Wyrok z 22 stycznia 2026, sygn. I Cgg 71/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 stycznia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Łucja Oleksy-Miszczyk
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Elżbieta Leszczewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa N. F., Ł. F.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł.

o naprawienie szkody

1.  zasądza od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą
w Ł. na rzecz powodów N. F. i Ł. F. solidarnie kwotę 1.541.370,44
(milion pięćset czterdzieści jeden tysięcy trzysta siedemdziesiąt 44/100) złotych
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od następujących kwot:

- od 1.500.000,- (milion pięćset tysięcy) złotych od dnia 15 czerwca 2023 roku,

- od 41.370,44 (czterdzieści jeden tysięcy trzysta siedemdziesiąt 44/100) złotych od dnia 17 września 2025 roku;

2.  w pozostałej części powództwo oddala;

3.  tytułem kosztów procesu zasądza od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 9.088,- (dziewięć tysięcy osiemdziesiąt osiem) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności wyroku

4.  nakazuje pobrać od pozowanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego
w Gliwicach kwotę 85.906,55 (osiemdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset sześć 55/100) złotych tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

Sygnatura akt I Cgg 71/23

UZASADNIENIE

Powodowie Ł. F. i N. F. wnieśli o zobowiązanie pozwanej Spółki (...) S.A. z siedzibą w Ł. do naprawienia szkody pochodzenia górniczego, opisanej w uzasadnieniu pozwu, występującej w budynku mieszkalnym, wiacie drewnianej oraz elementach zagospodarowania działki powodów, znajdujących się na nieruchomości zlokalizowanej przy (...) w C. poprzez zapłatę kwoty 1.500.000 zł tytułem odszkodowania w wysokości aktualnej wartości technicznej budynku, wiaty i zagospodarowania części gruntowej nieruchomości wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 15 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazali, że są właścicielami opisanej wyżej nieruchomości. W obiektach budowlanych posadowionych na nieruchomości ujawniły się szkody górnicze, za które odpowiedzialność ponosi pozwana. (pozew k. 3 i nast., pismo z 23 sierpnia 2023 roku k.40-41).

Pozwana Spółka (...) S.A. wniosła o oddalenie powództwa. Przyznała, że nieruchomość powodów znajduje się w zasięgu wpływów eksploatacji górniczej, niemniej zakwestionowała zakres i sposób naprawy szkód wywołanych eksploatacją górniczą. Zakwestionowała powództwo również w części dotyczącej odsetek za opóźnienie (odpowiedź na pozew k.34 i nast.).

Po przeprowadzeniu dowodu z opinii budowlanej pismem z dnia 18 sierpnia 2024 roku (k.195-198) powodowie zmodyfikowali powództwo w zakresie żądania przywrócenia stanu poprzedniego nawierzchni i ogrodzenia nieruchomości powodów na żądanie zasądzenia od pozwanej na ich rzecz kwot stanowiących koszt remontu nawierzchni i kosztu remontu ogrodzenia ustalonych w opinii budowalnej, rozszerzyli powództwo do kwoty 1.683.464,72 zł i wnieśli o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz:

- kwoty 1.544.205,11 zł brutto (aktualna wartość techniczna budynku mieszkalnego),

- kwoty 116.692,77 zł brutto (koszt wykonania dokumentacji projektowej i koszt obsługi technicznej),

- kwoty 15.735,28 zł brutto (koszt remontu ogrodzenia);

- kwoty 6.831,56 zł brutto (koszt remontu nawierzchni)

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi :

- od kwoty 1.500.000 zł od dnia 15 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 183.464,72 zł od dnia doręczenia pozwanej pisma zawierającego modyfikację powództwa do dnia zapłaty.

Uzasadniając żądanie powodowie podnieśli, ze ich zdaniem prawidłową kwotą odszkodowania za budynek mieszkalny powinna być kwota 1.544.205,11 zł brutto uwzgledniająca podatek 23 % VAT, a nie podatek w wysokości 8 % Vat, gdyż zastosowanie podatku Vat w stawce 8 % przy obliczaniu aktualnej wartości technicznej budynku mieszkalnego (brutto) jest wadliwe. Podnieśli, że naprawienie szkody nie jest ani umową, ani robotami, o których mowa w art. 41 ust. 12 i 12a ustawy o podatku od towarów i usług. Do tej kwoty zdaniem powodów należy doliczyć 116.692,77 zł brutto za sporządzenie dokumentacji budowlanej i koszt obsługi technicznej. Aktualna wartość techniczna budynku mieszkalnego z uwzględnieniem kosztu dokumentacji projektowej i obsługi technicznej wynosi wiec 1.660.897,88 zł brutto.

