Wyrok z 13 lutego 2026, sygn. I C 50/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 lutego 2026r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

Protokolant: Jakub Wojdyna

po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. w U.

przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Zdrowia

o zapłatę

I.  zasądza od Skarbu Państwa – Ministra Zdrowia na rzecz R. (...) S.A. w U. kwotę 1.034.724,92 zł (jeden milion trzydzieści cztery tysiące siedemset dwadzieścia cztery złote i dziewięćdziesiąt dwa grosze) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 13 stycznia 2015r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,

II.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

III.  ustala, że pozwany w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt: IC 50/22

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 23 kwietnia 2015 roku skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa-Ministrowi Zdrowia powód (...) S.A. z siedzibą w U. domagał się nakazania pozwanemu Skarbowi Państwa-Ministrowi Zdrowia, w postępowaniu upominawczym nakazania zapłaty na rzecz powoda kwoty 1.094.008,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 13 stycznia 2015 roku w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłaty albo wniesienie w tym terminie sprzeciwu. Ponadto powód domagał się zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W razie wniesienia przez pozwanego sprzeciwu od nakazu zapłaty bądź odmowy wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 1,094.008,71 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 13 stycznia 2015 roku oraz kosztami postępowania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, iż dochodzi zapłaty za wysokospecjalistyczne świadczenia kardiochirurgiczne udzielone w ramach (...) w B., od dnia 1 lipca 2013 roku do dnia 30 września 2014 roku, (...)pacjentom. Dodatkowo wskazano, iż obowiązek ich udzielenia wynikał z art. 15 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Dodano, iż wyżej wymienione świadczenia zostały udzielone ponad limitami ilościowymi i wartościowymi wynikającymi z umów łączących strony /pozew k. 2-30/.

W odpowiedzi na pozew z 10 sierpnia 2015 roku pozwany Skarb Państwa –Minister Zdrowia zakwestionował powództwo co do zasady, jak i co do wysokości. Jednocześnie zaprzeczył wszelkim podnoszonym przez stronę powodową okolicznościom faktycznym, których istnienie w toku postępowania nie zostanie jednoznaczne przyznane. Pozwany wskazał, iż z załączonej do pozwu dokumentacji medycznej pacjentów, u których wykonano wysokospecjalistyczne zabiegi kardiochirurgiczne ponad limity ilościowe i wartościowe wynikające z umowy z pozwanym, nie wynikało, aby znajdowali się oni w stanie nagłym, uzasadniającym natychmiastowe podjęcie czynności medycznych. Ponadto zdaniem pozwanego powódka nie udowodniła, żeby zmuszona była udzielić przedmiotowych świadczeń w sytuacji, gdy inne placówki nie miały możliwości ich udzielenia /odpowiedź na pozew k. 6653-6666/.

Wyrokiem z dnia 30 maja 2019r. Sąd Okręgowy w Warszawie w punkcie pierwszym zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.094.008,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 13 stycznia 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, a w punkcie drugim zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 61.952 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 7.251 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego /wyrok k. 7254/.

