Wyrok z 18 grudnia 2025, sygn. I C 2248/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. w W.

przeciwko A. S.

o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda Banku (...) S.A. w W. na rzecz pozwanej A. S. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 2248/24

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) S.A. w W. w pozwie skierowanym przeciwko A. S. wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i orzeczenie w nim, że pozwana jest zobowiązana do zapłaty na jego rzecz kwoty 261 000,01 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 14 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty. W razie skutecznego wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty lub przekazania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych wniósł o zasądzenie od pozwanej ww. kwoty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 14 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że jego roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń. Możliwość domagania się roszczeń restytucyjnych objętych żądaniem niniejszego pozwu wynika zarówno z przepisów prawa polskiego regulujących zasady rozliczeń w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia nienależnego), jak i z orzecznictwa (...), określającego skutki uznania postanowień umów kredytów indeksowanych za abuzywne. Bank podkreśla, że obowiązek zwrotu udostępnionego kapitału jest w świetle żądań kredytobiorcy względem banku okolicznością bezsporną i ma bezpośrednie umocowanie w art. 405 w zw. z art. 410 k.c. Jeśli umowa (...) – wskutek zawarcia w niej klauzul abuzywnych zostanie uznana za trwale bezskuteczną (nieważną), to wszystkie spełnione na jej podstawie świadczenia: zarówno banku jak i kredytobiorcy, podlegają zwrotowi jako nienależne. Roszczenie powoda nie jest przy tym przedawnione, gdyż termin przedawnienia może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę wiążącej decyzji co do sanowania niedozwolonych klauzul umownych oraz zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności umowy.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła zakwestionowała żądania pozwu i wniosła o jego oddalenie w całości. Podniosła w szczególności zarzut nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) oraz procesowego (art. 4 ¹ k.p.c.), przedawnienia co do żądania zwrotu kwoty nominalnej odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału (...) oraz potrącenia wierzytelności jej przysługującej w wysokości 364 380,42 zł z wierzytelnością przysługującą bankowi w kwocie 261 000,01 zł. Pozwana wskazała, że umorzenie wierzytelności banku nastąpiło wskutek oświadczenia o potrąceniu sporządzonego w dniu 4.09.2024 r. W zakresie ustosunkowania się, co do twierdzeń dotyczących okoliczności faktycznych przytaczanych przez stronę powodową pozwana przyznała, że:

⚫

zawarto z bankiem umowę (...) powiązaną z kursem waluty obcej,

⚫

wytoczono powództwo wobec banku, w którym to zarzucono abuzywność postanowień tej umowy dotyczących sposobu dokonywania przeliczeń kwoty kapitału i rat (...);

⚫

dokonywano spłat rat kapitałowo-odsetkowych w sposób wskazany w załączonych zaświadczeniach bankowych;

⚫

strona pozwana rozliczyła się z kwoty odpowiadającej kwocie nominalnej wypłaconego (...), na skutek potrącenia.

Ocena dowodów i fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Porównanie pozwu i odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy (...). Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania. Wymaga podkreślenia, że ustalone poniżej fakty wynikają również z dokumentów dołączonych do pozwu (umowa, dyspozycje wypłaty środków, zaświadczenie, pisma przedprocesowe).

Kredytobiorczyni w dniu 18.06.2007 r. podpisała wniosek o kredyt w wysokości 261 000 zł. Jako walutę (...) wskazała walutę szwajcarską ( (...)). W dniu 3.08.2007 r. kredytobiorczyni jako konsument podpisała umowę z bankiem o kredyt hipoteczny nr (...) (...) (sporządzona w dniu 1.08.2007 r.). W umowie oświadczyła że otrzymała regulamin i akceptuje postanowienia w nim zawarte (§ 1 umowy). Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy, bank udzielił kredytobiorczyni (...) w kwocie 261 000 (...), zaś zgodnie z § 2 ust. 2 kredyt był indeksowany do (...) po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia (...) lub transzy. Celem (...) były: spłata (...) mieszkaniowego oraz modernizacja i remont domu lub mieszkania (§ 2 ust. 3 umowy). Stosownie do § 7 ust. 1 umowy, kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę (...) w (...) ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży (...), obowiązującego w dniu płatności raty (...), zgodnie z tabelą kursów walut obcych Banku (...) S.A. (k. 21). Spłata (...) miała być dokonana w 360 ratach miesięcznych, w tym 2 ratach obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty (...) oraz 358 równych ratach miesięcznych obejmujących malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej (§ 7 ust. 2 umowy). Spłata (...) następować miała przez bezpośrednie potrącanie przez bank należnych mu kwot z rachunku, o którym mowa w § 7 ust. 3. Zgodnie z postanowieniami § 6 umowy, kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej i wynosił 4,05 %
w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnej (...) ( (...)) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1,3500 p.p., stałej w całym okresie kredytowania. Zgodnie z § 11 ust. 2 umowy, integralną część umowy stanowił między innymi Regulamin oraz cennik (...).

(dowód: umowa k. 13 i nast.)

Kredyt został kredytobiorczyni wypłacony w dwóch transzach w łącznej kwocie 261 500,01 zł.

(dowód: zaświadczenie o udzieleniu (...) (...) k. 18 i k. 52)

Kredytobiorczyni złożyła do banku w dniu 20.10.2021 r. reklamację dotyczącą spornej umowy (...) w zakresie nienależnie pobranych od niej rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powinna ona spłacić w okresie wskazanym w reklamacji w związku z zawarciem w treści umowy niedozwolonych postanowień umownych.

W odpowiedzi na reklamację bank pismem z dnia 4.11.2021 r. odmówił uznania roszczeń ze względu na brak podstaw, wskazał, że umowa zawarta przez kredytobiorczynię i bank była ważna, skuteczna i wiązała ją oraz bank w brzmieniu z dnia jej zawarcia.

(dowód: reklamacja k. 22-24 i k. 44-46, odpowiedź na reklamację k. 48-51).

Jest bezsporne, że Kredytobiorczyni zaciągnęła kredyt w celu zakupu domu wraz z działką. Zapłata miała nastąpić w (...) i takich też środków potrzebowała. Kredytobiorczyni nadal zamieszkuje w kredytowanej nieruchomości. Nie było w niej zarejestrowanej ani prowadzonej działalności gospodarczej. Nie informowano kredytobiorczyni o roli dwóch kursów, ani sposobu ich ustalania. Nie było możliwości negocjacji umowy. Był to drugi kredyt kredytobiorczyni związany z walutą (...). Ten kredyt służył spłacie poprzedniego (...) i modernizacji nieruchomości. W procesie ze swego powództwa Kredytobiorczyni pouczona została o konsekwencjach nieważności umowy, podtrzymała powództwo.

Dnia 22.07.2024 r. bank wezwał kredytobiorczynię do zapłaty kwoty 261 000,01 zł, która odpowiada nominalnej wysokości udostępnionego przez bank w (...) kapitału na podstawie umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania.

(dowód: wezwanie do spełnienia świadczenia wraz z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru k. 19-22)

Dnia 14.08.2024 r. kredytobiorczyni wobec nieważności umowy (...) (...) wskutek abuzywności zawartych w niej klauzul przeliczeniowych wezwała bank do zapłaty 67 011,15 zł w terminie 5 dni od dnia otrzymania pisma, jako kwoty świadczonej nienależnie na rzecz banku w wykonaniu tejże umowy, pierwotnie tytułem rat kapitałowo-odsetkowych w okresie od 09.08.2021 r. do 12.07.2024 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty k. 73 z potwierdzeniem odbioru k. 88)

Kredytobiorczyni dnia 5.09.2024 r. złożyła bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności jej przysługujących, w następującej kolejności:

1)  wierzytelności nieobjęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

- 67 011,15 zł z tytułu rat (...) nienależnie świadczonych w okresie od 09.08.2021 r. do 12.07.2024 r.

2) wierzytelności objęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

a) skapitalizowane odsetki ustawowe ze opóźnienie, tj.:

- 71 162,25 zł liczone za okres od 05.11.2021 r. do 04.09.2024 r., od kwoty wierzytelności dochodzonej w procesie sądowych z tytułu nieważności (...) tj. 226 207,02 zł a wyrażonej w walucie (...),

b) wierzytelności główne dochodzone w procesie sądowym z tytułu nieważności umowy (...), tj.:

- 226 207,02 zł z tytułu rat (...) nienależnie świadczonych w okresie od 08.09.2007 r. do 09.07.2021 r.

z wierzytelnością przysługującą bankowi w wysokości wypłaconego kapitału (...) tj. 261 000,01 zł.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu wraz z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru k. 89-91)

Sąd Okręgowy w (...) w sprawie z powództwa kredytobiorczyni prowadzonej pod sygn. akt (...), wyrokiem z dnia 2 października 2024 r. ustalił nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z zawartej przez strony umowy (...) (...) nr (...) (...) z 9 lipca 2007 oraz zasądził od banku na rzecz kredytobiorczyni kwotę 226 207,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 października 2024 r. do dnia zapłaty. Od niniejszego wyroku kredytobiorczyni wniosła apelację do Sądu Apelacyjnego w (...) w zakresie oddalenia powództwa co do żądania zapłaty odsetek od zasądzonej kwoty. Bank apelacji nie składał.

(dowód: wyrok Sądu Okręgowego w (...) z dnia 02.10.2024 r. sygn. akt (...) k.94-106v., apelacja kredytobiorczyni k. 109-111v.)

Kredytobiorczyni w okresie od 8.09.2007 r. do 30.09.2025 r. uiściła na pokrycie rat kapitałowo-odsetkowych kwotę 315 088,76 (...).

(dowód: pismo procesowe banku k. 146, protokół rozprawy k. 150)

Sąd pominął na podstawie w art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. wniosek pozwanej
o przesłuchanie stron i o zasięgnięcie opinii biegłego. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie stron Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie:

Chybiony był zarzut przedawnienia roszczeń. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (06.12.2024 r. – data wpływu), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty wydania prawomocnego wyroku opierającego się na nieważności umowy kredytowej. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Należy przy tym krytycznie odnieść się do zarzutu pozwanej dotyczącego nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) oraz procesowego (art. 4 ¹ k.p.c.). Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia swoich należności.

Mimo to roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie.

W ocenie Sądu pozwana skutecznie złożyła zarzut potrącenia swych wierzytelności z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału – do pełnej jej wysokości. Mając to na uwadze, wobec spełnienia przez pozwaną przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanego za pośrednictwem poczty z potwierdzeniem nadania oraz potwierdzeniem otrzymania oświadczenia przez powoda (k. 89-91) oraz podniesieniu zarzutu potrącenia w odpowiedzi na pozew (k. 35), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wierzytelności banku w całości, zaś wierzytelności pozwanej do tej samej wysokości. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 i w zw. z art. 498-499 k.c. oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału (...) z odsetkami.

Uzupełniająco wskazać można, że w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym.

Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału (...)
z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy (...) uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego (...), niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału (...) – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą (...),
a sumą świadczeń kredytobiorczyni, oczywiście o ile kwota (...) przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorczyni (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorczyni w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału (...), niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

Z tego względu żądanie polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces
w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki