Wyrok z 28 lutego 2026, sygn. I C 672/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Ewa Tokarzewska

po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2026 r. w Olsztynie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa P. F. R. S. A. z siedzibą w W.

przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wO.

o zapłatę

I.  zamyka rozprawę;

II.  umarza postępowanie w części, tj. co do kwoty w wysokości 11.537,25 zł;

III.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 519.888,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 września 2024 r. do dnia zapłaty;

IV.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 37.344,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Ewa Tokarzewska

Sygn. akt I C 672/25

UZASADNIENIE

Powód (...) S.A. w W. pozwem z dnia 30 grudnia 2024 r. skierowanym wobec pozwanego (...) Spółka z o.o. z siedzibą w O. wniósł o:

1.  wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty 531 425,75 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 września 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

2.  w przypadku wniesienia przez stronę pozwaną sprzeciwu lub przekazania sprawy do postępowania zwykłego wniósł o stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do wydania nakazu zapłaty lub skutecznego wniesienia przez stronę pozwaną sprzeciwu od nakazu zapłaty, wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty 531 425,75 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 września 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych

W uzasadnieniu powód wskazał, że:

1.  strony łączy umowa subwencji finansowej;

2.  treść stosunku prawnego pomiędzy stronami (powodem i pozwanym) określają postanowienia Umowy, Regulaminu oraz innych dokumentów Programu;

3.  niniejsza sprawa dotyczy zwrotu subwencji finansowej uzyskanej przez pozwanego od powoda. Pozwany zobowiązany jest do zwrotu całej subwencji finansowej wypłaconej mu przez powoda, ze względu na fakt, że w przypadku pozwanego istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia nadużyć;

4.  zgodnie z Umową i Regulaminem, w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć, (...) jest uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości. W takim przypadku subwencja finansowa podlega zwrotowi w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia beneficjentowi decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości;

5.  po wypłacie subwencji finansowej pozwanemu, (...) otrzymał z (...) negatywną rekomendację dotyczącą subwencji wypłaconej pozwanemu z uwagi na uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć w tym zwiększone ryzyko wykorzystania subwencji finansowej w sposób niezgodny z celem Regulaminem Programu;

6.  w oparciu o rekomendacje (...), (...) wydał względem pozwanego decyzję o zwrocie subwencji finansowej w całości, wobec spełnienia przesłanki istnienia uzasadnianego podejrzenia wystąpienia nadużyć na podstawie § 10 ust. 9 Regulaminu. Decyzja została udostępnione pozwanemu w bankowości elektronicznej w dniu 25 lipca 2024 r. i z tym dniem pozwany mógł już zapoznać się z treścią decyzji;

7.  w konsekwencji powyższego, pozwany zobowiązany jest na podstawie Umowy i Regulaminu, do zwrotu wypłaconej subwencji finansowej, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia kalendarzowego następującego po 14 dniu roboczym po udostępnieniu pozwanemu decyzji do dnia jej zwrotu;

8.  pozwany zwrócił na rzecz powoda w dniu 19 września 2024 r. kwotę 519 888,50 zł, która została zarachowana na odsetki w kwocie 11 537,25 zł oraz w pozostałej części tj. w kwocie 508 351,25 zł na należność główną – a zatem pozostała do zwrotu kwota subwencji finansowej wynosi 531 425,75 zł.

W toku wykonywania Umowy zawartej z pozwanym (...), z użyciem przewidzianych Umową, a także Regulaminem narzędzi, ustalił, że w przypadku pozwanego znajdują zastosowanie przesłanki wydania względem pozwanego decyzji o obowiązku zwrotu subwencji finansowej w całości, ponieważ zachodzi względem niego uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć (vide: § 10 ust. 9 Regulaminu).

Po wypłacie subwencji finansowej pozwanemu, (...) – w ramach realizacji czynności związanych z objęciem programu tarczą antykorupcyjną – przekazało (...) informacje co do uznania pozwanego za przedsiębiorcę podlegającego wykluczeniu z udziału w programie ze względu na uzasadnione podejrzenie wystąpienia nadużyć, w tym zwiększone ryzyko wykorzystania subwencji finansowej w sposób niezgodny z celem i Regulaminem programu.

Wobec ustalenia, że w związku z udzieleniem finansowania pozwanemu istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć, a także wobec wydania względem pozwanego decyzji o zwrocie subwencji finansowej w całości, subwencja finansowa wypłacona pozwanemu podlegała zwrotowi w całości.

(pozew k. 5-8)

Nakazem zapłaty z 9 czerwca 2025 r. Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu .

(nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym k. 134)

Od powołanego nakazu zapłaty pozwany wniósł sprzeciw, w którym zaskarżył nakaz zapłaty w całości i wniósł o oddalenie powództwa. Wniósł też o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, że kwestionuje twierdzenia powoda , aby zachodził w stosunku do niego „przypadek, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć” (§ 10 ust. 9 Regulaminu). Pozwany zakwestionował również, że decyzja o zwrocie subwencji z dnia 25 lipca 2024 r. została mu udostępniona w dniu jej wydania oraz, że dokonał zapłaty kwoty bezspornej dopiero w dniu 19 września 2024 r.

Pozwany wskazał, że spełnił wszystkie wymienione w umowie subwencji finansowej warunki umorzenia 50% wartości subwencji finansowej udzielonej w kwocie 1 039 777 zł oraz złożył stosowne oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej, z którego treści wnioskował o zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w kwocie nie większej niż 519 888,50 zł.

Pozwany wskazał, że z treści pozwu oraz załączonych do niego dokumentów nie wynika jakie wystąpiły nadużycia po stronie pozwanej i kiedy miały one miejsce. Za niewystarczające pozwany uznał podnoszone przez powoda twierdzenia, iż wobec pozwanej spółki zostały wydane negatywne rekomendacje (...). Z treści pozwu nie wynika bowiem na czym się one opierały, a także, że uzasadniałby podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć w rozumieniu § 10 ust. 9 Regulaminu.

(sprzeciw od nakazu zapłaty k. 141-146)

Powód pismem z dnia 31 lipca 2025 r. powód wskazał, że popiera żądanie pozwu oraz podtrzymuje wszelkie twierdzenia oraz wnioski .

(replika powoda na sprzeciw od nakazu zapłaty k. 323-331)

Pismem z dnia 14 stycznia 2026 r. (data nadania) powód zmodyfikował powództwo w ten sposób, że wnosił o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 519 888,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 września 2024 r. do dnia zapłaty. Wniósł też o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(pismo z modyfikacją powództwa k. 590-593)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

P. F. (...) jest podmiotem powołanym do realizacji Programu - “Tarczy Finansowej”, o którym mowa w art. 21a ustawy z 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju. Program został przyjęty na mocy Uchwały Rady Ministrów z 27 kwietnia 2020 r. I zatwierdzony na mocy Decyzji Komisji Europejskiej.

(dowody: uchwała Rady Ministrów k. 98, decyzja Komisji Europejskiej k. 104-115)

W dniu 22 czerwca 2020 r. pomiędzy (...) F. (...) S.A. w W. a (...) Spółką z o.o. z siedzibą w O. zawarta została umowa subwencji finansowej nr (...). W ramach § 1 umowy, przedsiębiorca oświadczał, że na dzień 31 grudnia 2019 roku był mikroprzedsiębiorcą, a miesiąc, w którym doszło do spadku obrotów gospodarczych przedsiębiorcy to maj 2020 roku. Przedsiębiorca wnioskował o subwencję finansową w kwocie 1 039 777 zł.

Wstępna weryfikacja oświadczeń przedsiębiorców wnioskujących o przyznanie subwencji miała zautomatyzowany charakter. Zgodnie z § 2 ust. 7-14, (...) weryfikował następczo prawdziwość oświadczeń złożonych przez przedsiębiorcę i podejmował decyzję o przyznaniu, częściowym przyznaniu bądź nieprzyznaniu subwencji. § 3 regulaminu wymieniał przypadki, gdy otrzymana przez przedsiębiorcę subwencja finansowa podlegała zwrotowi. W szczególności dotyczyło to zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, otwarcia likwidacji, redukcji zatrudnienia przez przedsiębiorcę w ciągu 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji.

Zgodnie z § 3 ust. 6 umowy subwencji, do czasu całkowitego jej zwrotu przez przedsiębiorcę (...) F. (...) S.A. w W. mógł kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie (...) S.A. w W. mogła podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych, od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji (...).

Zgodnie z § 11 ust. 5 umowy, jej integralną część stanowił regulamin.

(...) na podstawie § 11 ust. 6 umowy przysługiwało prawo do zmiany regulaminu w trakcie trwania umowy, a wprowadzenie zmiany wymagało poinformowania przedsiębiorcy w taki sposób, który umożliwiał przedsiębiorcy zapoznanie się z informacją o takiej zmianie wraz ze wskazaniem postanowień podlegających zmianie, przy czym zmiana taka wchodziła w życie w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedsiębiorcy informacji.

(dowód: umowa o przyznanie subwencji finansowej k. 36-41v., załącznik - informacja o przetwarzaniu danych osobowych k. 42-43v.)

Strony umowy o udzielenie subwencji obowiązywał regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym “Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm”. Treść regulaminu uległa zmianie już po zawarciu umowy o przyznanie subwencji – z inicjatywy (...). Zgodnie z § 8 regulaminu, (...) samodzielnie lub we współpracy z Bankami oraz innymi podmiotami miał prawo prowadzić ewidencję Beneficjentów oraz udzielonego im Finansowania Programowego oraz monitoring udzielania i wykorzystywania Subwencji Finansowych. W tym zakresie (...) mógł współpracować w zakresie sprawozdawczości, raportowania lub monitoringu z takimi instytucjami jak Banki, instytucje finansowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z § 10 ust. 9 regulaminu, (...) był uprawniony do:

a. odmowy wypłaty Subwencji Finansowej na rzecz Beneficjenta lub;

b. wydania Decyzji określającej wysokość Subwencji Finansowej podlegającej zwrotowi w całości; w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.

Zgodnie z § 11 ust. 12 regulaminu, czynności związane z udzieleniem Finansowania Programowego, w tym - w szczególności - złożeniem Wniosku, odrzuceniem Wniosku, są co do zasady podejmowane przez (...) za pośrednictwem Banku, z wykorzystaniem Bankowości Elektronicznej.

(dowód: Regulamin k. 45-68, załączniki do Regulaminu k. 68v.-85)

Na podstawie umowy subwencji pozwany otrzymał subwencję finansową w łącznej kwocie 1 039 777 zł, przyznaną decyzją (...) z 23 czerwca 2020 r. Kwota ta została przelana na konto przedsiębiorcy 24 czerwca 2020 r.

(dowód: decyzja w sprawie subwencji k. 87, historia rachunku k. 89)

W dniu 17 lipca 2024 r. (...) skierowało do (...) pismo, w którym wskazywało, że 21 maja 2021 r. (...) przekazało Funduszowi negatywną rekomendację odnośnie pozwanego. Zgodnie z brzmieniem przedstawionych Funduszowi rekomendacji, służby miały wówczas zalecać niewypłacanie lub nieumarzanie wypłaconych już subwencji finansowych ze środkówpublicznych z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia przestępstw korupcyjnych, ekonomicznych lub prania pieniędzy, a także zagrożeń dla interesu ekonomicznego państwa i ryzyka wykorzystania udzielonych środków finansowych w sposób niezgodny z celem i regulaminem programu Tarcza Finansowa (...). Negatywna rekomendacja została potwierdzona przez Biuro w dniu 27 marca 2025r. (...) wskazało, że aktualnie identyfikuje po stronie badanego podmiotu zwiększone ryzyko wykorzystania subwencji finansowej (...) niezgodnie z celem i regulaminem programu

(dowód: pismo (...) z 17 lipca 2024 r. k. 91, pismo (...) 22 października 2025 r., k. 353-353v.)

Wobec treści pisma (...), (...) wydał decyzję z 25 lipca 2024 r. zobowiązującą pozwanego do zwrotu subwencji w całości, w terminie 14 dni od udostępnienia decyzji, powołując się na § 5(1) ust. 4 oraz § 10 ust. 9 Regulaminu.

(dowód: decyzja k. 96)

Pismem z dnia 2 września 2024 r. pozwany wskazał, iż spełnił wszystkie wymienione w Umowie subwencji finansowej warunki zobowiązujące do zwrotu 50% wartości subwencji finansowej. Pozwany zaprzeczył, że istniało wobec niego „uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć”. Dodał, ze w otrzymanym piśmie nie wskazano jakie to miałyby być nadużycia i kiedy miały one miejsce. Z tych przyczyn pozwany odmówił zapłaty wartości subwencji finansowej o której zwolnienie z obowiązku zwrotu wnioskował.

(dowód: pismo pozwanego k. 172-173)

W dniu 3 września 2024 r. pozwany dokonał zwrotu części subwencji w kwocie 519 888,50 zł.

(dowód: potwierdzenie transakcji k. 177)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.

W sprawie bezsporna była większość faktów istotnych dla jej rozstrzygnięcia. W szczególności bezsporne było podpisanie pomiędzy powodem a pozwanym umowy o udzielenie subwencji finansowej oraz fakt wypłaty udzielonej subwencji pozwanemu. Przedmiotem sporu była kwestia zwrotu przez pozwanego otrzymanej subwencji finansowej w związku z jej nienależytym wykorzystaniem.

Na wstępie i dla porządku poczynionych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 224 § 1 k.p.c. przewodniczący zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom. Natomiast zgodnie z § 3 wskazanego przepisu jeżeli przyczyni się to do sprawniejszego rozpoznania sprawy, a wyznaczanie kolejnych posiedzeń jest zbędne, sąd może zamknąć rozprawę na posiedzeniu niejawnym. Strony należy uprzedzić o możliwości zamknięcia rozprawy i umożliwić im zabranie głosu w piśmie procesowym, w terminie nie krótszym niż 7 dni. Sąd zamyka rozprawę w terminie miesiąca od dnia, w którym upłynął termin do zabrania głosu przez strony. Postanowienie może być wydane jedynie przez sędziów, przed którymi odbyło się ostatnie posiedzenie jawne poprzedzające bezpośrednio zamknięcie rozprawy. Uregulowanie art. 224 § 3 k.p.c. dotyczy sytuacji, w której rozprawa została wyznaczona, ale po jej odroczeniu w celu zamknięcia rozprawy nie wyznacza się kolejnego posiedzenia z udziałem stron, lecz zamyka się rozprawę na posiedzeniu niejawnym.

Sąd postanowił zamknąć rozprawę – o czym postanowiono w pkt I wyroku.

Zgodnie z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

Z kolei, stosowanie do art. 355 k.p.c. sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.

Pismem procesowym z dnia 14 stycznia 2026 r. (data nadania) powód zmodyfikował powództwo w ten sposób, że wnosił o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 519 888,50 zł cofając pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w pozostałym zakresie.

Cofnięcie pozwu w tym zakresie nie jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i nie zmierza do obejścia prawa. Stąd też koniecznym było umorzyć postępowanie w części, tj. co do kwoty w wysokości 11 537,25 zł – pkt II wyroku.

Zgodnie natomiast z art. 21a ust. 2a ustawy z 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 923 ze zm.): „Środki pochodzące z udzielonego przedsiębiorcom lub innym podmiotom wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej, chyba że egzekwowana wierzytelność powstała w związku z naruszeniem zasad, na których udzielono danemu przedsiębiorcy lub innemu podmiotowi takiego wsparcia. Środki te, w razie ich przekazania na rachunek bankowy, rachunek oszczędnościowy, rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy oraz rachunek terminowych lokat oszczędnościowych, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego”.

W konsekwencji, należy uznać, że na podstawie powołanych przepisów i zapisów umowy, powodowi przysługuje legitymacja czynna w zakresie dochodzonego roszczenia, powód może bowiem egzekwować wierzytelności powstałe w związku z naruszeniem zasad przyznania pomocy finansowej danemu przedsiębiorcy.

Zgodnie z art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Sąd podziela stanowisko powoda, iż dochodzone roszczenie nie jest związane z działalnością gospodarczą, a wynika z realizacji powierzonego zadania z zakresu administracji publicznej, stąd w przedmiotowym przypadku termin przedawnienia wynosi sześć lat i niewątpliwie nie upłynął on do czasu wniesienia pozwu.

Ponadto roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyby nawet uznać, iż jest one związane z działalnością gospodarczą powoda.

Powód wywodził swoje roszczenie z umowy subwencji oraz regulaminu. Stosownie do § 3 ust. 6 umowy subwencji, do czasu całkowitego jej zwrotu przez przedsiębiorcę (...) (...) (...) S.A. w W. mógł kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie (...) S.A. w W. mógł podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych, od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji (...). Zgodnie natomiast z § 10 ust. 9 b) regulaminu, (...) był uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej zwrotowi w całości, w przypadku, w którym istniało uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.

Stosownie do art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, zaś zgodnie z przepisem art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Pierwszy z przywołanych przepisów, tj. art. 6 k.c. odnosi się do materialnoprawnego aspektu zagadnienia ciężaru udowodnienia faktu. Instytucja ciężaru dowodu w tym znaczeniu (materialnym) służy do kwalifikacji prawnej negatywnego wyniku postępowania dowodowego. Przepis regulujący rozkład ciężaru dowodu określa, kto poniesie wynikające z przepisów prawa materialnego negatywne konsekwencje ich nieudowodnienia. Funkcją reguły ciężaru dowodu jest umożliwienie sądowi merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy nie udało się ustalić leżących u podstaw sporu faktów. W każdym bowiem przypadku spełnienia przesłanek procesowych Sąd cywilny obowiązany jest wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, niezależnie od tego, czy postępowanie dowodowe przyniosło jakikolwiek efekt. Wskazany przepis nakazuje rozstrzygnąć sprawę na niekorzyść osoby opierającej swoje powództwo lub obronę na twierdzeniu o istnieniu jakiegoś faktu prawnego, jeżeli fakt ten nie został udowodniony. W kontradyktoryjnym modelu postępowania cywilnego o zakresie i rodzaju roszczenia decyduje powód, a w konsekwencji to na nim spoczywa ciężar udowodnienia twierdzeń które mają popierać jego żądania (wyrok Sądu Najwyższego z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II CSK 297/10, LEX nr 970074). Reguła ta nie może być jednak rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, ciężar dowodu spoczywa na powodzie (wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1982 r., sygn. akt I CR 79/82, LEX nr 8416, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 30 września 2010 r., sygn. akt I ACa 572/10, LEX nr 756665). Rozkład ciężaru dowodu (art. 6 KC) i jego procesowy odpowiednik (art. 232 k.p.c.) należy rozumieć bowiem w ten sposób, że w razie sprostania przez powoda ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających – jej zdaniem – oddalenie powództwa (tak Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 29 maja 2014 r., sygn. akt III APa 10/14, LEX nr 1488579).

W realiach niniejszej sprawy powód powinien udowodnić, że spełnione zostały określone w Regulaminie warunki uzasadniające zwrot wypłaconej subwencji finansowej, zaś pozwany powinien wykazać, że nadużycia przy wykorzystaniu subwencji nie wystąpiły.

W ocenie Sądu powód wykazał dochodzone przez siebie roszczenie zarówno co do zasady, jak i wysokości. Powód w celu wykazania swojego roszczenia załączył do pozwu dokumenty w postaci umowy subwencji, regulaminu, decyzji w sprawie przyznania subwencji finansowej, potwierdzenia dokonania wypłaty subwencji oraz decyzji w sprawie jej zwrotu. Powód przedłożył także pisma zawierające negatywną rekomendację (...) odnośnie udzielonej pozwanemu subwencji.

Pozwany nie zdołał natomiast przedstawić twierdzeń i dowodów skutkujących uznaniem roszczenie powoda za bezzasadne. Zarzuty pozwanego miały charakter ogólny i sprowadzały się do zakwestionowania powództwa co do zasady, nie wskazywały żadnych konkretnych uchybień.

W ocenie Sądu bezzasadne okazały się również podniesione przez pozwanego zarzuty braku wykazania przez powoda nadużyć, jakich miał się dopuścić pozwany przy wykorzystaniu subwencji i naruszenia przez niego postanowień umowy i regulaminu.

Wskazać należy, że wprowadzenie rządowego programu „T. F. (...) dla S. i C. P.” było podyktowane nadzwyczajnymi okolicznościami związanymi z pandemią COVID-19. Wprowadzenie w życie programu musiało być szybkie, a to spowodowało zastrzeżenie w regulaminie, który obowiązywał w chwili złożenia wniosku przez powoda o udzielenie subwencji finansowej, klauzuli uprawniającej powoda do dokonywania zmian w regulaminie. Realizacja programu odbywała się za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, w tym przede wszystkim za pośrednictwem bankowości elektronicznej. Informacje dotyczące programu zamieszczane były na stronie internetowej powoda. Powód jednocześnie był uprawniony do publikowania dokumentów wykonawczych programu.

Weryfikacja wnioskodawców, w tym pozwanego miała charakter zautomatyzowany, gdyż beneficjenci podawali we wnioskach o przyznanie subwencji określone dane i informacje, które były następnie porównywane z danymi pozyskanymi od Ministerstwa Finansów, Krajowej Administracji Skarbowej oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W oparciu o wskazany mechanizm powód nie był w każdym przypadku w stanie wykryć nieprawidłowości, bo bazy te mogły być obarczone błędem (wynikającym chociażby z błędnego raportowania danych przez beneficjentów), w tym także w zakresie danych dotyczących „obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży)".

Ze względu na uproszczony i zautomatyzowany proces zawierania umowy służący szybkiemu i efektywnemu udzieleniu pomocy przedsiębiorcom, którzy potrzebowali wsparcia finansowego, umowa przewidywała mechanizm weryfikacji spełniania warunków przyznania subwencji. Powód miał zatem prawo do weryfikacji prawdziwości oświadczeń także na etapie rozliczania subwencji finansowej udzielonej pozwanemu. W myśl bowiem § 8 regulaminu, po udzieleniu subwencji finansowej powód mógł monitorować ewidencję beneficjentów oraz udzielonego im finansowania programowego, a także udzielanie i wykorzystywania subwencji finansowych. Powód mógł zatem po udzieleniu subwencji finansowej pozwanemu zweryfikować dane wskazane przez pozwanego we wniosku, a w razie stwierdzenia ich nieprawidłowości był uprawniony do żądania zwrotu subwencji w całości lub w części (§ 10 ust. 9 b) regulaminu). Zgodnie bowiem z § 3 ust. 6 umowy zawartej przez strony, do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę, powód mógł kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem niniejszej umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie, powód mógł podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji powoda w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji powoda. Powód w ramach współpracy z (...) w związku z objęciem Programu - Tarcza Finansowa, tarczą antykorupcyjną, uzyskał negatywną rekomendację w związku z uzasadnionym ryzykiem nadużyć ze strony pozwanego. Pismo (...) z 17 lipca 2024 r. zawierające negatywną rekomendację dotyczącą przyznania subwencji pozwanemu, potwierdzoną następnie pismem (...) z 22 październik 2025 r., wyraźnie wskazywało na nieprawidłowości, jakie miały miejsce podczas ubiegania się przez pozwanego o udzielenie subwencji. Wskazano w nim, że negatywna rekomendacja w odniesieniu do pozwanego oparta była na analizie danych pochodzących z Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej ((...)). Analiza danych (...) wykazała, że spółka dokonywała automatycznego przeksięgowania sald środków pieniężnych stanowiących nadwyżki na rachunkach rozliczeniowych na tzw. lokaty O/N (overnight). Powyższe stanowiło naruszenie Regulaminu programu Tarcza Finansowa, ponieważ pozyskane przez beneficjenta środki nie zostały przeznaczone na cel w nim wskazany.

W ocenie Sądu, mając na uwadze te fakty, nie sposób podzielić twierdzeń pozwanego, że nie wystąpiły żadne naruszenia umowy i regulaminu przy wykorzystaniu przez niego subwencji. Powód podjął decyzję o zwrocie subwencji w całości w oparciu o negatywną rekomendację udzieloną przez (...) stwierdzającą wyraźnie nieprawidłowości dotyczące działania pozwanego.

W związku z powyższym na podstawie art. 471 k.c. w związku z nienależytym wykonaniem umowy, zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę 519 888,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 września 2024 r. do dnia zapłaty.

O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., które stanowią, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W dniu 25 lipca 2024 roku powód udostępnił pozwanemu decyzję o zwrocie subwencji, w której poinformował go o konieczności zwrotu całej kwoty przyznanej subwencji w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia decyzji, co było zgodne z zapisem § 51 ust. 7 lit. b Regulaminu. Termin na zwrot subwencji upłynął zatem 14 sierpnia 2024 roku, stąd zasadne było zasądzenie odsetek, zgodnie z żądaniem pozwu, od dnia 5 września 2024 roku.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności stron za wynik sporu wyrażoną w art. 98 k.p.c. Pozwany, jako strona przegrywająca powinien zwrócić powodowi całość kosztów procesu, na które składały się: opłata od pozwu w kwocie 26 572 zł, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym w kwocie 10 800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. zasądzono od ustalonych kosztów procesu odsetki ustawowe za opóźnienie.

sędzia Ewa Tokarzewska