Na skutek apelacji pozwanego wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 roku wydanym w sprawie I ACa 143/20 Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę sprawy sąd pierwszej przede wszystkim przeprowadzi dowód z opinii biegłego służący ustaleniu czy objęte żądaniem pozwu świadczenia – zostały udzielone pacjentom w warunkach, o których mowa w art. 15 ustawy o działalności leczniczej, art. 19 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i art. 30 ustawy o zawodzie lekarza oraz czy w zaistniałej sytuacji medycznej, zasadna była decyzja o podjęciu leczenia u powoda i nie odsyłaniu pacjenta do innej placówki, po uprzednim rozważeniu czy z uwagi na specyfikę i złożoność materii wymagającej dysponowania wiedzą specjalną nie byłoby celowym dopuszczenie dowodu z opinii instytutu naukowego lub naukowo – badawczego, o ile strony procesu nie będą w stanie zgodnie wskazać osoby ewentualnego biegłego. Kwalifikując ten dowód sąd pierwszej instancji winien mieć na względzie, że dowód z opinii biegłych podlega szczególnej ocenie, bowiem sąd nie mając wiadomości specjalnych może jedynie oceniać logiczność, jasność i stanowczość wypowiedzi biegłego. Ocena dowodu z opinii biegłego nie jest dokonywana według kryterium wiarygodności w tym znaczeniu, że nie można "nie dać wiary biegłemu", odwołując się do wewnętrznego przekonania sędziego, czy też zasad doświadczenia życiowego. Opinia biegłego podlega wprawdzie, tak jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., jednakże co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Po przeprowadzeniu wskazanego dowodu, sąd pierwszej instancji będzie zobligowany do oceny żądań pozwu w kontekście odpowiednio powołanych już uprzednio norm prawa materialnego, mając na względzie konieczność istotnego z punktu widzenia zasadności dochodzonych roszczeń rozróżnienia wystąpienia „ stanu nagłego” od kategorii „pilnego przypadku” czy „trybu pilnego”/apelacja k. 7285-7304, wyrok k. 7454, uzasadnienie wyroku k. 7455-7472/.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie /protokół rozprawy k. 7707-7707v., pismo procesowe powoda k. 7717-7718, załącznik pozwanego do protokołu rozprawy k. 7731-7750/.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powód (...)Spółka Akcyjna z siedzibą w U. jest wyspecjalizowanym podmiotem, który udziela na terenie całego kraju świadczeń zdrowotnych z zakresu min. kardiologii interwencyjnej, chirurgii naczyniowej i kardiochirurgii. Posiada on ponad (...)placówek świadczących usługi medyczne na terenie całej Polski, w tym (...) w (...), w ramach którego działa Oddział Kardiochirurgii ((...)).

(...) w B.działa na zasadzie odrębnego przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. W ramach (...) w B.funkcjonuje min. (...) jako komórka organizacyjna. (...) działa w ramach osobowości prawnej powoda / dowody: odpis z rejestru k. 48-57, wydruk z księgi rejestrowej k.58-80/.

Powód (Świadczeniobiorca) zawarł z pozwanym (Zleceniodawcą) 3 umowy na realizację świadczeń wysokospecjalistycznych finansowanych z budżetu państwa. Były to :

1) umowa nr (...) z dnia 30 czerwca 2013 roku obejmująca okres 1 lipca-30 września 2013 wraz z aneksem nr (...) z dnia 30 września 2013;

2) umowa nr (...) z dnia 31 grudnia 2013 roku obejmująca okres 1 stycznia 2014 roku -30 czerwca 2014 roku, wraz z aneksem z dnia 30 czerwca 2014 roku;

3) umowa nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 roku obejmująca okres 1 lipca 2014 roku-30 września 2014 roku wraz z aneksem z dnia 29 września 2014 roku / dowody: umowy wraz z aneksami k. 81-142, zeznania świadka M. O. k. 7006-7009/.

Umowa nr (...) z dnia 30 czerwca 2013 r. obejmowała okres od 1 lipca do 30 września 2013 r. Na jej podstawie Zleceniobiorca zobowiązał się wykonać nie
więcej niż 44 świadczenia szczegółowo określone w § 2 ust. 1 i 2 umowy.

Za prawidłowe wykonanie umowy Zleceniodawca zobowiązał się zapłacić wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej iloczynowi liczby świadczeń oraz ceny za jedno świadczenie określonej w ust. 3 i 4 powołanego postanowienia umownego, przy czym łączna kwota z tego tytułu nie mogła być wyższa niż 864.813,00 zł.

Zgodnie 2 § 3 ust. 3 umowy świadczeniodawca zobowiązał się do równomiernego, w miarę możliwości rozłożenia w czasie obowiązywania umowy udzielania świadczeń w ramach wynegocjowanej liczby świadczeń.

Finansowanie świadczeń odbywało się na podstawie miesięcznych rozliczeń. Zgodnie z § 5 umowy Świadczeniodawca zobowiązał się do przekazywania Zleceniodawcy miesięcznych rozliczeń merytoryczno-finansowych w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego rozliczenie dotyczyło, sporządzonego na podstawie udostępnionych przez Zleceniodawcę formularzy i wykonane według wzoru określonego w załączniku nr 2 do niniejszej umowy, wraz z fakturą VAT z zastrzeżeniem ust. 2. W rozliczeniu Świadczeniodawca zobowiązany był wskazać, które świadczenia zostały udzielone w stanie nagłym w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. W rozliczeniu należało ująć wyłącznie świadczenia, których udzielenie zakończono. W ust. 2 postanowiono, że rozliczenie za okres od dnia 1 września 2013 I. do dnia 15 września 2013 r. Świadczeniodawca złoży w nieprzekraczalnym terminie do dnia 18 września 2013 r., za okres od dnia 16 września 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. w nieprzekraczalnym terminie do dnia 4 października 2013 r. jednocześnie wskazano, że brak
przekazania rozliczeń i faktur w tym terminie może skutkować odmową zapłaty za dane
świadczenie.

W przypadku dokonania korekty rozliczenia faktur, Świadczeniodawca zobowiązany był złożyć te dokumenty wraz ze szczegółowym uzasadnieniem przyczyny sporządzenia korekty niezwłocznie po stwierdzeniu nieprawidłowości, jednak nie później niż dwa miesiące po terminie, w którym powinno nastąpić rozliczenie, z zastrzeżeniem, że korekty świadczeń rozliczonych w miesiącu wrześniu muszą być przekazane do dnia 4 października 2013 r. Nie
zachowanie terminu mogło skutkować odmową zapłaty za dane świadczenia.

Zgodnie z § 6 umowy Świadczeniodawca zobowiązany był prowadzić listę osób oczekujących na udzielone świadczenia, o której mowa w art. 22 u.ś.o.z. Po zakwalifikowaniu pacjenta do udzielenia świadczenia miał on zostać wprowadzony na listę. Informację o wykonanych świadczeniach Świadczeniodawca miał obowiązek przekazywania do Krajowego Rejestru Operacji Kardiochirurgicznych.

Na podstawie aneksu nr (...) z dnia 30 września 2013 r. zwiększono limit świadczeń do 47, zmieniono liczbę finansowanych podwariantów świadczenia i ustalono wynagrodzenie nie wyższe niż 884.382 zł.

Umowa nr (...) z dnia 31 grudnia 2013 r. dotyczyła maksymalnie 60 świadczeń szczegółowo określonych w § 2, za które Zleceniodawca zobowiązał się zapłacić łączną kwotę nie wyższą niż 1 148 665 zł. Pozostałe uregulowania były analogiczne jak w w/w umowie, co oczywiste jedynie odpowiednią modyfikacją terminów. Aneksem nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. zwiększono ilość świadczeń do 66, zmieniono ilość finansowanych podwariantów świadczenia oraz ustalono wynagrodzenia na maksymalnie 1.146.645 zł.

Umowa nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. dotyczyła maksymalnie 30 świadczeń szczegółowo określonych w § 2, za które Zleceniodawca zobowiązał się zapłacić łączną kwotę nie wyższą niż 588.165,00 zł. Pozostałe uregulowania były analogiczne jak w/w. Aneksem nr (...) z dnia 29 września 2014 r. zwiększono liczbę świadczeń do 33, zmieniono liczbę finansowanych podwariantów świadczenia, ustalono wynagrodzenia na maksymalnie 586.636 zł.

Powód realizował zawarte z pozwanym Umowy z należytą starannością. W trakcie ich obowiązywania jednak zaistniała potrzeba udzielania świadczeń w większej liczbie niż przewidziana w limitach, które dotyczyły zarówno wartości, jak i liczby świadczeń. Było to spowodowane stanem zdrowia zgłaszających się pacjentów, którym ze względów medycznych konieczne było udzielenie świadczeń. Umowy (...) zostały przekroczone, gdyż wyznaczone limity nie wystarczyły na pokrycie kosztów wykonanych zabiegów. Strony były świadome tych okoliczności zarówno przed zawarciem ww. umów, jak i w trakcie ich realizacji.

Powód pisemnie informował pozwanego o potrzebie zwiększenia finansowania w zakresie procedur wysokospecjalistycznych ze względu na realizację dużej liczby świadczeń ratujących zdrowie i życie pacjentów / dowód: pismo k. 143-144, pismo k. 152-155, pismo k. 156-159/.

W dniu 16 grudnia 2014 r. strona powodowa złożyła wniosek o sfinansowanie świadczeń zdrowotnych wysokospecjalistycznych z zakresu kardiochirurgii wykonanych w stanie nagłym ponad limit finansowania określony w umowie. Do wniosku dołączyła opinie konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie kardiochirurgii J. G., z których wynikało, że brak jest podstaw do zakwalifikowania udzielonych świadczeń, jako zabiegów
ze wskazań życiowych, wymagających natychmiastowego trybu ich przeprowadzenia / dowód: wniosek k. 164-174/.

Odnośnie części świadczeń realizowanych w okresie obowiązywania Umów (...), strony zawarły w dniu 19 grudnia 2014 r. porozumienie nr (...) w którym pozwany zobowiązał się do zapłaty dodatkowego wynagrodzenia (ponad kwoty wynikające z Umów (...)) za ponadlimitowe świadczenia specjalistyczne. Żadne jednak z postanowień porozumienia z dnia 19 grudnia 2014 r. nie dotyczyło przedmiotowych świadczeń, co do których nie nastąpiła zapłata, ani zrzeczenie się roszczeń / dowód: porozumienie wraz z zał. k. 447-454/.

Przedmiotowe świadczenia nie zostały dotychczas rozliczone, strona pozwana nie
wyraziła zgody na objęcie ich porozumieniem z dnia l9 grudnia 2014 r.

W odpowiedzi z dnia 3 lutego 2015 r. Dyrektor Departamentu Ministerstwa Zdrowia
podniosła, że brak jest podstaw do sfinansowania świadczeń wskazanych w w/w piśmie / dowód: pismo k. 430-431, zeznania świadka M. O. k. 7006-7009/.

W piśmie z dnia 25 lutego 2015 r. powodowa spółka zwróciła się o dokonanie ponownej analizy w/w wniosku. Do pisma dołączono fakturę VAT nr (...) z dnia 3 marca 2015 r. obejmującą kwotę 72.557,88 zł z tytułu wynagrodzenia za świadczenia opieki zdrowotnej udzielone pacjentowi w stanach nagłych ponad limit określony w umowie w okresie 1 lipca 2013 r. - 30 września 2013 r. oraz nr (...) z dnia 3 marca 2015 r. obejmującą kwotę 1.021 .450,83 zł z tytułu wynagrodzenia za świadczenia opieki zdrowotnej udzielone pacjentowi w stanach nagłych ponad limit określony w umowie w okresie od l
stycznia 2014 r. do 30 września 2014 r. / dowód: pismo k. 432-434, faktura VAT k. 435/.

55 z 58 pacjentów było uprawnionych do uzyskania świadczeń finansowanych ze środków pozostających w dyspozycji pozwanego. Pacjenci ci wymagali natychmiastowego leczenia kardiochirurgicznego ze względu na realne zagrożenie utratą życia lub drastycznym pogorszeniem stanu zdrowia. Powód nie mógł odmówić dokonania zabiegów ratujących życie bez narażenia się odpowiedzialność prawną.

Leczenie w (...) podejmowane jest na podstawie skierowania od lekarza specjalisty, po przewiezieniu przez pogotowie ratunkowe albo po zgłoszeniu się pacjenta do (...). Wskazaniem do natychmiastowej hospitalizacji było:

a)  skierowanie jako ,,niestabilna choroba wieńcowa’’ opisywana czasami w dokumentacji jako dolegliwości w klasie CCS III i IV względnie niewydolność krążenia NYHA III lub IV,

b)  wysoce dodatni test wysiłkowy w podejrzeniu choroby wieńcowej;

c)  zaawansowana choroba serca (np. kardiomiopatia) o znacznym zaawansowaniu;

d)  skrajnie zaawansowane wady zastawek serca (aortalnej i/lub mitralnej) prowadzące do znacznego ograniczenia wydolności fizycznej z zagrożeniem nagłego zgonu;

e)  chorzy, u których w wywiadach występują zasłabnięcia, progresja objawów choroby serca w ostatnim okresie.

W przypadkach objętych pozwem – rodzaj schorzenia oraz stan zdrowia 55 z 58 pacjentów był na tyle groźny, że uzasadnione było możliwie szybkie udzielenie świadczeń w celu ratowania życia i zdrowia. Konieczne zatem było podjęcie ich leczenia w ośrodku powoda, który dysponował takimi możliwościami / dowody: historie choroby pacjentów objętych żądaniem pozwu k. 534-6627, zeznania świadków: T. P. k. 6704-6707, M. C. k. 6992-6998, W. G.k. 6998-7000, pisemna opinia biegłych prof. dr hab. med. M. W.i dr med. M. B. k. 7624-7656/.

Powyższy stan faktyczny, w zakresie, którym był niesporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Dodać należy, że dokumenty te tworzyły spójny obraz stanu faktycznego
i posłużyły do dokonania powyższych ustaleń. Sąd przydał walor wiarygodności wszystkim dowodom z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie znajdując podstaw do ich zanegowania. Zgromadzone dokumenty i ich odpisy nie były kwestionowane co do autentyczności i wiarygodności, przez żadną ze stron postępowania.

Sąd oparł również ustalenia faktyczne na treści zeznań świadków: T. P. (k. 6704-6707),M. C. (k. 6992-6998), W. G. (k. 6998-7000), S. L. (k. 7006-7009), M. J. (k. 7086, transkrypcja k. 7097-7106). Sąd wskazuje, iż przyznał im walor wiarygodności w zakresie w jakim korelowały one ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W tym zakresie ich zeznania były spójne wewnętrznie, logiczne, jednak co również istotne, zeznania dopełniały się wzajemnie.

Pozwany nie kwestionował liczby wykonanych przez powoda ponad plan świadczeń zdrowotnych określonych w łączących strony umowach, a co za tym idzie wysokości dochodzonego roszczenia, podważał jedynie konieczność ich wykonania ponad ustalony umowach limit. Wobec tego, że powód opierał swe roszczenie na twierdzeniu, iż nie mógł odmówić wykonania tych ponadlimitowych świadczeń, bowiem zabiegi te przeprowadzone zostały w warunkach zagrożenia życia lub zdrowia, konieczne stało się przeprowadzenie postępowania dowodowego na tę okoliczność.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał zatem przeprowadzony w sprawie dowód z opinii biegłych prof. dr hab. med. M. W. i dr med. M. B.k. 7624-7656 dopuszczony przez Sąd w celu ustalenia, czy świadczenia udzielane przez (...) w okresie od 1 lipca 2013 roku do 30 września 2014 roku wskazanym w pozwie pacjentom były udzielane w warunkach przymusu ustawowego tj. czy świadczenia te zostały udzielone w warunkach, o których mowa w przytoczonych poniżej przepisach, zgodnie ze stanem prawnym na czas udzielenia świadczenia:

- w art. 15 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 217, ze zm.), który stanowi, że: „Podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego Świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia” lub
- w art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2011 r. poz. 277, ze zm.), który stanowi, że: „Lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki” lub
- w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 757, ze zm.), który stanowi: że „stan nagłego zagrożenia zdrowotnego - stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia”; czy w świetle stanu zdrowia poszczególnych pacjentów konieczne było udzielenie im wysokospecjalistycznych świadczeń zdrowotnych z zakresu kardiochirurgii w zakładzie leczniczym prowadzonym przez powoda?; czy w świetle stanu zdrowia poszczególnych pacjentów możliwe było ich przetransportowanie do innego świadczeniodawcy (lub świadczeniodawców) posiadającego możność udzielenia niezbędnych świadczeń zdrowotnych w ramach limitu wynikającego z zawartej umowy o finansowanie świadczeń wysokospecjalistycznych z budżetu państwa? Biegli precyzyjnie wyjaśnili metodologię przyjętą przy sporządzaniu przez nich pisemnej opinii. Dodatkowo wskazali, iż w przypadku większości sytuacji medycznych u analizowanych chorych trudno jest rozgraniczyć pomiędzy pilną a natychmiastową potrzebą udzielenie pomocy medycznej. Biegli podkreślili również, że lekarz decydujący o przyjęciu lub odmowie przyjęcia chorego do szpitala musi uniknąć sytuacji, w której w wyniku odmowy diagnostyki i/lub leczenia pacjent po krótkim czasie umiera lub doznaje ciężkiego rozstroju zdrowia. Z tych względów biegli wyodrębnili 55 z 58 przypadków, w których ryzyko nagłego załamania stanu zdrowia z zagrożeniem życia występowało w chwili przyjęcia lub zagrożenie takie mogło nastąpić w krótkim czasie. Biegli jednoznacznie stwierdzili, że 55 pacjentów przy aktualnych danych klinicznych bez natychmiastowego leczenia mogło umrzeć lub ich stan zdrowia najprawdopodobniej uległby drastycznemu pogorszeniu w bardzo krótkim czasie. Ci pacjenci wymagali natychmiastowego leczenia kardiochirurgicznego ze względu na realne zagrożenie utratą życia lub drastycznym pogorszeniem stanu zdrowia. Ponadto w stanach naglących transport do innego ośrodka medycznego zwiększa ryzyko zagrożeń zdrowia i życia u przewożonego chorego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo w niniejszej sprawie zasługiwało na uwzględnienie, chociaż nie w całości.

Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 386 § 6 k.p.c. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą sąd, któremu sprawa została przekazana. Tym samym, treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest pochodną postawy procesowej stron procesu oraz wytycznych Sądu Apelacyjnego, które są wiążące dla Sądu I instancji.

Istotnym zagadnieniem powstałym na kanwie niniejszego sporu było ustalenie, czy świadczenia udzielane przez (...) w B.((...)), będącą jedną z placówek należącej do powoda (...) z siedzibą w U., w okresie od 1 lipca 2013 roku do 30 września 2014 roku wskazanym w pozwie 58 pacjentom były udzielane w warunkach przymusu ustawowego i związanym z tym żądaniem przez powoda zapłaty za nadlimity wykonane w okresie od 1 lipca 2013 roku do 30 września 2014 roku w trybie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.

Podstawę prawną obowiązku udzielania świadczeń pacjentom stanowi przepis art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zgodnie z którym lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2010 r. V KK 34/1nałożony na lekarza przepisem art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 ze zm.) obowiązek niesienia pomocy występuje we wszystkich wypadkach, w których zwłoka w udzieleniu pomocy lekarskiej mogłaby spowodować określone w tym przepisie skutki, a więc i wtedy, gdy ich zaistnienie mogło i powinno być przez lekarza przewidziane. Oznacza to, że w kontakcie z pacjentem lekarz zobowiązany jest ocenić nie tylko stan jego zdrowia na podstawie aktualnej diagnozy, ale także w wypadku stwierdzenia zagrożenia rozważyć prawdopodobieństwo jego zwiększenia. Jeśli przewidywany wzrost zagrożenia wskazuje na możliwość zaistnienia skutków wymienionych w art. 30, to, pełniąc funkcję gwaranta, lekarz jest zobowiązany do niezwłocznego udzielenia właściwej pomocy medycznej, chyba że zwłoka w jej udzieleniu nie zmieniłaby stopnia zagrożenia.

Powołany wyżej przepis należy rozważać biorąc pod uwagę również art. 15 ustawy o działalności leczniczej z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej (tj. Dz.U. z 2018, poz. 2190), który stanowi, iż podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia.

Przeprowadzony w toku ponownego rozpoznania sprawy dowód z opinii biegłych wykazał, że świadczenia udzielone przez powoda w 55 z 58 przypadków były świadczeniami udzielonymi w opisanych w tych przepisach warunkach.

Rozważając zasadność roszczenia zgłoszonego przez powoda należy także wziąć pod uwagę przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawę o ratownictwie medycznym w zakresie zdefiniowania pojęcia stanu nagłego.

Przesłanki opisane w art. 15 ustawy o działalności leczniczej w zasadzie odpowiadają definicji stanu nagłego (a w istocie stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego) zawartej w art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy o ratownictwie medycznym, zgodnie z którą przez stan nagłego zagrożenia zdrowotnego należy rozumieć stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała, lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia.

Należy także rozważyć, czy pomoc medyczna udzielana przez lekarza w sytuacji przypadku niecierpiącego zwłoki (w rozumieniu art. 30) mieści się w zakresie pojęcia stanu nagłego (w rozumieniu u.ś.o.z.) ^. W ocenie Sądu należy zgodzić się z poglądem, że zarówno pojęcia zawarte w art. 15 o działalności leczniczej., art. 30 u.z.l., jak i art. 19 u.ś.o.z. w zasadzie dotyczą tych samych sytuacji. W przepisach tych chodzi o takie przypadki, w których zachodzi niemożność odłożenia (przesunięcia) w czasie pomocy lekarskiej, mogącej - według wiedzy i doświadczenia medycznego - zapobiec powstaniu u pacjenta niekorzystnych skutków dla jego życia i zdrowia. Równocześnie istnieje, jednakże istotna różnica między definicjami stanu nagłego i przypadku niecierpiącego zwłoki (art. 30 u.z.l.) - różnica co do zakresu niekorzystnych skutków dla życia i zdrowia pacjenta, którym ma zapobiec podejmowana w ich trakcie pomoc lekarska. O ile w sytuacji przypadku niecierpiącego zwłoki pomoc lekarska ma zapobiec nie tylko ciężkim, ale i lekkim niekorzystnym skutkom dla życia i zdrowia, o tyle w sytuacji stanu nagłego ma ona zapobiec już tylko ciężkim (poważnym) niekorzystnym skutkom (Komentarz A. Macheta-Pietraszewskiej komentarz ABC 2010).

Podsumowując, należy stwierdzić, że koszty świadczeń udzielonych ubezpieczonym w warunkach przymusu ustawowego należy, zgodnie z art. 56 k.c., który stanowi, iż czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów - włączyć do skutków jakie wywołuje umowa zawarta między pozwanym a świadczeniodawcą i obciążyć nimi pozwanego, jako zarządzającą środkami publicznymi, z których powinny być one pokryte (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III CSK 63/05, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 roku, III CSK 53/05, LEX nr 258669).

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz ustalenia poczynione w niniejszej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że żądanie powoda jest zasadne co do 55 przypadków i zasługuje na uwzględnienie w tym zakresie.

Przeprowadzony w toku ponownego rozpoznania sprawy dowód z opinii biegłych prof. dr hab. med. M. W. (kardiochirurga) i dr med. M. B. (kardiologa) wykazał, iż 55 z 58 pacjentów objętych niniejszym pozwem znajdowali się w stanie zagrożenia życia. Biegli uznali, iż konieczność hospitalizacji tych pacjentów wynikała ze wskazań lekarskich i ich stanów, a brak udzielenia im tych świadczeń mógłby skutkować pogorszenie ich stanu zdrowia albo utratą życia. Biegli dokonali oceny zasadności natychmiastowego udzielania świadczeń zdrowotnych po analizie historii chorób pacjentów. Na tej podstawie sporządzili tabelę, która zawierała istotne dane dla oceny stanu zdrowia konkretnego przypadku. Biegli uznali, iż w 55 przypadkach zwłoka w rozpoczęciu leczenia lub odmowa udzielenia świadczenia i przywiezienie pacjentów do innej placówki medycznej mogłyby skutkować narażeniem życia i zdrowia tych pacjentów. Na tej podstawie, Sąd uznał, że w 55 przypadkach decyzja lekarzy z placówkiA. P.o podjęciu natychmiastowego leczenia była zasadna. W placówce tej istniała możliwość udzielenia pacjentom takich świadczeń, zaś zgodnie z powołanymi powyżej przepisami lekarze z placówki powoda musieli udzielić wszystkich świadczeń przywiezionym do nich pacjentom. Odmawiając zaś udzielenia tych świadczeń pacjentom lekarze działaliby niezgodnie z przepisami prawa, narażając się na odpowiedzialność prawną. Biegli przyjęli w swojej ocenie, że lekarz decydujący o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia chorego do szpitala musi uniknąć sytuacji, w której w wyniku odmowy diagnostyki leczenia, pacjent po krótkim czasie umiera lub doznaje ciężkiego rozstroju zdrowia.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz ustalenia poczynione w niniejszej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że żądanie powoda jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie co do 55 z 58 chorych. Powód wykazał w toku procesu za pomocą dowodu z opinii biegłych specjalistów, iż świadczenia zdrowotne udzielone przez niego ponad limity określone w umowach łączących strony w okresie od 1 lipca 2013 roku do 30 września 2014 roku należały do kategorii zabiegów ratujących życie lub zdrowie będąc przypadkami nagłymi. Oznacza to, że umowy łączące strony w okresie od dnia 1 lipca 2013 roku do 30 września 2014 roku po myśli art. 56 k.c. wywołały skutki płynące z nich nie tylko bezpośrednio, ale również te, które wynikają z przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i o zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Na jej podstawie zatem pozwany zobligowany jest zapłacić powodowi za usługi wykonane jako świadczenia ponadlimitowe o wartości 1.034.724,92 zł.

Z podanych wyżej przyczyn, za dochodzone pozwem świadczenia należało uwzględnić co do 55 pacjentów, a więc co do kwoty 1.034.724,92 zł. Zważyć przy tym należy, iż podstawą prawną dochodzonego roszczenia jest oprócz wskazanych już powyżej zapisów umów łączących strony, przepis art. 56 k.c. również przepis art. 354 § 1 k.c. nakładający na dłużnika obowiązek wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią, a więc w przedmiotowej sprawie obowiązek zapłaty przez Skarb Państwa-Ministra Zdrowia należności za wykonane świadczenia medyczne. Odmowa pokrycia kosztów udzielonych przez powoda świadczeń zdrowotnych ponad limit określony w umowach z dnia 30 czerwca 2013, z dnia 31 grudnia 2013 roku oraz z dnia 30 czerwca 2014 roku stanowi nienależyte wykonanie zobowiązania z niej płynącego skutkując przyjęciem odpowiedzialności Skarbu Państwa-Ministra Zdrowia z tego tytułu po myśli art. 471 k.c. (pkt I wyroku).

Dalej idące żądanie jako nieudowodnione podlegało oddaleniu (pkt II wyroku)

O odsetkach ustawowych dochodzonych obok należności głównej Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c., a uznając, iż skuteczne wezwanie dłużnika do jej uiszczenia nastąpiło jeszcze przed wytoczeniem powództwa (poprzez przedstawienie pozwanemu faktury będącej rodzajem wezwania do zapłaty), to żądanie ich zasądzenia od dnia 13 stycznia 2015 roku, jako daty późniejszej niż możliwa, jest zasadne.

W zakresie pkt III wyroku Sąd ustalił, że pozwany w całości ponosi koszty procesu na podstawie art. 98 k.p.c., przy czym Sąd pozostawił szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe rozważania i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji.