Wyrok z 11 marca 2026, sygn. VII U 213/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. w Warszawie

sprawy X. M. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy

na skutek odwołania X. M. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. z dnia 21 grudnia 2020 roku, znak: (...)

oddala odwołanie.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

W dniu 1 lutego 2021 r. X. M. (1) odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. z dnia 21 grudnia 2020 r., znak: (...), którą organ rentowy odmówił jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Odwołująca się wniosła o zmianę decyzji i przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia od dnia złożenia wniosku, tj. od 9 października 2020 r. na stałe, tj. do osiągnięcia uprawnień emerytalnych. W uzasadnieniu stanowiska wskazała, że nie zgadza się orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 17 grudnia 2020 r. Ubezpieczona szczegółowo opisała historie zdrowia i choroby. Ubezpieczona wskazała, że pomimo intensywnej rehabilitacji dolegliwości nie ustąpiły, a wręcz nasiliły się. W jej ocenie niezdolność do pracy i codziennego funkcjonowania pogłębiła się ze względu na złamanie kości promieniowej lewej górnej w czerwcu 2020 r. Na poparcie swego stanowiska odwołująca się załączyła do odwołania szereg załączników w tym zaświadczeń o stanie zdrowia, wyników odbytych badań oraz historie zdrowia i choroby. W odwołaniu X. M. (2) zawarła wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza specjalisty: neurologa, ortopedy oraz medycyny pracy na okoliczność czy odwołująca jest częściowo czy całkowicie niezdolna do pracy oraz czy niezdolność do pracy będzie trwała do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych (odwołanie z dnia 26 stycznia 2021 r. – k. 3-25 a.s., pismo procesowe z dnia 18 lutego 2021 r. – k. 34-40 a.s.).

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., co uzasadnił tym, że odwołująca się nie spełnia ustawowej przesłanki do nabycia prawa do renty, tj. nie jest niezdolna do pracy. Uzasadniając swoje stanowisko przytoczył treść art. 57 i art. 58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz powołał się na orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia 17 grudnia 2020 r. Powyższym orzeczeniem X. M. (1) nie została uznana, za niezdolną do pracy, wobec czego organ rentowy decyzją z dnia 21 grudnia 2020 r. odmówił ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (odpowiedź na odwołanie z dnia 18 lutego 2021 r. – k. 26 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

X. M. (1) urodzona (...) ma wykształcenie wyższe. Ukończyła Akademię Medyczną, z zawodu lekarz, specjalista dermatolog, bez prawa do wykonywania zawodu. Pracowała jako lekarz dermatolog, prowadziła własną działalność monitor badań klinicznych. Pracowała w firmach farmaceutycznych jako monitor badań medycznych. Była zatrudniona w (...) sp. z o.o. od 1 czerwca 2000 r. do 31 grudnia 2004 r. W okresie zatrudnienia wykonywała pracę na stanowisku monitor badań klinicznych - (...) oraz koordynator badan klinicznych - (...). Następnie od 1 stycznia 2005 r. do 29 lutego 2012 r. była zatrudniona w (...) sp. z o.o. jako starszy specjalista ds. badań klinicznych. Od 2019 r. nie pracuje. W 2015 i 2017 r. doznała urazu kręgosłupa szyjnego w wypadku komunikacyjnym. Stwierdzono u niej nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 oraz zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. Jest leczona farmakologicznie. Miała przyznane świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 8 stycznia 2019 r. do 7 kwietnia 2019 r . (okoliczności bezsporne).

W 2015 r. przebyła złamanie szyjki kości promieniowej prawej powikłane zespołem algodysteoficznym, W 2020 r. przebyła złamanie nasady dalszej kości promieniowej lewej leczone operacyjnie płytką (...). Z powodu bólu kręgosłupa leczona jest farmakologicznie. Korzystała z różnych form rehabilitacji ambulatoryjnej i stacjonarnej, kilkakrotnie odbyła rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS. Od dnia 20 marca 2019 r. leczona jest w Poradni (...) z rozpoznaniem G54- Zaburzenia korzeni rdzeniowych i splotów nerwowych. U X. M. (1) rozpoznano m.in. przewlekły zespół bólowy L-S lewostronny, wielopoziomową dyskopatie lędźwiową, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa. Ponadto u ubezpieczonej stwierdzono przewlekły zespół bólowy szyjno-ramienny obustronny, wielopoziomową dyskopatie szyjną, oraz osteoporozę. Ubezpieczona jest leczona psychiatrycznie z rozpoznaniem F32.2 - epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych oraz F14.2 - zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. W mammografii z 2019 r. wykryto zmiany łagodne u ubezpieczonej, wobec czego pozostaje pod opieką poradni onkologicznej.

