Wyrok z 18 grudnia 2025, sygn. I C 2220/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. w W.

przeciwko J. L. i E. L.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda Banku (...) S.A. w W. na rzecz pozwanych: J. L. i E. L. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 2220/24

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) S.A. w W. w pozwie skierowanym przeciwko J. L. oraz E. L. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 440 000 zł z tytułu zwrotu nominalnej kwoty odpowiadającej sumie kapitału kredytu wypłaconego na podstawie Umowy (...) nr (...)
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 28.11.2024 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu powód wskazał, że jego roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń. Możliwość domagania się roszczeń restytucyjnych objętych żądaniem niniejszego pozwu wynika zarówno z przepisów prawa polskiego regulujących zasady rozliczeń w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia nienależnego), jak i z orzecznictwa (...), określającego skutki uznania postanowień umów kredytów indeksowanych za abuzywne. Strony dokonywały wzajemnie przysporzeń na swoją rzecz na podstawie umowy, której skuteczność została zakwestionowana przez pozwanych w ramach postępowania o uznanie umowy za bezskuteczną. W związku z tym zaktualizowało się roszczenie banku o zwrot przysporzenia dokonanego na rzecz kredytobiorcy w kwotach objętych niniejszym pozwem, odpowiadających wartości udostępnionego kapitału. Obowiązek zwrotu udostępnionego kapitału jest w świetle żądań kredytobiorcy względem banku okolicznością bezsporną i ma bezpośrednie umocowanie w art. 405 w zw. z art. 410 KC. Roszczenie powoda nie jest przy tym przedawnione, gdyż termin przedawnienia może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę wiążącej decyzji co do sanowania niedozwolonych klauzul umownych oraz zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności umowy.

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Podnieśli zarzut potrącenia wierzytelności dochodzonej przez bank, tj. 440 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 28.12.2024 r. do dnia zapłaty z ich wzajemną wierzytelnością w kwocie 422 909,85 zł oraz 19 960,89 (...) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

a)  od kwot 386 909,85 zł i 19 960,89 (...) od 01.06.2022 r. do dnia zapłaty,

b)  od kwoty 36 000 od dnia 21.03.2024 r. do dnia zapłaty.

Ocena dowodów i fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Porównanie pozwu oraz odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w (...) w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania. Trzeba przy tym podkreślić, że wynikają one również z dokumentów złożonych przez strony do akt tej sprawy, przede wszystkim z załączników do pozwu. Na wyrok z pisemnym uzasadnieniem wydany w sprawie z powództwa kredytobiorców powołał się sam bank, dołączając go do swego pozwu i nie odnosząc się krytycznie do faktów tam ustalonych.

Kredytobiorcy i bank podpisali dnia 26.11.2007 r. umowę kredytu hipotecznego nr (...) (...) . Kredytobiorcy podpisali umowę jako konsumenci. Potwierdzili otrzymanie regulaminu obowiązującego w dniu zawarcia umowy i zapoznali się z nim akceptując postanowienia w nim zawarte (§ 1.1 umowy). Kwota kredytu w umowie została określona na 440 000 zł (§ 2.1). Celem kredytu były: budowa domu metodą gospodarczą, refinansowanie kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe oraz spłata kredytu konsumpcyjnego (§ 2.3). Okres kredytowania wynosił 336 miesięcy, w tym liczba miesięcy karencji: 6, licząc od dnia wypłaty kredytu lub jego pierwszej transzy
(§ 2.6). W § 2.2. umowy wskazano, że kredyt jest indeksowany do (...), po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wpłacanego w transzach bank wysyła do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w (...) oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia kredytu lub transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo- odsetkowej. Zamiana waluty kredytu ma wpływ na wysokość kwoty kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych i dokonywana jest w oparciu o następujące zasady:

a)  w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany jest kurs kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...).

b)  w przypadku zmiany z waluty obcej na PLN stosowany jest kurs sprzedaży dla dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...). ( § 4 ust. 6 umowy)

Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne i stanowiące sumę stałej marży
o wysokości 1.3000 p.p. oraz stopy referencyjnej (...) ( (...)) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy ( 4.0850 % w stosunku rocznym), zaś zmiana oprocentowania miała następować w cyklu kwartalnym i przyjmować wartość
z ostatniego dnia roboczego ostatniego miesiąca poprzedzającego kolejny kwartał kalendarzowy (§ 6 umowy). Spłata kredytu miała następować w PLN z zastosowaniem kursu sprzedaży (...) obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (§ 7.1. umowy). Spłata kredytu miała następować przez bezpośrednie potrącenie przez Bank należnych mu kwot z rachunku bankowego kredytobiorcy, w 336 ratach miesięcznych, w tym 6 rat obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty kredytu oraz 330 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej (§ 7.2 i 3 umowy). Na zabezpieczenie spłaty kredytu wraz z odsetkami i innymi kosztami ustanowiono hipotekę kaucyjną do sumy 748 000 zł na kredytowanej nieruchomości, cesję na Bank praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości oraz cesję na bank praw z polisy ubezpieczeniowej na życie kredytobiorców (§ 9 umowy).

(dowód: umowa kredytu k. 13-15)

Kredyt został wypłacony kredytobiorcom w łącznej kwocie 440 000 zł w 5 transzach, w dniach: 29.11.2007 r., 21.12.2007 r., 30.01.2008 r., 14.03.2008 r., 7.04.2008 r. W okresie od 29.11.2007 r. do 16.02.2022 r. kredytobiorcy uiścili na rzecz banku następujące świadczenia:

- 360 060,87 zł oraz 19 960,89 (...) tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,

ponadto ponieśli dodatkowe koszty kredytu hipotecznego takie jak:

- kwotę 19 990,98 zł z tytułu składek ubezpieczenia na życie;

- kwotę 268 zł opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu;

- kwotę 5160,00 zł opłaty z tytułu uiszczenia składek ubezpieczeniowych (za nieruchomość);

- kwotę 930,00 zł opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia pomostowego;

- kwotę 500 zł opłaty z tytułu wyceny kontroli inwestycji;

W okresie od 21 marca 2022 r. do 12 grudnia 2024 r. powodowie uiścili tytułem spłat rat łącznie kwotę 36 000 zł.

(dowód: zaświadczenie o udzieleniu kredytu k. 12, zaświadczenie o poniesionych kosztach k. 72-72v., zestawienie spłat k. 73-77)

Umowa była aneksowana dnia 7.01.2016 r. (aneks został podpisany 18.01.2016 r.) Na mocy zawartego aneksu strony zmieniły walutę spłaty kredytu na (...). Między innymi postanowiły dokonać zmian w umowie w ten sposób, że:

- § 2 umowy dodano jako kolejny ustęp: kurs wymiany walut obcych na podstawie którego przeliczane są na złote polskie zobowiązania kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej podawany jest w tabeli kursów walut obcych banku. Podstawą do ustalania kursu kupna i sprzedaży zawartych w (...) banku jest kurs bazowy stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu (...) w chwili tworzenia (...). Wartości kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli Kursów Walut Obcych mogą obiegać od kursu bazowego o nie więcej niż 10 %. (…) (§ 1 aneksu)

- § 7 ust. 1 umowy otrzymał następujące brzmienie: „Kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w walucie, do której kredyt jest indeksowany lub denominowany. W przypadku przedterminowej całkowitej lub częściowej spłaty kredytu, spłata nastąpi w walucie, do której kredyt jest indeksowany lub denominowany.” (§ 2 aneksu).

- § 7 ust. 3 umowy otrzymał następujące brzmienie: „Spłaty rat kredytu będą dokonywane poprzez bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot z rachunku (...) o numerze (...) (…) 56. Otwarcie i prowadzenie rachunku walutowego służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu jest bezpłatne w okresie spłaty tego kredytu,” (§ 3 aneksu).

