Uzasadnienie z 3 czerwca 2024, sygn. III Ca 369/24

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 5 grudnia 2023 roku w sprawie I C 904/23 z powództwa A. K. przeciwko (...) Company (...) w S. w Republice Bułgarii o zapłatę:

–

w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 1.510 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 18 lipca 2023 roku do dnia zapłaty;

–

w punkcie 2 ­­­zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 1.117 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w całości wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 233 § 1 k.p.c.1 przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegające na dokonaniu sprzecznej z zasadami logiki oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, prowadzącej do wniosku, że:

–

uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego winien wynieść dodatkowo 7 dni ponad czas uznany przez pozwanego, podczas gdy powód nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, ile rzeczywiście trwała naprawa pojazdu uszkodzonego (zarzut I),

–

powód nie mógł skorzystać z odliczenia podatku naliczonego od należnego w związku z użytkowaniem pojazdu uszkodzonego i wynajętego, podczas gdy poszkodowany sam zeznał na rozprawie w dniu 1 grudnia 2023 roku, iż pojazd uszkodzony był przez niego wykorzystywany dla celów prowadzenia działalności gospodarczej, a z rejestru VAT czynny wynika, iż powód jest czynnym podatnikiem podatku VAT (zarzut II);

–

art. 233 § 1 w związku z art. 299 k.p.c. przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, dowolną, jednostronną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę dowodu z zeznań powoda złożonych na rozprawie 1 grudnia 2023 roku, poprzez uznanie iż dowód ten jest wystarczający do przyjęcia, że powód podjął próbę zorganizowania pojazdu zastępczego w wypożyczalni partnerskiej pozwanego oraz iż najem pojazdu zastępczego był zasadny w zakresie 13 dni, podczas gdy dowód ten z racji zainteresowania powoda korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy należało oceniać ostrożnie i me mógł on samodzielnie doprowadzić do wyjaśnienia okoliczności spornych w sprawie (zarzut III).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 361 w związku z 822 i 805 k.c.2 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że kosztami koniecznymi i ekonomicznie uzasadnionymi były koszty najmu pojazdu zastępczego przez okres dalszych 7 dni ponad uznany przez pozwanego czas, podczas gdy pojazd po zdarzeniu był jezdny, „a wszelkie czynności około-naprawcze powinny być a najem pojazdu zastępczego winnej być ograniczony jedynie do czasu faktycznej naprawy pojazdu” (zarzut IV);

–

art. 361 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że koszty najmu pojazdu zastępczego po stawce 553,50 zł brutto za dobę stanowią normalne następstwo zdarzenia komunikacyjnego wywołującego szkodę, podczas gdy normalne następstwo szkody stanowi koszt najmu pojazdu zastępczego po niższej stawce 270 zł netto za dobę najmu zaproponowanego poszkodowanemu przez pozwanego (zarzut V);

–

art. 354 § 2 w związku z art. 362 i 826 § 1 i 3 k.c. przez jego niezastosowanie i pominięcie spoczywającego na poszkodowanym obowiązku zapobiegania szkodzie i zmniejszenia jej rozmiarów, który w niniejszej sprawne zostałby zrealizowany gdyby poszkodowany zainteresował się przebiegiem naprawy uszkodzonego pojazdu i wybrał warsztat, który gwarantowałby naprawy pojazdu zgodnie z technologią producenta i z uwzględnieniem przebiegu postępowania likwidacyjnego w czasie nie przekraczającym 6 dni (zarzut VI).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego poniesionych kosztów postępowania w I instancji, nadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji, wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną.

Należy zauważyć na wstępie, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Oznacza to w konsekwencji, że postępowanie apelacyjne nie opiera się na modelu apelacji pełnej, lecz ograniczonej. Apelacja ograniczona wiąże Sąd II instancji, a zakres kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Innymi słowy, rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd odwoławczy jest związany podniesionymi w tej apelacji zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i materialnego3. W tym postępowaniu, jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 ¹³ § 2 k.p.c.), przy czym owo wyjaśnienie powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że Sąd II instancji przyjął za własne oceny Sądu I instancji (art. 387 § 2 ¹ pkt 2 k.p.c.).

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące prawidłowość ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Zarzuty I i II zostały wadliwie sformułowane. Jeżeli przedmiotem zarzutu w obu przypadkach ma być „dokonanie sprzecznej z zasadami logiki oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego” to należy zauważyć, że normatywna ocena ustaleń faktycznych jest domeną subsumpcji, a więc stosowania prawa przede wszystkim materialnego. Taki jest zresztą wydźwięk obu zarzutów. Apelacja jest zresztą niespójna wewnętrznie – z jednej strony w zarzucie I wskazuje się, jakoby powód nie przedstawił żadnych dowodów, z drugiej strony w zarzucie III podnosi się wadliwość oceny dowodu z przesłuchania powoda, dokładnie na te okoliczności. Godzi się zatem zauważyć, że przesłuchanie stron jest subsydiarnym, ale nadal dowodem. Ostrożność oceny dowodów z depozycji świadków czy stron jest oczywiście jak najbardziej uzasadniona, jednakże nie oznacza, że należy z założenia przyjmować iż depozycje te są niewiarygodne, a z pewnością nie ma podstaw by bezwzględnie zakładać, jak wydaje się chcieć apelujący, że nie mogą one stanowić podstawy ustaleń faktycznych. Ma to szczególne znaczenie w postępowaniu uproszczonym, w którym co do zasady ilekroć ustalenie zasadności lub wysokości świadczenia powinno nastąpić przy zastosowaniu wiadomości specjalnych, od uznania Sądu zależy powzięcie samodzielnej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy albo zasięgnięcie opinii biegłego (art. 505 ⁷ § 1 k.p.c.). Skoro na wysokość świadczenia wpływa bezpośrednio okres uzasadnionego najmu i cena za dzień najmu jako powszechnie przyjęta cena jednostkowa, obie te okoliczności objęte są przytoczoną regułą procesową. Jest oczywistym, że owo powzięcie samodzielnej oceny może zostać oparte – a wręcz powinno – o analizę całości materiału dowodowego, w tym dowodu z przesłuchania strony. Nie sposób czynić Sądowi I instancji zarzutu z tego, że racjonalnie korzysta z przyznanych przez przepisy proceduralne możliwości usprawnienia i – co nie bez znaczenia – obniżenia kosztów postępowania w sprawie relatywnie mniejszej wagi. Zarzut I nie jest zasadny. Zarzut II opiera się natomiast na fałszywej przesłance – pozwany twierdzi, że powód zeznał iż samochód wykorzystuje w działalności gospodarczej, podczas gdy treść zeznań jest odmienna. Odpada przesłanka postawienia zarzutu, zatem i zarzut II jawi się jako bezzasadny.

Zarzut III stawiany jest w istocie w taki sposób, że apelujący oferuje odmienną ocenę dowodu z przesłuchania powoda, nie przedstawiając przy tym żadnych skonkretyzowanych argumentów, wskazujących na to że Sąd Rejonowy dokonując oceny tego dowodu, przekroczył granice swobodnej, a nie dowolnej, oceny. Nie wiadomo, jaką zdaniem pozwanego regułę logicznego rozumowania naruszono, a więc przede wszystkim z zakresu logicznego rachunku zdań. Nie wiadomo, jakie to zdaniem wskazania wiedzy albo życiowego doświadczenia, miały zostać naruszone. W istocie to właśnie zarzut stawiany jest dowolnie, bez jakiegokolwiek uargumentowania poddającego się ocenie. W tej sytuacji ocena Sądu I instancji musi się ostać. Zarzut III nie jest zasadny.

W świetle powyższych uwag ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy są prawidłowe, ponieważ mieszczą się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów jako spójne, logicznie powiązane z materiałem dowodowym, niebudzące wątpliwości w świetle życiowego doświadczenia oraz zupełne z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelującego. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjmuje ustalenia Sądu Rejonowego, leżące u podstaw rozstrzygnięcia, w całości za własne.

Przystępując do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, zarzut IV w świetle przedmiotowo istotnych ustaleń nie jest przekonujący. Okres najmu pojazdu – 13 dni, nie jest zadziwiający jeżeli uwzględnić, że nie mamy tu do czynienia ze szczególnie popularnym pojazdem. Z pewnością nie jest tak, że sam fakt uznania jakiegoś okresu przez pozwanego za zasadny, jest wyznacznikiem. Powód zaoferował dowód, który – poddany prawidłowej ocenie przez Sąd – pozwolił na poczynienie ustaleń faktycznych w sprawie. Pozwany nie zaoferował żadnego dowodu wskazującego na niewiarygodność ustaleń. Wynika z materiału dowodowego, że powód czynił realne starania o zapewnienie możliwie krótkiego czasu naprawy, nadto zakończył najem przed zakończeniem naprawy. Nic nie wskazuje na to, by zachowanie powoda jako poszkodowanego nie zmierzało do minimalizacji szkody. Zarzut IV nie jest zasadny.

Zarzut V niczym nie został udowodniony. Słusznie podnosi się w odpowiedzi na apelację, że w okolicznościach sprawy, w szczególności zważywszy na depozycje powoda co do tego, że starał się skorzystać z oferty wypożyczalni współpracującej z pozwanym, ale nie dysponowała ona stosownymi pojazdami, to na pozwanym spoczywał obowiązek wykazania, dla celów ewentualnej skuteczności zarzutu, że rzeczywiście istniała możliwość wynajęcia pojazdu o zbliżonych do uszkodzonego parametrach za wskazywaną przez pozwanego cenę. Pozwany nie sprostał temu. Brak podstaw do podważenia rynkowości ceny, zresztą prawidłowo dostrzeżono, że pozwany nie kwestionował rynkowego charakteru stawki, lecz tylko to, że była wyższa niż ta, która wyłącznie wedle twierdzeń pozwanego miała pozwolić nająć samochód zastępczy o zbliżonych do uszkodzonego parametrach.

Zarzut VI jest niczym nie popartym twierdzeniem o czasie naprawy. Co więcej, wadliwie pozwany powołuje się na art. 826 § 1 i 3 k.c. Nie jest przedmiotem sporu, że odpowiedzialność pozwanego jako ubezpieczyciela wywodzi się z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zatem reguły odpowiedzialności za zaniechanie przyczynienia się do zmniejszenia szkody regulują w tym przypadku art. 16 i 17 u.u.o.4, co oznacza iż na pozwanym spoczywa ciężar dowodzenia: zaniechania działań zmniejszających szkodę, winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, wysokość szkody z tego tytułu. Żadnego dowodu tego rodzaju nie przedstawiono. Zarzut VI nie jest zasadny.

W konsekwencji prawidłowym okazało się również rozstrzygnięcie końcowe. Oceny i rozważania prawne Sądu Rejonowego Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.

W konsekwencji prawidłowe jest rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego powoda złożyło się 450 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym. Pozwany obowiązany jest zwrócić te koszty w całości powodowi.

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.).

3 Por. np.: M. M. (red.): Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217 , W. K. Polska 2021 [el.], teza 5 do art. 505 ⁹.

4 Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 2500).