Wyrok z 19 grudnia 2025, sygn. I C 937/23
Pokaż pozostałe podstawy prawne (14)
Sygn. akt I C 937/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Tadeusz Bulanda
Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Stańczuk
po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa S. B., B. U. (1), G. W. (1), S. P. (1), X. U. (1), B. X. (2), W. P. (1) i S. D.
przeciwko Miastu (...) W.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu użytkowania wieczystego, ewentualnie stwierdzenie zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu prawa własności
oraz o wydanie nieruchomości
I. Zobowiązuje Miasto (...) W. do zawarcia z S. B., B. U. (1), G. W. (1), S. P. (1), X. U. (1), B. X. (2), W. P. (1) i S. D. umowy następującej treści:
„1. Miasto (...) W. oświadcza, że w wykonaniu ostatecznej decyzji Prezydenta (...) W. z dnia 22 lipca 2008 r. nr (...) ustanawia na 99 lat użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej (...) z obrębu (...) o powierzchni 781 m ( 2) , położonej przy (...) w (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr (...) na rzecz:
a) S. B. w udziale 8/24 (osiem dwudziestych czwartych),
b) B. X. (2) w udziale 4/24 (cztery dwudzieste czwarte),
c) G. W. (1) w udziale 4/24 (cztery dwudzieste czwarte),
d) X. U. (1) w udziale 2/24 (dwie dwudzieste czwarte),
e) S. P. (1) w udziale 2/24 (dwie dwudzieste czwarte),
f) B. U. (1) w udziale 2/24 (dwie dwudzieste czwarte),
g) W. P. (1) w udziale 1/24 (jedna dwudziesta czwarta),
h) S. D. w udziale 1/24 (jedna dwudziesta czwarta),
z ustaleniem czynszu symbolicznego w kwocie 781 zł (siedemset osiemdziesiąt jeden złotych), płatnego z góry na rachunek Urzędu Dzielnicy P. (...) W. w terminie do 31 marca każdego roku, z wyłączeniem roku, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego;
2. Miasto (...) W. oświadcza, że na nieruchomości opisanej w punkcie 1 znajduje się budynek mieszkalny wzniesiony przez dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. (Dz.U. nr 50, poz. 279); budynek ten zgodnie art. 5 dekretu stanowi odrębną od gruntu nieruchomość, której właścicielami są następcy prawni osób, które były właścicielami tej nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu;
3. S. B., B. U. (1), G. W. (1), S. P. (1), X. U. (1), B. X. (2), W. P. (1) i S. D. oświadczają, że wyrażają zgodę na zawarcie umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego na powyższych warunkach”;
II. Oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III. Zasądza od Miasta (...) W. na rzecz S. B., B. U. (1), G. W. (1), B. X. (2), X. U. (2) i S. P. (1) tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 10 908 zł (dziesięć tysięcy dziewięćset osiem złotych) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku, do dnia zapłaty;
IV. Zasądza od Miasta (...) W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 19 960 zł (dziewiętnaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt złotych) tytułem nieuiszczonej przez powodów części opłaty sądowej od pozwu.
Sygn. akt I C 937/23
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 29 sierpnia 2017 r., skierowanym w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ w W. przeciwko (...) W., S. B., O. U. (1), W. P. (2), B. U. (2), W. X. (1) oraz G. W. (2) wnieśli o:
1) na podstawie art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 § 1 k.p.c. – stwierdzenie obowiązku (...) W. złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest ustanowienie użytkowania wieczystego na lat 99 do gruntu o powierzchni 781 m ( 2) oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...) z obrębu (...), położonego w W. przy (...) („Nieruchomość”) na rzecz powodów z ustaleniem czynszu symbolicznego w wysokości netto 781 zł, płatnego na konto Urzędu Dzielnicy P. Miasta (...) W. z góry w terminie do 31 marca każdego roku z wyłączeniem roku, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego – za ten rok czynszu nie pobiera się;
2) stwierdzenie, że orzeczenie sądu stwierdza zawarcie umowy ustanowienia użytkowania wieczystego i zastępuje tę umowę,
a ponadto o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu powodowie podnieśli, że Prezydent Miasta (...) W. decyzją nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. nr (...) ustanowił prawo użytkowania wieczystego Nieruchomości na 99 lat na rzecz S. B. w udziale 8/24, O. U. (1) w udziale 2/24, W. P. (2) w udziale 2/24, X. P. (2) w udziale 2/24, B. U. (2) w udziale 1/24, W. X. (1) w udziale 4/24, G. W. (2) w udziale 4/24 oraz S. U. (2) w udziale 1/24, ustanawiając czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego w wysokości 781 zł netto. Wyjaśnili, że S. U. (2) zmarła, a należny jej udział 1/24 przypadł jedynej spadkobierczyni B. U. (2), której przysługuje zatem łącznie udział 2/24. Powodowie podnieśli, że pozwany nie zawarł w formie aktu notarialnego umowy ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego Nieruchomości, mimo skierowania do niego wezwanie do zawarcia tego aktu, a skoro decyzja z dnia 22 lipca 2008 r. stanowi wystarczającą podstawę zawarcia takiej umowy, to zasadne jest w tej sytuacji stwierdzenie przez sąd obowiązku złożenia przez pozwanego takiego oświadczenie woli ( pozew – k. 9-12).
Miasto (...) W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wskazał, że oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 25 marca 1968 r. skierowanym do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. O. K. (1) z domu P. oraz B. U. (3) z domu P., jako spadkobierczynie S. P. (2) i S. Z. (1), cofnęły wniosek dekretowy oraz przekazały Nieruchomość na własność miasta. Pomimo cofnięcia wniosku, spadkobiercy O. K. (2) i B. U. (3) podjęli jednak starania w celu zreprywatyzowania nieruchomości przy (...) w (...), wskutek czego Prezydent (...) W. wydał w dniu 7 lutego 2008 r. decyzję nr (...) odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, decyzja ta została uchylona przez SKO w (...) decyzją z dnia 10 maja 2008 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, ostatecznie zaś została wydana decyzja stanowiąca podstawę roszczenia powodów.
Pozwany podniósł nadto, że po stronie osób wskazanych w decyzji z dnia 22 lipca 2008 r. brak było zainteresowania przejęciem Nieruchomości – pozwany przez ponad 8 lat oczekiwał, aby powodowie wykonali przedmiotową decyzję i przejęli kamienicę w posiadanie, jednak pozostawali oni bierni w tym zakresie. Ponadto wskazał, zważywszy na regulację zawartą w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości (...), wydanych z naruszeniem prawa, że koniecznym i uzasadnionym jest zbadanie wydanych dotychczas decyzji dekretowych przed wydaniem Nieruchomości oraz przed przystąpieniem do aktu notarialnego. Decyzja z dnia 22 lipca 2008 r. podlega właśnie takiemu badaniu i do czasu zakończenia niezbędnych czynności, w tym sprawdzających, czy postępowanie reprywatyzacyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, pozwany nie może złożyć żądanego przez powodów oświadczenia woli. W ocenie pozwanego, powodowie, mając świadomość aktualnego stanu prawnego i faktycznego, skoro przez ok. 8 lat nie przejęli kamienicy w posiadanie, nadużywają swojego prawa podmiotowego ( odpowiedź na pozew – k. 35-38).
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie (sygn. akt I C 2213/17) stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie ( postanowienie z dnia 23 listopada 2017 r. – k. 75).
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. (sygn. akt I C 1304/17) Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie ( postanowienie z dnia 5 grudnia 2017 r. – k. 78-78v).
Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. do czasu zakończenia postępowania przed SKO w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia 11 maja 2005 r. (znak (...)) oraz decyzji Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. ( postanowienie z dnia 24 sierpnia 2018 r. – k. 101-101v).
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w (...) podjął postępowanie w sprawie ( postanowienie z dnia 7 czerwca 2022 r. – k. 128).
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w (...) zawiesił postępowanie w części dotyczącej O. U. (1) i W. X. (1) na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c., a następnie postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. podjął postępowanie z udziałem następców prawnych ww. powodów, tj. z udziałem S. X. (1) i B. X. (1) ( postanowienie z dnia 31 sierpnia 2022 r. – k. 142, postanowienie z dnia 22 listopada 2022 r. – k. 169).
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w W. zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na śmierć W. P. (2), postanowieniem z dnia 19 września 2023 r. uzupełnił podstawę zawieszenia poprzez stwierdzenie, że jego podstawą jest także śmierć S. X. (1) oraz podjął postępowanie z udziałem następców prawnych ww. powodów, tj. z udziałem:
1) X. U. (2), będącego następcą prawnym O. U. (1),
2) W. P. (3) i S. D., będących następcami prawnymi W. P. (2),
3) B. X. (1), będącej następczynią prawną S. X. (1) ( postanowienie z dnia 12 grudnia 2022 r. – k. 185, postanowienie z dnia 19 września 2023 r. – k. 199).
Pismami z dnia 12 stycznia 2024 r. i 10 czerwca 2024 r. S. B., B. U. (2), G. W. (2), S. P. (1), B. X. (1), W. P. (3) i S. D. zmodyfikowali roszczenie w ten sposób, że wnieśli, na podstawie art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 § 1 k.p.c., o stwierdzenie, w wykonaniu Decyzji Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r., obowiązku (...) W. do złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest ustanowienie użytkowania wieczystego na lat 99 do gruntu o powierzchni 781 m ( 2) oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...)z obrębu (...), położonego w W. przy (...) na rzecz powodów w następujących udziałach:
S. B. w udziale 8/24,
B. X. (1) w udziale 4/24,
G. W. (2) w udziale 4/24,
X. U. (2) w udziale 2/24,
W. P. (3) w udziale 1/24,
S. D. w udziale 1/24,
S. P. (1) w udziale 2/24,
B. U. (2) w udziale 2/24,
z ustaleniem czynszu symbolicznego w wysokości netto 781 zł, płatnego na konto Urzędu Dzielnicy P.Miasta (...) W. z góry w terminie do 31 marca każdego roku, z wyłączeniem roku, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego - za ten rok czynszu nie pobiera się ( pismo z dnia 12 stycznia 2024 r. – k. 221-222, pismo z dnia 10 czerwca 2024 r. – k. 236-237).
Pismem złożonym na rozprawie w dniu 10 marca 2025 r., powodowie rozszerzyli powództwo wnosząc, na podstawie art. 209 k.c. oraz 222 § 1 k.c., o nakazanie pozwanemu wydania powodom Nieruchomości w ten sposób, że pozwany podpisze protokół przekazania w zarząd i administrację budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości i wyda klucze do nieruchomości, w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku ( pismo z dnia 10 marca 2025 r. – k. 280-284).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, w tym w zakresie wynikającym z modyfikacji, podnosząc, że żądanie wydania nieruchomości nie ma podstaw prawnych i ma na celu obejście prawa. Pozwany podniósł, że decyzja dekretowa zwrotowa nie może być podstawą roszczenia o wydanie i roszczenia o zobowiązanie do złożenia zastępczego oświadczenia woli, ponieważ została skierowana do innego kręgu osób niż powodowie, podtrzymał też stanowisko odnośnie znaczenia oświadczenia O. K. (2) i B. U. (3) z dnia 25 marca 1968 r. ( pismo z dnia 8 kwietnia 2025 r. – k. 291-292).