(dowód: aneks nr (...) z dnia 7.01.2016 r.)

Kredytobiorcy pismem z dnia 19.05.2022 r. wezwali bank do zapłaty
– w terminie 7 dni- kwoty 171 502,61 zł ze względu na wadliwość umowy kredytu
i występowanie w niej klauzul abuzywnych i idącą za tym bezskuteczność postanowień niedozwolonych wobec nich. Alternatywnie z uwagi na fakt możliwości stwierdzenia nieważności umowy wezwali bank do zapłaty 386 909,85 zł i 19 960,89 (...), jako całości nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto kredytobiorcy niezależnie do powyższych żądań alternatywnych wezwali do zwrotu kwoty 26 848,98 zł tytułem wszelkich opłat dodatkowych pobranych przez bank od dnia zawarcia umowy do 26.04.2022 r. w związku z udzieleniem kredytu. Pismo zostało doręczone bankowi
w dniu 24 maja 2022 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty, potwierdzenie nadania, śledzenie przesyłek)

Jest bezsporne, że umowa została zawarta w celu wybudowania domu
w Ł.. Dom został wybudowany, kredytobiorcy mieszkają tam od (...). Dom jest wykorzystywany tylko do celów mieszkaniowych.

Sąd Okręgowy w (...) w sprawie z powództwa kredytobiorców prowadzonej pod sygn. akt (...), wyrokiem z dnia 11 czerwca 2024 r. ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny nr (...) (...) z dnia 26.11.2007r. zawarta pomiędzy kredytobiorcami a bankiem jest nieważna oraz zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwoty: 422.909,85 zł oraz 19.960,89 (...) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

a)  od kwot 386.909,85 zł i 19.960,89 (...) od dnia 01.06.2022r. do dnia zapłaty,

b)  od kwoty 36.000,00 zł od dnia 21.03.2024r. do dnia zapłaty.

(dowód: wyrok Sądu Okręgowego w (...) z dnia 11.06.2024 r. sygn. akt (...) k.22-28 i k. 78-90v.)

(dowód: protokół z rozprawy k. 91-91v.)

Dnia 24.10.2024 r. bank wezwał kredytobiorców do zapłaty kwoty 440 000,01 zł, która odpowiada nominalnej wysokości udostępnionego przez bank kapitału na podstawie umowy - w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania.

(dowód: wezwania do spełnienia świadczenia z dowodami nadania i potwierdzeniami odbioru k. 29-32)

Następnie dnia 11.03.2025 r. kredytobiorcy złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności dochodzonej przez bank, tj. 440 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 28.12.2024 r. do dnia zapłaty z ich wzajemną wierzytelnością w kwocie 422 909,85 zł oraz 19 960,89 (...) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

c)  od kwot 386 909,85 zł i 19 960,89 (...) od dnia 01.06.2022 r. do dnia zapłaty,

d)  od kwoty 36 000 od dnia 21.03.2024 r. do dnia zapłaty.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru k. 51-54)

Na rozprawie dnia 18.12.2025 r. strony bezspornie ustaliły, że kapitał został przez kredytobiorców nadpłacony. Sama suma spłat rat kredytu sięgnęła kwot: 395 221,13 zł i 19 960,89 (...).

Rozważania prawne

Sąd pominął na podstawie w art. 235 ² §1 pkt 2 k.p.c. wniosek
o przesłuchanie stron. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie stron Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swych wierzytelności z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału – do pełnej jej wysokości. Mając to na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanego za pośrednictwem poczty z potwierdzeniem nadania oraz potwierdzeniem otrzymania oświadczenia przez powoda (k. 51-54) oraz podniesieniu zarzutu potrącenia w odpowiedzi na pozew (k. 44), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wierzytelności banku w całości, zaś wierzytelności pozwanych do tej samej wysokości. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 i w zw. z art. 498-499 k.c. oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu z odsetkami.

Uzupełniająco wskazać można, że w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym.

Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu
z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu,
a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Z tego względu żądanie powoda na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki