno pozwalać na utrzymanie dorosłego człowiek, jak również rodziny.

Kwota dochodzona przez stronę powodową jest dalece wygórowana. Z drugiej strony jednak kwota wskazywana przez stronę pozwaną odbiega od realiów niniejszej sprawy oraz usprawiedliwionych potrzeb małoletniego.

W tym kontekście zauważyć należy, iż ustalona w oparciu o zeznania przedstawicielki ustawowej wysokość kwoty wydatków na żywność dla małoletniego (dodatkowo około (...) złotych miesięcznie) jest, w ocenie Sądu, sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Powtórzyć należy, że małoletni ma dopiero (...) lat, uczęszcza do placówki edukacyjnej zapewniającej wyżywienie w okresie przebywania w niej dziecka, znajduje się na etapie wczesnego rozwoju, a jego potrzeby związane z wyżywieniem nie są wysokie. Kwota usprawiedliwionych wydatków związanych z wyżywieniem małoletniego w wieku (...) lat w tych okolicznościach jest nadmiernie wygórowana. Pomimo wskazania, iż małoletni dla prawidłowego rozwoju wymaga również urozmaiconej diety oraz zakupu owoców i warzyw, kwota wskazana przez przedstawicielkę ustawową małoletniego jest odpowiednia dla dorosłego człowieka nie dla dziecka w okresie przedszkolnym, które ma zapewnione pełne wyżywienie w przedszkolu.

Jak wskazywał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, którą to ocenę Sąd II instancji w całości podziela, pozwany dysponuje znacznie wyższym potencjałem zarobkowym, niż sam deklaruje. Jest osobą młodą i zdrową, a zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że od wielu lat nie podejmuje pracy etatowej, co oznacza, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza musi generować dochody umożliwiające mu utrzymanie. Dodatkowo, posiada kwalifikacje (...)oraz (...), które znacząco poszerzają jego możliwości uzyskiwania dochodu. Pozwany nie posiada istotnych zobowiązań finansowych i świadomie podjął decyzję o rozwijaniu własnej działalności.

Jak słusznie wyjaśnił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przy ocenie wysokości zasądzonych alimentów należy brać pod uwagę nie rzeczywiście uzyskiwane dochody, lecz możliwości zarobkowe. Możliwości zarobkowe dotyczą dochodów, jakie pozwany mógłby uzyskać przy wykorzystaniu swoich możliwości w tym zakresie wynikających ze stanu zdrowia, posiadanego wykształcenia etc, a nie faktycznie uzyskiwane dochody. Osoba zobowiązana do płacenia alimentów powinna racjonalnie gospodarować swoimi dochodami, ponosić jedynie niezbędne wydatki oraz powstrzymywać się od działań mogących pogorszyć jej sytuację finansową. Skoro zatem prowadzona przez pozwanego od (...) lat działalność gospodarcza nie generuje dochodów, powinien on rozważyć jej zmianę lub podjęcie innej aktywności zawodowej, aby zapewnić sobie i małoletniemu podstawowe środki utrzymania.

Za niezasadny należało również uznać w szczególności zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc. Zarzut taki, aby był skuteczny wymaga wykazania przez skarżącego, że sąd przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, dokonując oceny wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów z pominięciem wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, zasad logiki, wskazań doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej, co miało wpływ na wynik sprawy. Apelacje zarówno powoda, jak i pozwanego nie wykazały tych okoliczności. Kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2002 r. sygn. II CKN 572/99). Nieuzasadnionym w ocenie Sądu II Instancji są również zarzuty związane z nieprawidłową treścią uzasadnienia wyroku. W przekonaniu Sądu Okręgowego nie jest możliwe, a tym bardziej nie może być wymagane, przedstawienie pełnej i wyczerpującej listy wszystkich potrzeb i wydatków dotyczących utrzymania małoletniego. Lista ta, co wydaje się oczywiste, nie mogłaby też pozostawać niezmienna, albowiem wydatki związane z rozwojem, utrzymaniem i wychowaniem małoletniego nie są stałe i różnią się w zależności od konkretnych okoliczności, danego miesiąca itd. Dlatego możliwe jest jedynie przedstawienie podstawowych wydatków na rzecz małoletniego i dokonanie oceny sumarycznych kosztów jego utrzymania.

Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd II instancji uznał jednak za zasadne skorygowanie zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim stwierdzić należy, ze Sąd I instancji zróżnicował wysokość obowiązku alimentacyjnego pozwanego w czasie zasądzając kwotę 1000 złotych miesięcznie za okres od wytoczenia powództwa tj. od dnia (...)r. do dnia poprzedzającego wyrokowanie tj. (...) r. oraz zasądzając kwotę 2000 złotych za okres od dnia wydawania wyroku tj. 18 czerwca 2025 r. W uzasadnieniu odnosząc się do wskazanego zróżnicowania kwoty zasądzonych alimentów Sąd Rejonowy wskazał, iż w okresie prowadzonego postępowania obowiązywało postanowienie o zabezpieczeniu i potrzeby małoletniego były na bieżąco zaspokajane i nie pozostały w związku z tym żadne nieusprawiedliwione potrzeby. Sąd Okręgowy nie podziela wskazanej argumentacji. Konieczność wykazania niezaspokojonych potrzeb, jako warunek uwzględnienia roszczenia alimentacyjnego odnosi się wyłącznie do świadczeń za okres do wytoczenia powództwa o alimenty (137 § 2 krio). Nie ma zaś takiego obowiązku w zakresie dochodzenia alimentów bieżących i alimentów na przyszłość. Chodzi bowiem o to, aby sprawiedliwie, stosownie do posiadanych możliwości każdego z rodziców rozdzielić usprawiedliwione koszty utrzymania dziecka, a nie przerzucać je na jednego z rodziców. Oczywiście zróżnicowanie wysokości alimentów za okres trwania postępowania (w całości lub w części) lub też po jego zakończeniu może mieć miejsce, ale wyłącznie wtedy gdy jest to uzasadnione konkretnymi okolicznościami stanu faktycznego sprawy np. przejściowej zmiany możliwości zarobkowych zobowiązanego lub jego stanu zdrowia, istotnego zwiększenia potrzeb małoletniego wynikających np. z choroby itd. W niniejszej sprawie tego rodzaju przejściowe okoliczności nie wystąpiły, nie wskazuje na takie sytuacje również Sąd Rejonowy. Koszty utrzymania małoletniego, jakkolwiek mogły co nieznacznie różnić co do poszczególnych wydatków w danym miesiącu, co wydaje się zrozumiałe, pozostają na zbliżonym poziomie i ponoszone były nieprzerwanie do chwili obecnej. Podkreślenia również wymaga, iż zakres potrzeb uprawnionego do alimentów małoletniego dziecka ustalany w postępowaniu zabezpieczającym różni się od tego, który podlega ocenie w merytorycznym rozstrzygnięciu kończącym postępowanie. Zabezpieczenie ma na celu zapewnienie uprawnionym niezbędnego poziomu utrzymania na czas trwania procesu, a zatem nie jest możliwe uwzględnienie w tym stadium wszystkich usprawiedliwionych potrzeb, które podlegają szczegółowej analizie i weryfikacji przy wydaniu wyroku.

W przekonaniu Sądu również kwota ustalonych alimentów należnych od pozwanego, uwzględniając podniesione we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia powyżej okoliczności, wymagała zmiany. W ocenie Sądu kwota 1700 złotych al;alimentów od pozwanego będzie z jednej strony adekwatna do usprawiedliwionych potrzeb małoletniego, z drugiej zaś strony będzie uwzględniać zakres posiadanych możliwości zarobkowych rodziców i różnicy w zakresie ich osobistych starań. Powtórzyć należy, iż wiek małoletniego niejako limituje obecnie wysokość jego usprawiedliwionych potrzeb. Z drugiej zaś strony pozwany również partycypuje w niektórych kosztach utrzymania syna, co również musi znaleźć odzwierciedlenie w wysokości zasądzonych alimentów.

W powyższych okolicznościach Sąd Okręgowy zmienił więc zaskarżony wyrok w punkcie I w ten tylko sposób, że zasądził od pozwanego B. M. na rzecz małoletniego powoda J. M. tytułem alimentów kwotę po 1700 zł miesięcznie za okres od (...) roku, zaś w pozostałym zakresie obie apelacje zostały oddalone (w zakresie powoda brak jest podstaw do zasądzenia wyższej kwoty tytułem alimentów, zaś w zakresie pozwanego nie jest zasadne zasądzenie jedynie 1.000 zł tytułem alimentów).

Na koniec należy również wskazać, iż Sąd odwoławczy nie podzielił również zarzutów apelacji dotyczących sposobu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy o kosztach procesu. Zauważyć bowiem należy, iż w toku prowadzonego postępowania każda ze stron wygrała niniejsze postępowanie tylko w części. Każda ze stron była też reprezentowana przez swojego fachowego pełnomocnika. Toteż słusznie Sąd Rejonowy zniósł wzajemnie wskazane koszty.

W konsekwencji na podstawie art. 386 kpc Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok jak w pkt 1, zaś w pozostałym zakresie apelacje oddalił na podstawie art. 385 kpc. Uznając, że żądania skarżącego zostały uwzględnione jedynie w części Sąd na podstawie art. 100 kpc zniósł wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami za instancje odwoławczą (pkt III.), zaś na postawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych odstąpił od obciążenia pozwanego kosztami sądowymi za II instancję, od których strona powodowa była zwolniona (pkt IV.).

/Sędzia Robert Kłosowski/