Powodowie zmodyfikowali powództwo pismem z dnia (...) kwietnia 2025 r., ostatecznie sprecyzowanym pismem z dnia 15 października 2025 r., wnosząc o:
1. zobowiązanie (...) W. do zawarcia z powodami, S. B., B. X. (1), G. W. (2), X. U. (1), W. P. (1), S. D., S. P. (1) i B. U. (1) na podstawie art. 7 ust 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. oraz art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c. umowy zgodnie z postanowieniami zawartymi w ostatecznej decyzji Prezydenta (...) W. z dnia 22 lipca 2008 r. nr (...) o następującej treści:
„1. (...) W. oświadcza, że w wykonaniu postanowień ostatecznej decyzji Prezydenta (...) W. z dnia 22 lipca 2008 roku nr (...):
a) ustanawia użytkowanie wieczyste na lat 99 do zabudowanego gruntu o powierzchni 781 m oznaczonego jako działka ewidencyjna nr(...)z obrębu (...), położonego w (...) przy (...) na rzecz:
S. B. w udziale 8/24,
B. X. (1) w udziale 4/24,
G. W. (1) w udziale 4/24,
X. U. (1) w udziale 2/24,
W. P. (1) w udziale 1/24,
S. D. w udziale 1/24,
S. P. (1) w udziale 2/24,
B. U. (1) w udziale 2/24,
z ustaleniem czynszu symbolicznego w wysokości netto 781 PLN (słownie: siedemset osiemdziesiąt jeden złotych) płatnego na konto Urzędu Dzielnicy P.Miasta (...) W. z góry w terminie do 31 marca każdego roku z wyłączeniem roku, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego – za ten rok czynszu nie pobiera się; grunt objęty jest prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa, IX Wydział Ksiąg Wieczystych, księgą wieczystą nr (...).
2. M.st. W. oświadcza, że:
b) na gruncie opisanym w p. a) znajduje się budynek mieszkalny wzniesiony przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. (Dz.U. nr 50. Poz. 279), budynek ten zgodnie z art. 5 ww. dekretu stanowi odrębną od gruntu nieruchomość i pozostaje własnością następców prawnych poprzednich właścicieli hipotecznych,
c) Zgodnie z opinią Biura Architektury i Planowania Przestrzennego z dnia 25 czerwca 2008 r. grunt opisany w pkt. I nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Według ustaleń obowiązującego Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego (...) W. (Uchwała (...) Rady (...) W. z dnia 10.10.2006 r.) ww. działka zlokalizowana jest w granicach terenu obiektów i urządzeń komunikacji miejskiej (KM). Dodatkowo działka znajduje się w strefie ochrony istotnych parametrów historycznego układu urbanistycznego (KZ-B).
d) W przypadku zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przez wieczystych użytkowników, o których mowa w pkt. I decyzji, opłatę z tytułu użytkowania wieczystego gruntu nabywcy uiszczają na zasadach ogólnych określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Nie dotyczy to nabywania prawa użytkowania wieczystego w drodze dziedziczenia oraz jego nabycia przez osobę bliską (§ 8 ww. uchwały nr (...) Rady m. st. W. z dnia 8 listopada 2007 r.).
e) Decyzja niniejsza z chwilą, gdy stanie się ostateczna, będzie stanowiła podstawę do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu opisanego w pkt. I decyzji. Termin zawarcia umowy w formie aktu notarialnego zostanie wyznaczony po:
wyeliminowaniu z obrotu prawnego, w zakresie dotyczącym komunalizacji na rzecz (...) W. budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie, decyzji C. (...) (1) nr (...) z dnia 20.08.1992 r.;
przedłożeniu przez osoby wymienione w pkt. I decyzji, protokołu przejęcia w zarząd administrację budynku mieszkalnego, znajdującego się na przedmiotowym gruncie, od Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy P. (...) W. zawierającego rozliczenie ewentualnych nakładów dokonanych na remont i modernizację budynku wykraczających poza zakres napraw bieżących.
f) Nie stawienie się nabywców bez usprawiedliwienia w Kancelarii Notarialnej w celu podpisania umowy ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu w wyznaczonym terminie, będzie stanowić podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia niniejszej decyzji jako bezprzedmiotowej.
g) Użytkownik wieczysty obowiązany jest korzystać z nieruchomości w sposób zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w przypadku jego uchwalenia.
h) Budynek wraz z urządzeniami winien być utrzymany w należytym stanie.
i) Umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem terminu, na jaki została zawarta, jeżeli użytkownik wieczysty nie przestrzega warunków określonych w pkt. g) i h), a także gdy korzysta z terenu w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie.
j) Niniejsza decyzja nie narusza praw osób trzecich istniejących w dniu jej wydania, a wszelkie roszczenia wynikłe z naruszenia tych praw mogą być dochodzone na drodze cywilnej.
k) Prawa i obowiązki użytkowników wieczystych nie wymienione w niniejszej decyzji regulują przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz kodeksu cywilnego.
