Wyrok z 18 grudnia 2025, sygn. I C 35/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) (...)

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. w W.

przeciwko B. K. (1) i B. K. (2)

o zapłatę

I.  oddala powództwo

II.  zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. w W. na rzecz pozwanych: B. K. (1) i B. K. (2) kwotę 5417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia
o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt: I C 35/24

UZASADNIENIE

(...) Bank (...) S.A. w W. w dniu 2.01.2024 r. pozwem skierowanym przeciwko B. K. (1) i B. K. (2) wniósł ostatecznie (po częściowym cofnięciu pozwu dokonanym pismem procesowym z 2.02.202r. k. 114) o zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 84.175,88 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) w wykonaniu umowy (...) (...) (...) (...) (...) zawartej w dniu 28 września 2006 r., ewentualnie o zasądzenie ww. kwoty w częściach równych od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że na podstawie umowy kredytu hipotecznego udostępnił stronie pozwanej środki pieniężne w kwocie 84.175,88 zł. W treści umowy zawarto liczne odesłania do waluty denominacji, przede wszystkim – kwota kredytu została podana w (...)/(...)/(...). W związku z zakwestionowaniem mechanizmu denominacji jako zawierającego w swej konstrukcji niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} k.c., strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, w którym wskazała, że brak związania klauzulami denominacyjnymi prowadzi do nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy. (...) z kolei zakwestionował stanowisko kredytobiorców dotyczące zasadności roszczenia. Sprawa z powództwa kredytobiorców o ustalenie i o zapłatę jest prowadzona przez Sąd Okręgowy w (...) i do chwili złożenia przez powoda pozwu nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok. Ponadto powód podniósł, że strony na podstawie zakwestionowanej umowy dokonywały wzajemnie przysporzeń, wobec tego na podstawie art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. żąda zapłaty wartości nienależnego świadczenia spełnionego przez bank polegającego na udostępnieniu kapitału do korzystania (roszczenie o zwrot nominalnej wartości świadczenia banku).

Po umorzeniu postępowania w zakresie cofniętej części pozwu pozwani odpowiadając na pozew, wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Ich zdaniem pozew banku jest przedwczesny. Ponadto zanegowali zasadność powództwa w odniesieniu do kwoty kredytu tj. kwoty 84.175,88 zł. Stwierdzili, że pozew banku ma charakter warunkowy, a więc niedopuszczalny. Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ suma spłat przewyższa kwotę kapitału kredytu. Pozwani potwierdzili, że:

⚫

Zawarli z (...) S.A. z siedzibą w W. Umowę (...) (...) (...) (...) (...) z 28 września 2006 r.,

⚫

Zgłosili w 2020 r. reklamację w sprawie w/w kredytu, która jednak nie została uznana przez (...),

⚫

Wystosowali przeciwko Bankowi (...) S.A. powództwo o stwierdzenie nieważności umowy i zapłatę nienależnie pobranych świadczeń (rat), wraz
z żądaniem ewentualnym,

⚫

Sąd Okręgowy w (...), w sprawie pod sygn. akt (...), wyrokiem
z dnia 27 lutego 2024 r. stwierdził, że zawarta przez strony umowa jest nieważna i zasądził od Banku na rzecz Kredytobiorców zwrot wpłaconych rat,

⚫

Na chwilę sporządzania niniejszej odpowiedzi strona pozwana nie ma wiedzy na temat złożenia przez (...) ewentualnej apelacji od ww. rozstrzygnięcia.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew i dalszych pism procesowych stron prowadzi do wniosku, że fakty nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w (...) (...) w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.

W dniu 2 września 2006 r. kredytobiorcy wystąpili do (...) Banku (...) z wnioskiem o udzielenie (...) na zakup – finansowanie do 100% kosztów lokalu mieszkalnego w kwocie 84.545,55 zł. Jako walutę kredytu wybrali franka szwajcarskiego (34.578,96 (...)).

(dowód: wniosek kredytowy)