W dniu 9 października 2020 r. X. M. (1) wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. z wnioskiem o ustalenie prawda do renty z tytułu niezdolności do pracy (wniosek z dnia 9 października 2020 r.– k. 1-3 a.r.). W toku postępowania przed organem rentowym Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 21 grudnia 2020 r., a następnie Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 18 grudnia 2023 r. ustalili, że X. M. (1) nie jest niezdolna do pracy (bezsporne).

W dniu 21 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. wydał decyzję znak: (...), którą organ rentowy odmówił jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (decyzja z dnia 21 grudnia 2020 r.– k. 143 a.r.).

X. M. (1) odwołała się od ww. decyzji organu rentowego, co zainicjowało postępowanie sądowe (odwołanie – k. 3-25 a.s.).

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów: ortopedy, neurologa i medycyny pracy, celem ustalenia czy odwołująca się jest zdolna czy też całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy zarobkowej, ze szczególnym wskazaniem daty powstania tej niezdolności oraz czy jest to niezdolność trwała, czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres (postanowienie sądu z dnia 23 kwietnia 2021 r. – k. 53 a.s.).

Biegły sądowy ortopeda traumatolog – E. U. (1) – w opinii z dnia 10 czerwca 2021 r. zgodził się z orzeczeniem Komisji Lekarskiej z 18 grudnia 2023 r., stwierdzając, że X. M. (1) jest zdolna do pracy. W uzasadnieniu opinii biegły wskazał, że analiza przedstawionej dokumentacji, zebrany wywiad oraz przeprowadzone badanie, pozwalają stwierdzić, że badana nie utraciła zdolności do pracy. Biegły nie stwierdził ani częściowej, ani całkowitej niezdolności do pracy. Biegły sądowy wskazał, że odwołująca przebyła przed kilku laty złamanie w okolicy nadgarstka prawego. Złamanie goiło się z powikłaniem w postaci zespołu sedecka. Jednak ostatecznie uzyskano zrost z submaksymalną ruchomością tylko ze śladowymi - resztkowymi objawami zespołu (...). Zachowana została sprawność chwytna i manualna. Biegły sądowy zaznaczył, że wprawdzie odwołująca przebyła w 2020 r. złamanie w okolicy nadgarstka lewego i to złamanie wymagało leczenia operacyjnego, ale ostatecznie uzyskano zrost i chociaż z ograniczoną ruchomością, ale z zachowaną sprawnością chwytną i manualną. Wykonane badania obrazowe uwidaczniają zmiany dyskopatyczne kręgosłupa, ale stopień ich nasilenia nie jest duży. Takie zmiany jak u odwołującej nie powodują istotnej dysfunkcji ruchowej. Biegły wskazał, że badanie przedmiotowe odwołującej się pozwala stwierdzić, że ogólna sprawność ruchowa jest bardzo dobra. Nie występują jakiekolwiek ograniczenia ruchowe w obrębie kończyn dolnych i kręgosłupa tułowiowego, a ruchomość kręgosłupa - nawet jeśli ograniczona o 1/3 prawidłowego zakresu nie ogranicza możliwości wykonywania pracy umysłowej (opinia biegłego ortopedy traumatologa z dnia 10 czerwca 2021 r. – k. 62-64 a.s.).

W dniu 26 lipca 2021 r. X. M. (1) złożyła zastrzeżenia do opinii biegłego sądowego ortopedy traumatologa z dnia 10 czerwca 2021 r. Odwołująca wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego ortopedy lub o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego ortopedy na okoliczność ustalenia czy odwołująca jest częściowo czy całkowicie niezdolna do pracy oraz czy niezdolność do pracy będzie trwała do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych w maju 2022 r. Odwołująca się podniosła, że przedmiotowa opinia jest niekompletna, niezupełna, biegły nie zachował obiektywizmu w sprawie. W ocenie odwołującej się biegły pominął i nie wziął pod uwagę w ocenie zdolności do pracy istotnych wyników badan diagnostycznych między innymi dotyczących kwestii niestabilności więzadłowej szyjnego odcinka kręgosłupa i kręgozmyków, dyskopatii w odcinku LS kręgosłupa. Ubezpieczona zaznaczyła, że z powodu zmian chorobowych w odcinku LS kręgosłupa nie jest zdolna do pracy w wykonywanym zawodzie. Na poparcie swego stanowiska ubezpieczona szczegółowo opisała historie zdrowia i choroby oraz załączyła dokumentację medyczną (pismo z dnia 22 lipca 2022 r. – k. 74-89 a.s.).