2. S. B., B. X. (1), G. W. (2), X. U. (1), W. P. (1), S. D., S. P. (1), B. U. (1) oświadczają że na zawarcie umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu z (...) W., na warunkach opisanych w p. 1 wyrażają zgodę";
3. ustalenie, że wyrok zastępuje umowę o ustanowienie użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni 781 m ( 2) oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...) z obrębu (...), położonego w Warszawie przy (...), dla którego Sąd Rejonowy dla C., IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi (...) na rzecz S. B. w udziale 8/24, B. X. (1) w udziale 4/24, G. W. (1) w udziale 4/24, X. U. (1) w udziale 2/24, W. P. (1) w udziale 1/24, S. D. w udziale 1/24 S. P. (1) w udziale 2/24, B. U. (1) w udziale 2/24, i stwierdza jej zawarcie".
Ponadto powodowie zgłosili roszczenia ewentualne o zobowiązanie pozwanego do zawarcia z nimi umowy, na podstawie której pozwany przeniósłby prawo własności Nieruchomości na powodów w udziałach jak w roszczeniu głównym, a ponadto z ostrożności roszczenie o wydanie powodom nieruchomości budynkowej położonej na przedmiotowym gruncie poprzez podpisanie protokołu przekazania w zarząd i administrację budynku mieszkalnego znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości, które to roszczenie miałoby zostać rozstrzygnięte wyrokiem częściowym w pierwszej kolejności ( pismo z dnia 9 kwietnia 2025 r. – k. 302-305v, pismo z dnia 15 października 2025 r. – k. 372-379).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, w tym w brzmieniu wynikającym z modyfikacji. Podniósł zarzut braku legitymacji procesowej biernej po jego stronie, wskazując, że (...) W. nie jest adresatem decyzji z dnia 22 lipca 2008 r., decyzja ta nie wykreowała zatem obowiązku pozwanego do rozporządzenia w drodze umowy cywilnej sporną nieruchomością w sposób żądany przez powodów. Zarzucił także, że żądanie oparte na art. 209 k.c. oraz art. 222 k.c. (roszczenie windykacyjne) może być kierowane przez właściciela wyłącznie do osoby, która faktycznie włada jego rzeczą, lokale mieszkalne w spornej nieruchomości są zaś zajmowane przez lokatorów, w związku z czym pozwany nie może podpisać żadnego dokumentu w przedmiocie przekazania (wydania) posiadanej nieruchomości, na której zamieszkują lokatorzy – osoby fizyczne ( pismo z dnia 16 maja 2025 r. – k. 335-337, pismo z dnia 7 listopada 2025 r. – k. 397-398).
Do czasu zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie ( protokół – k. 401-401v).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Dawna nieruchomość (...) położona przy (...), oznaczona jako „Hip. Nr (...)”, stanowiąca działkę ewidencyjną nr (...) z obrębu (...), leży na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W.. Nieruchomość stanowiła uprzednio własność S. Z. (2) i S. P. (2).
Z dniem wejścia w życie dekretu (...) (21 listopada 1945 r.), przedmiotowa nieruchomość stała się własnością gminy (...) W., a następnie, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, własnością Skarbu Państwa.
Opisany wyżej grunt stał się w dniu 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy Gminy (...) P.., następnie, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 roku o ustroju miasta (...) W., własnością Gminy W., a ostatecznie, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta (...) W., własnością miasta (...) W..
W dniu 14 lutego 1949 r. adw. C. K., działając jako pełnomocnik dawnych właścicieli hipotecznych, złożył wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Prezydium Rady Narodowej w (...) (...) orzeczeniem administracyjnym z dnia 20 maja 1968 r. nr 89 (znak (...)) odmówiło dotychczasowym współwłaścicielom przyznania prawa własności czasowej przedmiotowego gruntu.
Decyzją nr (...) z dnia 11 maja 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją nr (...) z dnia 7 lutego 2008 r. Prezydent (...) W. odmówił następcom prawym dawnych właścicieli hipotecznych ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy (...).
Wskutek odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją nr (...) z dnia 10 maja 2008 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia 22 lipca 2008 r. nr (...), wydaną w rozpoznaniu wniosku z dnia 14 lutego 1949 r. złożonego przez pełnomocnika reprezentującego dawnych właścicieli hipotecznych o przyznanie im za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy (...) ozn. jako „Hip. Nr (...)”, Prezydent (...) W.:
I. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni 781 m ( 2), oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...) z obrębu (...), położonego w W. przy ul(...), na rzecz:
S. B. w udziale 8/24,
W. X. (2) w udziale 4/24,
G. W. (1) w udziale 4/24,
O. U. (2) w udziale 2/24,
W. P. (4) w udziale 2/24,
X. P. (1) w udziale 2/24,
B. U. (1) w udziale 1/24,
S. U. (1) w udziale 1/24;
II. ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt. I decyzji w wysokości netto 781 złotych, płatny na konto Urzędu Dzielnicy P. Miasta (...) W. z góry w terminie do 31 marca każdego roku, stwierdzając, że czynszu tego nie pobiera się za rok, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Ponadto Prezydent (...) W. stwierdził, że ww. decyzja z chwilą, gdy stanie się ostateczna, będzie stanowiła podstawę do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu opisanego w pkt. I decyzji. Termin zawarcia umowy w formie aktu notarialnego miał być wyznaczony po:
wyeliminowaniu z obrotu prawnego, w zakresie dotyczącym komunalizacji na rzecz (...) W. budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie, decyzji Wojewody (...) nr (...) z dnia 20 sierpnia 1992 r.;
przedłożeniu przez osoby wymienione w pkt. I decyzji, protokołu przejęcia w zarząd i administrację budynku mieszkalnego, znajdującego się na przedmiotowym gruncie, od Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy P. (...) W. zawierającego rozliczenie ewentualnych nakładów dokonanych na remont i modernizację budynku wykraczających poza zakres napraw bieżących ( decyzja nr (...) – k. 24-26, decyzja nr (...) z dnia 20 maja 1968 r. – k. 52-53).
