Wyrok z 18 lutego 2026, sygn. VII U 1342/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2026 roku w Warszawie

sprawy F. V. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F.

o przeliczenie emerytury

na skutek odwołania F. V. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. z dnia 21 lipca 2023 r. znak: (...)

zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. z dnia 21 lipca 2023 r. znak: (...) w ten sposób, że przelicza emeryturę F. V. (1) od 1 stycznia 2022 roku uwzględniając przy ustalaniu kapitału początkowego okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. i ustala wysokość emerytury odwołującego się od 01/2022 na kwotę 2.656,68 zł, a po waloryzacji od 03/2022 na kwotę 2.842,65 zł i odpowiednio po waloryzacji od 03/2023 na kwotę 3.263,36 zł.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 sierpnia 2023 r. F. V. (1) odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. z dnia 21 lipca 2023 r. znak: (...), którą organ rentowy odmówił mu prawa do ponownego obliczania emerytury.

F. V. (1) wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do ponownego obliczenia emerytury z uwzględnieniem opłaconych składek z okresu od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. oraz doliczenia kwoty środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że składki, które opłacał z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki zostały błędnie przypisane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jego bratu M. V. (1), którego spółka zatrudniała jako pracownika. W ocenie odwołującego się organ rentowy nieprawidłowo ustalił stan faktyczny poprzez to, że niesłusznie uznał jego brata M. V. (1) za wspólnika spółki, w konsekwencji czego przyjął, że składki, które opłacał F. V. (1) należy przypisać do konta M. V. (1). Odwołujący dodał, że nielogiczne i niemożliwe jest, aby prowadząc przez wiele lat działalność nie opłacał z tego tytułu składek, a ZUS wielokrotnie przeprowadzając kontrole, nigdy nie kwestionował jego ubezpieczenia ani nie stwierdzał zaległości składkowych (odwołanie F. V. (1) k. 3-10 a.s.).

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. W uzasadnianiu stanowiska Zakład scharakteryzował przebieg toczącego się przed nim postępowania, podtrzymał stanowisko o prawidłowości wydanej decyzji i jednocześnie w ogóle nie odniósł się do zawartych w odwołaniu twierdzeń o zaliczeniu składek F. V. (1) na rzecz jego brata M. V. (1) (odpowiedź na odwołanie k. 87-87v a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 12 maja 1989 r. F. V. (1), M. B. i B. Ł. zawarli umowę spółki cywilnej pod firmą (...) s.c. W dalszym toku jej funkcjonowania do spółki jako wspólnik, dołączył D. B.. Spółka świadczyła usługi dla prywatnych klientów, a jej wspólnicy podzielili się czynnościami, wchodzącymi w zakres usług spółki, adekwatnie do posiadanych umiejętności. Obszary działalności spółki podzielono na cztery sektory. D. B. zajmował się sektorem budowlanym. B. Ł. świadczył usługi w zakresie tworzyw sztucznych, a F. V. (2) usługi ślusarskie. M. B. zajmował się obsługą prawną, odpowiadał za dokumentację spółki, zgłoszenia do ZUS i do Urzędu Skarbowego, wystawiał świadectwa pracy (zeznania B. Ł. k. 323-323 a.s., zeznania F. V. (1) k. 347-348 a.s., umowa spółki k. 20-29 a.s.).

Spółka (...) s.c. zatrudniała także pracowników. Jednym z nich był M. V. (1) – brat F. V. (1). M. V. (1) zatrudniony był w spółce dwukrotnie: od 1 lutego 1993 r. do 31 października 1993 r. oraz od 1 stycznia 1994 r. do 23 marca 1995 r. w oparciu o umowy o pracę. Pracował jako pracownik fizyczny, zajmował się produkcją butelek z tworzywa sztucznego (zeznania M. V. (1) k. 346 a.s., świadectwo pracy k. 343-344 a.s., listy płac dołączone do akt sprawy).

F. V. (1) jest posiadaczem ośmiu książeczek wpłat składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy. Książeczki dokumentują dokonywanie wpłat, a F. V. (1) jest w nich wskazany jako osoba wpłacająca. Wpłat z tytułu prowadzenia działalność gospodarczej w ramach (...) s.c. w imieniu F. V. (1) dokonywał M. B.. To właśnie jemu pozostali wspólnicy spółki, zgodnie z podziałem obowiązków między nimi, przekazywali wystawione na nich książeczki, a on dokonywał obliczeń i uiszczał należności wobec ZUS w ich imieniu (zeznania F. V. (1) k. 347-348 a.s.).

Na książeczkach wpłat składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy wystawionych na F. V. (1) widnieje numer (...). Numer ten jest zgodny z numerem konta płatnika w ZUS przypisanego do F. V. (1) (pismo organu rentowego z dnia 14 maja 2025 r. k. 332 a.s., książeczki wpłat składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy – teczka stanowiąca załącznik do pisma z dnia 16 marca 2024 r. k. 115 a.s.).

W dniu 12 października 2021 r. F. V. (1) złożył do organu rentowego wniosek o emeryturę (bezsporne).

W dniu 29 listopada 2021 r. ZUS (...) Oddział w F. wydał decyzję znak (...), którą ustalił kapitał początkowy dla wnioskodawcy, w kwocie 45.829.52 zł. Do obliczania podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10-ciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1982 r. do 31 grudnia 1991 r. Zakład ustalił, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 41,11%. Ponadto przyjął, że okres składkowy wynosi 9 lat i 4 miesiące, a nieskładkowy po ograniczeniu do 1/3 okresów składkowych – 3 lata i 1 miesiąc (decyzja z 29 listopada 2021 r. – nienumerowana karta akt ZUS).

Następnie, decyzją z dni 2 grudnia 2021 r., znak (...) (...) Oddział w F. przyznał F. V. (1) emeryturę, a jej wysokość ustalił na kwotę 1.947,70 zł brutto (decyzja z dnia 2 grudnia 2021 r. – nienumerowana karta akt rentowych).

W dniu 14 stycznia 2022 r. F. V. (1) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. wniosek o ponowne obliczenie emerytury, poprzez uwzględnienie przy ustalaniu wartości kapitału początkowego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. (wniosek z dnia 14 stycznia 2022 r. – nienumerowana karta akt rentowych).

Decyzją z 30 czerwca 2022 r. ZUS (...) Oddział w F. odmówił ponownego obliczenia emerytury, z uwagi na brak potwierdzenia opłacania przez F. V. (1) składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (decyzja – nienumerowana karta akt rentowych).

Od ww. decyzji odmownej F. V. (1) wniósł odwołanie, co zainicjowało postępowanie sądowe o sygn. VII U 959/22. W jego toku tut. Sąd postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do organu rentowego celem ponownego rozpoznania (postanowienie z dnia 30 stycznia 2023 r. k. 112 akt sądowych VII U 959/22).

ZUS (...) Oddział w F., realizując ww. postanowienie Sądu, ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające odnośnie opłacania przez F. V. (1) składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. i uznał, że nie może potwierdzić ww. okresu, jako okresu podlegania ubezpieczeniom z tytuły prowadzenia działalności przez F. V. (1) (informacja ZUS (...) Oddział w F. z dnia 4 marca 2022 r. – nienumerowana karta akt ZUS).

W konsekwencji, w dniu 21 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. wydał decyzję znak: (...), którą odmówił F. V. (1) ponownego obliczania emerytury (decyzja – nienumerowana karta akt ZUS).

F. V. (1) odwołał się od ww. decyzji organu rentowego, co zainicjowało przedmiotowe postępowanie sądowe (odwołanie F. V. (1) k. 3-10 a.s.).

W toku postępowania Sąd postanowieniem z dnia 1 października 2025 r. zobowiązał ZUS (...) Oddział w F. do przedstawienia hipotecznego wyliczenia emerytury odwołującego na datę złożenia wniosku z 14 stycznia 2022 r., przy uwzględnieniu składek na ubezpieczenia społeczne przypisanych do konta (...) za lata od 1991 do 1998 wynikających z dokonanych wpłat, na podstawie książeczek wpłat na ubezpieczenia społeczne, a przypisanych dotychczas do osoby M. V. (1) (postanowienie z dnia 1 października 2025 r. k. 348 a.s.).

W odpowiedzi na zobowiązanie organ rentowy dokonał hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego z uwzględnieniem zarobków M. V. (1) z lat 1991-1998 i stwierdził, że od 23 października 2021 r., tj. od przyznania świadczenia wyniosła 2.656,68 zł, a po waloryzacji od 03/2022 – 2.842,65 zł i po waloryzacji od 03/2023 – 3.263,36 zł (pismo procesowe organu rentowego z dnia 6 listopada 2025 r. k. 352 a.s.).

Z uwagi na to, że informacja organu rentowego ograniczała się jedynie do podania konkretnych kwot, bez wykazania sposobu ich obliczenia, była dla odwołującego się zbyt ogólnikowa i uniemożliwiała mu rzeczowe odniesienie się do podanych przez ZUS wartości, Sąd postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r. ponownie zobowiązał organ rentowy do przedstawienia hipotetycznego wyliczenia wysokości emerytury dla odwołującego począwszy od 23 października 2021 r., przy jednoczesnym szczegółowym przedstawieniu tego wyliczenia tj. wskazaniu zarówno wysokości kapitału początkowego z uwzględnieniem zarobków z lat 1991-1998, ale również hipotetycznej decyzji dotyczącej emerytury, z której wynikać będzie zarówno kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego, okresów składkowych i nieskładkowych, jak również te elementy, które zawierałby decyzja emerytalne (postanowienie z dnia 3 grudnia 2025 r. k. 358 a.s.).

Organ rentowy ponownie przygotował hipotetyczne wyliczenie wartości kapitału początkowego, hipotetyczne obliczenie wskaźnika wysokości podstawy kapitału, przedstawił wykaz wprowadzonych okresów ubezpieczonego oraz wykaz wprowadzonych dochodów ubezpieczonego. Zakład ustalił, że hipotetycznie wyliczony kapitał początkowy wynosi 74.283,05 zł. Do obliczania podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10-ciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1988 r. do 31 grudnia 1997 r. Zakład ustalił, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 50,73 %. Ponadto przyjął, że okres składkowy wynosi 17 lat i 4 miesiące, a nieskładkowy 4 lata i 6 miesięcy (pismo procesowe organu rentowego z dnia 15 grudnia 2025 r. – k. 361 – 365 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty oraz na podstawie dokumentów obrazujących przebieg postępowania przed organem rentowym i przebieg zatrudnienia ubezpieczonego. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść oraz forma nie budziły zastrzeżeń. W szczególności istotny dla Sądu dowód stanowiły listy płac, w których M. V. (1) – brat odwołującego się – figuruje jako pracownik spółki, (...) s.c., co wyklucza możliwość przypisania mu składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w ramach tej spółki. Materiał dowody nie daje podstaw do uznania, że M. V. (2) kiedykolwiek był jej wspólnikiem. Za kluczowy dowód uznał Sąd również książeczki ubezpieczeniowe odwołującego się F. V. (1), które obejmują cały sporny okres ośmiu lat i potwierdzają zarówno podleganie przez niego ubezpieczeniu, jak i dokonywanie regularnych wpłat składek.

Podstawą ustaleń faktycznych uczynił Sąd również zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie osób. Świadek M. V. (1), potwierdził, że był zatrudniony w spółce (...) s.c. wyłącznie jako pracownik przez okres znacznie krótszy niż osiem lat, nie był nigdy jej wspólnikiem. Ponadto świadek przedłożył świadectwo pracy potwierdzające czas i charakter zatrudnienia. Zeznania świadka i przedłożone dokumenty potwierdziły, że posiadał pracowniczy tytuł do ubezpieczenia w wyniku zatrudnienia w (...) s.c.

Sąd nie miał żadnych wątpliwości co do wiarygodności zeznań świadka B. Ł. – jednego ze wspólników (...) s.c. Świadek scharakteryzował strukturę i sposób działania spółki, potwierdził status odwołującego się jako jej wspólnika i fakt zatrudnienia M. V. (1) jako pracownika.

Podstawą ustaleń faktycznych były także zeznania odwołującego się F. V. (1), który w sposób spójny i szczegółowy opisał okoliczności prowadzenia działalności w ramach spółki cywilnej, wskazał na opłacanie składek oraz okazał książeczki ubezpieczeniowe obejmujące wszystkie osiem spornych lat. Zeznania odwołującego się nie były gołosłowne, a potwierdzały je przedstawione dokumenty źródłowe.

Zebrany materiał dowodowy był w ocenie Sądu spójny, wzajemnie się uzupełniał i nie zawierał wewnętrznych sprzeczności. Zeznania odwołującego się korelowały z zeznaniami obu świadków oraz znajdowały potwierdzenie w dokumentach. W szczególności zwraca uwagę okoliczność, że jednoznacznie korzystne dla odwołującego się były zeznania M. V. (1), który jako potencjalny beneficjent błędnie zaksięgowanych składek, mógłby być skłonny do podtrzymywania korzystnego dla siebie stanu rzeczy, a mimo tego sam zaprzeczył, by był wspólnikiem spółki lub by były opłacane ze niego składki z tytułu prowadzenia działalności przez cały sporny okres. Okoliczność ta w istotny sposób wzmocniła wiarygodność twierdzeń odwołującego się.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu.

W realiach rozpoznawanej sprawy kwestią sporną było prawo do przeliczenia emerytury, czego F. V. (1) domagał się poprzez uwzględnienie przy ustaleniu wartości kapitału początkowego okresu opłacania przez niego składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r.

Podstawę prawną wniosku F. V. (1) stanowi przepis 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) dalej jako ustawa emerytalna. Zgodnie z nim w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli:

1) po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość;

2) decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;

3) dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

4) decyzja została wydana na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie;

5) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone, zmienione albo stwierdzono jego nieważność;

6) przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego.

Ponadto, przypomnieć należy, że F. V. (1) przysługuje prawo do emerytury w myśl art. 24 i następnych ustawy emerytalnej. Wymieniony przepis art. 24 wskazuje, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego, co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Zasady obliczania wysokości emerytury określonej w art. 24 zostały ustalone w art. 25-26 ustawy emerytalnej. W myśl art. 26 emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. la i lb oraz art. 185.

Wskazać należy, że kapitał początkowy, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej , ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Zgodnie z przepisami ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kapitał początkowy ma być odtworzeniem kwoty składek na ubezpieczenie społeczne, opłaconych przed 1 stycznia 1999 r. Zasady ustalania podstawy wymiaru emerytury zostały określone w art. 15 ustawy, a wysokość kapitału początkowego, zależy od udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych, podstawy wymiaru świadczenia, współczynnika określonego przez proporcję wieku ubezpieczonego i ustawowo określonego wieku emerytalnego oraz stażu. Natomiast do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia uwzględnia się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z okresu ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub z dowolnych 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku.

Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego przebiega według zasad dotyczących ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w tej ustawie, co w szczególności dotyczy katalogu środków dowodowych, jakie służą ubezpieczonemu w postępowaniu przed organem rentowym do wykazania stażu ubezpieczonego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. odmownie rozpatrzył wniesiony przez F. V. (1) w dniu 14 stycznia 2022 r. wniosek o przeliczenie emerytury i odmówił uwzględnienia opłaconych składek od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, wskazując, że brak jest potwierdzenia, aby składki te były opłacane przez wnioskodawcę i w konsekwencji ww. okresu nie uwzględnił jako składkowego przy ustalania kapitału początkowego i następnie jego emerytury.

Sąd Okręgowy zważył, że w niniejszej sprawie sytuacja jest o tyle szczególna, że składki za ww. sporny okres, rzeczywiście zostały opłacone i znajdują się w ewidencji organu rentowego – tyle tylko, że organ rentowy przypisał je do niewłaściwej osoby – M. V. (1) i w konsekwencji nie uwzględnił ich przy ustalaniu wysokości emerytury F. V. (1).

Dodatkowo wskazać należy, że ZUS kwestionował przynależność spornych składek do odwołującego się F. V. (1), nie przedstawiając żadnego dowodu na poparcie swojego stanowiska. Przypomnienia wymaga, że organ rentowy jest stroną postępowania i na nim również spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyjęte twierdzenia, w tym okoliczności przemawiających za odmową przeliczenia świadczenia. Samo tylko negowanie twierdzeń odwołującego się i powołanie się na stan własnej ewidencji – ewidencji, której wadliwość jest właśnie przedmiotem sporu – nie może być uznane za wystarczające. Prowadzenie ewidencji kont ubezpieczonych należy do ustawowych obowiązków organu rentowego, a nieprawidłowości w tym zakresie obciążają organ, nie ubezpieczonego.

Na szczególne podkreślenie zasługuje okoliczność, że sporne wpłaty zostały udokumentowane w książeczkach oznaczonych numerem (...), przy czym sam organ rentowy przyznał, że numer ten odpowiadał kontu numerowi konta płatnika przypisanego odwołującemu się. Skoro zatem ZUS identyfikuje wskazany numer jako należący do F. V. (1), to brak jest logicznych podstaw do twierdzenia, że wpłaty dokonywane na to konto mogły dotyczyć innej osoby. Nie można zaakceptować stanowiska organu, zgodnie z którym wpłaty zaewidencjonowane na koncie przypisanym do odwołującego się miałyby nie podlegać uwzględnieniu tylko dlatego, że brat ubezpieczonego – M. V. (1) – nosił to samo nazwisko. Sama zbieżność nazwisk nie podważa bowiem znaczenia identyfikatora w postaci numeru konta składkowego. To właśnie numer konta służy indywidualizacji płatnika i przyporządkowaniu wpłat do określonego podmiotu. Jeżeli więc wpłaty były dokonywane na numer przypisany do F. V. (1), to powinny być traktowane jako wpłaty odnoszące się do jego rozliczeń składkowych.

Organ rentowy działa nielogicznie, ponieważ w istocie podważa znaczenie własnej identyfikacji konta składkowego, opierając się nie na konkretnych danych ewidencyjnych, lecz wyłącznie na hipotetycznej możliwości, że wpłaty mogły pozostawać w związku z inną osobą. Tego rodzaju rozumowanie jest wadliwe. Ewidencja prowadzona przez ZUS ma właśnie służyć eliminowaniu niepewności co do tego, do kogo należy dane konto i jakich rozliczeń dotyczą dokonywane na nie wpłaty.

Co więcej, okoliczność, że F. V. (1) prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, a jego brat M. V. (1) był pracownikiem tej spółki, tłumaczy obecność wpłat związanych z różnymi osobami w ramach jednego obrotu składkowego. Zwrócić jednak należy uwagę, że M. V. (1) był pracownikiem spółki przez okres znacznie krótszy niż sporne osiem lat i w tym czasie podlegał ubezpieczeniu wyłącznie z tytułu stosunku pracy. Zaksięgowanie na jego koncie składek za ośmioletni okres z tytułu działalności wspólnika pozostaje w oczywistej sprzeczności z rzeczywistym, pracowniczym tytułem ubezpieczeniowym M. V. (1). M. V. (1) nie był wspólnikiem spółki cywilnej i nie mógł podlegać ubezpieczeniom z tego prowadzenia działalności gospodarczej, zaś odwołujący się F. V. (1) takim wspólnikiem spółki (...) s.c. był przez cały sporny okres. Ponadto dopełnił wszystkich ciążących na nim obowiązków związanych z tym tytułem ubezpieczenia: prowadząc działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej, wypełniał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społecznego do ZUS i fakt ten udokumentował kompletną dokumentacją ubezpieczeniową w postaci książeczek ubezpieczeniowych za cały sporny okres.

Co istotne, wpłaty te realizowane były z książeczki oznaczonej konkretnym numerem, a numer ten odpowiadał numerowi konta (...), które sam ZUS identyfikował jako należące do F. V. (1). Zatem wpłaty pochodzące z książeczki oznaczonej konkretnym numerem, powinny zostać zaewidencjonowane na koncie tożsamym z nim, a skoro tak się nie stało, to doszło do nieprawidłowości w ewidencji prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Błąd w prowadzeniu ewidencji składek pozostaje w sferze odpowiedzialności organu rentowego i nie może obciążać osoby, która wykazuje dokonanie wpłat stosownymi dokumentami.

Wobec tego, że ubezpieczony ma prawo do świadczenia odpowiadającego rzeczywiście opłaconym składkom, odmowa przeliczenia emerytury z ich uwzględnieniem prowadziła do bezpodstawnego uszczuplenia świadczenia emerytalnego F. V. (1), pomimo że przez wiele lat w sposób rzetelny wywiązywał się z obowiązku ubezpieczeniowego i w toku postępowania sądowego przedłożył dokumenty w postaci książeczek wpłat składek, które nie były przedmiotem oceny organu rentowego przy wydawaniu pierwotnej decyzji. Dokumenty te stanowią istotny dowód potwierdzający fakt dokonywania wpłat składek na ubezpieczenie społeczne w spornych okresach. Przedłożone dokumenty pozostają w bezpośrednim związku z ustaleniem wysokości świadczenia, gdyż potwierdzają opłacenie składek, które jednak powinny już wcześniej zostać uwzględnione przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury. Zaniechanie to stanowi błąd organu rentowego. Tym samym zostały wykazane przesłanki do ponownego ustalenia wysokości świadczenia w trybie art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Rozstrzygnięcie powyższych okoliczności pozwoliło zatem na uwzględnienie spornego okresu prowadzenia przez F. V. (1) działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej, przy ustalaniu wysokości przysługującej mu emerytury. Zaliczenie tego okresu, tj. od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. do okresów składkowych miało wpływ na ustalenie wysokości kapitału początkowego odwołującego się, a w konsekwencji świadczenia emerytalnego.

W związku z powyższym Sąd zobowiązał organ rentowy do hipotetycznego wyliczenia dla F. V. (1) kapitału początkowego oraz emerytury z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego. W wykonaniu zobowiązania, organ rentowy dokonał hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego zgodnie z którym ustalił wysokość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 74.283,05 zł, a wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego z lat 1988-1997 wyniósł 50,73 % – były to wartości wyższe niż te, jaki wynikają z decyzji o ustaleniu kapitału początkowego na potrzeby emerytury przyznanej odwołującemu się. Także hipotetyczna wysokość emerytury z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego na dzień nabycia prawa do emerytury, tj. na dzień 23 października 2021 r. wyniosła 2.656,68 zł, a po waloryzacji od 03/2022 – 2.842,65 zł i po waloryzacji od 03/2023 – 3.263,36 zł.

Wyliczenia organu rentowego nie były kwestionowane przez odwołującego się, który nie wniósł wobec nich zastrzeżeń.

Uznając dokonane przez organ rentowy obliczenia za prawidłowe i zgodne z zasadami obliczania kapitału początkowego regulowanymi cytowanymi na wstępie przepisami, Sąd Okręgowy przyjął powyższe wartości i wyniki operacji rachunkowych rozstrzygając na korzyść odwołującego się.

Z uwagi na powyższe, Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie i na podstawie art. 477 ^{( 14)} § 2 k.p.c. dokonał zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. z dnia 21 lipca 2023 r. znak: (...) w ten sposób, że przeliczył emeryturę F. V. (1) od 1 stycznia 2022 r., tj. od miesiąca w którym złożył wniosek o przeliczenie świadczenia, uwzględniając przy ustalaniu kapitału początkowego okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. i ustalił wysokość emerytury odwołującego się od 01/2022 na kwotę 2.656,68 zł, a po waloryzacji od 03/2022 na kwotę 2.842,65 zł i odpowiednio po waloryzacji od 03/2023 na kwotę 3.263,36 zł.

Renata Gąsior