Wyrok z 9 marca 2026, sygn. I C 929/23

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska

po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa W. Ł. (1)

przeciwko Syndyk Masy Upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w T. - I. G.

o ustalenie

oddala powództwo.

Sygn. akt I C 929/23

UZASADNIENIE

wyroku częściowego z dnia 9 marca 2026 r.

Pozwem z dnia 3 lutego 2020 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w T., W. Ł. (1) wniósł o:

I.  zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 310 902,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, z powodu nieważności umowy kredytu;

ewentualnie, w przypadku braku podstaw do uwzględnienia ww. żądania, wniósł o:

II.  zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 117 404,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz ustalenie, że postanowienia § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3 umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r., a także postanowienia § 16 ust. 4, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 30 ust. 3 i 9 regulaminu kredytu hipotecznego (...) oraz postanowienia § 6 ust. 4 w brzmieniu nadanym w drodze aneksu nr (...) z dnia 1 czerwca 2010 r. do umowy kredytu hipotecznego stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powoda (są bezskuteczne wobec powoda) od chwili zawarcia umowy;

Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W pozwie zawarł również wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczeń poprzez zawieszenie obowiązku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikającego z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r. na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie (pozew o zapłatę wraz z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia – k. 3-30).

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2020 r. tut. Sąd oddalił ww. wniosek o zabezpieczenie (postanowienie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt I C 283/20 – k. 78).

W związku z przywróceniem terminu – postanowieniem z dnia 3 lipca 2020 r. – pozwany Bank złożył w dniu 3 czerwca 2020 r. (data stempla pocztowego) odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatami skarbowymi od pełnomocnictw. Nadto, zaprzeczył temu by powodowi przysługiwał interes prawny w powództwie o ustalenie oraz podniósł zarzut przedawnienia roszczenia (wniosek o przewrócenie terminu – k. 94-97; odpowiedź na pozew – k. 98-180; postanowienie z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt I C 283/20 – k. 223).

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały tak sformułowane stanowiska procesowe, przy czym w piśmie z dnia 10 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) pozwany Bank podniósł ewentualny zarzut zatrzymania kwoty dochodzonej przez powoda do czasu zaoferowania przez powoda zwrotu świadczenia wzajemnego Banku w postaci kwoty 260 555,78 zł tytułem środków wypłaconych przez pozwanego powodowi na podstawie rzekomo nieważnej Umowy. Powód – pismem z dnia 22 maja 2023 r. (data stempla pocztowego) – dokonał zmiany powództwa wnosząc o:

I.  ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r. oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 310 902,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty;

ewentualnie, wniósł o:

II.  zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 310 902,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, z powodu nieważności umowy kredytu;

ewentualnie, w przypadku braku podstaw do uwzględnienia ww. żądań, wniósł o:

III.  zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 117 404,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz ustalenie, że postanowienia § 6 ust. 1 i 14, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3 umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r., a także postanowienia § 16 ust. 4, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 30 ust. 3 i 9 regulaminu kredytu hipotecznego (...) oraz postanowienia § 6 ust. 4 w brzmieniu nadanym w drodze aneksu nr (...) z dnia 1 czerwca 2010 r. do umowy kredytu hipotecznego stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powoda (są bezskuteczne wobec powoda) od chwili zawarcia umowy;

Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (replika na odpowiedź na pozew – k. 226-232v; pismo procesowe pozwanego – k. 238-250; pismo procesowe pozwanego – podniesienie zarzutu zatrzymania – k. 331-333; pismo procesowe – zmiana powództwa – k. 365-366v).

W odpowiedzi pozwany wniósł o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, zwrot pisma z modyfikacją powództwa z uwagi na jego nieopłacenie, a także podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie powództwa w całości, również w zmodyfikowanym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (pismo procesowe pozwanego – k. 378-384v).

Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. Sąd w punkcie 1. – zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. ze skutkiem od dnia 20 lipca 2023 r.; 2. – wezwał do udziału w postępowaniu syndyka masy upadłości pozwanego (...) S.A. z siedzibą w T.; 3. – podjął postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego oraz 4. – zawiesił postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt (...) toczącego się przed Sądem Rejonowym dla m. st. Warszawy (pismo procesowe pozwanego – k. 347-348; postanowienie z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt I C 283/20 – k. 388; postanowienie z dnia 14 listopada 2023 r. – k. 450).

Pismem z dnia 30 października 2023 r. (data nadania w UP) do sprawy przystąpił syndyk masy upadłości pozwanego Banku wnosząc o pozostawienie sprawy w zawieszeniu (pismo pozwanego syndyka masy upadłości – k. 391-397).

Powyższe orzeczenie – w zakresie pkt 4. – w dniu 19 grudnia 2023 r. (data prezentaty) zaskarżył powód (zażalenie – k. 461-462).

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie punktu 4 (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt V ACz 1762/23 wraz z uzasadnieniem – k. 503-504; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt V ACz 1762/23 – k. 542).

W dalszym toku postępowania stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie, natomiast pismem z dnia 13 kwietnia 2024 r. (data stempla pocztowego) powód wniósł o ustalenie wyrokiem częściowym nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) zawartej pomiędzy powodem, a poprzednikiem prawnym pozwanego w dniu 13 kwietnia 2007 r. wobec uznania powództwa przez pozwanego. Wniósł także o udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego poprzez zawieszenie obowiązku świadczenia przez stronę powodową na rzecz pozwanego rat kapitałowo-odsetkowych i innych świadczeń wynikających z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r.