Biegła sądowa neurolog – X. W. – w opinii z dnia 20 września 2021 r. – stwierdziła, że brak jest podstaw do uznania niezdolności do pracy ze względu na stan neurologiczny. Na podstawie analizy akt sprawy, zawartej dokumentacji lekarskiej po uzupełnieniu wywiadu chorobowego od badanej oraz przeprowadzeniu badań sądowo – lekarskich biegła sądowa ustaliła, że ubezpieczona nie była zakwalifikowana do zabiegu operacyjnego odcinka kręgosłupa. Przyjmuje leki przeciwbólowe. Stosowała wielokrotnie zabiegi rehabilitacyjne. W badaniu przeprowadzonym przez biegłą ubezpieczona prezentowała logiczny kontakt, prawidłową orientację auto i allopsychiczną. W zakresie nerwów czaszkowych nie stwierdzono ewidentnych zmian. Nie stwierdzono niedowładów, ataksji, cech objawów zespołu piramidowego, móżdżkowego, brak objawów patologicznych OUN. Brak istotnych objawów korzeniowych szyjnych. Śladowo obustronnie zaznaczone objawy (...)’a, brak odruchu skokowego L, osłabienie obustronne odruchów kolanowych, brak zaników mięśniowych. Ruchy odcinka kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego z niewielkiego stopnia bólowym ograniczeniem ruchomości. Nie stwierdzono cech wzmożonego napięcia mięśni przykręgosłupowych. Bez istotnych zaburzeń funkcji manualnych rąk. Opiniowana prezentuje chód samodzielny, sprawny, bez pomocy sprzętu ortopedycznego. W ocenie biegłego sądowego nie stwierdza się ze względu na stan neurologiczny niezdolności do pracy zgodnie z kwalifikacjami opiniowanej, wiekiem i predyspozycjami psychofizycznymi, poza ciężką pracą fizyczną, przeciążeniem kręgosłupa w złych warunkach atmosferycznych. Stwierdzone schorzenia wymagają dalszego leczenia i rehabilitacji w okresach zaostrzeń dolegliwości, w ramach czasowej niezdolności do pracy, tj. zwolnienia lekarskiego. Przy aktualnym stopniu zaawansowania nasileniu objawów, schorzenia opiniowanej nie powodują upośledzenia funkcji organizmu powodującego długotrwałą niezdolność do pracy zarobkowej w rozumieniu rentowym. Biegła sądowa zaznaczyła, że z dokumentacji wynika, że stan neurologiczny także w przeszłości nie sprowadzał niezdolności do pracy ubezpieczonej, wobec czego w jej ocenie nie można mówić o poprawie lub jego pogorszeniu (opinia biegłego sądowego neurologa z dnia 20 września 2021 r. – k. 103-105 a.s).

Pismem z dnia 7 grudnia 2021 r. ubezpieczona wniosła zastrzeżenia do opinii biegłej sądowej z zakresu neurologii z dnia 7 grudnia 2021 r. Ubezpieczona wniosła o wezwanie biegłego do uzupełnienia przedmiotowej opinii lub pominięcie opinii i wyznaczenie nowego biegłego sądowego z zakresu neurologii (pismo z dnia 7 grudnia 2021 r. – k. 118-134 a.s.).

Biegła sądowa lekarz medycyny pracy – E. F. - w opinii z dnia 4 kwietnia 2022 r. na podstawie zebranego wywiadu, badania fizykalnego oraz analizy dokumentacji medycznej zawartej w aktach rentowych, w tym opinii biegłego sądowego ortopedy i opinii biegłej neurolog ustaliła, że odwołująca się jest częściowo niezdolna do pracy zarobkowej. Biegła rozpoznała przewlekły zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo – krzyżowego i szyjnego w przebiegu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych, stan po złamaniu końca dalszego kości przedramienia prawego i lewego, osteoporozę, cechy zespołu cieśni nadgarstka prawego oraz kanału nerwu łokciowego, stan po dwukrotnym urazie skrętnym kręgosłupa szyjnego, cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. Z powodu przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowo – krzyżowego i szyjnego oraz zaburzeń depresyjnych i lękowych w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji (na stanowisku monitora badań klinicznych). Biegła stwierdziła częściową niezdolność do pracy od 2019 r. Biorąc pod uwagę wiek odwołującej się niezdolność do pracy jest trwała. W opinii biegłej z zakresu medycyny pracy stan zdrowia ubezpieczonej nie uległ zmianie (opinia biegłego sądowego lekarza medycyny pracy z dnia 4 kwietnia 2022 r. – k. 149-155 a.s.).

Organ rentowy w piśmie z dnia 13 września 2022 r. wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego neurochirurga na okoliczność jak w postanowieniu Sądu z dnia 13 kwietnia 2021 r. W stanowisku Przewodniczący Komisji Lekarskich do opinii biegłych sądowych - którego ustalenia organ rentowy uznał za własne – podniósł, że opinia biegłego sądowego medycyny pracy z dnia 4 kwietnia 2022 r. jest niezgodna z opinią Komisji Lekarskiej. W ocenie Komisji Lekarskiej rozpoznane schorzenie ubezpieczonej zgodnie z zasadami orzecznictwa lekarskiego nie powoduje długotrwałej niezdolności do pracy zarobkowej, w szczególności zgodnej z kwalifikacjami zawodowymi ubezpieczonej. Podlega zwykle terapii neurologicznej i/lub neurochirurgicznej (pismo z dnia 13 września 2022 r. – k. 173 a.s., opinia lekarska z dnia 12 września 2022 - k. 174 a.s., pismo z dnia 1 grudnia 2022 r. – k. 189 a.s.).

Pismem z dnia 13 września 2022 r. odwołująca poparła wniosek o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia złożenia wniosku, tj. od 9 października 2020 r. na stałe, tj. do osiągnięcia uprawnień emerytalnych (pismo z dnia 13 września 2022 r. – k. 179 a.s.).

Mając na uwadze powyższe oraz biorąc pod uwagę wątpliwości co do rzetelności przedstawionej opinii Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego, lekarza specjalisty: medycyny pracy z wyłączeniem dotychczas sporządzającego opinie w niniejszej sprawy celem ustalenia czy odwołująca się jest zdolna czy też całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy zarobkowej, ze szczególnym wskazaniem daty powstania tej niezdolności oraz czy jest to niezdolność trwała, czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres (postanowienie z dnia 19 grudnia 2022 r. – k. 190 a.s.).

W opinii z dnia 30 czerwca 2023 r. (data prezentaty) biegła sądowa z zakresu medycyny pracy - K. B. po przeprowadzeniu w dniu 9 maja 2023 r. badania przedmiotowego, analizy akt sprawy i dokumentacji medycznej wskazała, że rozpoznane schorzenia i stopień ich zawansowania nie spowodowały niezdolności do pracy. Biegła podzieliła opinię Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 17 grudnia 2020 r., która uznała ubezpieczoną za zdolną do pracy. U ubezpieczonej rozpoznano przewlekły zespół kręgosłupa L/S i C w przebiegu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych kręgosłupa. Cechy zespołu cieśni nadgarstka prawego oraz kanału nerwu łokciowego. Stan po dwukrotnym urazie skrętnym kręgosłupa szyjnego. Zwyrodnienie stawów obwodowych. Bóle stawów biodrowych i kolanowych. Stan po złamaniu końca dalszego kości przedramienia prawego i lewego. W ocenie biegłej X. M. (1) wymaga kontynuacji leczenia w poradni neurologicznej, ortopedycznej i rehabilitacyjnej, jednakże schorzenia i stopień ich zaawansowania nie spowodowały u ubezpieczonej niezdolności do pracy (opinia biegłego sądowego lekarza medycyny pracy z dnia 30 czerwca 2023 r. – k. 241-245 a.s.).

Pismem z dnia 25 września 2023 r. ubezpieczona wniosła zarzuty do opinii biegłej sądowego z zakresu medycyny pracy K. B.. Ubezpieczona wniosła o wezwanie biegłej do uzupełnienia przedmiotowej opinii lub wyłączenie biegłego i pominięcie przedmiotowej opinii (pismo z dnia 25 września 2023 r. – k. 276-283 a.s.).

Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłej sądowej z zakresu medycyny pracy K. B. celem ustosunkowania się do zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika odwołującej do opinii głównej w piśmie procesowym z dnia 25 września 2023 r. (postanowienie z dnia 13 grudnia 2023 r. – k. 288 a.s.).

Biegła z zakresu medycyny pracy – K. B. – w opinii uzupełniającej po przeprowadzeniu ponownej analizy akt sprawy, dokumentacji medycznej, na podstawie badań dodatkowych podtrzymała swoje stanowisko, że zgadza się z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 17 grudnia 2020 r., która uznała ubezpieczoną za zdolną do pracy. W odniesieniu do zarzutów sformułowanych w przedmiotowym piśmie ubezpieczonej wskazała, że do pracy na stanowisku orzeka wyłącznie lekarz profilaktyk, z którym pracodawca ma podpisaną pisemną umowę, zgodnie z przepisami kodeksu pracy, a nie biegły. Badanie profilaktyczne wykonywane na stanowisko jest na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę według kodeksu pracy. Takich świadczeń nie wykonuje biegły w trakcie badań sądowo – lekarskich. Wobec powyższego biegła wyjaśniła, że sporządziła swoją opinię w oparciu o postanowienie Sądu w odniesieniu do innych obszarów, tj. dotyczących kwestii czy odwołująca jest zdolna czy też całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy zarobkowej ze wskazaniem daty powstania tej niezdolności oraz czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres. W opinii głównej biegła szczegółowo odniosła się do kwestii ewentualnej niezdolności do pracy zarobkowej odwołującej się z powodu naruszenia sprawności jej organizmu i ewentualnego braku rokowań odzyskania zdolności do pracy nawet po przekwalifikowaniu. Biegła ustaliła, że ubezpieczona ma lat 61, wykształcenie wyższe lekarz medycyny, specjalista dermatolog, pracowała jako lekarz dermatolog, prowadziła własną działalność - monitor badań klinicznych i jako przedstawiciel handlowy dla Firm (...), z wywiadem bólów kręgosłupa i stawów. Biegła podkreśliła, że ponadnormatywny czas pracy leży w kwestii oceny Państwowej Inspekcji pracy, a nie biegłych sądowych. Ryzyko zawodowe ubezpieczonej zawarte w piśmie ubezpieczonej narusza przepisy pracy przy komputerze. Ustawodawca w rozporządzeniach przewiduje przerwy w pracy osób przy obsłudze monitorów ekranowych, a nie jak sugeruje skarżąca, że jest tu konieczna praca ciągła. W ocenie biegłej z zakresu medycyny pracy rozpoznane schorzenia i stopień ich zaawansowania nie spowodowały u badanej wyższym z wykształceniem długotrwałej niezdolności do pracy (opinia uzupełniająca – k. 299 -302 a.s.).

Pismem z dnia 20 czerwca 2024 r. ubezpieczona wniosła zarzuty do opinii uzupełniającej biegłego sądowego K. B.. Pełnomocnik odwołującej się wskazał, że wbrew twierdzeniom biegłej opinia lekarza medycyny pracy w zakresie zdolności do pracy dotyczy tylko i wyłącznie zdolności do pracy na danym stanowisku pracy, wobec czego w tym zakresie opinia powinna być zbieżna z opinią lekarza medycyny pracy dopuszczającego do pracy na danym stanowisku. Do oceny zdolności do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami lub zdolności do pracy powoływani są biegli innych specjalności. W ocenie pełnomocnika odwołującej opinia biegłej sądowej E. F. precyzyjnie odnosi się do stanowiska pracy odwołującej, wobec czego należy uznać ją za bardziej rzetelną i merytoryczną. Wniosła w związku z tym o przyznanie odwołującej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (pismo z dnia 20 czerwca 2024 r. – k. 316-317 a.s.).

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 Sąd dopuścił dowód z uzupełniających opinii biegłych sądowych: ortopedy E. U. (2) oraz neurolog X. W. celem ustosunkowania się do zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika odwołującej się w pismach procesowych z dnia 22 lipca 2021 r. oraz z dnia 7 grudnia 2021 r. (postanowienie z dnia 30 lipca 2024 r. – k. 327 a.s.).