W dniu 28 września 2006 r. strony podpisały umowę (...) (...) K. (...) (...) (...), na mocy której (...) udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 34.578,96 (...) na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w O. z przeznaczeniem na potrzeby własne (§ 2 umowy). Zgodnie z § 5 wypłata miała nastąpić jednorazowo w formie przelewu, zgodnie z pisemną dyspozycją kredytobiorcy, z uwzględnieniem postanowień § 4. Stosownie do § 5 ust. 3 umowy wskazano, że kredyt może być wypłacany w walucie polskiej - na sfinansowanie zobowiązań w kraju. W tym celu stosuje się kurs kupna dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązujący
w (...) SA w dniu realizacji zlecenia płatniczego (§ 5 ust. 4 umowy). We wstępnych postanowieniach umowy zawarto definicję Tabeli kursów jako tabelę kursów (...) SA, obowiązującą w chwili dokonywania przez (...) SA określonych w umowie przeliczeń kursowych (§ 1.7 umowy). W § 6 i § 7 wskazano, że odsetki od kredytu będą pobierane w walucie kredytu według zmiennej stopy procentowej w stosunku rocznym stanowiącej sumę stawki referencyjnej i marży. Wysokość stopy procentowej miała być ustalona w dniu rozpoczynającym każdy pierwszy i kolejny trzymiesięczny okres obowiązywania stawki referencyjnej. W dniu zawarcia umowy stawka referencyjna wynosiła 1,7600 %, marża 1,54 p.p., a oprocentowanie kredytu 3,3000 % w stosunku rocznym. Dla celów ustalenia stawki referencyjnej - (...) posługiwał się stawka (...) publikowaną na stronie informacyjnej R., w drugim dniu poprzedzającym dzień rozpoczynający pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, zaokrągloną według matematycznych zasad do czterech miejsc po przecinku. W przypadku braku notowań stawki referencyjnej (...) dla danego dnia do wyliczenia stopy procentowej stosuje się odpowiednio notowania
z dnia poprzedzającego, w którym było prowadzone notowanie stawki (...). Zmiana wysokości stawki referencyjnej powoduje zmianę wysokości oprocentowania kredytu
o taką samą liczbę punktów procentowych (§ 6 i § 7 ust. 1 i 2). Zgodnie z § 10 należna bankowi prowizja od udzielonego kredytu, w wysokości 0,65 % kwoty kredytu, tj. kwota 224,76 (...) miała zostać potrącona z wypłacanej kwoty kredytu w walucie kredytu
w dniu wypłaty. Szacunkową wysokość kosztu poniesionego przez Kredytobiorcę
z tytułu odsetek określono na 16.214,74 (...), przy założeniu iż oprocentowanie kredytu nie ulegnie zmianie w całym okresie spłaty kredytu, kwota kredytu zostanie wypłacona jednorazowo w całości, kredyt będzie wykorzystany i spłacany zgodnie z postanowieniami umowy. Wskazano jednocześnie, że wysokość kosztu z tytułu odsetek ulega zmianie przy każdorazowej zmianie stopy procentowej kredytu (§ 10 ust. 3). Szacunkowy całkowity koszt kredytu, w dniu zawarcia umowy wynosił 42.381,24 zł (§ 10 ust. 4). Spłata zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek miała następować w ratach annuitetowych do dnia 10 września 2031 r (§ 12). W § 13 wskazano, że spłata kredytu i odsetek następuje w drodze potrącenia przez (...) swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorcy o nr 73 (…) (...) (§ 13 ust. 1). Potrącenie następowało w terminie 10. dnia każdego miesiąca. Kredytobiorca zobowiązany był do posiadania środków w wysokości umożliwiającej uregulowanie należności z tytułu umowy kredytu. Przy czym, (...) raz na trzy miesiące wysłać miał kredytobiorcy zawiadomienie
o wysokości należnych spłat na co najmniej 10 dni przed terminem spłaty (§ 13 ust. 5). Potrącenie środków z rachunku (...) w walucie polskiej miało następować
w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, według obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów) (§ 13 ust. 7). Jako zabezpieczenie umowy kredytu ustalono m.in. hipotekę zwykłą w kwocie 34.578,96 (...) oraz kaucyjną do kwoty 7.607,37 (...) na nieruchomości objętej umową kredytu (§ 11). Stosownie do § 18 ust. 1 umowy, niespłacone przez kredytobiorcę części albo całości raty w terminie umownym spowoduje, że należność w tytułu zaległej spłaty staje się zadłużeniem przeterminowanym i zostaje przez (...) SA przeliczona na walutę polską według kursu sprzedaży dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w (...) SA w dniu, o którym mowa w § 13 ust. 3. Zgodnie z § 19 Jeżeli spłata zadłużenia przeterminowanego i odsetek nastąpi w walucie innej niż waluta polska:

1) w formie bezgotówkowej - kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej - według kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów Banku), obowiązującego w (...) SA w dniu wpływu środków.

2) w formie gotówkowej - kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej - według kursu kupna dla pieniędzy (aktualna Tabela kursów Banku), obowiązującego w (...) SA w dniu wpływu środków.

Po myśli § 22 kredyt uważa się za spłacony jeżeli zadłużenie po spłacie ostatniej raty kredytu i odsetek wynosi zero albo jeżeli w wyniku ostatecznego rozliczenia wystąpi nadpłata lub niedopłata, wyrażona w walucie polskiej przy zastosowaniu kursu średniego NBP (aktualna Tabela kursów), obowiązującego w dniu spłaty z rachunku,
o którym mowa 13 ust. 1, w wysokości nie wyższej niż dwukrotność poleconej przesyłki pocztowej. W przypadku nadpłaty, wypłata kwoty nadpłaty zostanie dokonana w formie przelewu na wskazany rachunek w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów), obowiązującego w (...) SA w dniu wypłaty albo na wskazany rachunek walutowy (§ 22 ust. 1-2).