W odpowiedzi pozwany zaprzeczył temu, ażeby w jakimkolwiek zakresie uznał powództwo, w tym poprzez wezwanie do zawarcia ugody. Wniósł nadto o odrzucenie, względnie umorzenie postępowania bądź oddalenie wniosku o zabezpieczenie roszczenia niepieniężnego (wniosek o udzielenie zabezpieczenia – k. 506-510; stanowisko pozwanego syndyka masy upadłości – k. 520-525v).

Wniosek powoda o zabezpieczenie został – postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r. – oddalony, jednak w wyniku rozpoznania zażalenia powoda Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił ww. rozstrzygnięcie uwzględniając ww. wniosek i wstrzymując obowiązek dokonywania spłat rat kredytu przez powoda na rzecz pozwanego od daty wydania postanowienia do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie (postanowienie z dnia 30 lipca 2024 r. – k. 596; zażalenie – k. 625-629; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn.. akt VI ACz 2780/24 – k. 639).

Do czasu zamknięcie rozprawy w dniu 9 lutego 2026 r. strony podtrzymały tak sformułowane stanowiska procesowe (protokół z rozprawy z dnia 9 lutego 2026 r. – k. 685-685v).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W. Ł. (1) wraz z żoną G. Ł. potrzebowali środków finansowych niezbędnych do budowy domu. Z uwagi na status rodziny wielodzietnej – posiadanie czwórki dzieci – w (...), do którego się wpierw udali, uzyskali informację o niemożności uzyskania kredytu. Udali się do (...) S.A. z siedzibą w G. – (...) Oddziału w M. (poprzednika prawnego pozwanego Banku), którego pracownik przedstawił im ówcześnie jedyną dostępną dla nich ofertę kredytu waloryzowanego kursem CHF. Przed przystąpieniem do spornej Umowy powód oraz jego żona zapoznali się z jej treścią.

(dowód: zeznania powoda W. Ł. (1) złożone na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. – k. 370-371)

W dniu 1 marca 2007 r. (data podpisu) powód wraz z żoną – za pośrednictwem doradcy klienta – złożyli do (...) Banku wniosek o kredyt hipoteczny na kwotę 250 000,00 zł indeksowaną kursem waluty CHF na budowę domu i jego wykończenie, a także pokrycie prowizji kredytowej/składki ubezpieczeniowej oraz ubezpieczenia od utraty wartości nieruchomości.

W dacie złożenia wniosku zarówno powód, jak i jego żona byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony osiągając łączny dochód w wysokości 8 800,00 zł. Nie prowadzili działalności gospodarczej.

We wniosku tym powód i jego żona wyrazili zgodę na przystąpienie do ubezpieczenia od utraty wartości nieruchomości, ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych zawartego w (...) S.A. oraz ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy zawartego w (...) S.A., co do których zawnioskowali o doliczenie składek do kwoty kredytu.

(dowód: wniosek o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 1 marca 2007 r. – k. 196-199v)

Przed podpisaniem Umowy, w dniu 27 marca 2007 r., powód i jego żona podpisali oświadczenie o wyborze waluty obcej, w którym potwierdzili, iż zapoznali się z pojęciami ryzyka walutowego i ryzyka stopy procentowej, jak również z symulacjami modelowymi wariantów spłat kredytu dla różnych poziomów kursów walut i/lub stopy procentowej.

(dowód: oświadczenia kredytobiorców o wyborze waluty obcej– k. 200-201)

W dniu 16 kwietnia 2007 r. (data złożenia podpisów) W. Ł. (1) wraz z żoną zawarli z (...) Bank Spółką Akcyjną w G. - (...) Oddziałem w M. Umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF (dalej: Umowa).

Zgodnie z § 1 ust. 1 Umowy bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 260 555,78 zł indeksowanego kursem CHF. Przy założeniu, że całość kredytu uruchomiona zostałaby w dacie sporządzenia Umowy równowartość kredytu wynosiłaby 114 731,74 CHF, rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie kredytu. Kredytobiorca oświadczył, iż jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksowanej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko.

Stosownie do § 1 ust. 2 Umowy spłata kredytu miała nastąpić w 240 miesięcznych ratach równych kapitałowo-odsetkowych.

Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia Umowy wynosiło 5,30% w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki DBCHF i stałej marży Banku, która wynosiła 3,05%. Kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko (§ 1 ust. 3 Umowy).

Na mocy § 1 ust. 7 Umowy całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia Umowy kredytu wynosił 168 162,05 zł (podana kwota nie uwzględniała ryzyka kursowego). Ostateczna wysokość całkowitego kosztu kredytu uzależniona była od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 5,56%. Ostateczna wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania uzależniona była od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania (§ 1 ust. 8 Umowy).

Zgodnie z § 1 ust. 10 Umowy Bank miał wypłacić kredyt bezgotówkowo jednorazowo na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę, o ile nie było to sprzeczne z postanowieniami Umowy – w terminach i wysokościach określonych w Umowie kredytowej. Za prawidłowe wskazanie we wniosku numerów rachunków odpowiedzialność ponosił wyłącznie kredytobiorca.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy kredyt miał być przeznaczony na:

a)  w wysokości 250 000,00 zł na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego na rachunek kredytobiorcy;

b)  w wysokości 980,00 zł na uiszczenie opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego;

c)  w wysokości 5 211,12 zł na uiszczenie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości;

d)  w wysokości 4 140,34 zł na pokrycie składek ubezpieczeniowych, o których mowa w § 4 ust. 1;

e)  w wysokości 224,32 zł na uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu były: hipoteka kaucyjna łączna na rzecz Banku do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu na nieruchomościach będących własnością powoda i jego żona na zasadzie wspólności ustawowej, cesja na rzecz Banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia, powodzi i innych zdarzeń losowych, weksel in blanco wraz z deklaracją do czasu przedstawienia w Banku odpisu z KW nieruchomości, ubezpieczenie od ryzyka utraty wartości nieruchomości przez okres 5 lat od dnia uruchomienia kredytu z możliwością jego przedłużenia przez Bank na własny koszt oraz ubezpieczenie kredytu z tytułu niskiego wkładu własnego (§ 3 Umowy).

Zgodnie z § 6 ust. 1 Umowy Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów to sporządzona przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana miała być o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązywała przez cały następny dzień roboczy.

Stosownie do § 9 ust. 2 Umowy w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków miała być przeliczana do CHF według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków.

§ 10 ust. 3 Umowy określał, iż wysokość zobowiązania miała być ustalana, jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do CHF obowiązującego w dniu spłaty.

Stosownie do § 13 ust. 1-2, 5 Umowy oprocentowanie kredytu było zmienne i ulegało zmianie w pierwszym dniu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu DBCHF. Indeks DBCHF dla każdego miesiąca obliczany był jako średnia arytmetyczna stawek LIBOR 3m, obowiązujących w dniach roboczych w okresie liczonym od 26 dnia miesiąca, poprzedzającego miesiąc ostatni do 26 dnia miesiąca poprzedzającego zmianę. Indeks DBCHF ulegał zmianie w okresach miesięcznych i obowiązywał od pierwszego dnia miesiąca, jeżeli wartość Indeksu była różna od obowiązującej stawki Indeksu DBCHF o przynajmniej 0,1 punktu procentowego i obowiązywała od pierwszego kalendarzowego dnia miesiąca.

W § 19 ust. 5-6 Umowy ochrona ubezpieczeniowa miała ustawać w przypadku całkowitej spłaty kredytu (za wyjątkiem ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych), wypowiedzenia Umowy kredytu albo w innych przypadkach wskazanych w warunkach umowy ubezpieczenia. Kredytobiorca wyraził zgodę, aby wszelkie koszty i opłaty związane z Programem (...) (...) w trakcie uczestnictwa w Programie, były doliczane do kwoty kredytu w trybie podwyższenia bieżącego salda kredytowego a w przypadku ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych do raty spłaty.

Zgodnie z § 25 ust. 1 Umowy w sprawach nieuregulowanych niniejszą Umową zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa bankowego oraz Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, stanowiącego integralną część Umowy.

(dowód: Umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF– k. 34-45)

Zgodnie z § 19 ust. 5 Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej kwota raty spłaty obliczana była według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia wpływu środków.

(dowód: Regulamin produktu kredytu hipotecznego (...) – k. 187-195)

Uruchomienie kredytu nastąpiło, zgodnie ze składanymi przez powoda i jego żonę dyspozycjami oraz treścią aneksu nr (...) z dnia 9 września 2008 r., w czterech transzach:

- w dniu 19 kwietnia 2007 r. w wysokości 43 507,86 zł, tj. po kursie kupna w wysokości 2,2570, co stanowiło równowartość 19 276,84 CHF;

- w dniu 21 czerwca 2007 r. w wysokości 65 656,76 zł, tj. po kursie w wysokości 2,1090, co stanowiło równowartość 29 722,39 CHF;

- w dniu 11 grudnia 2007 r. w wysokości 119 228,87 zł, tj. po kursie w wysokości 2,0840, co stanowiło równowartość kwoty 57 211,55 CHF;

- w dniu 17 września 2008 r. w wysokości 32 162,29 zł, tj. po kursie w wysokości 1,9920, co stanowiło równowartość kwoty 16 145,73 CHF.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 9 września 2008 r. – k. 53, 184; potwierdzenie wypłaty środków z dnia 6 września 2019 r. – k. 61; dyspozycje wypłaty transz kredytu – k. 203-206v; dyspozycje uruchomienia kredytu – k. 207-210)

Aneksem nr (...) z dnia 1 czerwca 2010 r. strony dokonały zmiany niektórych zapisów umownych, w tym ustaliły, że wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut ustalonego przez Narodowy Bank Polski.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 1 czerwca 2010 r. – k. 54-56, 185-186)

W dniu 26 października 2010 r. zmarła G. Ł., a spadek po niej, na podstawie ustawy, nabyli mąż W. Ł. (1) w 4/16 częściach oraz dzieci: U. Ł. (1) w 3/16 częściach, F. Ł. (1) w 3/16 częściach, W. Ł. (2) w 3/16 częściach i W. Ł. (4) w 3/16 częściach, wszyscy z dobrodziejstwem inwentarza.

(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I Ns 159/17 – k. 73)

Powód zawarł ze swoimi dziećmi – F. Ł. (2), W. Ł. (3), W. Ł. (5) oraz U. Ł. (2) umowy cesji wierzytelności w postaci prawa do żądania zwrotu świadczenia nienależnego lub zapłaty odszkodowania od Baku powstałego w związku ze spłatą kredytu na podstawie Umowy kredytu (...) z dnia 13 kwietnia 2007 r. wskutek znajdujących się w tej Umowie niedozwolonych klauzul umownych w postaci klauzul waloryzowanych lub innych wad prawnych, w tym powodujących nieważność tej umowy. Na ich mocy przejął w całości ww. wierzytelność.

