sygn. I C 564/25 3 lutego 2026 Sąd Okręgowy w Warszawie

Wyrok z 3 lutego 2026, sygn. I C 564/25

Data orzeczenia 3 lutego 2026
Sąd Sąd Okręgowy w Warszawie
Wydział I Wydział Cywilny
Przewodniczący Sędzia Marcin Polit
Tagi
#Sąd Okręgowy w Warszawie #I Wydział Cywilny #wyrok

Sygn. akt I C 564/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 5 listopada 2025 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący sędzia Marcin Polit

Protokolant sekretarz sądowy Zuzanna Kurek

po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 roku w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa A. B.

przeciwko Bankowi (...) S.A. w W.

o zapłatę i ustalenie

I.  zasądza od pozwanego Banku (...) S.A. w W. na rzecz powódki A. B. kwotę 633 073,60 zł (sześćset trzydzieści trzy tysiące siedemdziesiąt trzy złote i sześćdziesiąt groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

1.  od kwoty 200 000 (dwieście tysięcy) złotych od dnia 27 lutego 2021 roku do dnia zapłaty,

2.  od kwoty 433 073,60 zł (czterysta trzydzieści trzy tysiące siedemdziesiąt trzy złote i sześćdziesiąt groszy) od dnia 27 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałej części;

III.  zasądza od pozwanego Banku (...) S.A. w W. na rzecz powódki A. B. kwotę 2 644,32 zł (dwa tysiące sześćset czterdzieści cztery złote i trzydzieści dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu - wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 564/25

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym do tut. Sądu w dniu 24 listopada 2020 roku (data stempla pocztowego – k. 23), skierowanym przeciwko Bankowi (...) S.A. w W. (dalej: Bank) powódka A. B. wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 200 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Swoje roszczenie powódka wywodziła z umowy o kredyt hipoteczny zawartej z pozwanym, twierdząc, że umowa, jako że zawierała niedozwolone postanowienia umowne (klauzule indeksacyjne), jest nieważna, co skutkuje koniecznością wzajemnych rozliczeń, w związku z czym powódka żąda zwrotu pieniężnego świadczenia nienależnego, a ewentualnie – w przypadku uznania przez Sąd, że umowa nie jest nieważna w części – kwoty stanowiącej różnicę między świadczeniami przez nią uiszczonymi, a świadczeniami, do których prawo miał pozwany. Powódka określiła wysokość roszczenia na kwotę 200 000 zł, przy czym wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który miał ustalić wysokość należnego roszczenia (pozew – kk. 3-6).

W odpowiedzi na pozew wniesionej w dniu 26 lutego 2021 roku (koperta – k. 206) pozwany Bank wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na pozew – k. 40, k. 212).

W piśmie datowanym na dzień 2 stycznia 2024 roku, a wniesionym w dniu 24 stycznia 2024 roku (data stempla pocztowego – k. 667) strona powodowa zmodyfikowała powództwo w ten sposób, że wniosła o:

1.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki (w piśmie omyłkowo wskazano: „od powódki na rzecz pozwanej”) kwoty 929 412,39 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot wskazanych w załączniku i zgodnie z terminami do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci spłaty kredytu (suma rat kapitałowo-odsetkowych);

2.  ustalenie, że umowa o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) z dnia 28 lipca 2006 roku jest nieważna;

3.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu (modyfikacja powództwa – kk. 654-655).

W odpowiedzi na ww. modyfikację powództwa pozwany wniósł o w pierwszej kolejności o zwrot pisma z dnia 2 stycznia 2024 roku stanowiącego modyfikację powództwa jako nieopłaconego, a także o oddalenie tak zmodyfikowanego powództwa w całości oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania (pismo procesowe pozwanego z 17.07.2025 – kk. 684-684v.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 28 lipca 2006 roku na skutek uprzednio złożonego wniosku kredytowego, po uzyskaniu pozytywnej decyzji kredytowej, A. B. (poprz. S.) zawarła z Bankiem UMOWĘ O KREDYT HIPOTECZNY nr (...) . Na mocy tej umowy Bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie, na cel i na warunkach określonych w umowie, a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy i aktualnego cennika w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązania się z pozostałych postanowień umowy (§1 ust. 2 umowy). Kwota kredytu wyniosła 552 000 zł (§2 ust. 1).

Zgodnie z §2 ust. 2, kredyt był indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach Bank wysyła do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/ transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo odsetkowej.

Zgodnie z §2 ust. 3 umowy, celem kredytu był zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym; kwota: 513 000.00 PLN. Okres kredytowania wynosił 30 lat (§2 ust 6).

§4 ust. 4 Umowy stanowił: „Zamiana waluty kredytu ma wpływ na wysokość kwoty kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych i dokonywana jest w oparciu o następujące zasady:

1)  w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany jest kurs kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych,

2)  w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN stosowany jest kurs sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych,

3)  w przypadku zmiany waluty obcej na inną walutę obcą saldo kredytu oblicza się na podstawie obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o przewalutowanie kursów walut dewiz, gdzie:

x - saldo kredytu w nowej walucie (kwota kapitału pozostała do spłaty w dniu podjęcia przez Bank decyzji o przewalutowaniu)

y - saldo kredytu w dotychczasowej walucie (z dnia decyzji Banku o przewalutowaniu) a - kurs sprzedaży dotychczasowej waluty kredytu,

b - kurs kupna nowej waluty kredytu, według wzoru: x=y*(a/b)".

Kredyt był oprocentowany wg zmiennej stopy procentowej. Oprocentowanie kredytu wyniosło 2.5200% w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1.00 p.p, stałej w całym okresie kredytowania. Oprocentowanie miało ulegać zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej LIBOR 3M. Stopa referencyjna miała zmieniać się w cyklu kwartalnym (§6 umowy).

