Postanowienie z 18 marca 2026, sygn. IV Kz 76/26
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Sygnatura akt IV Kz 76/26 L., dnia 18 marca 2026 r.
POSTANOWIENIE
Sąd Okręgowy w Legnicy IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Paweł Pratkowiecki
Protokolant: sekr. sądowy Marta Wojnaroiwcz
po rozpoznaniu w sprawie przeciwko A. O. i M. O.
oskarżonych o przestępstwo z art. 217 § 1 k.k.
zażalenia wniesionego przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego
na postanowienie Sądu Rejonowego w Jaworze
z dnia 15 stycznia 2026 r.
w przedmiocie umorzenia postępowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n a w i a
I. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie,
II. w zakresie kosztów procesu orzec co następuje:
a. chylić punkt II zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 622 k.p.k. zarządzić zwrot na rzecz oskarżyciela prywatnego P. T. uiszczonych przez niego wydatków w kwocie 1.000 zł,
b. na podstawie art. 629 k.p.k. w zw. z art. 628 pkt 2 k.p.k. zasądzić od oskarżonych A. O. i M. O. na rzecz Skarbu Państwa solidarnie kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zryczałtowanej równowartości wydatków,
c. znieść między stronami koszty zastępstwa procesowego za postępowanie przed sądami obu instancji.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie wobec oskarżonych.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik oskarżyciela prywatnego i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie co do zasady nie zasługiwało na uwzględnienie.
Trafnie przyjął Sąd Rejonowy, że krytyczne zajście, do którego doszło na wspólnym korytarzu budynku zamieszkiwanego przez strony, miało charakter krótkotrwałej, wzajemnej przepychanki. Z nagrania dołączonego do akt wynika, że kontakt fizyczny był obustronny i nie cechował się znacznym nasileniem siły, ani agresji.
Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zachowanie oskarżonych cechowało się znikomym stopniem społecznej szkodliwości. Ocena ta została dokonana z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 115 § 2 k.k., w szczególności sposobu i okoliczności popełnienia czynu, charakteru naruszonego dobra prawnego oraz rozmiaru wyrządzonej szkody. Zdarzenie miało charakter krótkotrwały i incydentalny, przebiegło w ramach konfliktu sąsiedzkiego i nie spowodowało u pokrzywdzonego trwałych następstw.
Podniesione w zażaleniu argumenty dotyczące konieczności przesłuchania świadka, nie zasługują na uwzględnienie. Z materiału dowodowego, a w szczególności z dołączonego do akt prokuratorskich nagrania, jasno wynika, jaki był przebieg zajścia. Trudno oczekiwać, by świadek opisał je inaczej, niż to utrwalono na wspomnianym nagraniu. W konsekwencji zeznania te nie mogą mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Reasumując, zażalenie nie dostarczyło argumentów, które mogłyby zakwestionować prawidłowość zaskarżonego postanowienia co do meritum.
Konieczna była natomiast korekta orzeczenia o kosztach. Zgodnie bowiem z art. 622 k.p.k., w razie umorzenia postępowania m.in. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., zarządza się zwrot uiszczonych przez oskarżyciela prywatnego wydatków. W niniejszej sprawie oskarżyciel prywatny uiścił opłatę (ryczałt) w kwocie 1.000 zł, którą należy mu zwrócić. Tymczasem Sąd Rejonowy, odwołując się do art. 632 pkt 1 k.p.k., który w sprawie w ogóle nie mógł być zastosowany (o kosztach procesu należało orzekać w oparciu o art. 629 in fine k.p.k. w zw. z art. 628 k.p.k.), kosztami sądowymi obciążył oskarżyciela prywatnego. Jak już zaznaczono, takie rozstrzygnięcie naruszało art. 622 k.p.k. i dlatego wymagało interwencji sądu odwoławczego.
Obowiązek zwrotu uiszczonej opłaty na podstawie art. 622 k.p.k. powoduje, że to oskarżone powinny ponieść te koszty, co wynika z dyspozycji art. 629 in fine k.p.k. w zw. z art. 628 pkt 2 k.p.k. Oczywiście Sądowi Okręgowemu znane są poglądy odmienne, w myśl których, w sytuacji zwrotu zryczałtowanej równowartości wydatków na mocy art. 622 k.p.k., brak jest podstaw do zasądzenia tej kwoty na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonego, gdyż literalnie nie przewiduje tego art. 628 pkt 2 k.p.k. ( tak m.in.: S. Steinborn w Komentarzu do K.p.k. pod red. L. K. Paprzyckiego, teza 5 do art. 629, LEX – choć i tam zauważono, że taka wykładnia prowadzi do rezultatu „paradoksalnego”).
W przekonaniu Sądu Okręgowego istnieją jednak silne racje wskazujące na możliwość i celowość zasądzenia wspomnianej kwoty od oskarżonego. Trzeba bowiem podkreślić, że art. 629 in fine k.p.k. stanowi, iż w razie umorzenia postępowania prywatnoskargowego na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., przepis art. 628 pkt 2 k.p.k. stosuje się „ odpowiednio”. A to oznacza, że przy orzekaniu w przedmiocie kosztów procesu konieczne jest uwzględnienie dyspozycji art. 622 k.p.k. Zwrot zryczałtowanej opłaty na rzecz oskarżyciela prywatnego powoduje, że w istocie Skarb Państwa kwoty tej nie otrzymał, co w efekcie prowadzi do rezultatu tożsamego, jak przy rozpoznaniu sprawy „bez uiszczenia” tej należności. Wszystko to daje podstawę do „odpowiedniego” zastosowania art. 628 pkt 2 k.p.k. i zasądzenia wspomnianej kwoty na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonego. Nie ma bowiem żadnych racjonalnych argumentów, które w obszarze wydatków tłumaczyłyby „darmowe” (na koszt Skarbu Państwa) rozpoznanie sprawy prywatnoskargowej, w której postępowanie umorzono z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu.
Reasumując, w sprawie z oskarżenia prywatnego, w której doszło do umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., „odpowiednie” stosowanie art. 628 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 629 in fine k.p.k. oznacza, że przez „rozpoznanie sprawy bez uiszczenia wydatków” rozumie się także sytuację, w której zachodzi konieczność zwrotu tych wydatków w całości oskarżycielowi prywatnemu na podstawie art. 622 k.p.k. Mając to na uwadze Sąd Okręgowy zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.000 zł tytułem zryczałtowanej równowartości wydatków, przyjmując, że to właśnie kwota ustalona na podstawie art. 621 § 2 k.p.k. (obecnie 1.000 zł), stanowi wydatki, o których mowa w art. 628 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 629 in fine k.p.k.
Co do kosztów zastępstwa procesowego, to je również należało rozliczyć zgodnie z art. 629 in fine k.p.k., a więc stosując odpowiednio art. 628 pkt 1 k.p.k., co oznacza, że za postępowanie przed sądem I instancji koszty te ponoszą oskarżone.
Z kolei w postępowaniu odwoławczym, mając na uwadze art. 636 § 3 k.p.k., koszty zastępstwa procesowego powinien ponieść oskarżyciel prywatny, gdyż zażalenie co do meritum okazało się bezzasadne.
W tej sytuacji, kierując się względami słuszności (art. 633 k.p.k.), sąd odwoławczy zniósł między stronami koszty związane z zastępstwem procesowym w sprawie.
Z wszystkich tych przyczyn orzeczono, jak na wstępie.