(dowód: umowy cesji wierzytelności – k. 74-74a)

Wpierw małżonkowie wspólnie, a po śmieci G. Ł. powód sam spłacał raty kapitałowo-odsetkowe wyłącznie w PLN. Łącznie spłacono 341 672,08 zł.

Powód w dalszym ciągu zobowiązany jest do spłacania należności z tytułu spornej Umowy.

Kredytowana nieruchomość nigdy nie była wynajmowana, nigdy również nie była w niej zarejestrowana lub prowadzona działalność gospodarcza. Powód wciąż w niej zamieszkuje.

(dowód: zeznania powoda W. Ł. (1) złożone na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. – k. 370-371; opinia biegłego sądowego ds. ekonomii, finansów i rachunkowości dr hab. D. F. – k. 650-662a)

Różnica pomiędzy hipotetyczną sumą spłat kredytu w okresie objętym żądaniem pozwu, przy założeniu, że wysokość rat spłacanych przez powoda w PLN, wyliczana jest w oparciu o kurs średni CHF/PLN NBP, aktualny na dzień zapadalności raty, w miejsce faktycznie zastosowanego kursu sprzedaży CHF/PLN, pochodzącego z Tabeli Kursów Walut Obcych pozwanego banku, a sumą spłat faktycznie uiszczonych wyniosła 7 302,99 zł.

Kwota nadpłaty powoda przy założeniu, że kredyt ten byłby kredytem złotowym, opartym o stawkę WIBOR 3M, przy zachowaniu pozostałych postanowień umowy wyniosłaby 63 331,07 zł.

(dowód: opinia biegłego sądowego ds. ekonomii, finansów i rachunkowości dr hab. D. F. – k. 650-662a )

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd w całości dał wiarę dokumentom wymienionym w stanie faktycznym, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do podważenia ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również częściowo na dowodzie z przesłuchania powoda W. Ł. (1) w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Sądu zeznania powoda dotyczące niespełnienia w sposób należyty obowiązków informacyjnych przez pracowników pozwanego Banku, w tym braku należytego poinformowania go i jego żony o ryzyku walutowym, sposobie ustalania kursów przez Bank itd. nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zebrane w sprawie dowody i ustalony stan faktyczny wskazują, że w chwili zawierania Umowy kredytu powód i jego żona zostali należycie poinformowani i posiadali pełną świadomość ryzyka walutowego oraz warunków oferowanego kredytu indeksowanego. Powód i jego żona w oparciu o otrzymane dane i posiadaną wiedzę dokonali własnej analizy opłacalności produktów bankowych i zdecydowali się na skorzystanie z ówcześnie jedynego dostępnego dla nich kredytu waloryzowanego walutą CHF.

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na opinii biegłego sądowego do spraw ekonomii, finansów i rachunkowości dr hab. D. F., dopuszczonej postanowieniem tut. Sądu z dnia 2 sierpnia 2024 r. (k. 601-601v). Zdaniem Sądu opinia sporządzona została zgodnie z zasadami przyjętymi przy opracowaniu tego rodzaju dokumentów w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Opinia ta w sposób dokładny, zwięzły i wyczerpujący odpowiada na zadane w tezie dowodowej pytania .

Jednocześnie ww. postanowieniem Sąd, na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodów z opinii biegłego oraz strony pozwanej w pozostałym zakresie, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz z przyczyn jakie legły u podstaw oddaleniu powództwa w niniejszej sprawie.

Sąd ustalając stan faktyczny nie oparł się na złożonych na piśmie zeznaniach świadka D. V., bowiem o ile przedstawił on posiadaną przez siebie wiedzę dotyczącą realizacji umów kredytowych indeksowanych w CHF zawieranych w pozwanym Banku, opisał stosowane w nim procedury to nie udzielił informacji kluczowych z punktu widzenia istoty sporu, a mianowicie w zakresie prawidłowości pouczenia powoda o ryzyku kursowym, kursie waluty, spreadzie oraz kosztach kredytu.

Podobnie ocenić należało złożone na piśmie zeznania świadka V. G., który nie pamiętał szczegółów towarzyszących zawieraniu tej konkretnej Umowy, które były najistotniejsze dla oceny wywiedzionego przez W. Ł. (1) roszczenia.

Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione a przedłożone przez strony dokumenty, pisemne analizy ekonomiczne i raporty, pisma, ekspertyzy, artykuły i inne, które stanowiły dokumenty prywatne przedstawiające stanowiska stron je składających do akt sprawy, albowiem nie zawierały w ocenie Sądu wiążącej wykładni przepisów prawa, dotyczyły kwestii niezwiązanych z tą konkretną Umową kredytową, a zatem nie stanowiły w niniejszej sprawie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.). Tym samym należało je potraktować jako wyraz poglądów wzmacniających argumentację stron postępowania – podobnie jak dołączone orzecznictwo sądów.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo o ustalenie podlegało oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że uznanie powództwa to oświadczenie pozwanego potwierdzające zasadność powództwa, w szczególności okoliczności faktyczne wskazane przez powoda. Pozwany poprzez złożenie oświadczenia o uznaniu powództwa, godzi się na wydanie wyroku zgodnego z żądaniem powoda. Uznanie może dotyczyć całego powództwa, jak również jego części. Przepis art. 213 § 2 k.p.c. nie przewiduje określonej (szczególnej) formy uznania powództwa, a co za tym idzie oświadczenie woli pozwanego o uznaniu powództwa może być wyrażone w każdej formie. Istotnym jest jednak, iż – zgodnie z art. 60 k.c. – wola osoby dokonującej czynności prawnej, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Prowadzi to do stwierdzenia, że pozwany może uznać powództwo ustnie na rozprawie lub poza rozprawą w formie pisma procesowego. Musi jednak tego dokonać w sposób bezpośredni oraz jednoznaczny w toku postępowania sądowego przed sądem I instancji do czasu zamknięcia rozprawy.

Mając powyższe na uwadze, a także stanowisko strony pozwanej, zdaniem Sądu pozwany nie uznał zgłoszonego w pozwie żądania. Nie złożył bowiem w tym zakresie żadnego oświadczenia. Stwierdzając jednocześnie, iż zarówno w odpowiedzi na pozew, jak i na dalszym etapie postępowania pozwany konsekwentnie kwestionował zasadność i wysokość roszczenia będącego przedmiotem postępowania nie sposób było przyjąć – za strona powodową – iż powództwo w sprawie niniejszej zostało przez pozwanego uznane choćby w części.

Powyższe przesądzało o bezzasadności zgłoszonego przez powoda – w piśmie z dnia 13 kwietnia 2024 r. (data stempla pocztowego) – żądania uwzględnienia roszczenia niepieniężnego wobec uznania powództwa przez pozwanego.

Przechodząc więc do kwestii zasadniczych niniejszego postępowania Sąd wskazuje, że strona powodowa, po ostatecznym zmodyfikowaniu powództwa pismem z dnia 22 maja 2023 r. (data stempla pocztowego), domagała się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r. oraz zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kwoty 310 902,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty. Ewentualnie, wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 310 902,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, z powodu nieważności umowy kredytu. Ewentualnie, w przypadku braku podstaw do uwzględnienia ww. żądań, wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 117 404,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz ustalenie, że postanowienia § 6 ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3 umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 13 kwietnia 2007 r., a także postanowienia § 16 ust. 4, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 30 ust. 3 i 9 regulaminu kredytu hipotecznego (...) oraz postanowienia § 6 ust. 4 w brzmieniu nadanym w drodze aneksu nr (...) z dnia 1 czerwca 2010 r. do umowy kredytu hipotecznego stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powoda (są bezskuteczne wobec powoda) od chwili zawarcia umowy.

Postępowanie w niniejszej sprawie Sąd zawiesił na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., podejmując je z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego jedynie w zakresie powództwa o ustalenie (postanowienie z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt I C 283/20 – k. 388; postanowienie z dnia 14 listopada 2023 r. – k. 450; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt V ACz 1762/23 – k. 503; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt V ACz 1762/23 – k. 542), w zakresie roszczenia głównego o ustalenie, albowiem dopiero po przesądzeniu o bezzasadności żądania głównego o zapłatę będzie podstawa do oceny roszczenia ewentualnego o ustalenie (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2021 r., III CZP 70/20) i podjęcia zawieszonego postępowania przy uwzględnieniu poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2024 r. (III CZP 5/24).

Zgodnie z przepisem art. 317 § 1 k.p.c. sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu.

W ocenie Sądu powództwo W. Ł. (1) skierowane przeciwko (...) S.A. z siedzibą w T., a następnie Syndykowi Masy Upadłości (...) S.A. w upadłości z siedzibą w T. w zakresie żądania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z Umowy nadawało się do rozstrzygnięcia, wobec czego zasadnym było rozstrzygnięcie o tej części powództwa w wyroku częściowym.

Mając powyższe na uwadze, w następstwie dotychczas przeprowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, iż powództwo w ww. zakresie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Analizę zgłoszonego powództwa o ustalenie rozpocząć należało od przywołania art. 189 k.p.c. Stosownie do tego przepisu powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 6 k.c. strona powodowa powinna wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego. Sąd z urzędu bada interes prawny będący materialno-prawną przesłanką powództwa o ustalenie, a ustalenie jego braku skutkuje oddaleniem powództwa wprost bez analizy żądania strony powodowej.

Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powoda. Interes ten należy rozumieć jako potrzebę wprowadzenia jasności co do konkretnego prawa lub stosunku prawnego – w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery uprawnień powoda (wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 1987 r., sygn. akt III CRN 57/87, OSNPG 1987, Nr 7, poz. 27). Skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga wykazania, że oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między stronami, w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie i tym samym wyeliminowane zostanie ryzyko naruszenia w przyszłości praw powoda. W przypadku, gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z którym stronie służy dalej idące roszczenie np. o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie lub znoszenie), wyłączona jest możliwość skutecznego wystąpienia z powództwem o ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza, a rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru przesłankowego. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 marca 2002 r. sygn. akt: II CKN 919/99 (LEX nr 54376), które Sąd Okręgowy w całości podziela.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że strona powodowa – wbrew twierdzeniom pozwanego – ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. W przedmiotowej sprawie, oceniając interes prawny w powództwie o ustalenie, szczególną uwagę zwrócić należy na fakt, iż stronę powodową oraz pozwany Bank nadal łączy przedmiotowa Umowa kredytu, jak również brak spłaty całości zadłużenia wygenerowanego w oparciu o zawartą między stronami Umowę. W tej sytuacji nie sposób jest przyjąć, że powodowi służy dalej idące roszczenie, w szczególności o przyszłe należności przysługujące pozwanemu, które mogłaby ona uiścić na podstawie nieważnej – w jego ocenie – Umowy. Biorąc pod uwagę podnoszone przez stronę powodową twierdzenia o nieważności Umowy, uznać należy, że niepewność sytuacji prawnej powoda została wykazana w sposób uzasadniający rozpoznanie sprawy merytorycznie w zakresie powództwa o ustalenie.

Przechodząc do oceny powództwa – w ww. zakresie, wskazać należy, że podstaw poddanego ocenie roszczenia o ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego ze spornej Umowy powód upatrywał w abuzywności jej zapisów, jednakże zarzut ten mógł prowadzić wyłącznie do bezskuteczności ewentualnie uznanych za niedozwolone zapisów, nie zaś – jak to powód wskazywał do nieistnienia umowy, a właściwie do jej nieważności. Zgodnie bowiem z art. 385 ¹ § 1 oraz 2 k.c., postanowienia umowy zawartej z konsumentem, które nie zostały uzgodnione indywidualnie i kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, nie wiążą konsumenta, przy czym strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że sankcją abuzywności jest bezskuteczność danego postanowienia, a nie nieważność całej umowy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, m.in. w wyroku w sprawie C‑26/13 G., w którym wskazano, że sąd krajowy ma obowiązek wyłączyć stosowanie nieuczciwego warunku, przy czym umowa powinna co do zasady dalej obowiązywać bez tego warunku, o ile jest to możliwe. Również w wyroku C‑260/18 V. podkreślono, że unieważnienie umowy stanowi rozwiązanie wyjątkowe i może nastąpić tylko wtedy, gdy dalsze jej obowiązywanie po usunięciu klauzuli abuzywnej nie jest możliwe.

Zarzuty strony powodowej odnosiły się do zapisów o indeksacji kredytu do waluty CHF, a co za tym idzie właściwe było zbadanie dopuszczalności takiego skonstruowania Umowy w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.c. czynność sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 prawa bankowego, w brzemieniu obowiązującym na datę zawarcia umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

W treści art. 69 ust. 2 prawa bankowego wskazano zatem, jakie niezbędne postanowienia powinny być zawsze ujawnione w umowie bankowej. Nie wszystkie z tych elementów stanowią essentialia negotii umowy kredytowej. Elementów konstrukcyjnych tej umowy poszukiwać należy w art. 69 ust. 1 prawa bankowego.

W ocenie Sądu, przedmiotowa Umowa oraz stanowiący jej integralną część Regulamin zgodne są z art. 69 ustawy prawo bankowe i spełniają wszystkie wymogi zawarte w przytoczonym artykule, nie są próbą obejścia przepisów prawa bankowego, jak również nie wypaczają natury umowy kredytu. W przedmiotowej Umowie kwotę udzielonego kredytu ustalono na kwotę 260 555,78 zł indeksowaną kursem CHF (§ 1 ust. 1 Umowy, k. 34). Strona powodowa nie wnosiła przy tym, aby kwotę kredytu wypłacono we franku szwajcarskim. Zdaniem Sądu odpowiadają prawu również postanowienia Umowy odnoszące się do oprocentowania kredytu, w tym wysokość oprocentowania kredytu oraz warunki jego zmiany (§ 1 ust. 3 Umowy, k. 34; § 13 Umowy, k. 39). Zauważyć też należy, że w dacie podpisania Umowy przepisy prawa bankowego nie przewidywały obowiązku zawarcia w umowie postanowień określających mechanizm tworzenia tabel kursowych, kursów walut, czy też umożliwiających stronie wpływanie na ww. elementy. Zawarcia w Umowie takich postanowień nie domagał się również powód i jego żona.

Umowa kredytu waloryzowanego mieści się, w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 ¹ k.c. w zw. z art. 69 ustawy Prawo bankowe). Umowa ta nie jest zatem sprzeczna z art. 358 ¹ § 2 k.c. wedle którego strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Natomiast § 3 tego przepisu stanowi podstawę sądowej waloryzacji świadczeń. Należy wskazać, że przepis art. 69 Prawa bankowego nie należy do przepisów określających w sposób sztywny wysokości świadczenia pieniężnego, w szczególności świadczenia kredytobiorcy, tj. kwoty kredytu, którą powinien zwrócić w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy kredytu. Z tego względu waloryzacja umowna tego świadczenia była dopuszczalna na podstawie art. 358 ¹ § 2 k.c. Przyjęcie za miernik waloryzacji waluty obcej nie stanowiło również naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów ani zasad współżycia społecznego. Waloryzacja umowna przy zastosowaniu jako jej miernika waluty obcej wyraża się w tym, że kredytobiorca zwraca kredytodawcy wykorzystaną sumę kredytu, przy czym w związku z kursem waluty obcej suma ta może być wyższa odpowiednio do relacji do waluty obcej. Suma wykorzystana w dniu wykonywania umowy kredytu może mieć bowiem inną wartość rynkową w wyniku indeksacji walutowej. Innymi słowy, kredytobiorca może być zobowiązany do zwrotu bankowi sumy pierwotnie wykorzystanego kredytu (w chwili wykonania umowy przez bank), ale taka wykorzystana suma (w całości lub części) może mieć inną (wyższą) wartość rynkową w okresie spłaty kredytu. Tym samym należy zaznaczyć, że zasada nominalizmu zawarta w artykule 358 ¹ k.c., znajduje rozszerzenie w ustępie 2 wspomnianego artykułu, umożliwiającego waloryzację w drodze umowy (wyrok Sądu Najwyższy z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14).