Biegły sądowy ortopeda traumatolog E. U. (1) w opinii uzupełniającej z dnia 31 października 2024 r. wskazał, że przed sporządzeniem opinii głównej wziął pod uwagę całą dostępną dokumentację medyczną oraz zapoznał się z wynikami badań obrazowych. W ocenie biegłego przeprowadzone badanie ortopedyczne dnia 10 czerwca 2021 r. i stwierdzona w czasie badania sprawność kręgosłupa jest w zupełności wystarczająca do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami i umiejętnościami i doświadczeniem zawodowym. Sprawność narządu ruchu jest wystarczająca do wykonywania pracy umysłowej, także w obszarze związanym z medycyną. W czasie badania biegły nie stwierdził osłabienia siły mięśniowej ani asymetrii siły mięśniowej. Nie był też widoczne zaniki mięśniowe i nie było konieczne mierzenie obwodów kończyn. Takich zaników mięśniowych i osłabienia siły mięśniowej nie stwierdził też biegły lekarz neurolog. Biegły zaznaczył, że okresowo u odwołującej mogą występować dolegliwości bólowe w przebiegu dyskopatii, takie dolegliwości nie powodują jednak długotrwałej niezdolności do pracy w pojęciu rentowym i mogą i powinny być leczone w ramach krótkotrwałej niezdolności do pracy w pojęciu (...). Złamanie, które przebyła odwołująca w wyniku wypadku w 2015 r. i 2020 r. nie są złamaniami niskoenergetycznymi. Są złamaniami w wyniku energii, spowodowanej upadkiem. Stwierdzona u odwołującej osteoporoza nie jest dużego stopnia, a przede wszystkim nie przekracza progu złamań samoistnych. Wobec tego taka osteoporoza jak u odwołującej nie stanowi przeciwwskazania do wykonywania pracy umysłowej, wręcz przeciwnie wskazana jest aktywność w leczeniu osteoporozy. Biegły wskazał, że ruchomość, sprawność kręgosłupa u odwołującej jest wystarczająca do wykonywania pracy siedzącej. U odwołującej mimo dyskopatii i stwierdzonych naczyniaków sprawność ruchowa jest wystarczająca do wykonywania pracy umysłowej. Zgłaszane przez odwołującą stałe bóle kręgosłupa szyjnego nie korelują z obiektywnymi objawami i nie korelują z obiektywnym upośledzeniem sprawności. W zakresie kończyn górnych, po przebytych urazach w postaci złamań uzyskano wygojenie złamań i uzyskano wystarczająco dobrą sprawność ruchową. Faktycznie po przebytym złamaniu w 2015 roku doszło do powstania zespołu (...), ale w chwili obecnej występują minimalne już – resztkowe objawy tego zespołu. Faktycznie po przebytych złamaniach sprawność ruchowa nie jest 100%, submaksymalny zakres ruchu zgięcia po stronie prawej i po stronie lewej ruchy ograniczone do 1/3 prawidłowego zakresu, ale przy zachowanej sprawności chwytnej i manualnej, i przy osłabieniu siły mięśniowej nie więcej niż o 10 do 15% - nie powoduje to niezdolności do pracy. W obrębie ręki prawej i lewej u odwołującej nie występują zaniki mięśniowe i znaczne osłabienie siły mięśniowej. Objawy zespołu (...) mają charakter resztkowy i nie występuje zaburzenie sprawności chwytnej i manualnej. Po przebytym złamaniu doszło do powstania zmian zwyrodnieniowych nadgarstka, bo złamanie miało charakter śródstawowy, ale zarówno usunięcie metalu, jak i artroliza stawu ma charakter opcjonalny w przypadku odwołującej (opinia uzupełniająca z dnia 31 października 2024 r. – k. 334-335 a.s.)

Pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. pełnomocnik ubezpieczonej wskazała, że opinia uzupełniająca biegłego sądowego ortopedy jest sprzeczna z opinią biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy E. F. z dnia 4 kwietnia 2022 r., która w jego ocenie jest rzetelna i wyczerpująca. W związku z powyższym wniosła o przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (pismo z dnia 2 grudnia 2024 r. – k. 343-345 a.s.).

Organ rentowy w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu, podniósł, że biegły sądowy z zakresu medycyny pracy E. F. uznała, że odwołująca jest niezdolna do pracy. Przy czym stanowisko to stoi w kontrze do stanowiska innego biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy K. B.. Organ rentowy wskazał, że w sprawie wypowiadali się biegli sądowi z zakresu ortopedii i neurologii, którzy również nie uznali ubezpieczonej za niezdolną do pracy. W ocenie organu rentowego schorzenia ortopedyczne i neurologiczne są wiodące i opinie biegłych z tych zakresów winny być decydujące w sprawie (pismo z dnia 16 grudni 2024 r. – k. 348 a.s. pismo z dnia 19 sierpnia 2025 r. – k. 360 a.s.).

Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2025 r. Sąd uchylił postanowienie z dnia 30 lipca 2024 r. w przedmiocie dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłej X. W. (postanowienie z dnia 5 sierpnia 2025 r. – k. 356 a.s.).

Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r. pełnomocnik odwołującej się wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego neurologa i wydanie opinii - ze względu na znaczny upływ czasu - na podstawie dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy ( pismo z dnia 18 sierpnia 2025 r. – k. 362 a.s.).

Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego specjalisty neurologa celem ustalenia czy odwołująca się jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy, a jeżeli tak od kiedy i czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres (postanowienie z dnia 4 września 2025 r. – k. 365 a.s.).

W opinii z dnia 30 października 2025 r. biegły sądowy neurolog M. U. na podstawie analizy akt sprawy i dostępnej dokumentacji medycznej w ustalił, że z punktu widzenia neurologicznego nie stwierdził nieprawidłowości w stanie zdrowia X. M. (1) (lata 2019-2021) uprzedzających jej sprawność w stopniu pozwalającym uznać ją za osobę częściowo lub całkowicie niezdolną do pracy biorąc pod uwagę wykształcenie, charakter wykonywanej pracy i doświadczenie zawodowe. W ocenie biegłego ubezpieczona nie utraciła w znacznym stopniu zdolności do wykonywania pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. W okresie nasilenia dolegliwości może wymagać czasowego odciążenia oraz stosowania farmakoterapii i/lub leczenia rehabilitacyjnego/fizykoterapii. Biegły sądowy w ocenie stanu zdrowia i jego wpływie na zdolność ubezpieczonej do pracy oparł się przede wszystkim o dane z dokumentacji medycznej, która jego zdaniem w sposób najbardziej obiektywny odzwierciedla stan zdrowia ubezpieczonej w okresie, którego dotyczy opinia. Biegły wskazał, że nie odnotowano objawów czy dysfunkcji upośledzających sprawność X. M. (1) w stopniu znacząco ograniczającym zdolność do podejmowania pracy zarobowej przy uwzględnieniu jej rodzaju, kwalifikacji zawodowych i posiadanych umiejętności. W przedmiotowym stanie neurologicznym nie opisywano istnienia niedowładów piramidowych czy obwodowych, niezborności czy zaburzeń czucia, wyraźnych zaników mięśniowych czy obecności fascykulacji, które miałyby wpływ ma sprawność ruchową powódki, a jedynie miernie wyrażony objaw Ł. po L, brak L odruchu skokowego z osłabieniem czucia na lewej stopie, niewielkie zaniki mięśni lewej dłoni z nieco słabszą siłą jej ucisku (praworęczna), które nie upośledzają w wyraźnym stopniu motoryki. Biegły wskazał, że przeprowadzona w warunkach oddziału Neurologicznego (2019 r.) diagnostyka nie potwierdziła polineuropatii, hospitalizacji ze wskazań neurologicznych nie było. Biegły zaznaczył, że w znacznym stopniu zgłaszane dolegliwości mają charakter odczuć subiektywnych (ból, uczucie sztywności, drętwienie, mrowienie itp.), co nie znaczy, że są urojone, ale pełna ocena ich wpływu na sprawność ubezpieczonej jest z tego powodu utrudniona.

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, w tym na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach rentowych. Ich autentyczność, jak również zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy nie była kwestionowana przez żadną ze stron procesu, dlatego Sąd uznał je za pełnowartościowy materiał dowodowy mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego także na podstawie opinii wielu biegłych różnych specjalizacji, tj. neurologa, ortopedy i medycyny pracy. Biegli są specjalistami w swojej dziedzinie, posiadają odpowiednią wiedzę medyczną i doświadczenie zawodowe. Na podstawie wywiadu, analizy dokumentacji medycznej oraz wyników bezpośrednich badań określili, adekwatnie do posiadanej specjalizacji i w sposób ze sobą korelujący, rodzaj rozpoznanych u X. M. (1) schorzeń oraz wpływ na zdolność ubezpieczonej do pracy. Biegli uznali, że X. M. (1) nie jest niezdolna do pracy. Poczynione przez biegłych ustalenia korespondują ze sobą, nie tylko w sferze wniosków, ale także w sferze wspierających je argumentów. Wobec spójności opinii biegłych, które w sposób wyczerpujący, wszechstronny i szczegółowy dały odpowiedź na stawianie pytania, Sąd w całości podzielił zawarte w nich wnioski, czyniąc je podstawą dokonanych w sprawie ustaleń. W ocenie Sądu wnioski opinii oraz ich argumentacja są zrozumiałe, logiczne, nie zawierają wewnętrznych sprzeczności i jako takie, były w sprawie przydatne.

Sąd odmówił natomiast mocy dowodowej opinii biegłej sądowej z zakresu medycyny pracy E. F.. Biegła w przedmiotowej opinii uznała, że odwołująca jest częściowo niezdolna do pracy. Przy czym stanowisko to jest odmienne do innego biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy - K. B.. – która jest spójna z opiniami biegłych sądowych z zakresu ortopedii oraz neurologii. Biegli nie uznali ubezpieczonej za niezdolną do pracy. Na podstawie przedmiotowych opinii oraz przedłożonej dokumentacji medycznej należy uznać, że schorzenia ortopedyczne i neurologiczne ubezpieczonej są wiodące, wobec czego opinie biegłych z tych zakresów winny być decydujące w sprawie. Biegła nie przedstawiła przekonującej argumentacji z jakiego powodu, wbrew opiniom biegłych neurologa i ortopedy uznała odwołującą za częściowo niezdolną do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami.

Sąd ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, że zagadnienie wymagające wyjaśnienia w oparciu o wiedzę specjalistyczną biegłych sądowych, zostały w ich opiniach rozstrzygnięte. Ponadto pełnomocnik odwołującej oświadczyła, ze nie zgłasza już dalszych wniosków dowodowych oraz wnioskuje o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (pismo pełnomocnika odwołującej z 10.09.2025 r. k. 360 a.s.).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie X. M. (1) nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm. – dalej ustawa emerytalna) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

- jest niezdolny do pracy,

- ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

- niezdolność do pracy powstała w wymienionych okresach składkowych lub nieskładkowych albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

W myśl art. 57 ust. 2 warunku przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Jak stanowi art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej, warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat, jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej.

Zgodnie z art. 12 ustawy emerytalnej niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (art. 13 ust. 1).

Warunki określone w art. 57 powołanej ustawy muszą być spełnione łącznie, by istniały podstawy do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń co do możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 k.p.c. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo – lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2016 r., III AUa 1609/15).

Sąd w przedmiotowej sprawie dopuścił dowód z opinii biegłych, których specjalizacje były adekwatne do schorzeń X. M. (1). Ocena opinii została już zaprezentowana w części obejmującej ocenę dowodów, jednakże jeszcze raz podkreślić należy, że opinie są rzetelne oraz jasno i przekonująco uzasadnione. Zaakcentowania wymaga tożsamość wniosków z wszystkich opinii kute stały się podstawą rozstrzygniecia, z których wynika brak niezdolności pracy.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że skoro dowodom z opinii biegłych w sprawach jak ta, przyznaje się dominujący walor dowodowy, to Sąd nie miał podstaw ani możliwości, by orzec wbrew opiniom. Wobec tego, na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie opinii biegłych: neurologa X. W., neurologa M. U., ortopedy traumatologa E. U. (1) oraz medycyny pracy K. B. ustalił, że odwołująca się w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie była niezdolna do pracy, a rozpoznane u niej schorzenia, na dzień wydania decyzji, nie ograniczały jej sprawności organizmu w stopniu powodującym chociażby częściową niezdolność do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Żaden z biegłych nie potwierdził stanowiska odwołującej się, natomiast wnioski ich opinii były zgodne z tym, co orzekła Komisja Lekarska ZUS.

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd ocenił, że zastrzeżenia ubezpieczonej stanowiły jedynie polemikę z prawidłowo sporządzonymi opinią biegłych. Niewątpliwie ubezpieczona jest osobą dotkniętą wieloma schorzeniami, jednak wskazać należy, że przyczyna niezdolności do pracy ma wynikać nie z choroby, a z naruszenia sprawności organizmu, czyli czynnika medycznego, który powoduje utratę zdolności do pracy. Wskazać w tym miejscu należy, że przy ocenie opinii biegłych lekarzy, Sąd nie może zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w opinii, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. Odmienne ustalenie w tej mierze może być dokonane tylko na podstawie opinii innych biegłych lekarzy, jeżeli ich opinia jest bardziej przekonywująca oraz wszechstronniej przedstawia kwestię nasuwającą wątpliwości w sprawie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, II URN 228/87).

Ponadto, o nabyciu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie mogą przesądzać również subiektywne odczucia osoby ubezpieczonej. Także sam fakt stwierdzenia choroby nie jest równoznaczny z nabyciem prawa do renty. Istnienie schorzeń powodujących konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi bowiem samodzielnej przyczyny uznania częściowej niezdolności do pracy, choć może wymagać czasowych zwolnień lekarskich. O niezdolności do pracy nie decyduje bowiem istnienie choroby, lecz ocena czy i w jakim zakresie wpływa ona na utratę zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Jeżeli zatem stan zdrowia nie powoduje naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, brak jest prawa do tego świadczenia (por. wyrok SN z dnia 12 lipca 2005, sygn. akt II UK 288/04, publ. OSNP 2006/5-6/99; wyrok SN z dnia 1 grudnia 2000, sygn. akt II UKN 113/00, publ. OSNP 2002/14/343; wyrok SA w Szczecinie z dnia 17 marca 2016, sygn. akt III AUa 546/15, LEX nr 2090464).

Konkludując, Sąd oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, jako wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, uznał, że organ rentowy prawidłowo ocenił stan zdrowia ubezpieczonej, a w konsekwencji wydał prawidłową decyzję uznając, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.

Mając powyższe na uwadze, odwołanie jako niezasadne, podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

Renata Gąsior