(dowód: umowa k. 57-66, wyciąg z Taryfy prowizji i opłat bankowych w (...) S.A. obowiązującej od dnia 15.07.2006 r. k. 68-69)

W dniu 4.10.2006 r. strony zawarły także umowę ramową w okresie współpracy na rynku finansowym, deklarując gotowość współpracy w zakresie obrotu instrumentami rynku finansowego wyszczególnionych w załączniku do umowy (tj. negocjowane natychmiastowe transakcje wymiany walut wymienialnych). Tego samego dnia bank wystawił potwierdzenie zawarcia negocjowanej, natychmiastowej transakcji wymiany walut bezgotówkowej nr (...), z którego wynika iż kredytobiorca zakupił kwotę 84.960,50 (...), a sprzedał 34.578,96 (...), po kursie 2,4570 zł.

(dowód: umowa ramowa w zakresie współpracy na rynku finansowym wraz z załącznikami, potwierdzenia zawarcia negocjowanej, natychmiastowej transakcji wymiany walut)

Kredyt został uruchomiony w dniu 4.10.2006 r. w następujący sposób:

- kwota w wysokości 407,36 (...), co stanowiło równowartość: 991,19 (...), została pobrana tytułem składki ubezpieczeniowej od ryzyko utraty stałego źródło dochodu wskutek utraty pracy,

- kwota w wysokości 32 560,03 (...), co stanowiło równowartość: 80 000,00 (...),

- kwota w wysokości 936,71 (...), co stanowiło równowartość: 2 301,50 (...),

- kwota w wysokości: 674,86 (...), co stanowiło równowartość: 1 658,13 (...).

(dowód: zaświadczenie banku, historia operacji)

Pismem z 20 marca 2020 r. kredytobiorcy złożyli reklamację dotyczącą umowy kredytowej o numerze (...) wskazując na jej nieważność a w związku z tym wnieśli o wzajemny zwrot świadczeń. Reklamacja wpłynęła do banku w dniu 8 kwietnia 2020 r. W odpowiedzi pozwany bank wskazał, że nie znalazł podstaw do uznania roszczeń.

( dowód: reklamacja, odpowiedź na reklamację)

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później.

W związku z podniesieniem zarzutu bezskuteczności (nieważności) umowy w całości, bank dnia 24.11.2023 r. wezwał kredytobiorców do zapłaty kwoty 84.175,88 zł, tytułem rozliczenia roszczeń w zakresie wypłaconego kapitału wynikającego z bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu - w terminie 1 miesiąca od doręczenia wezwania.

( dowód: wezwania do zapłaty z dowodami nadania i potwierdzeniami odbioru k. 96-102)

Sąd Okręgowy w (...) w sprawie z powództwa kredytobiorców prowadzonej pod sygn. akt (...), wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r. ustalił, że umowa (...) (...) K. (...) (...) (...) z dnia 28 września 2006r. zawarta pomiędzy kredytobiorcami a (...) Bank (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. jest nieważna oraz zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 96.307,70 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18.10.2022r. do dnia zapłaty.

( dowód: wyrok SO w (...) z 27.02.2024 r. (...) k. 152-165v.)

Na rozprawie z dnia 18 grudnia 2025 r. pozwani podtrzymali swoje stanowisko, wskazując, iż na rzecz banku wpłacili kwotę 114 046,74 zł. Pozwany nie odniósł się do tej wysokości i nie wskazał innej kwoty. Ponieważ wyznaczeniu rozprawy towarzyszyło skierowane do obu stron zobowiązanie do przygotowania się do odpowiedzi na pytanie, jaka jest aktualna suma świadczeń stron pod rygorem przyjęcia za prawdziwą sumy podanej przez przeciwnika, Sąd uznał tę wartość za bezsporną.

(zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy, zawiadomienia kierowane do pełnomocników, protokół z rozprawy k. 166)

Rozważania

Sąd pominął na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów
w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie stron Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Na tej samej podstawie Sąd pominął również wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Wobec przyjęcia przez Sąd braku zasadności roszczeń strony powodowej brak było powodu do zasięgania wiadomości specjalnych celem wyliczenia wartości tych roszczeń. Zaś sumy wzajemnych świadczeń stron, z przyczyn wyżej omówionych, nie wymagały ustalenia z pomocą dowodu z opinii biegłego.

Pozwani enigmatycznie wspominali w odpowiedzi na pozew o przedawnieniu. Na wypadek, gdyby potraktować to jako zarzut przedawnienia, należy wskazać, że do przedawnienia nie doszło. Termin przedawnienia spornych roszczeń, jako związanych z działalnością gospodarczą powoda, jest na gruncie art. 118 k.c. trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie, ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty prawomocności wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej (do tego jeszcze nie doszło). Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału kredytu okazał się bezzasadny. Zarzut ten opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy kredytu. Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie, i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności.

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału (...) (...) (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału
a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym.

Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa
w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika
z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorcy, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie).

Z tego względu żądanie powoda na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli apelacja banku zostanie uwzględniona przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank
w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 5417 zł.

sędzia Rafał Kubicki