Wyrok z 9 lutego 2026, sygn. XI Pa 5/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 lutego 2026 roku

Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: SSO Anna Petri

po rozpoznaniu 9 lutego 2026 roku wK. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa E. S.

przeciwko Akademii Wychowania Fizycznego (...) wK.

o ustalenie

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach

z 13 czerwca 2025 roku, sygn. akt VII P 1108/24

oddala apelację

SSO Anna Petri

sygn. akt XI Pa 5/26

UZASADNIENIE

PowódkaE. S. w pozwie skierowanym przeciwko Akademii Wychowania (...) w K.ostatecznie domagała się ustalenia, że spełnia przesłankę nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia w postaci 10-letniego zatrudnienia w uczelni, zgodnie z art. 131 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Podniosła, że odmowa rektora w tym zakresie skutkuje tym, iż nie mogła w przewidzianym terminie udać się na planowany zabieg operacyjny i nie podjęła koniecznego leczenia z uwagi na obawę zwolnienia z pracy w związku z przewidywaną 6-miesięczną niezdolnością do pracy. Wskazała, iż okres zatrudnienia jest sumowany, a nie dotyczy danej uczelni. Dodała, że nie została skierowana na badanie lekarskie dotyczące ewentualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego, że jej stan zdrowia wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Podała, że aby spełnić warunek udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia konieczne jest posiadanie 10-letniego stażu pracy u pozwanej, a powódka ma taki staż wynoszący 6 lat i 78 dni (na dzień złożenia wniosku). Podkreśliła, że sumowanie okresów zatrudnienia w uczelniach jest sprzeczne z treścią art. 131 ust. 1 ww. ustawy, w którym to użyte sformułowanie sugeruje, że mowa jest o uczelni, w której nauczyciel akademicki przepracował 10 lat.

Wyrokiem z 13 czerwca 2025r. Sąd Rejonowy Katowice – Zachód w Katowicach:

1.  ustalił, że powódka spełnia przesłankę nabycia prawa do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia w postaci 10 lat zatrudnienia w uczelni;

2.  nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Katowice – Zachód w Katowicach kwotę 30 zł tytułem opłaty od pozwu, od której uiszczenia powódka była zwolniona z mocy ustawy.

Sąd I instancji ustalił, że powódka pozostawała w zatrudnieniu u pozwanej od 1 marca 2017r. w wymiarze ½ czasu pracy na stanowisku adiunkta w Katedrze (...), a następnie od 1 października 2017r. w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony na stanowisku nauczyciela akademickiego.

Przed podjęciem zatrudnienia w pozwanej uczelni powódka była zatrudniona w G. (...) (...) w K.od 1 października 2010r. do 30 września 2016r. na stanowisku adiunkta.

Powódka została zakwalifikowana do leczenia operacyjnego palucha koślawego stopy prawej, na jakie oczekuje. Przewidywany termin zabiegu określono na marzec 2024r., zaś całkowity termin leczenia - na około 6 miesięcy. Powódka nie podjęła się zabiegu operacyjnego, wobec negatywnego rozpatrzenia jej wniosku o udzielenie płatnego urlopu dla poratowania zdrowia.

Pismem z 18 grudnia 2023r. powódka wniosła o udzielenie płatnego urlopu dla poratowania zdrowia na okres sześciu miesięcy i w tym celu o skierowanie jej na badania lekarskie w celu przeprowadzenia badania w ramach medycyny pracy. Wskazała, że spełnia wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa. Jest nauczycielem akademickim, który nie ukończył 65 roku życia, obecnie zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, ze stażem ponad 10 lat zatrudnienia w uczelniach wyższych, w tym 6 lat na (...) wK.. Na wniosku tym rektor pozwanej zawarł adnotację o treści: „Ze względów formalnych brak zgody (brak 10 lat pracy w (...))”. Powódce przekazano odpowiedź mailową radcy prawnego co do interpretacji przepisów traktujących o urlopie dla poratowania zdrowia.

Pismem z 5 stycznia 2024r. powódka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy prezentując odmienną interpretację przepisów w tym zakresie, załączając odpowiedź Ministerstwa Edukacji i Nauki dotyczącą omawianej kwestii. W odpowiedzi rektor pozwanej wskazał, że w niniejszej sprawie nie została wydana jakakolwiek decyzja administracyjna, a co za tym idzie, nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodał, że utrzymuje w mocy decyzję o odmowie wydania skierowania na badanie lekarskie dotyczące ewentualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego, że stan zdrowia wymaga powstrzymania się od pracy oraz określającego zalecone leczenie i czas potrzebny na jego przeprowadzenie na potrzeby uzyskania urlopu dla poratowania zdrowia ze względu na fakt, iż złożony wniosek nie odpowiada warunkom formalnym ze względu na brak spełnienia przesłanki 10-letniego zatrudnienia w uczelni.

Sąd Rejonowy zważył, że żądanie pozwu zasługiwało na uwzględnienie.

Organ orzekający wskazał, że podstawą żądania powódki jest przepis art. 189 k.p.c., zgodnie z którym strona powodowa może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zaznaczył, że materialnoprawną przesłanką konieczną dla uwzględnienia tego rodzaju powództwa jest istnienie po stronie powodowej interesu prawnego. Należy go rozumieć jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powoda, którego prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności (tak wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 2013r., III CSK 254/12). Nadmienił, że celem powództwa o ustalenie, że powódka spełnia przesłankę nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia w postaci 10-letniego zatrudnienia w uczelni, zgodnie z art. 131 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jest ustalenie faktu prawotwórczego, skoro wystąpienie powyższego jest podstawą do wydania powódce przez pozwaną skierowania na badanie lekarskie celem stwierdzenia, czy stan zdrowia powódki wymaga powstrzymania się od pracy oraz określenia zaleconego leczenia i czasu potrzebnego na jego przeprowadzenie, zgodnie z art. 131 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Tymczasem rektor pozwanej odmówił wydania takiego skierowania. Nie mógł tego uczynić, skoro wniosek nauczyciela akademickiego spełnił wszystkie wymogi formalne. Po spełnieniu przesłanek ustawowych rektor szkoły wyższej ma obowiązek udzielenia nauczycielowi akademickiemu urlopu dla poratowania zdrowia w terminie wskazanym przez lekarza. Decyzja podejmowana przez rektora ma więc charakter deklaratoryjny. W konsekwencji Sąd stwierdził, że powódka ma interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w dochodzeniu ustalenia objętego żądaniem pozwu.

Sąd Rejonowy wskazał, że stosownie do art. 131 ustawy z 20 lipca 2018r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nauczycielowi akademickiemu, który nie ukończył 65 roku życia, zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, po co najmniej 10 latach zatrudnienia w uczelni przysługuje prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia (ust. 1). Urlopu dla poratowania zdrowia udziela się w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia, jeżeli stan zdrowia wymaga powstrzymania się od pracy (ust. 2). Urlopu dla poratowania zdrowia udziela się na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego, że stan zdrowia wymaga powstrzymania się od pracy, oraz określającego zalecone leczenie i czas potrzebny na jego przeprowadzenie (ust. 5). Orzeczenie lekarskie wydaje lekarz posiadający uprawnienia do wykonywania badań profilaktycznych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 229 § 8 k.p., wykonujący działalność w jednostce służby medycyny pracy, z którą uczelnia zawarła umowę, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2022r. poz. 437) – ust. 6. Lekarz przeprowadza badanie lekarskie na podstawie skierowania wydanego przez rektora na wniosek nauczyciela akademickiego (ust. 7).