Pozwana w piśmie procesowym z dnia 30 września 2025 roku (k.233-233v) podtrzymała dotychczasowe stanowisko i podniosła, że zmodyfikowane żądanie jest pozbawione podstaw. W ocenie pozwanej szkoda występująca u powodów w postaci wychylenia do 15 mm/m jest zaliczana do tzw. małej uciążliwości, a w takim wypadku szkoda powinna zostać naprawiona poprzez wypłatę odszkodowania będącego równowartością robót, które należy przeprowadzić w celu naprawienia szkody. Podkreśliła, że przy takim wychyleniu nie ma podstaw do naprawienia szkody poprzez rektyfikację obiektu, bądź wypłaty odszkodowania rozumianego jako wartość techniczna obiektu, pomniejszona o stopień zużycia technicznego. Pozwana wskazała, że budynek powodów nie nadaj esie do rozbiórki, a po przeprowadzeniu robót (mających zniwelować uciążliwości związane z jego wychyleniem) jest pełnowartościowym obiektem nadającym się do dalszego użytkowania.

Sąd ustalił co następuje:

Powodowie są właścicielami we wspólności ustawowej nieruchomości położonej w C. przy ul(...), dla której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) (odpis księgi wieczystej k. 23 i nast.).

Nieruchomość objęta jest wpływami górniczymi, za które odpowiedzialność ponosi pozwana. Wobec ujawnienia się szkód powodowie zwrócili się do (...) S.A. z siedzibą w U. z wnioskiem z dnia 10 maja 2023 roku o zawarcie ugody (k.12-14). Pismem z 18 maja 2023 roku (k.15) (...) S.A. poinformowała, że od dnia 3 marca 2023 roku odpowiedzialną za usunięcie szkód w obrębie nieruchomości powodów jest pozwana Spółka (...) S.A.

Dnia 21 czerwca 2023 roku pozwana dokonała oględzin szkód ujawnionych na nieruchomości powodów oraz wykonano pomiar spadków posadzek oraz wychylenia bryły budynku (protokół k.16-18).

Pozwana spółka, pismem z 6 lipca 2023 roku (k.19) przedstawiła projekt ugody wstępnej (k.20 i nast.) na opracowanie analizy techniczno – ekonomicznej naprawy uszkodzeń w budynku powodów celem oszacowania należnego odszkodowania pieniężnego.

Z opinii biegłego z zakresu miernictwa górniczego wynika, że średnie wypadkowe wychylenie bryły budynku powodów wynosi 15 mm/m w kierunku południowo – zachodnim. Z kolei średnie wypadkowe wychylenie posadzki (podłogi) wynosi 12,3 mm/m, a stropu (sufitu) 12,8 mm/m (opinia k.52 i nast.)

Budynek powodów został oddany do użytkowania w 2014 roku, przystosowany dla terenów z III kategorią przydatności do zabudowy. Jest to budynek jednorodzinny, niepodpiwniczony, w zabudowie szeregowej (zespół trzech dwukondygnacyjnych domów jednorodzinnych – parter + poddasze użytkowe). Budynek wybudowany w tradycyjnej technologii. Fundamenty zaprojektowane są pod względem przenoszenia sił pionowych na grunt rodzimy; nie została przekroczona nośność gruntu rodzimego. Stan techniczny budynku jest dobry. Obiekt objęty jest prawidłową gospodarką remontową. Kolejne przeprowadzane tam remonty to: w 2016 roku scalanie spękanych tynków, w 2023 roku malowanie oraz założenie instalacji klimatyzacji i fotowoltaicznej.

Z opinii biegłej z zakresu budownictwa wynika, że główna szkoda pochodzenia górniczego to wychylenie bryły budynku od pionu. Średnie, wypadkowe wychylenie budynku wynosi 15,10 mm/m (uciążliwość mała), które teoretycznie klasyfikuje się do wypłaty rekompensaty za wychylenie i poziomowanie posadzek łącznie ze związanymi robotami, usuwającymi uciążliwości wynikające z wychylenia. Jednak przy istniejących pochyleniach posadzki parteru i piętra oraz sufitów parteru i pietra, poziomowanie ich jest niemożliwe ze względu na zbyt małą wysokość pomieszczeń. Budynek powodów charakteryzuje takie pochylenie podłóg i posadzek, że po ich poziomowaniu wysokość kondygnacji zostanie zaniżona do wartości 2,37 i 2,39, tymczasem minimalna wymagana przepisami technicznymi wysokości pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi to 2,5 m.

Właściwym sposobem naprawienia szkody w tej sytuacji jest wypłata odszkodowania w wysokości wartości technicznej z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów. Zużycie techniczne budynku na datę ujawnienia szkody (2023 rok) biegła wyliczyła jako 9,04 %, a wartość techniczną przy uwzględnieniu stopnia zużycia istniejącego w dacie powstania szkody i cen aktualnych na 1.402.110,84 zł brutto. Koszt obsługi technicznej, dokumentacji projektowej wynosi 116.692,77 zł brutto.

Na skutek szkód górniczych na nieruchomości powodów doszło także do deformacji nawierzchni z kostki brukowej, z powodu pochylenia terenu, naporu od pochylenia bryły budynku i jej osiadania oraz na skutek odkształcenia terenu. Koszt naprawy wynosi 6.831,56 zł brutto.

Ogrodzenie nieruchomości powodów również wymaga naprawy; jako budowla liniowa jest podatne na zmiany w ukształtowaniu terenu. Koszt naprawy biegła określiła jako kwotę 15.735,28 zł brutto.

Z kolei altana drewniana posadowiona na nieruchomości powodów uległa odkształceniu w postaci pochylenia nieutrudniającym jej użytkowanie i nie nastąpiło naruszenie nośności konstrukcji drewnianej (opinia k.103 i nast. , ustne wyjaśnienia do opinii złożone przez biegłą na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 roku k.247-248).

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niesporne twierdzenia stron, powołane wyżej dokumenty oraz opinię biegłego z zakresu miernictwa górniczego i biegłej z zakresu budownictwa. Biegła C. D. w sposób jasny i jednoznaczny wyjaśniła wszystkie zagadnienia wymagające wiedzy budowlanej, a na terminie rozprawy w dniu 22 stycznia 2026 roku odniosła się wyczerpująco do zgłaszanych przez strony zarzutów. Z treści opinii biegłej wynika jednoznacznie, że jedyną metodą usunięcia szkody jest jednorazowa wypłata odszkodowania za budynek o wartości równej jego odtworzeniowej. Biegła przedstawiła wyliczenie wartości szkody w różnych wariantach, przy przyjęciu różnych założeń wyjściowych, pozostawiając Sądowi ocenę wyboru rozwiązania. Jednocześnie biegła objaśniła różnice pomiędzy poszczególnymi przedstawianymi wariantami naprawy szkody, naświetlając problematykę z punktu widzenia wiedzy specjalistycznej i zawodowego doświadczenia.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy prawo geologiczne i górnicze właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą.

Zakres szkód, pozostających w związku z eksploatacją górniczą, jak i sposób ich naprawy wynika z opinii budowlanej. W myśl art. 363 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Suma ta winna odpowiadać wartości poniesionej szkody.

Postępowanie w niniejszej sprawie jednoznacznie wykazało, że nieruchomość powodów objęta jest negatywnymi wpływami eksploatacji górniczej, a odpowiedzialność za związane z tym szkody obciąża pozwaną (art. 146 ust. 1 p.g.g.). Na skutek oddziaływań ruchu zakładu górniczego budynek mieszkalny posadowiony na nieruchomości uległ wychyleniu. Naprawa poprzez przywrócenie do stanu poprzedniego nie jest możliwa, gdyż poziomowanie posadzek przy istniejących pochyleniach posadzki parteru i piętra oraz sufitów parteru i pietra, jest technicznie niemożliwa ze względu na zbyt małą wysokość pomieszczeń i nie stanowi przywrócenia budynku do stanu poprzedniego. Poziomowanie posadzek jest rozwiązaniem, które zmniejsza wartość budynku i komfort jego użytkowania, wpływa bowiem na wysokość pomieszczeń, prowadzi do powstawania progów, nie likwiduje skutków wychylenia ścian. Na gruncie niniejszej sprawy dokonanie poziomowania posadzek stanowiłoby wręcz nie tyle naprawę budynku, co jego dalsze uszkodzenia, albowiem po poziomowaniu wysokość pomieszczeń w budynku osiągnęłaby wartość niższą niż wymagana dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 72 rozporządzenia), a co za tym idzie budynek w jeszcze dalej niż dotychczas idącym stopniu utraciłby swoje walory użytkowe. W tej sytuacji jedynym właściwym sposobem naprawienia szkody jest wypłata odszkodowania w wysokości wartości technicznej z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów.

Zdaniem Sądu wartość techniczna obiektu powinna zostać obliczona przy uwzględnieniu stopnia zużycia całości nakładów, a nie wyłącznie zużycia materiałów. Jest to pogląd dominujący w praktyce, a jego uzasadnieniem jest dokonywanie oceny wartości budynku i jego zużycia kompleksowo jako całości, w oderwaniu od poszczególnych składników cenotwórczych.

Nie ma natomiast uzasadniania, aby stopień zużycia technicznego budynku ustalać na datę inną niż data powstania szkody. Szkoda jest przesunięciem majątkowym jakie następuje w majątku poszkodowanego i jej wysokość jest odpowiednikiem wartości tego przesunięcia w chwili jego powstania. Oczywiście nie w każdym przypadku szkoda powstaje na skutek jednorazowego zdarzenia, a w przypadku szkód górniczych zazwyczaj tak nie jest, albowiem są one najczęściej skutkiem długotrwałego oddziaływania wpływów eksploatacji górniczej na obiekty na powierzchni. W niniejszej sprawie okres ujawnienia się szkód, określony na rok 2023 nie był jednak sporny. Zużycie techniczne budynku będące naturalnym następstwem jego użytkowania z upływem czasu ma wpływ na obniżenie wartości technicznej budynku, ale nie pozostaje w żadnym związku przyczynowym ze zdarzeniami powodującymi szkodę, a zatem nie może mieć wpływu na wysokość tej szkody. Przesuniecie w majątku powodów nastąpiło z chwila ujawnienia się szkody i ten moment determinuje rozmiar szkody. Późniejsze zdarzenia nie związane ze źródłem szkody są bez znaczenia dla oceny jej rozmiarów, a fakt naturalnego zużycia już po powstaniu szkody, podobnie jak np. potencjalna naprawa budynku przez powodów, nie mają żadnego znaczenia dla rozmiaru odpowiedzialności pozwanej. Ustawodawca natomiast wprost w art. 363 § 2 k.c. wskazuje, że jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Przepis ten odnosi się tylko do jednego z elementów mających wpływ na wysokość szkody tj. do cen, co wskazuje, że rozmiary szkody co do zasady mogą i powinny być określane w odniesieniu do innych momentów czasowych, w tym wypadku zgodnie z zasadami logiki, do momentu powstania szkody.

W związku z powyższym, Sąd korzystając z wyliczeń dokonanych przez biegłą, za prawidłowy uznał wariant dotyczący ustalenia wartości technicznej budynku z uwzględnieniem stopnia zużycia naturalnego całości nakładów na rok 2023 i w oparciu o przepis art. 144 ust 1 p.g.g. zasądził od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 1.541.370,44 zł, jako odszkodowanie w kwocie odpowiadającej wartości odtworzeniowej budynku mieszkalnego. Wartość odtworzeniowa budynku została powiększona o stawkę podatku VAT w wysokości 8%, która wynika z art. 41 ust. 12 ustawy o VAT i wiąże się z opodatkowaniem towarów i usług dotyczących dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa mieszkaniowego.

O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481 k.c. Jako, że pozwana była już wzywana do zapłaty przed wytoczeniem powództwa, żądanie zasądzenia odsetek od daty 15 czerwca 2023 roku (zgodnie z żądaniem pozwu) od kwoty 1.500.000 zł było uzasadnione. Od kwoty rozszerzonego powództwa odsetki zasądzono od dnia następnego po doręczeniu pozwanej pisma rozszerzającego żądanie tj. 17 września 2025 roku. W pozostałym zakresie powództwo oddalono.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 100 k.p.c. stosując zasadę ich stosunkowego rozdziału, przy uwzględnieniu, że powodowie utrzymali się ze swoim żądaniem w ok. 91,55 %. Na rozliczone między stronami koszty złożyło się zastępstwo procesowe stron, łącznie 21.617 zł, z czego pozwaną obciąża 91,55 %, a co za tym idzie zasądzono od pozwanej na rzecz powodów kwotę 9.088 zł. Na koszty sądowe złożyły się opłata od pozwu 84.174 zł i wydatki na biegłego 9.661,67 zł. Łącznie koszty sądowe zamknęły się kwotą 93.835,67 zł, z czego przy zastosowaniu zasady stosunkowego rozdziału kosztów na pozwaną przypada 85.906,55 zł. W tej sytuacji Sąd na zasadzie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 85.906,55 zł.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

.