Decyzją z dnia 9 grudnia 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji C. (...) (1) nr (...) z dnia 20 sierpnia 1992 r., znak (...), w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę P. prawa własności nieruchomości budynkowej, położonej w (...) przy (...), na działce oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej P., obręb ewidencyjny (...), nr działki (...) – obecnie działka nr (...) z obrębu (...) ( decyzja nr (...) – k. 27-28).
Wezwaniem z dnia 7 listopada 2016 r., skierowanym do Prezydenta (...) W., S. B., O. U. (1), W. P. (2), X. P. (2), B. U. (2), W. X. (1) i G. W. (2) wezwali (...) W. do wykonania decyzji nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. i wskazania terminu oraz miejsca podpisania aktu notarialnego umowy użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni (...) m ( 2) oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...) z (...) położonego w W.przy (...) – w terminie 14 dni od otrzymania pisma ( wezwanie z dnia 7 listopada 2016 r. – k. 29).
Miasto (...) W. w ramach działalności Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami przyjęło procedurę zakładającą wstrzymanie się z wydaniem (przekazaniem w zarząd) adresatom decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, do momentu opuszczenia przedmiotowej nieruchomości przez zamieszkujących tam lokatorów. Zatem, choć początkowo Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w dzielnicy P. (...) W. zwrócił się do W. X. (1), S. U. (2), B. U. (2), X. P. (2), W. P. (2), G. W. (2), S. B. i O. U. (1) o ustalenie terminu protokolarnego przejęcia w zarząd i administrację budynku przy ul. (...), to później, w piśmie z dnia 19 kwietnia 2023 r. wskazał, że nie ustały przyczyny braku możliwości określenia terminu przekazania budynku, ponieważ w budynku nadal zamieszkują lokatorzy ( pismo z dnia 12 grudnia 2014 r. – k. 41-42, pismo z dnia 11 sierpnia 2014 r. – k. 43, pismo z dnia 15 marca 2012 r. – k. 44, pismo z dnia 29 kwietnia 2011 r. – k. 45, pismo z dnia 13 października 2009 r. – k. 46, pismo z dnia 19 kwietnia 2023 r. – k. 197, zeznania świadków I. H. – k. 271v-273 i K. X. – k. 273-273v).
Dyrektor Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu (...) W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności:
decyzji SKO z dnia 11 maja 2005 r. (znaku (...)) stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w (...) W. z dnia 20 maja 1968 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości (...) położonej przy ul. (...),
decyzji Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.nie znalazło podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 2008 r. oraz decyzji z dnia 11 maja 2005 r., znak (...) ( pismo z dnia 20 marca 2018 r. – k. 90, pismo SKO w W. z dnia 18 maja 2022 r. – k. 126-127v).
S. U. (1) zmarła w dniu 16 września 2010 r., a spadek po niej nabyła w całości córka – B. U. (1) ( akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 28 października 2010 r., Rep. A nr (...) – k. 94-94v).
X. P. (1) zmarł w dniu 11 maja 2017 r., a spadek po nim nabyła w całości S. P. (1) ( postanowienie Sądu Rejonowego dla (...) Warszawy w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns 618/17 – k. 192).
O. U. (1) zmarł w dniu 9 listopada 2018 r., a spadek po nim nabył w całości X. U. (1) ( postanowienie Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt I Ns 42/19 – k. 196).
W. X. (1) zmarła w dniu 14 grudnia 2018 r., a spadek po niej nabyli S. X. (2) i B. X. (2) w udziałach po ½ ( akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 27 marca 2019 r., Rep. A nr (...) – k. 163-164).
W. P. (2) zmarł w dniu 18 października 2022 r., a spadek po nim nabyli W. P. (1) i S. D. w udziałach po ½ ( akt poświadczenia z dnia 21 lutego 2023 r., Rep. A nr (...) – k. 194-195).
S. X. (2) zmarł w dniu 15 stycznia 2023 r., a spadek po nim nabyła w całości B. X. (2) ( akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 1 lutego 2023 r., Rep. A nr (...) – k. 191-191v).
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych w treści uzasadnienia dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych dowodów, jak również na podstawie zeznań świadków, które korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym w postaci dokumentów.
Sąd pominął, na podstawie art. 235 ( 2) § 1 pkt 2 k.p.c., dowód z zeznań świadków U. O. i G. H., uznając, że ewentualne objęcie Nieruchomości weryfikacją w trybie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości (...), wydanych z naruszeniem prawa, powinno być wykazane za pomocą dokumentów wytworzonych na potrzeby postępowania weryfikacyjnego, te zaś mogłyby stanowić podstawę do niniejszego postępowania, a i nie przedstawiono prawomocnego rozstrzygnięcia, z którego wynikałoby, iż decyzja Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. straciła moc.
Sąd uznał pozostałe dokumenty za nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Sąd Okręgowy, zważył co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.
Podstawę prawną żądania pozwu stanowi art. 64 k.c., zgodnie z którym prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Odpowiednikiem tego przepisu w obszarze postępowania cywilnego jest art. 1047 § 1 k.p.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik jest obowiązany do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, prawomocne orzeczenie sądu zobowiązujące do złożenia oświadczenia zastępuje oświadczenie dłużnika (§ 1), przy czym jeżeli złożenie oświadczenia woli jest uzależnione od świadczenia wzajemnego wierzyciela, skutek wymieniony w paragrafie poprzedzającym powstaje dopiero z chwilą prawomocnego nadania orzeczeniu klauzuli wykonalności (§ 2).
Z powyższej regulacji nie wynika samodzielna podstawa obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia woli, lecz stanowi ona jedynie podstawę stwierdzenia przez sąd, że obowiązek złożenia oświadczenia woli wynika z określonych źródeł, którymi zasadniczo mogą być: 1) umowy zobowiązujące, zwłaszcza umowa przedwstępna (art. 389 k.c.) oraz umowy zobowiązujące do dokonania rozporządzenia (art. 155 i 510 k.c.), a także umowy spółek zobowiązujące do wniesienia wkładów niepieniężnych, których wniesienie następuje przez czynność prawną (art. 3 i 14 k.s.h.); 2) jednostronne czynności prawne - wykonanie prawa odkupu (art. 594 k.c.), zapis zwykły (art. 968 k.c.), przyrzeczenie publiczne (art. 919 k.c.), przyjęcie przekazu (art. 921 2 k.c.); 3) w pewnych wypadkach zakończenie przetargu lub aukcji (art. 70 2 i 70 3 k.c.); 4) decyzje administracyjne nakładające obowiązek złożenia oświadczenia woli; 5) różne inne zdarzenia, z którymi przepisy ustawy wiążą taki obowiązek (np. art. 151, 231, 405 k.c.) (patrz: komentarz do art. 64 k.c.: E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 12, 2025).
Odnosząc powyższą regulację do realiów niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że źródłem ciążącego na pozwanym (...) W. obowiązku zawarcia umowy ustanowienia użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości z powodami są przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. oraz ostateczna decyzja Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r., która skonkretyzowała ogólną normę dekretu poprzez zastosowanie jej względem następców prawnych przeddekretowych właścicieli gruntu o powierzchni 781 m ( 2), oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...) z obrębu (...), położonego w W. przy ul(...).
Ustanowienie użytkowania wieczystego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. przebiega w dwóch fazach. W pierwszej, stanowiącej etap postępowania administracyjnego, organ bada materialnoprawne przesłanki ustanowienia użytkowania wieczystego (pierwotnie wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy), a więc czy wniosek o przyznanie tego prawa został wniesiony w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu oraz czy wykorzystywanie nieruchomości przez dawnego właściciela, bądź jego następcę prawnego da się pogodzić z przeznaczenie gruntu w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 7 ust. 2 dekretu). W przypadku spełnienia tych warunków organ administracyjny wydaje decyzję ustanawiającą to prawo na rzecz oznaczonych podmiotów i ustala czynsz symboliczny. Na tym kończy się rola organu administracyjnego, zaś następna faza odbywa się w ramach reżimu stosunków cywilnoprawnych i kończy zawarciem umowy użytkowania wieczystego, w formie aktu notarialnego, pomiędzy gminą a osobą uprawnioną z decyzji (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. I SA/Wa 2870/13).
W postępowaniu cywilnym Sąd jest związany ostateczną decyzją administracyjną, co oznacza, że jest obowiązany uwzględnić stan prawny wynikający z osnowy ostatecznej decyzji administracyjnej, który stanowi element stanu faktycznego sprawy. Nie może go pominąć ani inaczej odnieść się do tego stanu, niż uczynił to organ administracyjny. Treść decyzji, czyli rozstrzygnięcie, zawiera ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego. W postępowaniu cywilnym sąd nie bada prawidłowości podjęcia decyzji administracyjnej, a w szczególności, czy istniały przesłanki, które w świetle przepisów prawa materialnego, stanowiły podstawę jej podjęcia (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2021 r., V CSKP 92/21 oraz przywołane w jego uzasadnieniu stanowisko orzecznictwa).
Podkreślić trzeba zatem, że zarzut pozwanego, jakoby oświadczeniem z dnia 25 marca 1968 r. skierowanym do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P., O. K. (1) z domu P. oraz B. U. (3) z domu P., jako spadkobierczynie S. P. (2) i S. Z. (1), skutecznie cofnęły wniosek dekretowy i zrzekły się praw do Nieruchomości, nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro bowiem ostateczną decyzją nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r., która z obrotu prawnego nie została wyeliminowana w postępowaniu nadzorczym, czy też poprzez weryfikację w trybie ustawy z dnia 9 marca 2017 r., zostało potwierdzone uprawnienie następców prawnych właścicieli przeddekretowych Nieruchomości do uzyskania prawa użytkowania wieczystego – sąd w postępowaniu cywilnym nie jest uprawniony do badania i oceny, czy wniosek dekretowy został cofnięty.
Za niezasadne uznać nadto należało zarzuty brak legitymacji procesowej biernej (...) W., jak również brak legitymacji czynnej części powodów, skoro adresatem decyzji dekretowej nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. nie był zarówno pozwany, jak i część powodów.
Poczynając od oceny zarzutu dotyczącego legitymacji strony pozwanej, należy argumentację pozwanego ocenić jako oderwaną od normy prawnej stanowiącej podstawę decyzji dekretowej, od charakteru tej decyzji, która znajduje się na styku dwóch porządków prawnych – administracyjnego i cywilnego – co wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w przytoczonym wcześniej wyroku z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 2870/13, a także od przedmiotu przedmiotowej decyzji.
Jak wynika z art. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. z dnia 26 października 1945 r. wszelkie grunty na obszarze (...) W. przeszły z dniem wejścia w życie tego dekretu na własność gminy (...) W., zaś zgodnie z art. 7 dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogli złożyć wniosek o przyznanie na gruncie (...) jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną [ust. (1)] który miała rozpoznawać gmina [ust. (2)], która w razie uwzględnienia wniosku miała ustalić, czy przekazanie gruntu nastąpi tytułem wieczystej dzierżawy, czy na prawie zabudowy, oraz określić warunki, pod którymi umowa może być zawarta [ust. (3)], a w przypadku nieuwzględnienia wniosku, gmina miała zaofiarować uprawnionemu, w miarę posiadania zapasu gruntów - na tych samych warunkach dzierżawę wieczystą gruntu równej wartości użytkowej, bądź prawo zabudowy na takim gruncie [ust. (4)]. Na tle tej regulacji można wyróżnić dwie role gminy (...) W. – właściciela gruntu (...) oraz podmiotu rozpoznającego wniosek dekretowy dotyczący własnego gruntu. Oznacza to, że uprawniony do wydania decyzji dekretowej Prezydent (...) W. (uprawnienie do wydania decyzji wynika w szczególności z art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r.) orzeka w istocie w sprawie mienia gminy, którą reprezentuje (patrz: art. 31 ustawy o samorządzie gminnym). Zaprezentowany przez pełnomocnika powoda pogląd sprowadza się zatem do oczekiwania, że Prezydent (...) W. powinien zaadresować decyzję dekretową do samego siebie, to zaś prowadziłoby do sytuacji, że ta sama osoba jest autorem i adresatem decyzji, to zaś prowadziłoby, jak się wydaje, do absurdalnego stanu, że Prezydent (...) W. wydając pozytywną decyzję dekretową jako organ administracyjny mógłby tę decyzję zaskarżyć jako reprezentant gminy. Takiemu poglądowi posłuchu dać nie sposób i bez wątpienia należy podzielić wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 25 czerwca 2014 r. stanowisko, że pozytywne rozpoznanie wniosku dekretowego przez gminę odbywa się w dwóch fazach: administracyjnej (decyzja) i cywilnoprawnej (umowa).
Odnośnie legitymacji czynnej powodów niewymienionych w decyzji nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. zważyć trzeba, że skoro z samego art. 7 dekretu wynika, że uprawnienie do żądania ustanowienia własności czasowej lub prawa zabudowy, a obecnie użytkowania wieczystego, podlega dziedziczeniu, to i skonkretyzowane w decyzji dekretowej uprawnienie do nabycia prawa czasowego do gruntu jako prawo majątkowe podlega dziedziczeniu (patrz: art. 922 k.c.). Jak już wskazano, zakończenie pierwszej fazy realizacji wniosku dekretowego ostateczną decyzją o ustanowieniu prawa rzeczowego ma ten skutek, że uprawnienie do żądania wykonania pozytywnej decyzji dekretowej konkretyzuje się zarówno co do podmiotu, jak i przedmiotu. Skoro zaś spadek zasadniczo obejmuje prawa majątkowe zmarłego, to następcy prawni adresata decyzji dekretowej mogą realizować uprawnienie przysługujące ich poprzednikowi.
Spadek, jak stanowi art. 922 § 1 k.c., obejmuje ogół praw i obowiązków zmarłego należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych, przy czym pojęcie „ogół praw” obejmuje również, jak ujmuje to doktryna – „uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa (ekspektatywy)” (patrz: Skowrońska-Bocian Elżbieta i Wierciński Jacek, art. 922 w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2017). Spadkobierca (spadkobiercy) w zasadzie wchodzi w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca co oznacza, że na spadkobierców mogą przejść niektóre sytuacje prawne, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz może powstać (patrz: komentarz do art. 922 k.c. pod red. Andrzeja Kidyby, System Informacji Prawnej Lex). Stąd przyjmuje się, że na spadkobierców przechodzą uprawnienia związane z własnością rzeczy takie jak roszczenie windykacyjne, negatoryjne i inne uzupełniające (art. 224-225 kodeksu cywilnego). Na spadkobierców przechodzą także te, które na drodze administracyjnej umożliwiają odzyskanie utraconego mienia m.in. do żądania stwierdzenia nieważności odmownej decyzji dekretowej (wyrok WSA w Warszawie z 18.12.2019 r., I SA/Wa 2223/19). Z przepisów kodeksu cywilnego wynika, że ustawodawca nie utożsamia niezbywalności prawa z jego niedziedzicznością. Jeżeli zatem brak jest (jak w omawianym przypadku) normy przewidującej wygaśnięcie prawa z chwilą śmierci osoby uprawnionej, a prawo ma charakter majątkowy, nie jest ściśle związane z osobą zmarłego i nie przechodzi na określone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami, podlega dziedziczeniu zgodnie z art. 922 § 1 k.c.
Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że spadkobiercy osób wymienionych w decyzji nr (...) z dnia 22 lipca 2008 r. nabyli w drodze sukcesji generalnej uprawnienie do zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu wskazanego w tej decyzji. Przedmiotowa decyzja przewidywała ustanowienie prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości na rzecz:
S. B. w udziale 8/24,
W. X. (2) w udziale 4/24,
G. W. (1) w udziale 4/24,
O. U. (2) w udziale 2/24,
W. P. (4) w udziale 2/24,
X. P. (1) w udziale 2/24,
B. U. (1) w udziale 1/24,
S. U. (1) w udziale 1/24,
a zatem wobec nabycia spadku po O. U. (2) przez X. U. (1), po W. P. (4) przez W. P. (1) i S. D., po X. P. (1) przez S. P. (1) oraz po W. X. (2) i po S. X. (1) przez B. X. (1) uprawienie do zawarcia umowy użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przysługuje:
S. B. w udziale 8/24,
X. U. (1) w udziale 2/24,
W. P. (1) w udziale 1/24,
S. D. w udziale 1/24,
S. P. (1) w udziale 2/24,
B. U. (1) w udziale 2/24,
B. X. (1) w udziale 4/24,
G. W. (1) w udziale 4/24.
Dla zasadności żądania pozwu nie miało znaczenia wejścia w życie w dniu 5 października 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a w szczególności jej art. 23, zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia po dniu 1 stycznia 2019 r. wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W., dotyczącego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2, przenosi się prawo własności gruntu – bowiem wniosek dekretowy został uwzględniony jeszcze przed wejściem w życie tej regulacji, a zatem nadal, mimo wejścia w życie nowelizacji, możliwe jest ustanowienie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu stosownie do żądania pozwu. Z przepisem tym koresponduje art. 13 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (tj. Dz.U. z 2026 r. poz. 399), zgodnie z którym nie oddaje się w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych na cele budownictwa mieszkaniowego, z wyjątkiem realizacji roszczeń o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste oraz ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej albo ustanowienia użytkowania wieczystego w ramach gospodarowania nieruchomościami przez Krajowy Zasób Nieruchomości. Zatem i w świetle tego przepisu roszczenie główne należy uznać za usprawiedliwione.
Na przeszkodzie zawarciu umowy o ustanowieniu użytkowania wieczystego Nieruchomości nie stoi już wskazana w punkcie VI decyzji z dnia 22 lipca 2008 r. nr (...), decyzja Wojewody (...)nr (...) z dnia 20 sierpnia 1992 r., znak (...), w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę P. prawa własności nieruchomości budynkowej, położonej w (...) przy ul(...), bowiem decyzją z dnia 9 grudnia 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej.
Nie można uznać za przeszkodę do zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego Nieruchomości także braku uprzedniego przekazania powodom przez pozwanego w zarząd budynku na tej nieruchomości posadowionego, zawierającego rozliczenie ewentualnych nakładów na remont i modernizację budynku, wykraczających poza zakres napraw bieżących (punkt VI tiret drugie decyzji z dnia 22 lipca 2008 r.). Zważyć trzeba, jak wynika z pisma pozwanego z dnia 19 kwietnia 2023 r. (k. 197), że osoby uprawnione wg decyzji z dnia 22 lipca 2008 r., reprezentowane przez r.pr. B. X. (1) (co należy domniemywać z korespondencji miedzy stronami z lat 2009-2016 – k. 29, 41-46), domagały się wyznaczenia terminu przekazania nieruchomości budynkowej, jednakże pozwany odmawiał uzgodnienia takiego terminu powołując się na zamieszkiwanie w lokatorów w przedmiotowym budynku. Brak współdziałania pozwanego z powodami w wydaniu przedmiotowej nieruchomości budynkowej nie ma jednak znaczenia dla oceny roszczenia pozwu jako zasadnego, bowiem w ocenie Sądu sam fakt wydania budynku jest irrelewantny z punktu widzenia możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 229 § 1 k.c. roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz. Skoro zatem to data wydania rzeczy, a nie data zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego stanowi początek biegu przedawnienia odrębnego roszczenia o zwrot nakładów, to oczekiwanie przez pozwanego wcześniejszego rozliczenia przez powodów ewentualnych nakładów na budynek nie może uznane za oparty na prawie warunek ustanowienia użytkowania wieczystego. Co więcej, w realiach niniejszej sprawy zawarcie umowy ustanowienia użytkowania wieczystego nie następuje z równoczesnym przeniesieniem własności nieruchomości budynkowej, bowiem wobec skutecznego złożenia wniosku dekretowego powodom, w myśl art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r., przysługuje już własność budynku posadowionego na nieruchomości przy (...).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za zasadne żądanie stwierdzenia obowiązku (...) W. do zawarcia z S. B., B. U. (1), G. W. (1), S. P. (1), X. U. (1), B. X. (2), W. P. (1) i S. D. umowy o treści określonej w punkcie I wyroku.
W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone, bowiem określona w punkcie I wyroku treść umowy ustanowienia użytkowania wieczystego zawiera wszelkie niezbędne elementy tej czynności prawnej.
Wobec uwzględnienia roszczenia głównego o stwierdzenie obowiązku (...) W. zawarcia z powodami umowy ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu, brak było podstaw do rozpoznania żądania ewentualnego o stwierdzenie obowiązku pozwanego zawarcia z powodami umowy przenoszącej na nich prawo własności nieruchomości w udziałach takich samych, jak udziały w prawie użytkowania wieczystego. Brak było podstaw do uwzględnia złożonego z ostrożności żądania wydanie nieruchomości budynkowej poprzez podpisanie protokołu przekazania w zarząd i administrację budynku mieszkalnego znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości, bowiem jak to już wcześniej wyjaśniono, uprzednie wydanie budynku było obojętne z punktu widzenia zasadności roszczenia głównego.
W przedmiocie kosztów procesu (pkt III wyroku) Sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. uznając, że powodowie wygrali sprawę w przeważającej części, bowiem Sąd uwzględnił roszczenie główne o zobowiązanie pozwanego do zawarcia z powodami umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zaś rozstrzygnięcie o oddaleniu powództwa w pozostałym zakresie miało na celu w istocie znaczenie porządkujące. Na zasądzoną wyrokiem kwotę 10 908 zł składają się: opłata od pozwu w wysokości 40 zł, wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika powodów ustalona w kwocie 10 800 zł zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 68 zł.
W punkcie IV wyroku Sąd zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 19 960 zł tytułem nieuiszczonej przez powodów części opłaty sądowej od pozwu, czego podstawę stanowił art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.