Sąd meriti zaznaczył, że ustawowe przesłanki nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia to: 1) posiadanie statusu nauczyciela akademickiego; 2) zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy; 3) nieukończenie 65 lat; 4) 10 lat zatrudnienia w uczelni; 5) stan zdrowia wymagający powstrzymania się od pracy w celu przeprowadzenia leczenia. Wskazał, że na gruncie rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostawało, że powódka spełnia wszystkie wskazane wyżej przesłanki, za wyjątkiem 10 lat zatrudnienia w uczelni. Problem stanowi zawarte w ust. 1 art. 131 ww. ustawy stwierdzenie o zatrudnieniu w uczelni – czy chodzi jedynie o zatrudnienie w jednej uczelni, czy też w ogóle o zatrudnienie przez okres 10 lat w uczelniach.

Sąd I instancji miał w polu widzenia, że przepisy nie wskazują, iż okres ten musi być przepracowany w uczelni, w której nauczyciel ubiegający się o urlop dla poratowania zdrowia jest zatrudniony - to oznacza, że uwzględnieniu podlega okres zatrudnienia w każdej uczelni. Sformułowanie zawarte w ust. 3: „Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia w okresie całego zatrudnienia nie może przekraczać roku”, wskazuje, że w ust. 1 mowa o 10-letnim zatrudnieniu w uczelniach, a nie w jednej tylko uczelni. Ustawodawca nie stanowi wprost, czy chodzi o daną uczelnię czy też każdą uczelnię. Okresy zatrudnienia w uczelniach powinno się sumować, istotne jest bowiem zatrudnienie w charakterze nauczyciela akademickiego, a nie w danej uczelni. Podobnie określając wymagany staż pracy, nie wymaga się nieprzerwanego zatrudnienia, co oznacza, że okresy zatrudnienia w pełnym wymiarze można zsumować do 10 letniego stażu pracy, bez względu na przerwy w zatrudnieniu (tak W. W., Urlop dla poratowania zdrowia nauczycieli akademickich – wybrane zagadnienia, s. 224).

W ocenie Sądu Rejonowego w przypadku urlopu naukowego określonego w art. 130 pkt 1 przywołanej powyżej ustawy ustawodawca posłużył się określeniem „dana uczelnia”, podczas gdy nie uczynił tego w przypadku prawa do urlopu dla poratowania zdrowia. W tym przypadku użycie określenia uczelnia należy interpretować przez pryzmat ustawowej definicji uczelni, określonej w art. 13 ustawy, stanowiącym, że uczelnią jest zarówno uczelnia publiczna utworzona przez organ państwa, jak i niepubliczna, jeśli jest utworzona przez osobę fizyczną albo osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, albo państwowa, albo samorządowa osoba prawna. Obok typów uczelni ustawodawca określa również rodzaje uczelni: akademicką albo zawodową. Wykładnia językowa wydaje się zbiegać z wykładnią funkcjonalną komentowanego przepisu. Nabycie prawa do urlopu dla poratowania zdrowia wiąże się przede wszystkim ze stanem zdrowia nauczyciela akademickiego, który uległ pogorszeniu ze względu na charakter świadczonej pracy (tak: A. J. (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, Warszawa 2023). Brak jest zasad zaliczalności poszczególnych okresów do tego wymiaru zatrudnienia, co jest do uregulowania w regulaminie pracy, o którym mowa w art. 126, w ramach szczegółowych zasad i szczegółowego trybu udzielania urlopu dla poratowania zdrowia, zgodnie z art. 129 ust. 4.

Sąd Rejonowy nie podzielił argumentacji pozwanej, jakoby uściśliła kwestię urlopu dla poratowania zdrowia w regulaminie pracy, opierając się na przepisie art. 129 ust. 4 ww ustawy. Zaznaczył, że w § 42 ust. 1 regulaminu pracy pozwanej określono, że nauczyciel akademicki zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy ma prawo do urlopu płatnego lub bezpłatnego dla celów naukowych lub kształcenia zawodowego. W myśl § 42 ust. 3 regulaminu, tryb i zasady udzielania płatnego urlopu dla poratowania zdrowia określa § 120 statutu Uczelni. Po myśli § 120 ust. 3 statutu nauczycielowi akademickiemu, który nie ukończył 65 roku życia, zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, po przepracowaniu co najmniej dziesięciu lat w Uczelni, przysługuje prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia na zasadach i w trybie określonych w art. 131 ust. 2-7, art. 132-133 ustawy. Pozwana zatem w zasadzie powtórzyła treść regulacji zawartych we ww ustawie. W § ust. 1 statutu pozwanej określono zaś, że Akademia Wychowania Fizycznego im. (...) zwana jest dalej Uczelnią.

Sąd I instancji nie podzielił również argumentacji pozwanej, jakoby dookreśliła przesłankę 10-letniego stażu pracy, określając w statucie, że zwana jest dalej Uczelnią. Określenie uczelnia należy interpretować przez pryzmat ustawowej definicji uczelni, określonej w art. 13 ww ustawy, stanowiącym, że uczelnią jest zarówno uczelnia publiczna utworzona przez organ państwa, jak i niepubliczna, jeśli jest utworzona przez osobę fizyczną albo osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, albo państwowa, albo samorządowa osoba prawna, nie zaś w oparciu o zapisy statutu pozwanej. Sąd miał również na uwadze, że postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych (art. 9 § 2 k.p.), a zatem regulacje wewnętrzne pozwanej nie mogą ograniczać prawa pracownika przysługującego mu z mocy ww ustawy.

Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne dały Sądowi Rejonowemu podstawę do przyjęcia, że pozwana niezasadnie odmówiła wydania powódce skierowania na badania lekarskie, tym samym uniemożliwiając jej uzyskanie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego konieczność powstrzymania się od pracy ze względu na stan zdrowia oraz wskazującego czas i rodzaj leczenia, będącego podstawą udzielania urlopu dla poratowania zdrowia.

W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy orzekł uwzględnił żądanie powódki.

O kosztach sądowych Sąd ów orzekł na mocy art. 113 ust. 1 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 12 tej ustawy nakazując pobranie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwoty 30 zł tytułem opłaty sądowej, której powódka nie miała obowiązku uiścić z mocy ustawy.

Od tego wyroku apelację wniosła pozwana zaskarżając go w całości.

Apelująca domagała się jego zmiany poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi pozwana zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 131 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że warunek co najmniej 10-letniego zatrudnienia w uczelni obejmuje łącznie wszystkie okresy zatrudnienia nauczyciela akademickiego we wszystkich uczelniach, w których był on dotychczas zatrudniony, podczas gdy prawidłowa wykładnia językowa, systemowa oraz funkcjonalna przepisu art. 131 ust. 1 p.s.w.n. dokonana w szczególności w kontekście art. 129 ust. 3 p.s.w.n. oraz konstrukcji obowiązków pracodawcy prowadzi do wniosku przeciwnego tj. przesłanka ta musi odnosić się wyłącznie do stażu pracy w tej uczelni, która ma urlopu udzielić, gdyż tylko ten pracodawca ponosi ciężar ekonomiczny urlopu, realizuje procedurę jego udzielenie i odpowiada za jej przebieg.

Uzasadniając treść apelacji pozwana wskazała, że użycie w powyższej regulacji liczby pojedynczej „w uczelni”, zgodnie z regułami wykładni językowej wskazuje na odniesienie do jednego, konkretnego podmiotu będącego aktualnym pracodawcą, co potwierdza stanowisko doktryny (W. Sanetra, w: Sanetra, Wierzbowski, Komentarz, 2013, s. 306 i Z. Góral, w: Akademickie prawo pracy, s. 249).

Pozwana wskazała, że dodatkowo za prawidłowością jej stanowiska przemawia wykładnia art. 73 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, który - podobnie jak art. 131 ust. 1 p.s.w.n. - określa przesłanki nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia. W tym kontekście warto odwołać się do uchwały Sądu Najwyższego z 14 lutego 2012r., w której w uzasadnieniu stwierdzono, że w doktrynie i judykaturze nie budzi żadnych wątpliwości, że przewidzianą w tym przepisie przesłankę „co najmniej siedmioletniego okresu pracy w szkole” należy łączyć wyłącznie z zatrudnieniem w tej konkretnej szkole, której dyrektor udziela urlopu (A. Barański, M. Szymańska, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska: Ustawa Karta Nauczyciela. Komentarz, Warszawa 2009, wydanie 6, s. 353-354 oraz uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 1 grudnia 1999r., I PKN 426/99).

Pozwana zaakcentowała, iż urlop dla poratowania zdrowia to instytucja o charakterze pracowniczym, której koszty, procedury i obowiązki są przypisane wyłącznie temu podmiotowi, który urlopu udziela. Nie sposób przyjąć, aby ustawodawca z jednej strony przypisał obowiązek ponoszenia ciężaru urlopu konkretnej uczelni, a z drugiej pozwalał na spełnianie kluczowej przesłanki w oparciu o zatrudnienie u zupełnie innych pracodawców. Skoro przy tym zgodnie z art. 129 ust. 4 p.s.w.n. szczegółowe zasady udzielania urlopu o poratowanie zdrowia określa regulamin pracy, przeto instytucja ta ma charakter zakładowy.

Apelująca zaznaczyła również, że urlop dla poratowania zdrowia ma charakter płatny, co oznacza, że obciąża ekonomicznie tylko aktualnego pracodawcę. Gdyby ustawodawca dopuścił sumowanie okresów zatrudnienia w różnych uczelniach, aktualny pracodawca ponosiłby ciężar ekonomiczny wynikający z pracy wykonywanej wcześniej na rzecz innych podmiotów. Tego typu konstrukcja wymagałaby wyraźnego unormowania, którego w ustawie brak.

Wskazała, że w prawie pracy okresy zatrudnienia sumuje się tylko wtedy, gdy ustawodawca wyraźnie to przewidział np. przy wyliczeniu wymiaru urlopu wypoczynkowego, nagrodach jubileuszowych, liczeniu okresów składkowych i nieskładkowych. Przepis art. 131 ust. 1 p.s.w.n. takiego rozwiązania nie przewiduje i nie sposób go domniemywać.

W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie.

Powódka zaznaczyła, iż Sąd I instancji w sposób prawidłowy zrekonstruował normę prawną słusznie uznając, że ustawodawca, posługując się terminem „uczelnia” bez dookreślenia „dana” odnosi się do ogólnego stażu pracy w charakterze nauczyciela akademickiego w systemie szkolnictwa wyższego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanej nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Odwoławczy podziela w pełni ustalenia faktyczne i zważania prawne Sądu I instancji, co oznacza, iż z mocy art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c. zbędne jest ich ponowne przywoływanie w uzasadnieniu wyroku Sądu Odwoławczego.

Zarzuty stawiane zaskarżonemu wyrokowi okazały się chybione. W ramach kontroli instancyjnej przeprowadzonej przez Sąd Odwoławczy w postępowaniu apelacyjnym nie sposób dopatrzyć się uchybienia przepisu materialnoprawnego zarzuconego zaskarżonemu wyrokowi.

Sąd I instancji nie naruszył art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024r., poz. 1571), zwanej dalej: p.s.w.n. Zgodnie z jego brzmieniem nauczycielowi akademickiemu, który nie ukończył 65 roku życia, zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, po co najmniej 10 latach zatrudnienia w uczelni przysługuje prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia. Interpretacja pojęcia uczelnia wymaga odwołania się do mającej prymat wykładni językowej wspartej definicją legalną. Po myśli art. 13 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. uczelnia jest uczelnią publiczną, jeżeli jest utworzona przez organ państwa. To instytucja systemu szkolnictwa wyższego, a nie konkretnego, zindywidualizowanego pracodawcy. Skoro zatem termin ów użyty w art. 131 ust. 1 ustawy został zdefiniowany w art. 13, to pojęcie to należy rozumieć w sposób tożsamy w całej ustawie - jako rodzaj placówki, a nie konkretną jednostkę organizacyjną. W tej sytuacji całkowicie zbędne i jako takie błędne jest odwoływanie się do § 3 pkt 1 regulaminu pracy pozwanej, skoro definicja uczelni zawarta jest w przepisie powszechnie obowiązującym, korzystniejszym dla pracownika niż regulacje wewnątrzzakładowe.

Skoro zatem w art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 p.s.w.n. zdefiniowano, czym jest uczelnia w sensie rodzajowym, to każde użycie tego wyrazu w ustawie bez dookreślenia „dana” odnosi się do rodzaju instytucji, a nie konkretnej jednostki. Równocześnie posłużenie się przez ustawodawcę w art. 131 ust. 1 p.s.w.n. sformułowaniem ogólnym „zatrudnienie w uczelni” (w liczbie pojedynczej, w sensie rodzajowym) wprost odsyła do statusu zawodowego nauczyciela akademickiego pracującego w systemie szkolnictwa wyższego, a nie do stażu zakładowego u jednego podmiotu.

Należy podkreślić, że w treści art. 131 ust. 1 p.s.w.n. ustawodawca nie użył sformułowań takich jak: „w tej uczelni”, „u danego pracodawcy” czy „w uczelni, w której nauczyciel jest obecnie zatrudniony”. Zgodnie z zasadą lege non distinguente nec nos distinguere debemus (tam, gdzie ustawa nie rozróżnia, nie do nas należy rozróżnianie), niedopuszczalne jest wprowadzanie przez pracodawcę dodatkowych, zawężających przesłanek nabycia prawa, których nie przewidział ustawodawca. W ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ustawodawca w ośmiu przypadkach posłużył się sformułowaniem odnoszącym się do „danej uczelni”. Między innymi w art. 130 pkt 1 p.s.w.n. przewidział, że rektor może udzielić nauczycielowi akademickiemu posiadającemu co najmniej stopień doktora, w okresie 7 lat zatrudnienia w danej uczelni - płatnych urlopów naukowych w łącznym wymiarze nieprzekraczającym roku w celu przeprowadzenia badań. Skoro takiego dookreślenia nie użył w analizowanym art. 131 ust. 1 tej ustawy, to nie sposób przyjąć, że miał tu na myśli też daną uczelnię.

Do tego samego wniosku prowadzi treść art. 131 ust. 3 p.s.w.n., który stanowi, że kolejny urlop dla poratowania zdrowia może być udzielony nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia poprzedniego urlopu. Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia w okresie całego zatrudnienia nie może przekraczać 3 lat. Zastosowanie metod wykładni systemowej także wskazuje zatem, iż w przypadku spornego urlopu należy brać pod uwagę cały okres zatrudnienia na uczelniach.

Nie sposób podzielić argumentacji pozwanej, jakoby niekorzystnie dla powódki uściśliła kwestię urlopu dla poratowania zdrowia w regulaminie pracy opierając się na przepisie art. 129 ust. 4 ww ustawy. Przewiduje on jedynie, że szczegółowe zasady i tryb udzielania owego urlopu określa regulamin pracy. Po myśli § 42 ust. 3 tego regulaminu tryb i zasady udzielania płatnego urlopu dla poratowania zdrowia określa § 120 statutu uczelni. Z kolei zgodnie z § 120 ust. 3 statutu nauczycielowi akademickiemu, który nie ukończył 65 roku życia, zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, po przepracowaniu co najmniej dziesięciu lat w Uczelni, przysługuje prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia na zasadach i w trybie określonych w art. 131 ust. 2-7, art. 132-133 ustawy. Tym samym obowiązujące u pozwanej regulacje wewnętrzne stanowią powtórzenie treści art. 131 ust. 1 p.s.w.n., więc ich analiza nie może prowadzić do odmiennych konkluzji niż wynikające z interpretacji przepisów powszechnie obowiązujących. W szczególności nie sposób ich wywieść z § 1 ust. 1 statutu pozwanej, w którym określono, że Akademia Wychowania Fizycznego im. (...) zwana jest dalej Uczelnią. Wynika z tego jedynie, że w odniesieniu do pozwanej używa się skrótu „Uczelnia” i równocześnie w żadnym wypadku nie wynika, że pod pojęciem „Uczelnia” należy rozumieć jedynie pozwaną, bo nie byłoby to zgodne z rzeczywistością. Przeciwne rozumowanie pozwanej obarczone jest błędem logicznym. Ponadto skoro przepis art. 131 ust. 1 p.u.s.n. jest tożsamy z brzmieniem § 120 ust. 3 statutu pozwanej, przeto wykluczone jest wysuwanie z regulacji zakładowej wniosków sprzecznych niż wynikają z przepisów powszechnie obowiązujących.

Uwadze apelującej uszła przy tym treść § 33 ust. 9 obowiązującego u niej regulaminu pracy, zamieszczonego w rozdziale V dotyczącym urlopów pracowniczych, który do spraw nieuregulowanych w tym rozdziale nakazuje stosować odpowiednio przepisy Kodeksu pracy dotyczące urlopów pracowniczych. Przepis art. 154 § 1 k.p. przewiduje tymczasem, iż wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od ogólnego stażu pracy, a nie u danego pracodawcy. Zatem niewątpliwie z punktu widzenia prawa do wszelkich urlopów okres zatrudnienia w uczelni, o jakim mowa w p.s.w.n. i regulacjach wewnątrzzakładowych odnosi się do ogólnego zatrudnienia na uczelniach.

Godzi się przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 9 § 2 k.p w związku z art. 18 § 2 k.p. postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych. Postanowienia regulacji wewnętrznych mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, w tym przypadku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Dokonywana przez pozwaną bezpodstawnie sprzeczna z tą ustawą interpretacja obowiązującego u niej regulaminu pracy i statutu jest zatem niedopuszczalna. Tym samym skoro art. 131 ust. 1 p.s.w.n. formułuje przesłankę stażu w sposób ogólny („w uczelni”), to pozwana nie może w drodze zapisów statutowych dokonywać wykładni zawężającej, wprowadzającej wymóg stażu zakładowego. Taka praktyka stanowiłaby obejście przepisów ustawy i prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której każda uczelnia mogłaby dowolnie i odmiennie kształtować ustawowe uprawnienia pracownicze, co naruszałoby zasadę jednolitości prawa i pewności obrotu prawnego.

Na koniec należy zwrócić uwagę na ratio legis urlopu dla poratowania zdrowia, jakim jest:

regeneracja sił nauczyciela akademickiego po 10 latach pracy w tym charakterze; siły takiego nauczyciela nie ulegają zmniejszeniu tylko na skutek pracy w danej uczelni, lecz po wykonywaniu tych obowiązków na wszelkich uczelniach;

likwidacja barier dla mobilności pracowników;

fakt, iż gdyby nauczyciel akademicki zmieniał pracodawcę co mniej niż 10 lat, to nigdy nie przysługiwałby mu urlop dla poratowania zdrowia, czego nie sposób zaakceptować.

Nie bez znaczenia jest także akcentowana przez powódkę okoliczność, iż jej uprzedni uczelniany staż pracy i doświadczenie zawodowe jako nauczyciela akademickiego stanowił warunek jej zatrudnienia, który obecnie pozwana obraca przeciwko niej.

Na uwzględnienie w żadnym wypadku nie zasługuje argument apelującej odnoszący się do finansowego obciążenia jej urlopem dla poratowania zdrowia. Nie ma ono najmniejszego znaczenia dla oceny czy powódka spełnia uprawnienia do niego. Z założenia bowiem kosztowne dla pracodawcy jest bowiem wypłacanie pracownikowi wszelkich świadczeń pracowniczych, co nie daje podstaw do wstrzymania się przez niego z tej przyczyny z ich wypłatą.

Mając powyższe na względzie na mocy art. 385 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną.

SSO Anna Petri