§7 ust. 1 Umowy: „Kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z §2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) SA". Kredyt spłacany miał być w 360 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej (§7 ust. 2). §7 ust. 3 stanowił że spłata kredytu następować miała poprzez bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot ze wskazanego rachunku kredytobiorcy.

§9 umowy regulował sposoby zabezpieczenia spłaty kredytu wraz z odsetkami i innymi kosztami, którymi była hipoteka kaucyjna ustanowiona na nieruchomości oraz udziale w nieruchomości wspólnej stanowiących przedmiot kredytowania oraz cesje na Bank praw z określonych polis ubezpieczeniowych.

Całkowity koszt kredytu, na który składała się suma opłat określonych w §4 oraz odsetek wyliczonych zgodnie z §6 na dzień zawarcia umowy wynosił 243 900,98 zł, a rzeczywista stopa oprocentowania na dzień sporządzenia umowy wynosiła 3.39% w skali roku (§12 ust. 1) (wniosek kredytowy - kk. 117-121; umowa kredytu – kk. 10-12, kk. 131-136).

Załącznikiem do wniosku kredytowego był dokument pt. Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej. W jej treści wskazano, że kredytobiorcy narażeni są na ryzyko zmiany kursów walutowych. Występowanie ryzyka kursowego sprawia, że zarówno rata spłaty, jak i wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu przeliczona na PLN na dany dzień podlega ciągłym wahaniom, w zależności od aktualnego kursu waluty. A. B. oświadczyła własnoręcznym podpisem, że zapoznała się z powyższą informacją, a ponadto §5 ust. 4 umowy z 28.07.2006 stanowił: Kredytobiorca oświadcza, że wraz z wnioskiem kredytowym otrzymał pismo „ Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej” i zapoznał się z nim (Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej – k. 123; umowa kredytu – k. 133)

Integralną część umowy stanowił Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. (dalej: Regulamin). Regulamin ten, w brzmieniu obowiązującym w dniu podpisania umowy (albowiem później uległ aktualizacji), zawierał m.in. następujące zapisy:

§2 pkt 19: „kredyt w walucie obcej - kredyt udzielony w PLN, indeksowany kursem waluty obcej wg Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku.";

§3 ust. 2: „ Kredyt może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych.";

§5 ust. 16: „W przypadku kredytu w walucie obcej:

1.  Wnioskodawca we wniosku o udzielenie kredytu określa kwotę kredytu w PLN z zaznaczeniem waluty wnioskowanego kredytu,

2.  Kredyt jest kredytem indeksowanym do walut wymienialnych i jest udzielany w złotych polskich. W umowie kredytowej kwota kredytu jest określona w PLN,

3.  Uruchomienie środków z kredytu następuje w sposób określony w dyspozycji uruchomienia kredytu, po akceptacji przez Bank".

§7 ust. 5: „W przypadku kredytu w walucie obcej prowizja od udzielonego kredytu ustalana jest od kwoty kredytu, przeliczonej na PLN według kursu kupna dewiz z dnia sporządzenia umowy kredytu, na podstawie Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku".

§7 ust. 6: „Opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. Podstawa wyliczenia opłaty określana jest w sposób następujący: (…) dla kredytów w walucie obcej, dla celów wyliczenia składki przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (…)”

§7 ust. 9: „Opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. W przypadku kredytu w walucie obcej dla celów wyliczenia składki przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku:

a)  w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym zawarta została umowa kredytu - w przypadku nowych kredytów;

b)  w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrony ubezpieczeniowej - w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 12 miesięcy,

zgodnie ze wzorem: Podstawa wyliczenia składki = kwota kredytu w PLN/kurs kupna dewiz * kurs sprzedaży dewiz.".

§8 ust. 3: „W przypadku kredytu w walucie obcej kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku na podstawie obowiązującej; w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia spłaty.";

§8 ust. 4: „W przypadku kredytu w walucie obcej Kredytobiorca może zastrzec w umowie Kredytu, iż Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie Banku”;

§9 ust. 4: „W przypadku kredytu w walucie obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów Walut Obcych. Od wymagalnego kapitału, wyrażonego w PLN Bank nalicza dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych.";

§10 ust. 4: „W przypadku kredytu w walucie obcej kwota wcześniejszej spłaty jest obliczana według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia realizacji, wskazanego przez Kredytobiorcę w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty;

§10 ust. 5: „W przypadku kredytu w walucie obcej prowizja za wcześniejszą spłatę ustalana jest od kwoty wcześniejszej spłaty, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia realizacji wcześniejszej spłaty.";

§11 ust. 4: „Przewalutowanie następuje według kursów, z zastrzeżeniem ust. 5:

1)  kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą,

2)  sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN" (regulamin – kk. 138-146; zaktualizowany regulamin – kk. 148-156).

Opisana wyżej umowa kredytu hipotecznego ani załączniki do niej, nie zawierały w swojej treści informacji odnoszących się do sposobu tworzenia tabel kursowych, wykraczających ponad definicję „Tabeli Kursów Walut Obcych” ujętą w umowie i powtórzoną w Regulaminie (okoliczność bezsporna).

W dniu 5 października 2011 roku został zawarty Aneks nr (...) do Umowy o Kredyt Hipoteczny nr KH/ (...) sporządzonej w dniu 28 lipca 2006 roku między Bankiem a A. S..

§1 Aneksu: W §2 Umowy o Kredyt/Pożyczkę Hipoteczną dodaje się zapis w brzmieniu:

„Kurs wymiany walut obcych, na podstawie którego przeliczane są na złote polskie zobowiązania Kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej, podawany jest w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku. Podstawą do ustalenia kursów kupna i sprzedaży zawartych w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku jest kurs bazowy, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu (...) w chwili tworzenia Tabeli Kursów Walut Obcych. Wartości kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli Kursów Walut Obcych mogą odbiegać od kursu bazowego o nie więcej niż 10%.

Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest przynajmniej raz dziennie każdego dnia roboczego. Pierwsza Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest pomiędzy godziną 8:00 a godziną 10:00 danego dnia. Tabela Kursów Walut Obcych publikowana jest każdorazowo na stronie (...) .

W przypadku, gdy Tabela Kursów Walut Obcych tworzona jest w danym dniu co najmniej dwukrotnie, do ustalenia wysokości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla Kredytobiorcy spośród kursów sprzedaży dewiz obowiązujących w Banku w dniu przeliczania zobowiązania na złote polskie. W przypadku wcześniejszej częściowej spłaty kredytu będzie to najkorzystniejszy kurs sprzedaży dewiz spośród kursów obowiązujących w Banku danego dnia do chwili złożenia dyspozycji wcześniejszej częściowej spłaty.”

§2 Aneksu: §7 ust. 3 Umowy ulega zmianie i otrzymuje następujące brzmienie:

„Spłaty rat kredytu oraz przedterminowa spłata pełnej lub częściowej kwoty kredytu będzie dokonywana przez Kredytobiorcę w walucie obcej, do której kredyt jest indeksowany lub denominowany. Otwarcie i prowadzenie rachunku walutowego (…) służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu jest bezpłatne. Spłata kredytu następować będzie poprzez bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot z w/w rachunku Bank nie pobiera opłaty za zmianę rachunku do obsługi kredytu.” (aneks nr (...) z 5.10.2011 – kk. 171-172).

A. B. zawarła przedmiotową umowę kredytu na potrzeby mieszkaniowe. Był to jej pierwszy kredyt indeksowany do waluty obcej – poprzednio zawierała umowę kredytu na cele remontu nieruchomości, jednak wówczas był to kredyt w walucie PLN. Na nieruchomości, której zakup stanowił cel umowy z dnia 28 lipca 2006 roku, nie prowadziła działalności gospodarczej, choć w ogóle takową prowadziła, jednak w 2024 roku zawiesiła jej prowadzenie. W momencie zawierania umowy pracowała w banku (...) w dziale obsługi klienta, jednak nie zajmowała się tam udzielaniem kredytów i nie miała pogłębionej wiedzy w zakresie rynku walutowego. Nie posiadała zdolności kredytowej do udzielenia jej kredytu w PLN i otrzymała propozycję z Banku zawarcia umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF. Nie korzystała z usług doradcy kredytowego. Przy zawieraniu umowy była zapewniana przez pracownika Banku o stabilności waluty CHF i atrakcyjności takiej opcji, a jednocześnie nie została poinformowana o ryzyku związanym z zawarciem umowy, nie otrzymała żadnych pouczeń co do tego, jak kształtuje się kurs franka szwajcarskiego, nie miała świadomości tego, że raty kredytu mogą tak znacząco wzrosnąć w związku z ewentualnym wzrostem kursu franka szwajcarskiego. Przy zawarciu umowy wykorzystano wzorzec umowny stworzony przez Bank i umowa nie była negocjowana. Kredyt został spłacony w całości w 2019 roku (zeznania powódki – protokół k. 704v.).

Kredyt został wypłacony zgodnie z postanowieniami umowy – kwota 551 999,99 zł została przekazana na rachunek A. B.. Kredyt był regularnie spłacany przez A. B.. Rata kredytu niejednokrotnie przekraczała 3 000 zł (w latach 2007-2009, 2011-2012), zaś w pojedynczych miesiącach (listopad 2008, wrzesień 2009) przekraczała 4 000 zł (rozliczenie spłaty kapitału – kk. 660-662v.). W okresie od dnia 9 września 2006 roku do dnia 9 listopada 2011 roku kredyt był spłacany w walucie PLN, natomiast na skutek zawarcia ww. aneksu nr (...) z 5.10.2011 raty kredytu były następnie, począwszy od 9 grudnia 2011 roku, spłacane w walucie CHF. Od dnia 9 grudnia 2011 roku do dnia 29 lipca 2019 roku A. B. spłaciła łącznie 59 048,79 CHF (zestawienie transakcji w PLN – kk. 380-639; zestawienie transakcji w CHF – kk. 641-650, kk. 663-666v.). W dniu 23 lipca 2019 roku została uiszczona nieplanowana kwota 49 990,20 zł (zaświadczenie – k. 378), zaś 29 lipca 2019 roku A. B. dokonała całkowitej spłaty kredytu, uiszczając kwotę 480 936,90 zł (potwierdzenie przelewu – k. 21). A. B. uiściła łącznie na rzecz Banku tytułem spłaty przedmiotowego kredytu kwoty 633 073,60 zł oraz 59 048,79 CHF (okoliczność przyznana przez strony – pismo procesowe z 17.07.2025, k. 685, ponadto harmonogram spłat – kk. 13v.-20).

Bank (...) S.A. z siedzibą w W. złożył do Sądu Okręgowego w Olsztynie w dniu 5 lipca 2023 roku pozew o zapłatę, w którym domagał się:

1.  zasądzenia od pozwanej A. B. na rzecz Banku kwoty 922 516,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 22 maja 2023 roku do dnia zapłaty, na którą składają się:

a)  kwota 551 999,99 zł z tytułu zwrotu kapitału udostępnionego pozwanej na podstawie umowy kredytu nr (...) z dnia 28 lipca 2006 roku oraz

b)  kwota 370 516,82 zł z tytułu należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank na podstawie umowy kredytu,

2.  zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia roszczenia wskazanego w pkt 1.b) pozwu, tj. w przypadku oddalenia roszczenia o zasądzenie na rzecz powoda wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwaną w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank, na podstawie art. 358 1§3 k.c. Bank wniósł o:

3.  zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanej w związku z oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy kredytu, poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot kapitału powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w kwocie 444 230, 27 zł wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza;

4.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 444 230,27 zł stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanej do dyspozycji na mocy umowy kredytu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następującego po doręczeniu pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu Bank podniósł, że wywiązał się z ciążących po jego stronie zobowiązań z tytułu umowy kredytu, udostępniając kredytobiorcy środki pieniężne w kwocie 551 999,99 zł. Roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń, co wynika z przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i nast. k.c.) oraz z orzecznictwa TSUE. Bank przywołał wyrok TSUE z 29.04.2021, C-19/20, w którym Trybunał potwierdził możliwość powstania roszczeń restytucyjnych po stronie Banku w przypadku definitywnego upadku umowy wiążącej strony. Orzecznictwo wskazuje również, że roszczenia restytucyjne objęte żądaniem pozwu pozostają w zgodzie z zasadami ochrony, przyznanej konsumentom na mocy Dyrektywy 93/13/WE, która zakłada wymóg zastąpienia formalnej równowagi praw i obowiązków stron, ustanowiony w umowie, równowagą rzeczywistą, która przywraca równość stron, z wyłączeniem możliwości uwzględnienia interesu wyłącznie jednej z nich.

W odpowiedzi na pozew A. B. wniosła o oddalenie powództwa w całości, w tym powództwa ewentualnego, jako oczywiście bezzasadnego oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniosła, że uregulowała wszystkie należności na rzecz Banku – dokonała całkowitej spłaty kredytu, tj. kapitału oraz odsetek. Wpłaciła ona łącznie 950 809,66 zł, co przewyższa wartość przedmiotu sporu o 28 292,85 zł. Ponadto podniosła, że Bank nie może dochodzić względem konsumenta roszczeń wykraczających poza zwrot przekazanego kapitału kredytu i zapłatę odsetek, w związku z czym nie jest on uprawniony do żądania wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Z kolei roszczenie ewentualne wywodzone na podstawie art. 358 1§3 k.c. Bankowi nie przysługuje z uwagi na treść (...) §4 k.c., zgodnie z którym z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa; klauzula waloryzacyjna wynikająca z tego przepisu przeznaczona jest dla podmiotu ekonomicznie słabszego.

Postanowieniem z dnia 5 października 2023 roku Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. I C 1033/23 zawiesił postępowanie.

Pismem z dnia 13 lutego 2024 roku Bank cofnął powództwo w części, ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie:

1)  roszczenia wskazanego w pkt 1 lit. b) petitum pozwu, tj. roszczenia o zasądzenie od pozwanej A. B. na rzecz Banku kwoty 370 516,82 zł z tytułu należnego Bankowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank na podstawie umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 22 maja 2023 roku do dnia zapłaty,

a w konsekwencji również w zakresie roszczenia ewentualnego, tj.:

2)  roszczenia wskazanego w pkt 3 petitum pozwu, tj. roszczenia o zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi Bankowi od A. B. w związku z wypłaceniem kapitału na podstawie umowy kredytu (ukształtowanie), poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu kredytu w ich nominalnej wysokości powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 444 230,27 zł wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza,

3)  roszczenia wskazanego w pkt 4 petitum pozwu o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 444 230,27 zł stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy umowy kredytu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. I C 1033/23 umorzył postępowanie w części, tj. w zakresie roszczenia głównego określonego w pkt 1 lit. b) pozwu oraz roszczenia ewentualnego określonego w pkt 3 i 4 pozwu.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2024 roku ww. Sąd odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2025 roku ww. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 roku ww. Sąd odmówił zawieszenia postępowania, a także postanowił – po wpłynięciu stanowisk stron – skierować sprawę na posiedzenie niejawne celem ewentualnego rozstrzygnięcia (kopie akt sprawy I C 1033/23: pozew, odpowiedź na pozew, postanowienie z 5.10.2023, pismo procesowe z 13.02.2024, postanowienie z 25.03.2024, postanowienie z 1.07.2024, postanowienie z 23.06.2025, protokół z 20.08.2025 – k. 699).

Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie dokumentów, kserokopii oraz wydruków zgromadzonych w aktach sprawy, albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne osoby w ramach wykonywanych przez nie czynności, nie pozostawały ze sobą w sprzeczności, a strony w toku procesu nie zakwestionowały skutecznie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie budziły one wątpliwości Sądu, w związku z czym mogły stanowić wiarygodne dowody w sprawie. Ponadto Sąd dokonał ustaleń faktycznych posiłkowo na podstawie zeznań powódki, które uznał za wiarygodne, gdyż były one jasne, logiczne, a także znajdowały potwierdzenie w dokumentach złożonych do akt sprawy.

Dowody z przesłuchania wnioskowanych przez pozwanego świadków nie miałyby większego znaczenia w kontekście rozpoznania sprawy, albowiem przedmiotem badania była zawarta przez strony umowa kredytu o konkretnej treści, a sprawa dotyczy materii już w znacznym stopniu ugruntowanej w orzecznictwie pod względem prawnym, dlatego też Sąd zdecydował o pominięciu tych dowodów jako mających wykazać fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pominął również dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, finansów i bankowości. Ostatecznie bowiem między stronami nie było sporne, że powódka spłaciła w całości kredyt, a w ramach tej spłaty uiszczone zostały łącznie kwoty 633 073,60 zł oraz 59 048,79 CHF, a to było okolicznością istotną w świetle rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.), dlatego też Sąd postanowił o pominięciu tego dowodu na podstawie art. 235 2§1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął także dowody z pozostałych, niewymienionych wyżej dokumentów, jako mające wykazywać fakty nieistotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.).

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo było zasadne w części. W ocenie Sądu wniosek taki płynie ze stwierdzenia, iż po eliminacji z treści umowy klauzul abuzywnych, określających sposób wyliczenia kwoty zobowiązania strony powodowej w momencie uruchomienia kredytu oraz wysokość poszczególnych rat utrzymanie mocy obowiązującej umowy staje się niemożliwe, traci ona bowiem postanowienia istotne dla jej bytu. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy zastrzec, że w uzasadnieniu wyroku powinnością Sądu jest wyjaśnienie toku rozumowania, który doprowadził do wydania orzeczenia określonej treści, nie zaś odnoszenie się do wszystkich argumentów podnoszonych przez strony w toku postępowania.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć elementy umowy kredytu, określone przez przepisy obowiązujące w dacie zawarcia spornej umowy. Mianowicie zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) „przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu”. Zasadniczym elementem umowy było zatem określenie kwoty kredytu, która – o ile została wykorzystana – miała zostać zwrócona wraz z odsetkami i prowizją. W myśl art. 69 ust. 2 określenie kwoty kredytu i wysokości prowizji winno było nastąpić w umowie.

W myśl art. 385 1§1 k.c. postanowienia umowy zawartej w konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jednak postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Z unormowania tego wynika, że przesłankami uzasadniającymi uznanie klauzuli umownej za abuzywną są: (1) zawarcie umowy z konsumentem, (2) brak indywidualnego uzgodnienia umowy, (3) ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, (4) rażące naruszenie interesów konsumenta oraz (5) stwierdzenie, że sporne postanowienie, sformułowane w sposób jednoznaczny, nie określa głównego świadczenia stron. W ocenie Sądu w odniesieniu do klauzul pozwalających na waloryzację kwoty udzielonego powodowi kredytu kursem franka szwajcarskiego wszystkie te przesłanki zostały spełnione.

Umowa została zawarta przez bank z osobą fizyczną i dotyczyła udzielenia kredytu celem nabycia prawa własności nieruchomości na rynku wtórnym, bez związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Świadczy to o tym, że powódka spełnia definicję konsumenta z art. 22 1 k.c. Klauzule pozwalające na waloryzację kwoty zobowiązań strony powodowej kursem franka szwajcarskiego pochodziły ze wzoru umowy zaproponowanego powódce przez jego kontrahenta i nie były negocjowane, należy zatem uznać – również z uwagi na treść art. 385 1§3 k.c. – że nie zostały uzgodnione indywidualnie. Z uwagi na to, że pozwalały wyłącznie kontrahentowi konsumenta na określenie wysokości kursu waluty obcej bez wskazania żadnych obiektywnych kryteriów, według jakich miałoby to następować, należy uznać, że ukształtowały jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Co więcej, przewidują one dodatkowe wynagrodzenie dla banku w postaci różnicy wynikającej z ustalenia wysokości każdej raty w złotych według kursu sprzedaży waluty (a więc wyższego) oraz ustalenia wypłaconej kwoty kredytu we frankach szwajcarskich według kursu kupna waluty (a więc niższego). W żadnym miejscu umowy nie wskazano, że takie dodatkowe wynagrodzenie przysługuje bankowi, w istocie ukrywając je przed konsumentem.

Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 28 kwietnia 2022 roku
(sygn. III CZP 40/22, Legalis) stwierdził, że „sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeśli spełniają kryteria uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 385 1 k.c.”

Klauzule te określają wprawdzie główne świadczenie stron (zob. wyrok Sądu Najwyższego w sprawie II CSKP 285/22), ale nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, nie można bowiem na ich podstawie określić ani wysokości zobowiązania, ani nawet w przybliżeniu oszacować finansowych konsekwencji kredytu dla konsumenta. Uznanie spornych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje upadkiem całej umowy, zgodnie z wolą pouczonego w tym zakresie konsumenta. Jak wskazano w powołanym już wyroku Sądu Najwyższego wydanym w sprawie II CSKP 285/22 wyeliminowanie „ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Trafnie uznano w tych orzeczeniach, że ukształtowanie umowy kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR jest sprzeczne z naturą stosunku prawnego łączącego strony. Po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością)”. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela ten pogląd. Powyższe ustalenia stanowiącą więc drugą podstawę nakazującą uwzględnienie powództwa.

Nie jest możliwe uzupełnienie umowy przez zastosowanie w miejsce wyeliminowanych klauzul umownych przepisów o charakterze dyspozytywnym, z jednej strony dlatego, że unormowania takie nie istniały w dacie zawarcia umowy, z drugiej zaś z tego powodu, iż na takim stanowisku stoi orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. Przyjmując, że niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą konsumenta już od dnia zawarcia umowy i od tej daty jest ona nieważna, nie można zastąpić kursu waluty ustalanego przez pozwany bank kursem ustalanym przez Narodowy Bank Polski. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o Narodowym Banku Polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 2027 ze zm.) NBP ogłasza wprawdzie bieżące kursy walut obcych, ale w dacie zawarcia umowy brak było w systemie prawnym przepisu pozwalającego zastosować ten kurs w sytuacji, w której postanowienie umowne albo w ogóle nie określało kursu waluty obcej, albo określając go było nieważne. Poza tym sposób określenia tego kursu nie został unormowany przez akt prawa powszechnie obowiązującego, wymieniony w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, a przez akt prawa wewnętrznego – uchwałę nr 51/2002 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 23 września 2002 roku w sprawie sposobu wyliczania i ogłaszania bieżących kursów walut obcych (tekst jednolity: Dziennik Urzędowy Narodowego Banku Polskiego z 2015 r., poz. 11). Niezależnie od tego w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 marca 2019 roku w połączonych sprawach C-70/17 i C-179/17 ( (...) wskazano, że „zgodnie z orzecznictwem Trybunału w przypadku stwierdzenia przez sąd krajowy nieważności nieuczciwego warunku zawartego w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG należy interpretować w taki sposób, że niezgodny z tym przepisem jest przepis prawa krajowego dający sądowi krajowemu możliwość uzupełnienia tej umowy poprzez zmianę treści owego warunku (…)”. W ocenie Sądu pogląd ten można zastosować również w wypadku nieważności części postanowień umowy i musi on skutkować uznaniem za nieważne całości postanowień dotyczących waloryzacji kredytu.

Ani przedmiotowa umowa, ani regulamin stanowiący jej integralną część, nie precyzowały w momencie jej zawierania w dostateczny sposób jak kredytujący bank wyznacza kursy walut w sporządzanej przez siebie Tabeli Kursów Walut Obcych, na podstawie której określone zostaje saldo kredytu i wysokość rat. Co prawda w dniu 5 października 2011 roku został zawarty Aneks nr (...) do umowy kredytu, w którym to §1 stanowił: W §2 Umowy o Kredyt/Pożyczkę Hipoteczną dodaje się zapis w brzmieniu:

„Kurs wymiany walut obcych, na podstawie którego przeliczane są na złote polskie zobowiązania Kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej, podawany jest w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku. Podstawą do ustalenia kursów kupna i sprzedaży zawartych w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku jest kurs bazowy, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu (...) w chwili tworzenia Tabeli Kursów Walut Obcych. Wartości kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli Kursów Walut Obcych mogą odbiegać od kursu bazowego o nie więcej niż 10%.

Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest przynajmniej raz dziennie każdego dnia roboczego. Pierwsza Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest pomiędzy godziną 8:00 a godziną 10:00 danego dnia. Tabela Kursów Walut Obcych publikowana jest każdorazowo na stronie (...) .

W przypadku, gdy Tabela Kursów Walut Obcych tworzona jest w danym dniu co najmniej dwukrotnie, do ustalenia wysokości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla Kredytobiorcy spośród kursów sprzedaży dewiz obowiązujących w Banku w dniu przeliczania zobowiązania na złote polskie. W przypadku wcześniejszej częściowej spłaty kredytu będzie to najkorzystniejszy kurs sprzedaży dewiz spośród kursów obowiązujących w Banku danego dnia do chwili złożenia dyspozycji wcześniejszej częściowej spłaty.”

Nie może to jednak mieć wpływu na ocenę prawną umowy, albowiem należy brać pod uwagę stan prawny z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN z 25.04.2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118), w której to pierwotnie tego typu zapisów w umowie nie było, a ponadto nie stanowią zapisów na tyle czytelnych i jednoznacznych, by można było na ich podstawie określić ani wysokość zobowiązania. Zawarto w niej natomiast następujące zapisy:

­

§2 ust. 2 umowy: kredyt był indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach Bank wysyła do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/ transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo odsetkowej.

­

§4 ust. 4 Umowy stanowił: „Zamiana waluty kredytu ma wpływ na wysokość kwoty kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych i dokonywana jest w oparciu o następujące zasady:

1.  w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany jest kurs kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych,

2.  w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN stosowany jest kurs sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych,

3.  w przypadku zmiany waluty obcej na inną walutę obcą saldo kredytu oblicza się na podstawie obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o przewalutowanie kursów walut dewiz, gdzie:

x - saldo kredytu w nowej walucie (kwota kapitału pozostała do spłaty w dniu podjęcia przez Bank decyzji o przewalutowaniu)

y - saldo kredytu w dotychczasowej walucie (z dnia decyzji Banku o przewalutowaniu) a - kurs sprzedaży dotychczasowej waluty kredytu,

b - kurs kupna nowej waluty kredytu, według wzoru: x=y*(a/b)".

­

§7 ust. 1 Umowy: „Kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z §2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) SA".

Z kolei Regulamin zawierał następujące zapisy:

§2 pkt 19: „kredyt w walucie obcej - kredyt udzielony w PLN, indeksowany kursem waluty obcej wg Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku.";

§3 ust. 2: „ Kredyt może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych.";

§5 ust. 16: „W przypadku kredytu w walucie obcej:

1.  Wnioskodawca we wniosku o udzielenie kredytu określa kwotę kredytu w PLN z zaznaczeniem waluty wnioskowanego kredytu,

2.  Kredyt jest kredytem indeksowanym do walut wymienialnych i jest udzielany w złotych polskich. W umowie kredytowej kwota kredytu jest określona w PLN,

3.  Uruchomienie środków z kredytu następuje w sposób określony w dyspozycji uruchomienia kredytu, po akceptacji przez Bank".

§7 ust. 5: „W przypadku kredytu w walucie obcej prowizja od udzielonego kredytu ustalana jest od kwoty kredytu, przeliczonej na PLN według kursu kupna dewiz z dnia sporządzenia umowy kredytu, na podstawie Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku".

§7 ust. 6: „Opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. Podstawa wyliczenia opłaty określana jest w sposób następujący: (…) dla kredytów w walucie obcej, dla celów wyliczenia składki przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (…)”

§7 ust. 9: „Opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. W przypadku kredytu w walucie obcej dla celów wyliczenia składki przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku:

a)  w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym zawarta została umowa kredytu - w przypadku nowych kredytów;

b)  w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrony ubezpieczeniowej - w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 12 miesięcy,

zgodnie ze wzorem: Podstawa wyliczenia składki = kwota kredytu w PLN/kurs kupna dewiz * kurs sprzedaży dewiz.".

§8 ust. 3: „W przypadku kredytu w walucie obcej kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku na podstawie obowiązującej; w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia spłaty.";

§8 ust. 4: „W przypadku kredytu w walucie obcej Kredytobiorca może zastrzec w umowie Kredytu, iż Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie Banku”;

§9 ust. 4: „W przypadku kredytu w walucie obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów Walut Obcych. Od wymagalnego kapitału, wyrażonego w PLN Bank nalicza dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych.";

§10 ust. 4: „W przypadku kredytu w walucie obcej kwota wcześniejszej spłaty jest obliczana według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia realizacji, wskazanego przez Kredytobiorcę w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty;

§10 ust. 5: „W przypadku kredytu w walucie obcej prowizja za wcześniejszą spłatę ustalana jest od kwoty wcześniejszej spłaty, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia realizacji wcześniejszej spłaty.";

§11 ust. 4: „Przewalutowanie następuje według kursów, z zastrzeżeniem ust. 5:

1)  kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą,

2)  sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN."

Takie ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego narusza jego istotę, gdyż wprowadza do stosunku zobowiązaniowego element nadrzędności jednej ze stron i podporządkowania drugiej strony bez odwołania do jakichkolwiek obiektywnych kryteriów zakreślających granice swobody jednej ze stron. Tak określone postanowienia należy uznać za niedozwolone na podstawie art. 385 1 k.c. W konsekwencji prowadzi to do wyeliminowania owych klauzul z przedmiotowej umowy, a jako że bez nich umowa ta nie może być nadal wykonywana, skutkuje to nieważnością całej umowy. Należy również nadmienić, iż abuzywność ww. klauzul indeksacyjnych przejawia się również w klauzuli ryzyka walutowego, zaś oświadczenie podpisane przez powódkę ( Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej) nie spełnia wymogów odnoszących się do obowiązków informacyjnych banku wynikających z wykładni dyrektywy nr 93/13 oraz wykładni art. 385 1 i nast. k.c., a ma wręcz charakter dezinformacyjny. Kredytobiorca w takiej sytuacji nie ma w zasadzie narzędzi kontraktowych pozwalających na weryfikację tabel kursowych banku, który do określenia wysokość kursu bazowego w dacie zawierania umowy mógł w zasadzie stosować dowolną metodologię.

Sąd zatem uznał, że roszczenie pieniężne powódki należy rozpatrywać jako żądanie oparte na podstawie art. 405 k.c. w związku z art. 410§1 k.c. i art. 410§2 k.c., tytułem dokonania zwrotu nienależnie spłaconych rat kredytu, na podstawie nieważnej umowy. Roszczenie to podlegało jednak uwzględnieniu jedynie w części, tj. w zakresie kwoty 633 073,60 zł, w której to kwocie powódka spłaciła kredyt w złotych polskich, w okresie od dnia 9 września 2006 roku do dnia 9 listopada 2011 roku. Następnie bowiem spłacała ona kredyt we frankach szwajcarskich i w okresie od dnia 9 grudnia 2011 roku do dnia 29 lipca 2019 roku spłaciła łącznie 59 048,79 CHF, albowiem strony zawarły aneks do umowy, na podstawie którego kredyt miał być spłacany bezpośrednio właśnie w walucie obcej – we frankach szwajcarskich. Tymczasem całe swoje roszczenie pieniężne powódka sformułowała w ten sposób, że zażądała kwot w złotych polskich – kwoty 929 412,39 zł (tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci spłaty kredytu – sumy wszystkich uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych). Nie jest to żądanie sformułowane właściwie. Prawo wyboru waluty, w jakiej ma być spełnione świadczenie pieniężne, należy tu bowiem do dłużnika, a zatem do pozwanego. To dłużnik może wykonać swoje uprawnienie przemienne ( facultas alternativa), zaś art. 358§1 k.c. nie umożliwia wierzycielowi zmiany waluty bez zgody dłużnika (wierzyciel ma jedynie prawo wyboru kursu, wg którego jest określana wartość waluty obcej) i nie stanowi dla sądu podstawy określania waluty zobowiązania. Pozwany w odpowiedzi na pozew podniósł, że brak jest podstaw do żądania zapłaty kwot uiszczonych po zawarciu aneksu, albowiem na jego mocy, w ramach stosunku umownego, strony umówiły się na spłacanie kredytu w walucie obcej. Strona pozwana nie wyraziła zgody na zwrot tych kwot w polskich złotych, w konsekwencji powództwo w pozostałym zakresie podlega oddaleniu z uwagi na niezgodne z wolą dłużnika oznaczenie sposobu jego spełnienia (zob. K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Warszawa 2024, art. 358; P. Nazaruk [w:] B. Bajor, D. Bierecki, J. Bocianowska, J. Ciszewski, M. Ciszewski, G. Karaszewski, J. Knabe, J. Mucha-Kujawa, G. Sikorski, B. Sitek, R. Tanajewska, P. Nazaruk, Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 358).

Należy nadmienić, że Sąd w niniejszej sprawie zastosował teorię dwóch kondykcji, a nie teorię salda, kierując się poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 5 września 2025 roku (II CSKP 550/24, LEX nr 3907681), zgodnie z którym przyjęcie teorii dwóch kondykcji jest rozwiązaniem właściwszym, gdyż wywiera pożądany skutek prewencyjny i lepiej zabezpiecza interesy konsumenta. W myśl teorii salda, jeżeli obie strony spełniły świadczenia na poczet umowy, która okazała się nieważna (niewiążąca), roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia przysługuje wyłącznie tej stronie, która spełniła świadczenie wyższe od świadczenia otrzymanego, a wysokość tego roszczenia nie może przekroczyć wysokości różnicy między wartością świadczeń. Teoria ta została jednak odrzucona w punkcie trzecim wspomnianej już uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w którym zaakceptowano konkurencyjną tzw. teorię dwóch kondykcji, stwierdzając, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. Jak wskazał SN: w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, TSUE dokonywał interpretacji art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, zgodnie z którym państwa członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane zapewnić stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców (przedsiębiorców) z konsumentami. Nie sposób uznać, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji w stanie faktycznym sprawy mogłoby w jakikolwiek sposób pozostawać w sprzeczności z realizacją tego celu. Teoria ta niewątpliwie ułatwia konsumentowi realizację jego własnego roszczenia. Jego wysokość jest wówczas wyrażona prostą sumą spełnionych świadczeń, co pozwala uniknąć konieczności dokonywania rozliczenia, które mogą okazać się skomplikowane. Konsument dysponuje przy tym większą liczbą opcji realizacji swoich praw. Może dochodzić zwrotu całego spełnionego świadczenia i może również podjąć decyzję o potrąceniu roszczenia o ich zwrot z roszczeniem banku, jeżeli uzna tę opcje za korzystniejszą dla siebie. Ponadto w tezie ww. wyroku SN podkreślił, że dyrektywy, w tym Dyrektywa Rady 93/13/EWG (…), której interpretacji dokonał TSUE w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, nie stanowią bezpośrednio ani źródła uregulowania zasad proceduralnych, którymi powinny kierować się sądy krajowe, ani źródła regulacji stosunku prawnego stron. W związku z tym z interpretowanej przez TSUE dyrektywy nie wynikają żadne normy prawne, które mogłyby mieć pierwszeństwo przed normami prawa polskiego stosowanymi w niniejszym postępowaniu. Sąd przyjmuje ten pogląd w całości i pogląd ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

Sąd nie podzielił także zgłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powódkę. W tym miejscu należy przywołać tezy Wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 9 lipca 2020 r. (sygn. C-698/18, „Legalis”), zgodnie z którą choć samo roszczenie o stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem nie podlega przedawnieniu, to już sam termin na wytoczenie powództwa zmierzającego do powołania się na skutki restytucyjne tego stwierdzenia nieważności, jest ograniczony, z tym że nie może być mniej korzystny niż terminy dotyczące podobnych środków prawnych istniejących w prawie krajowym. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego przedawnia się po upływie wynikającego z art. 118 k.c. terminu 6 lat na koniec roku kalendarzowego (10 lat co do roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych przed dniem 9 lipca 2018 roku, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw). Termin przedawnienia roszczenia konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie umowy kredytu, która jest nieważna bądź zawiera niedozwolone postanowienia umowne, rozpoczyna bieg z dniem, w którym konsument dowiedział się (lub przy zachowaniu należytej staranności powinien był się dowiedzieć) o tym, że umowa jest nieważna lub że zawiera niedozwolone postanowienia umowne. W ocenie Sądu mogło to mieć miejsce najwcześniej w 2019 roku, w związku z wydaniem przełomowego w tym przedmiocie, wspomnianego wyżej orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 roku (C-260/18, K. D., J. D. przeciwko (...) Bank (...)). Wtedy to – jak się wydaje – kwestia abuzywności postanowień umownych dotyczących waloryzacji według kursów CHF została w dostateczny sposób rozstrzygnięta i nagłośniona w opinii publicznej. Wobec tego należy uznać, że to w tym roku rozpoczął się bieg terminu przedawnienia roszczenia kredytobiorcy o zapłatę, który nie upłynął jeszcze w dniu złożenia pozwu (tj. w dniu 24 listopada 2020 roku). Tym samym roszczenie strony powodowej nie jest przedawnione.

Ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 200 000 zł zasądzono na podstawie art. 481§1 i §2 k.c. oraz art. 455 k.c., od dnia następnego po dniu sporządzenia odpowiedzi na pozew, zaś od kwoty 433 073,60 zł od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu pisma z dnia 2 stycznia 2024 roku stanowiącego rozszerzenie powództwa o tę kwotę, tj. od dnia 27 czerwca 2025 roku. Świadczenie nienależne jest tego rodzaju świadczeniem, które nie ma oznaczonego terminu płatności, a zatem po myśli art. 455 k.c. należy je spełnić niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty, przy czym nie oznacza to automatycznie, że terminem tym jest dzień następujący po wezwaniu do zapłaty. „Niezwłocznie” nie oznacza bowiem „natychmiast”, ale oznacza termin realny w okolicznościach sprawy – miejsca, czasu, rodzaju i rozmiaru świadczenia (A. Lutkiewicz-Rucińska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 455). Sąd uznaje, że czas konieczny na rozważenie zasadności roszczenia i zajęcia na jego temat stanowiska skończył się w momencie sporządzenia odpowiedzi na pozew (oraz odpowiednio odpowiedzi na pismo procesowe stanowiące rozszerzenie powództwa), w której pozwany zadecydował, że tego roszczenia dobrowolnie nie spełni.

Z ww. przyczyn powództwo w zakresie roszczenia pieniężnego w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu jako nieudowodnione. Z kolei w zakresie roszczenia o ustalenie należy wskazać, że mimo iż bez wątpienia umowa w tak skonstruowanej formie jest nieważna, to powódka wykonała ją w całości, spłacając kredyt, a zatem ostatecznie nie miała interesu prawnego w żądaniu ustalenia w rozumieniu art. 189 k.p.c. W konsekwencji powództwo o ustalenie podlegało oddaleniu.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności i na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w punktach I-II sentencji wyroku.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu (punkt III sentencji wyroku) Sąd wydał na podstawie art. 98§1, §1 1 i §3 oraz art. 100 k.p.c., stosunkowo rozdzielając obowiązek ich poniesienia między stronami, zgodnie z wynikiem sprawy. Powódka wygrała sprawę w wymiarze 68,12%, zaś pozwany w wymiarze 31,88%. Na koszty poniesione przez powódkę składa się opłata od pozwu w wysokości 1 000 zł (zgodnie z art. 13a u.k.s.c.), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 5 400 zł (zgodnie z §2 pkt 6 oraz §21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. 68,12% z łącznej kwoty 6 417 zł stanowi kwotę 4 371,26 zł. Z kolei koszty poniesione przez pozwanego to kwoty: 5 400 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. 31,88% z kwoty 5 417 zł stanowi kwotę 1 726,94 zł. Po kompensacie (4 371,26 – 1 726,94 = 2 644,32) to kwota 2 644,32 zł jest należna na rzecz powódki od strony pozwanej tytułem zwrotu kosztów procesu.