Wyrok z 28 lutego 2026, sygn. I C 648/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2026 r. w O.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa G. S.

przeciwko Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w B.

o zapłatę

I.  zamyka rozprawę;

II.  oddala powództwo;

III.  znosi wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami.

sędzia Ewa Tokarzewska

Sygn. akt I C 648/25

UZASADNIENIE

Powód G. S. pozwem skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w B. wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 150 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 21.05.2020 r. został dwukrotnie pobity przez funkcjonariuszy służby więziennej Z.K. B.. Podał, że pobicie miało miejsce w bramie, zaraz po przewiezieniu go z zakładu karnego w I.. Czynu miał dopuścić się dowódca zmiany Z.K.B.. Wskazał, że był kopany po całym ciele oraz wielokrotnie wyzywany, kilkukrotnie stracił przytomność (pozew k. 3-4).

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych.

Pozwany zaprzeczył wszystkim zarzutom podniesionym przez powoda. Wskazał, że powód przebywał na oddziale XIV Zakładu Karnego w B. w dniach 21.05.2020 r. -24.07.2020 r. oraz 10.08.2020 r. – 15.12.2020 r. Podczas przebywania w przedmiotowej jednostce penitencjarnej powód nigdy nie zgłaszał o jakimkolwiek naruszeniu jego nietykalności osobistej (odpowiedź na pozew k. 109-110v.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Na wstępie i dla porządku poczynionych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 224 § 1 k.p.c. przewodniczący zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom. Natomiast zgodnie z § 3 wskazanego przepisu jeżeli przyczyni się to do sprawniejszego rozpoznania sprawy, a wyznaczanie kolejnych posiedzeń jest zbędne, sąd może zamknąć rozprawę na posiedzeniu niejawnym. Strony należy uprzedzić o możliwości zamknięcia rozprawy i umożliwić im zabranie głosu w piśmie procesowym, w terminie nie krótszym niż 7 dni. Sąd zamyka rozprawę w terminie miesiąca od dnia, w którym upłynął termin do zabrania głosu przez strony. Postanowienie może być wydane jedynie przez sędziów, przed którymi odbyło się ostatnie posiedzenie jawne poprzedzające bezpośrednio zamknięcie rozprawy. Uregulowanie art. 224 § 3 k.p.c. dotyczy sytuacji, w której rozprawa została wyznaczona, ale po jej odroczeniu w celu zamknięcia rozprawy nie wyznacza się kolejnego posiedzenia z udziałem stron, lecz zamyka się rozprawę na posiedzeniu niejawnym.

Sąd postanowił zamknąć rozprawę – o czym postanowiono w pkt I wyroku.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie w postaci dokumentów przedłożonych przez strony postępowania oraz zeznań świadków i strony pozwanej.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że powód przebywał na oddziale XIV Zakładu Karnego w B. w dniach 21.05.2020 r. -24.07.2020 r. oraz 10.08.2020 r. – 15.12.2020 r. W czasie pobytu nie odnotowano żadnego zgłoszenia odnoszącego się do obrażania oraz grożenia powodowi przez funkcjonariuszy jednostki. W dniu 22.05.2020 r. dokonano oględzin ciała powoda. Stwierdzono brak obrażeń ciała osadzonego. Powód nie zgłaszał żadnych dolegliwości (notatka służbowa starszego inspektora działu ochrony k. 115, notatka służbowa starszego ratownika medycznego k. 117, wywiad chorobowy dot. G. S. k. 162).

Odnosząc się do zeznań świadków będących funkcjonariuszami K. C., W. C. i T. M. (k. 156v.-157v.) wskazać należy, że nie pamiętali oni, aby powód składał jakiekolwiek skargi. Zaprzeczyli także, jakoby stosowali przemoc czy to fizyczną, czy psychiczną wobec któregokolwiek z osadzonych. Świadkowie podali, iż w przypadku jakichkolwiek zgłoszeń naruszenia nietykalności cielesnej, skarżący poddawany jest oględzinom przez lekarza. Także przeciwko osobom, którym powód zarzuca naruszenie nietykalności cielesnej nie toczy się postępowanie karne. Sąd uznał zeznania świadków za wiarygodne. Zeznania ww. świadków korespondują ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami.

Sąd nie dał wiary twierdzeniom powoda, zawartym w pozwie i jego zeznaniach (k. 157v.-158), w tej części, w której podawał, że w Zakładzie Karnym w B. został pobity oraz obrażany. Powyższe twierdzenia powoda nie korespondują z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz z zeznaniami świadków. W związku z tym, że powód nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających podane przez siebie okoliczności, Sąd uznał, że fakty te nie zostały udowodnione, a niewątpliwie na powodzie, jako osobie, która wywodzi z nich skutki prawne, spoczywał ciężar udowodnienia tych okoliczności (art. 6 k.c.). W tym miejscu wskazać należy, że na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.).

Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r. I CKU 45/96 (OSNC 1997/6-7 poz. 76). Mając zatem na względzie rządzącą procesem cywilnym zasadę kontradyktoryjności postępowania i nie znajdując podstaw do przeprowadzenia dowodów z urzędu (art. 232 k.p.c.), Sąd rozpoznał niniejszą sprawę, biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony na podstawie powyżej wskazanych dowodów.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby zdarzenie opisane przez powoda miało miejsce w sposób przez niego przedstawiony. Twierdzenia powoda pozostają odosobnione i nie znajdują potwierdzenia ani w dokumentacji sporządzonej w jednostce penitencjarnej, ani w zeznaniach świadków.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynikaj, że w okresie pobytu powoda w Z.K. B. nie odnotowano zgłoszeń dotyczących stosowania wobec niego przemocy przez funkcjonariuszy służby więziennej. Dokumentacja medyczna sporządzona bezpośrednio po dacie wskazywanej przez powoda nie potwierdza natomiast wystąpienia obrażeń ciała, które mogłyby pozostawać w związku z opisanym przez niego zdarzeniem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny wiarygodności twierdzeń powoda, albowiem w przypadku doznania obrażeń ciała w następstwie pobicia ich ślady powinny znajdować odzwierciedlenie w przeprowadzonych oględzinach lekarskich bądź zgłaszanych dolegliwościach zdrowotnych.

Podkreślenia wymaga również, że w jednostkach penitencjarnych obowiązują określone procedury postępowania w przypadku zgłoszenia przez osadzonego jego nietykalności cielesnej bądź stosowania wobec niego przemocy. W takich sytuacjach przeprowadzane są niezwłocznie oględziny lekarskie, a zdarzenie jest dokumentowane w stosownych rejestrach. W realiach niniejszej sprawy brak jest jednak jakichkolwiek zapisów wskazujących na zaistnienie takiego zdarzenia.

W konsekwencji należało przyjąć, że twierdzenia powoda o pobiciu przez funkcjonariuszy służby więziennej nie znajdują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Materiał ten nie dostarcza podstaw do przyjęcia, aby doszło do naruszenia nietykalności cielesnej powoda w okolicznościach przez niego wskazywanych.

Wobec powyższego brak było podstaw do uznania, że działania funkcjonariuszu służby więziennej miały charakter bezprawny bądź aby doprowadziły do powstania po stronie powoda krzywdy lub szkody pozostającej w związku z wykonywaniem władzy publicznej przez pozwanego.

Końcowo wskazać należy, że odpowiedzialność pozwanego należało rozpatrywać w świetle art. 417 § 1 k.c. zgodnie, z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Funkcjonariusze Służby Więziennej wykonują bowiem zadania w ramach władzy publicznej, a ich działania podejmowane w toku pełnienia obowiązków służbowych mogą stanowić podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Warunkiem powstania tej odpowiedzialności jest jednak ustalenie, że doszło do działania lub zaniechania niezgodnego z prawem przy wykonywaniu władzy publicznej oraz że działanie to doprowadziło do powstania szkody lub krzywdy po stronie poszkodowanego.

W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, aby funkcjonariusze Służby Więziennej dopuścili się wobec powoda działań bezprawnych, w szczególności, aby stosowali wobec niego przemoc fizyczną lub psychiczną.

Powód dochodził w niniejszej sprawie zapłaty zadośćuczynienia oraz odszkodowania, które w przypadku szkody na osobie znajdują podstawę prawną w przepisach art. 444 § 1 k.c. oraz art. 445 § 1 k.c. Zgodnie z tymi regulacjami w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wynikłe z tego koszty zaś sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

W ustalonym w sprawie stanie faktycznym brak jest jednak podstaw do przyjęcia, aby u powoda doszło do uszkodzenia ciała bądź rozstroju zdrowia pozostających w związku z działaniami funkcjonariuszy SW. Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia dochodzonych przez powoda roszczeń.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo, jak w punkcie II wyroku.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie III wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c. znosząc je wzajemnie pomiędzy stronami. Sąd miał na uwadze charakter dochodzonego roszczenia, które dotyczyło ochrony dóbr osobistych oraz twierdzonego naruszenia nietykalności cielesnej powoda. Tego rodzaju sprawy cechują się szczególną doniosłością z punktu widzenia osoby dochodzącej ochrony prawnej, a ocena zasadności roszczenia uzależniona jest w dużej mierze od wyników postępowania dowodowego. W realiach niniejszej sprawy, pomimo oddalenia powództwa, nie można pomiąć, że powód działał w przekonaniu o zasadności dochodzonych roszczeń. Jednocześnie rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło przede wszystkim w oparciu o ocenę zgormadzonego materiału dowodowego, który nie pozwolił na potwierdzenie zarzutów powoda. W tych okolicznościach Sąd uznał, że obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony pozwanej było nieuzasadnione, a rozstrzygnięcie o wzajemnym zniesieniu kosztów procesu najlepiej odpowiada zasadom słuszności.

sędzia Ewa Tokarzewska