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. (sygn. V CSK 445/14, Lex nr 1751291), który to pogląd Sąd Okręgowy podziela i odnosi do przedmiotowej sprawy, potwierdził, że dopuszczalne jest ułożenie stosunku prawnego w taki sposób, że strony ustalą w umowie inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania zobowiązania. Wspomniany powyżej art. 69 Prawa bankowego statuuje, że waluty samego kredytu oraz waluta jego spłaty nie muszą być tożsame. Tym samym, dopuszczalne jest tworzenie umów realizujących essentialia negotii umowy kredytu przy założeniu spłaty wierzytelności w walucie obcej.

Biorący kredyt, zwłaszcza długoterminowy z przeliczeniem zobowiązań okresowych (rat spłacanego kredytu) według umówionej waluty (klauzula walutowa) ponosi ryzyko polegające albo na płaceniu mniejszych rat w walucie kredytu, albo większych, niż to wynika z obliczenia w tej walucie, gdyż na wysokość każdej raty miesięcznej wpływa wartość kursowa waluty kredytu w stosunku do waloryzacji tego kredytu (wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2012 r., sygn. akt II CSK 429/11, Legalis nr 526856). Podkreślenia wymaga więc, że istotną konsekwencją umowy kredytu jest brak pewności w zakresie ostatecznego całkowitego jego kosztu zarówno ze strony banku, jak i kredytobiorcy. Dotyczy to także kredytów wyrażonych w PLN, nieindeksowanych do waluty obcej, szczególnie w przypadku zastosowania zmiennego oprocentowania kredytu, zależnego od szeregu czynników, na które kredytobiorca także nie ma wpływu. W przypadku wzrostu oprocentowania w okresie kredytowania, tak samo jak w przypadku zmian na rynku walutowym, które mogą dotykać CHF, kwota wierzytelności wobec banku może ulegać zmianie, jednak nawet wówczas będzie to jedno i to samo zobowiązanie z tego samego tytułu, bez cech innych stosunków zobowiązaniowych. Zjawisko to nie stanowi naruszenia ustawy Prawo bankowe, ani Kodeksu cywilnego w zakresie prawa zobowiązań. Brak ekwiwalentności świadczeń jest więc pozorny, z uwagi na konieczność zachowania wzajemnej wartości waluty PLN i CHF. Nie można oczekiwać od banku (który jako spółka prawa handlowego prowadzi nastawioną na zysk działalność gospodarczą) udzielania kredytów bez umożliwienia mu osiągnięcia korzyści z umowy kredytu, bo tylko wówczas nie dochodziłoby do rozbieżności pomiędzy udzielonym kredytem, a zobowiązaniem do zwrotu wykorzystanego kredytu. Kredytobiorca, niedysponujący własnymi środkami pieniężnymi oraz taki kredytobiorca, który nie zamierza zaangażować posiadanych przez siebie środków finansowych, musi skorzystać z finansowego wsparcia ze strony banku, dla którego umowa kredytu jest źródłem przychodu, tym samym dochodzi do naruszenia równowagi między stroną konsumencką a spółką prawa bankowego. Nie jest to jednak równoznaczne z nieważnością umowy kredytu, ponieważ wykorzystanie mechanizmu waloryzacji nie narusza natury kredytu, gdyż zapewnia kredytodawcy zarobek w zamian za udzielenie kredytu.

W sprawie bezsporne jest, że powód i G. Ł. zawarli sporną Umowę, jako konsumenci w rozumieniu art. 22 ¹ k.c. Środki uzyskane ze spornej Umowy zostały bowiem przeznaczone na budowę domu mającego zaspokajać ich potrzeby mieszkaniowe. Zgodnie z przywołanym przepisem, konsumentem można być wyłącznie w zakresie czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. Decyduje więc brak związku danej czynności z wymienioną działalnością, a nie to, czy taka działalność jest w ogóle prowadzona przez osobę dokonującą czynności prawnej. Do uznania, że mamy do czynienia z konsumentem, wystarczy brak bezpośredniego związku czynności z działalnością gospodarczą lub zawodową; istnienie pośredniego związku nie wyklucza zatem uznania danej osoby za konsumenta (K. Osajda (red.), P. Miklaszewicz, Kodeks cywilny, Komentarz, wyd. 20, 2018, Legalis).

Zawarcie umowy jako konsument nie oznacza jednak „gwarancji satysfakcji”, tj. że umowa – w szczególności taka, która wiąże się z ryzykiem i uzależniona jest od czynników zewnętrznych, niezależnych od stron – będzie ostatecznie zawsze dla konsumenta korzystna. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2016 r. (sygn. III C 275/15, (...). 2016 nr 10, str. 3) „działanie Państwa w zakresie ochrony konsumentów winno bowiem ograniczać się do ochrony przed działaniami podstępnymi bądź nieuczciwymi, nie mogą oni natomiast oczekiwać, że państwo ochroni ich przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami podejmowanych przez nich decyzji gospodarczych”, który to pogląd Sąd w tym składzie w pełni podziela. Podkreślić należy, że zawarcie umowy w charakterze konsumenta nie oznacza zwolnienia konsumenta z obowiązku dokonania przy zawieraniu umowy oceny rozmiaru zaciąganego zobowiązania i związanych z nim ryzyk. Jednocześnie żadne przepisy nie zabraniają konsumentom zawierania umów wiążących się z ryzykiem, jeżeli są oni gotowi je ponieść. Od konsumenta, należycie dbającego o własne interesy, należy oczekiwać aktywności i dążenia do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości czy wszelkich niezrozumiałych kwestii szczególnie w kontekście umowy, która stanowi dla niego zobowiązanie. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 października 2016 r. „w relacjach cywilnoprawnych nie jest dopuszczalne faworyzowanie żadnej ze stron, choćby była konsumentem, kosztem praw profesjonalisty. Trzeba też uwzględnić stale podnoszący się poziom wykształcenia, wiedzy, doświadczenia i świadomości prawnej ogółu społeczeństwa, w tym konsumentów, coraz lepiej przygotowanych do asertywnego uczestnictwa w obrocie prawnym” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 5 października 2016 r., sygn. I ACa 47/16, Legalis nr 1533035). W ocenie Sądu, nie ma podstaw do przyznania stronie powodowej uprzywilejowanej pozycji, w której byłaby zwolniona z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści zawieranej Umowy i od odpowiedzialności za jej skutki.

Oceny wymaga więc czy przed zawarciem przedmiotowej Umowy powód i jego żona G. Ł. zostali w sposób należyty poinformowani o treści umowy o kredyt hipoteczny waloryzowany do waluty obcej i związanych z jej zawarciem ryzykach.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie – w szczególności treści Umowy (k. 34-45) wynika, że powód i jego żona zostali poinformowani m.in. o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, a przede wszystkim o ryzyku kursowym i tabelach kursowych . Strona powodowa nie wykazała, aby pozwany Bank nie wypełnił względem powoda i jego żony ciążącego na nim obowiązku informacyjnego w zakresie spornej Umowy. W ocenie Sądu kredytobiorcy posiadali pełną i niezbędną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, jak również mieli świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Zostali oni też poinformowani, iż uruchomienie kredytu i spłata rat kredytowych następuje według kursu kupna i sprzedaży waluty obcej, do której waloryzowany jest kredyt. Powyższe wynika przede wszystkim z postanowień Umowy i Regulaminu .

Podnoszone przez stronę powodową zarzuty dotyczące Umowy o kredyt hipoteczny waloryzowanej do waluty CHF wynikają, w ocenie Sądu, ze wzrostu kursu franka szwajcarskiego, na który pozwany Bank nie miał żadnego wpływu i z którego to wzrostu nie odniósł żadnej korzyści. Wzrost kursu CHF wynikał bowiem z działań Centralnego Banku Szwajcarii, który w 2011 r. i 2015 r. doprowadził do uwolnienia sztywnego kursu CHF do innych walut. Zmiana kursu waluty, obiektywnie niekorzystna dla kredytobiorcy, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że zawarta przez powoda i jego żonę Umowa nie istnieje.

Powód i jego żona zdecydowali się na wybór ówcześnie jedynego dostępnego dla nich, ale i najkorzystniejszego kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, a Bank spełnił względem nich wszelkie wymagane w dacie zawierania Umowy obowiązki informacyjne. Wskazać należy, że trudno jest oczekiwać od banku, by na chwilę zawierania umowy kredytu przedstawiał kredytobiorcy np. symulacje kredytu, w których kurs waluty rośnie o 100 lub 200%. Wystarczające jest, w ocenie Sądu, aby bank poinformował kredytobiorcę o ryzyku kursowym. Ostatecznie każdy kredytobiorca ryzyko to oceni inaczej. Na kredytobiorcy „odważnym”, „ryzykancie” nawet informacja o ryzyku wzrostu kursu waluty o 200% nie zrobi wrażenia, zaś inaczej zareaguje kredytobiorca „ostrożny” i „zapobiegliwy”. Sąd przyjął zatem, że strona powodowa posiadała pełną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, to znaczy, że wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu (koszt kredytu), przeliczona na złotówki na dany dzień, podlega ciągłym wahaniom zgodnie z prawami rynków walutowych, w zależności od aktualnego kursu PLN i CHF, jak również miała świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Nie ma też wątpliwości, że wybierając zadłużenie w CHF, powód i jego żona skorzystali, z oprocentowania niższego w porównaniu z kredytem złotowym i tym samym z miesięcznie niższej raty kredytu.

Uznać również należy, iż dopuszczalne było zawarcie z Bankiem umowy o kredyt waloryzowany do waluty obcej.

Przedmiotowa Umowa oraz stanowiący jej integralną część Regulamin nie mogły być zatem uznane za bezwzględnie nieważne w związku z art. 58 k.c., gdyż nie naruszają przepisów prawa, ani nie zmierzają do obejścia ustawy, jak również nie są sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że żądanie główne pozwu o ustalenie nie mogło zostać uwzględnione i podlegało oddaleniu.

Dodatkowo, Sąd pragnie zauważyć, iż orzeczenia w zakresie kosztów procesu nie wydano wobec dyspozycji zawartej w art. 108 § 1 k.p.c., zgodnie z którą sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Wobec tego, że wyrok częściowy nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w instancji, w wyroku tym nie zamieszcza się orzeczenia o kosztach. Kompleksowe rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nastąpi zatem w wyroku końcowym, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego dotyczącego nierozstrzygniętej części żądania o zapłatę oraz żądania o ustalenie.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak na wstępie.

Sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk