Wyrok z 18 grudnia 2025, sygn. I C 1701/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. w W.

przeciwko J. P.

o zapłatę

I.  oddala powództwo

II.  zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. w W. na rzecz pozwanej J. P. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 1701/24

UZASADNIENIE

Bank (...) S.A. z siedzibą w W. w pozwie przeciwko J. P. wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 327 791,14 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 28 maja 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci wypłaconego stronie pozwanej kapitału na podstawie umowy nr (...) z 28 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, że pozwana wytoczyła powództwo przeciwko niemu o zapłatę oraz o ustalenie nieważności bądź bezskuteczności umowy o kredyt nr (...)- (...) z 11 maja 2006 r. Powództwo rozpoznawane jest aktualnie przez Sąd Apelacyjny w (...). Wskazał, że pomimo iż wyrok we wspomnianej wyżej sprawie nie jest prawomocny, wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie jest konieczne dla zapewnienia powodowi ochrony prawnej. Wskazał, iż niniejsze roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego
z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu umowy kredyt, która może okazać się nieważna. Jako podstawę prawną roszczenia
o zapłatę wskazał art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.

Odpowiadając na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa
w całości. Pozwana podniosła zarzut przedwczesności, nadużycia prawa podmiotowego oraz zarzut przedawnienia. Ponadto podniosła ewentualny zarzut potrącenia oraz zarzut zatrzymania na wypadek nieuwzględnienia zarzutów wymienionych powyżej. Pozwana oświadczyła, że:



wpłaciła na rzecz banku kwotę 374 084,46 zł z tytułu umowy kredytu;



wezwała powodowy bank do zapłaty kwot 286 750,33 zł oraz 82 620,12 zł, tytułem zwrotu świadczeń nienależnych otrzymanych przez bank;



wytoczyła powództwo wobec banku, w którym zarzuciła abuzywność postanowień tej umowy;



w dniu 4 marca 2024 r. zapadł nieprawomocny wyrok w sprawie z powództwa kredytobiorczyni, w całości uwzględniający jej powództwo;



złożyła bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

W dniu 28 czerwca 2006 roku J. P. zawarła umowę (...) (...) (...) nr (...) (...)
z pozwanym (...) Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. (dalej też Bank). Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy bank zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorczyni kwotę 128 601,02 (...)
z przeznaczeniem na potrzeby własne, z czego równowartość 296 100,00 zł miała zostać przeznaczona dofinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego, położonego w K., a w pozostałej kwocie na refinansowanie poniesionych kosztów zakupu powyższego lokalu. Wypłata kredytu miała odbyć się jednorazowo, w równowartości 296 100,00 zł na rachunek zbywcy wskazany
w akcie notarialnym, a w pozostałej kwocie na rachunek kredytobiorczyni
w formie przelewu (§ 5 ust. 1 Umowy). W przypadku wypłaty kwoty kredytu
w walucie obcej, stosowano kurs kupna dla dewiz (Tabela kursów) obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego (§ 5 ust. 4 Umowy w zw. z § 5 ust. 3 pkt. 2), natomiast w przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie wymienialnej ustalono, że będzie się stosować kursy kupna/sprzedaży dla dewiz (na podstawie aktualnej Tabeli kursów), obowiązującej w (...) SA w dniu zlecenia płatniczego (§ 5 ust. 5 Umowy). Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 Umowy: (...) SA pobiera odsetki od kredytu
w walucie kredytu według zmiennej stopy procentowej, w stosunku rocznym, której wysokość jest ustalana w dniu rozpoczynającym pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, jako suma stawki referencyjnej i stałej marży". W dniu zawarcia umowy stawka referencyjna wynosiła 1,500%, marża 1,95 p.p., oprocentowanie kredytu wynosiło 3,4500%
w stosunku rocznym (§ 7 ust. 1), zmiana wysokości stawki referencyjnej powodowała zmianę wysokości oprocentowania kredytu o taką samą liczbę punktów procentowych. Bank miał powiadamiać kredytobiorcę
w formie pisemnej o każdej zmianie wysokości oprocentowania kredytu,
z podaniem terminu, od którego zmiana ta miała obowiązywać. Odsetki miały obliczanie miesięcznie od kwoty zadłużenia z tytułu kredytu według obowiązującej w tym okresie zmiennej stopy procentowej dla kredytu, począwszy od dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy, do dnia poprzedzającego spłatę kredytu włącznie (§ 7 ust. 2, 3 i 6 Umowy). Zabezpieczeniem kredytu miała być między innymi hipoteka zwykła, hipoteka kaucyjna (§ 11 ust. 1 pkt. 1 Umowy). Kredyt miał być spłacany w ratach annuitetowych (§ 12 ust. 1 Umowy). Zgodnie z treścią § 13 ust. 8 Umowy: „Potrącanie środków z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w walucie polskiej następuje w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, według obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności, kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów)." Fakt niespłacania przez kredytobiorczynię części lub całości raty w terminie umownym miało spowodować, że należność
z tytułu zaległej spłaty miała stać się zadłużeniem przeterminowanym i może zostać przez bank przeliczona na walutę polską według aktualnie obowiązującego kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w banku (§ 18 ust. 1 Umowy). W Umowie nie ma żadnej wzmianki o sposobie ustalania kursu franka szwajcarskiego, który miał mieć zastosowanie przy realizacji umowy (umowa kredytu k. 15-20). Wypłata kredytu nastąpiła w złotych (ostatnia transza w dniu 10 lipca 2006 roku). Bank przeliczył kwotę wypłaty tj. 128 601,01 (...) na równowartość kwoty 327 791,14 zł, którą faktycznie wypłacił powodom, po stosowanych przez siebie kursach.

Pismem z dnia 22 lutego 2021 r. pozwana złożyła bankowi reklamację oraz wezwała do zapłaty na jej rzecz kwoty 286 750,33 zł w terminie 14 dni. Następnie wezwaniem do zapłaty z dnia 9 maja 2024 r. wezwała powoda do zapłaty na jej rzecz kwoty 82 620,12 zł w terminie 5 dni. W odpowiedzi na powyższe bank poinformował, że umowa kredytu jest ważna oraz nie widzi podstaw do uznania roszczeń.

(reklamacja wraz z wezwaniami do zapłaty k.74-76v., odpowiedzi banku k. 77-80)

Sąd Okręgowy w (...) wyrokiem z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt (...) – nieprawomocnym jeszcze - ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) (...) z 28 czerwca 2006 r., zawarta pomiędzy stronami jest nieważna. Zasądził od banku na rzecz kredytobiorczyni kwotę 200 982,47 zł
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 marca 2021 r. do dnia zapłaty oraz ustalił, że całość kosztów postępowania poniesie bank.

(wyrok SO w (...) wraz z uzasadnieniem, sygn. akt (...) k. 88-99)

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie prowadzonej przez SO w (...), o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania. Podkreślić trzeba, że ustalone fakty wynikają ponadto z dokumentów dołączonych do akt niniejszej sprawy.

Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r. powodowy bank wezwał pozwaną do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kredytu kapitału kredytu poprzez zapłatę kwoty 327 791,14 zł w terminie 1 miesiąca od doręczenia niniejszego pisma. Powyższe wezwanie pozwana otrzymała 25 kwietnia 2024 r. (wezwanie do zapłaty z pocztowym śledzeniem przesyłek k. 22-23)

Na dzień zamknięcia rozprawy w tej sprawie (18.12.2025 r.) pozwana wpłaciła tytułem spłaty kredytu sumę 385 058,04 zł, a więc znacznie więcej niż otrzymany kredyt . Powód nie odniósł się do tej wysokości i nie wskazał innej kwoty. Ponieważ wyznaczeniu rozprawy towarzyszyło skierowane do obu stron zobowiązanie do przygotowania się do odpowiedzi na pytanie, jaka jest aktualna suma świadczeń stron pod rygorem przyjęcia za prawdziwą sumy podanej przez przeciwnika, Sąd uznał tę wartość za bezsporną zgodnie z zadanym obu stronom rygorem. Sąd nie uwzględnił wniosku powoda o odroczenie rozprawy w celu ustosunkowania się do podanej przez pozwaną kwoty. Powód był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika i tylko znane mu przyczyny sprawiły, że nie dostosował się do sądowego zarządzenia, którego celem było uporządkowanie faktów i zapobieżenie przewlekłości postępowania.

(zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy, zawiadomienia kierowane do pełnomocników, protokół z rozprawy k. 129)

Pozwana pismem z dnia 19 marca 2025 r. złożyła powodowemu bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności, zgodnie z którym potrąciła wierzytelności
w kwocie 369 370,45 zł, tytułem zwrotu świadczeń nienależnych zapłaconych
w wykonaniu nieważnej umowy oraz w kwocie 101 280,35 zł, tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie z wierzytelnością powoda w kwocie 327 791,14 zł. (oświadczenie o potrąceniu k.82)

Z dniem 19 marca 2025 r. pozwana podniosła ewentualny zarzut zatrzymania świadczenia w kwocie 327 791,14 zł do zwrotu którego pozwana może zostać zobowiązana w przypadku uwzględnienia żądania zapłaty powoda, do czasu zaoferowania przez powoda pozwanej zwrotu świadczeń wzajemnych w kwocie 369 370,45 zł w wykonaniu umowy kredytu, a ponadto w kwocie 101 280,35 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. (odpowiedz na pozew k. 59)

Rozważania

Sąd pominął na podstawie w art. 235 ² §1 pkt 2 k.p.c. wniosek
o przesłuchanie strony pozwanej oraz o zasięgnięcie opinii biegłego. Stosownie do art. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody
w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie pozwanych Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pominął również wniosek dowodowy strony powodowej o dopuszczenie dowodu
z opinii biegłego. Wobec przyjęcia przez Sąd braku zasadności roszczeń strony powodowej, brak było powodu do zasięgania wiadomości specjalnych celem wyliczenia wartości tych roszczeń. Zaś sumy wzajemnych świadczeń stron, z przyczyn wyżej omówionych, nie wymagały ustalenia z pomocą dowodu z opinii biegłego.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie:

Zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału kredytu opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy kredytu. Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie,
i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności. Swoją drogą, jednoczesne formułowanie w odpowiedzi na pozew zarzutów przedwczesności powództwa i przedawnienia roszczeń nie da się pogodzić
w kategoriach logicznego myślenia. Z podobnych przyczyn chybiony był zarzut sprzeczności powództwa o zwrot kapitału kredytu z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia należności.

Z tych samych względów bezzasadny był zarzut nadużycia prawa.

Bezzasadny był ponadto w całości zarzut przedawnienia. Termin przedawnienia spornych roszczeń, jako związanych z działalnością gospodarczą powoda, jest na gruncie art. 118 k.c. trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie, ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty prawomocności wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej (do tego jeszcze nie doszło). Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Zarzut zatrzymania nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem restytucyjne świadczenia stron są jednorodzajowe i stronom służy możliwość potrącenia.

Mimo to roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim pozwana dokonała skutecznego potrącenia wierzytelności przedstawionej w pozwie z wyższą swą wierzytelnością – na podstawie art. 498 § 1 i 2 k.c. obie wymagalne wierzytelności umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej (przedstawionej w pozwie).

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności
i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorcy w tej sprawie to bezspornie wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

Z tego względu żądanie powoda na podstawie tych przepisów polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces
w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł. Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wyższej niż minimalna. Sprawa nie charakteryzowała się szczególnym stopniem skomplikowania ani podwyższonym nakładem pracy pełnomocnika, a jej przedmiot oraz podnoszona argumentacja odpowiadały schematowi spraw tego rodzaju, aktualnie masowo rozpoznawanych przez Sądy.

sędzia Rafał Kubicki