Uzasadnienie z 2 kwietnia 2026, sygn. I Ca 116/26

UZASADNIENIE

X. I. 28 lipca 2025 roku wniósł do Sądu Rejonowego w Suwałkach pozew o zapłatę kwoty 30.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w G. od 7 maja 2025 roku do 25 lipca 2025 roku. Powód podniósł, iż 7 maja 2025 roku został przeniesiony na nowy pawilon (...) Aresztu Śledczego w G.. W celi w której został umieszczony panował zaduch, temperatura była o kilka stopni wyższa niż na zewnątrz, nie było prawidłowej cyrkulacji powietrza. W kranie ciepła woda leciała jedynie w 3 okresach półgodzinnych w trakcie dnia, a ciśnienie wody było słabe. Ponadto nie było suszarki na pranie, lusterko przy zlewie było umieszczone zbyt nisko, spłuczka w toalecie nie działała prawidłowo. W celi była tylko jedna miska, która służyła osadzonym do prania, sprzątania i mycia.

(...) w G. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów. Pozwany zarzucił, iż powód nie wykazał, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i nie sprostał w tym zakresie ciężarowi dowodu.

Sąd Rejonowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 22 stycznia 2026 roku oddalił powództwo oraz zasądził od powoda X. I. na rzecz pozwanego Aresztu Śledczego w G. kwotę 3.600 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu. Ponadto odstąpił od obciążania powoda X. I. brakującymi kosztami sądowymi należnymi na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Suwałkach.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód zaskarżając go w całości oraz zarzucając przede wszystkim błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ocenie powoda Sąd I instancji wadliwie przyjął, że warunki bytowe w celi odpowiadały obowiązującym standardom, podczas gdy w rzeczywistości nie zapewniały właściwego dopływu powietrza ani odpowiedniej temperatury. Powód wskazał, że zamontowana w oknie blenda zasłaniała całą jego powierzchnię ograniczając dopływ powierza oraz nagrzewała się na skutek nasłonecznienia od godzin porannych do wieczornych w okresie letnim powodując wysoką temperaturę w celi oraz zaduch utrudniający oddychanie. Nadto powód zarzucił, że Sąd Rejonowy błędnie ocenił okoliczności dotyczące zapewnienia podstawowych warunków bytowych wskazując, na brak dostępu do ciepłej wody do 1 lipca 2025 roku oraz opóźnione wydanie suszarki do prania dopiero 16 czerwca 2025 roku. Podniósł także, że zamontowane w celi lustro ze względu na wysokość usadowienia oraz wymiary uniemożliwia korzystania z niego na siedząco. W uzasadnieniu apelacji powód powielił w dużej mierze treść uzasadnienia pozwu bez wprowadzenia istotnie nowych argumentów.

Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę wyroku i zasądzenie od pozwanego kwoty 30.000 zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych podczas odbywania kary w Areszcie Śledczym w G. oraz umorzenie zapłaty kwoty 3.600 na rzecz Aresztu Śledczego w G..

Ponadto powód wniósł o powołanie biegłego z zakresu budownictwa, aby ocenił czy jest prawidłowy dopływ powietrza w celi oraz aby zmierzył temperaturę w celi nr (...) pawilon (...) w okresie letnim (czerwiec-lipiec) i porównał z temperaturą panującą na korytarzu i na zewnątrz.

Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Odnosząc się do wniosku dowodowego zgłoszonego przez powoda w apelacji o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa wniósł o jego pominięcie.

Postanowieniem z dnia 17 marca 2026 roku Sąd Okręgowy na podstawie art. 381 k.p.c. pominął zawarty w apelacji wniosek dowody powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa jako spóźniony.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu, a podniesione w niej zarzuty były nieuzasadnione.

Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 381 k.p.c. Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Strona, która dopuszcza się zaniedbania w zakresie przysługującej jej inicjatywy dowodowej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, musi się przy tym liczyć z tym, że sąd drugiej instancji jej wniosku dowodowego nie uwzględni (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 maja 2014 r., III AUa 1912/13, opubl. w zbiorze orzecznictwa LEX za nr (...), wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 października 2015 r., I ACa 492/15 opubl. w zbiorze orzecznictwa (...)). Oznacza to, że obowiązki wynikające z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. winny być realizowane przez stronę w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a przed sądem odwoławczym tylko w drodze wyjątku określonego w art. 381 k.p.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r., I ACa 930/13, opubl. w zbiorze orzecznictwa LEX za nr (...)). Innymi słowy, strona która nie podejmuje inicjatywy dowodowej, nie wykazuje starań o pozyskanie istniejących dowodów, nie może na etapie postępowania odwoławczego domagać się dopuszczenia dowodów, jeśli należyte wykonanie przez nią obowiązków wynikających z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. pozwalało na zgłoszenie stosownych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należało, iż wnioskując w apelacji o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa powód w żaden sposób nie wykazał, by z dowodu tego nie mógł skorzystać w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wskazać zaś trzeba, że niemożność skorzystania w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji z określonych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie ma miejsca, gdy istniała obiektywna możliwość powołania ich w tym postępowaniu, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbań, zapomnienia lub błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła.

W kontekście powyższego wniosek dowodowy zawarty w apelacji o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, jako spóźniony, podlegał pominięciu.

Wskazać należy, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych i znajdujących oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne. Zarzuty apelacji sprowadzają się w istocie do polemiki z prawidłową oceną dowodów dokonaną przez Sąd I instancji, nie wskazując na uchybienia mogące skutkować jej podważeniem.

Odnosząc się do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych kontrola instancyjna nie wykazała, aby Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w tym art. 233 § 1 k.p.c. Podkreślenia wymaga, iż dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. nie wystarcza samo stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Nie jest też wystarczające przekonanie o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie Sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając. Zwalczanie swobodnej oceny dowodów nie może polegać tylko na przedstawieniu własnej, korzystnej dla skarżącego wersji zdarzeń ustaleń stanu faktycznego opartej na własnej ocenie, lecz konieczne jest posłużenie się argumentami jurydycznymi dla wykazania, że wskazane w art. 233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wyrok (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r., VI ACa 306/08).

W kontekście powyższych uwag należy stwierdzić, że - wbrew twierdzeniom apelującego - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy i nie naruszył dyspozycji art. 233 k.p.c. Sąd ten poczynił swoje ustalenia faktyczne na podstawie całokształtu zgromadzonych w toku postępowania dowodów, tj. przedłożonych dokumentów oraz zeznań świadków i powoda. Przeprowadzona przez tenże Sąd ocena materiału dowodowego jest w całości logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, zaś podniesione w tym zakresie w apelacji zarzuty stanowią w istocie jedynie obiektywnie nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi i nie obarczonymi jakimkolwiek błędem ustaleniami Sądu pierwszej instancji. Zarzuty skarżącego w tym zakresie sprowadzają się do forsowania własnej, korzystnej dla niego, oceny zgromadzonych dowodów, bez odniesienia się do całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W świetle zaś utrwalonych poglądów judykatury i piśmiennictwa nie jest wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez Sąd pierwszej instancji. Subiektywne przekonanie strony o tym, którym dowodom należy przyznać wiarę oraz przekonanie strony o odmiennej ocenie poszczególnych środków dowodowych, nie może być podstawą kwestionowania swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez sąd (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 września 2015 r., III AUa 962/14, LEX nr 1820905.

Wbrew twierdzeniom apelującego stwierdzić należy, że warunki w jakich powód odbywa karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w G. nie wykraczały poza dolegliwości wynikłe z pobytu w warunkach izolacji więziennej. Pawilon w którym przebywał powód był wizytowany w lipcu 2025 roku przez sędziego penitencjarnego, który nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków zarówno funkcjonariuszy Służby Więziennej jak i osadzonych wynikało, że pojawiały się usterki, ale po ich zgłoszeniu były usuwane. Niedogodności wskazane przez powoda dotyczące wysokiej temperatury w celi zwłaszcza w miesiącach letnich, niskiego ciśnienia wody czy lusterka zawieszonego na wysokości ok. 150 cm jak również dostarczenie suszarki w czerwcu 2025 roku czy braku ciepłej wody w celi do 1 lipca 2025 roku, choć mogły stanowić pewną uciążliwość nie miały charakteru ani intensywności pozwalającej na zakwalifikowanie ich jako naruszenia dóbr osobistych.

Reasumując Sąd Okręgowy stwierdza, że dokonana przez Sąd I instancji ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie została dokonana w sposób prawidłowy, nie wykraczała poza granice swobodnej oceny dowodów.

Sąd Okręgowy podziela również ocenę prawną dochodzonego roszczenia dokonaną przez Sąd Rejonowy, zarówno co do przyjętej podstawy prawnej oceny jego zasadności, jak i wyników tej oceny. Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że podstawą prawną oceny zasadności roszczenia objętego pozwem winien być art. 417 k.c. w zw. z art. 448 k.c., art. 23 k.c. i art. 24 k.c. W sposób prawidłowy dokonał również rozkładu pomiędzy stronami ciężaru dowodu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, obciążając stronę powodową powinnością wykazania przesłanek odpowiedzialności deliktowej pozwanego, tj. dopuszczenia się przez pozwanego czynu niedozwolonego wobec powoda (bezprawność), doznania przez powoda szkody niemajątkowej (krzywdy) na skutek bezprawnego zachowania pozwanego oraz istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym zachowaniem pozwanego, a doznaniem krzywdy przez powoda.

Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy powód nie zdołał wykazać aby, rzekomo nieodpowiednie warunki panujące we wskazanej w pozwie jednostce penitencjarnej - Areszcie Śledczym w G. wpłynęły ujemnie na jego zdrowie fizyczne i psychiczne, ani też by podczas jego pobytu w objętym pozwem okresie w pozwanym areszcie naruszane były dobra osobiste powoda. Tym samym powód nie wykazał, aby zaistniały, przewidziane w art. 417 § 1 k.c. przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa, a mianowicie aby doszło do bezprawności działania pozwanego, z którym w adekwatnym związku przyczynowym pozostawałaby doznana przez powoda szkoda. Pozwany udowodnił natomiast przy pomocy dowodu z dokumentów oraz zeznań świadków, że pobyt powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej realizowany był w sposób odpowiadający treści norm prawnych regulujących warunki tego pobytu, tj. przepisom kodeksu karnego wykonawczego oraz odpowiedniego rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2022 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2022, poz. 2847)., rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2016 roku r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2024, poz.1406).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał również, aby warunki panujące w celi odbiegały od obowiązujących norm w stopniu uzasadniającym przyjęcie naruszenia praw powoda. Okoliczności dotyczące obecności blendy w oknie, jej nasłonecznienie oraz związanych z tym odczuć termicznych miały charakter subiektywny i nie zostały potwierdzone w sposób pozwalający na uznanie, że doszło do przekroczenia dopuszczalnych standardów. Sam fakt odczuwania przez powoda dyskomfortu cieplnego w okresie letnim nie może być utożsamiany z naruszeniem obowiązujących przepisów. Również z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że zastosowane rozwiązania techniczne w tym blenda, wynikały z obowiązujących regulacji i względów bezpieczeństwa.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego opóźnionego wydania suszarki do prania, wskazać należy, że ewentualne niedogodności w tym zakresie miały charakter przejściowy i nie osiągały natężenia pozwalającego na uznanie ich za naruszenie standardów określonych w art. 110 § 2 k.k.w.

Nie sposób również podzielić zarzutów dotyczących umiejscowienia i rozmiaru lustra, gdyż okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia dla oceny czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, ani czy warunki bytowe przekraczały dopuszczane standardy.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku dostępu do ciepłej wody to wskazać należy, że powód miał zapewnioną możliwość korzystania z zimnej wody bieżącej, a dwa razy w tygodniu z ciepłej kąpieli, co jest zgodne z przepisami prawa.

Brak czasowego dostępu do ciepłej wody przy jednoczesnym niekwestionowaniu przez powoda, że miał niegraniczony dostęp do wody zimnej oraz zapewniona została mu dwa razy w tygodniu ciepła kąpiel nie może być rozpatrywany w kategoriach bezprawności, albowiem stosownie do treści art. 110 § 2 k.k.w. zakład karny ma obowiązek wyposażyć cele m.in. w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający osadzonemu odpowiednie warunki higieny. Brak jest przy tym jakiegokolwiek nakazu zapewnienia mu nieograniczonego dostępu do ciepłej wody. Zapewnienie mu takiego dostępu jedynie do wody zimniej jest w ocenie sądu działaniem zgodnym z przepisami, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Zwłaszcza, że brak wody ciepłej był jedynie czasowy, a powodowi zezwolono na posiadanie w celi czajnika, zatem w razie potrzeby mógł podgrzać wodę. W celach mieszkalnych Aresztu Śledczego w G. znajduje się instalacja zimnej i ciepłej wody. Bieżąca ciepła woda jest dostępna w celach pół godziny po każdym posiłku. Woda zimna bez ograniczeń. Stosownie do treści § 27 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2022 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (...) ma obowiązek zapewnić ciepłą kąpiel dwa razy w tygodniu, a jedynie w przypadku kobiet możliwość skorzystania co najmniej raz dziennie z ciepłej wody (§ 27 ust. 4 ww. rozporządzenia). Tym samym to działanie Aresztu Śledcze nie może być uznane za bezprawne oraz naruszać dóbr osobistych powoda. Podkreślić w tym miejscu należy, iż wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt U 6/14 Trybunał Konstytucyjny (T. nr (...)) stwierdził, iż powyższe przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2022 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2022 poz. 2847) są zgodne z art. 249 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 4 § 1 i art. 102 pkt 1 ustawy - Kodeks karny wykonawczy i art. 40 w związku z art. 41 ust. 4 Konstytucji.

W ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, iż pozwana jednostka penitencjarna stosowała się do zawartych w tych aktach norm, co potwierdza przeprowadzony w sprawie przez Sąd Rejonowy materiał dowodowy. Podkreślenia wymaga, że przepisy te nie gwarantują osadzonym komfortu odpowiadającego warunkom życia na wolności, lecz zapewnienie minimalnych godnych warunków bytowych, które – jak trafnie ustalił Sąd I instancji – w realiach niniejszej sprawy zostały zachowane.

Sąd Okręgowy podziela ocenę Sądu Rejonowego co do braku podstaw do przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że warunki odbywania kary miały charakter poniżający lub nieludzki.

O dokonaniu naruszenia dobra osobistego decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, nie zaś subiektywne odczucie osoby zainteresowanej. Należy podkreślić, że z samej istoty osadzenia w Areszcie Śledczym, wynika istotne ograniczenie niektórych praw podmiotowych. W konsekwencji, nie każda uciążliwość związana z przebywaniem w takim miejscu rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia. Samo zaś przebywanie w niekomfortowych warunkach nie przesądza o naruszeniu dóbr osobistych. Do naruszenia dóbr osobistych dochodzi jedynie wówczas, gdy cierpienie i upokorzenie, jakiego doznaje osoba osadzona w Areszcie Śledczym przekracza nieunikniony element cierpienia wpisanego w istotę przebywania w takim miejscu jako takiego, co niewątpliwie w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Powód nie wykazał ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał uwzględnienie powództwa. Należy podkreślić, że odczuwanie negatywnych emocji jest związane z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Nie sposób także pominąć tego, że kara pełni w systemie społecznym funkcję sprawiedliwościową i zmierza do wyrównania swoistej krzywdy, jaką powód wyrządził popełniając przestępstwo. Innymi słowy, to że odbywając karę powód może mieć poczucie pewnego dyskomfortu jest istotą dolegliwości karnej i funkcją kary mającej wywołać u niego przeświadczenie, że naruszenie ładu społecznego i prawnego zawsze będzie wiązać się z nieuchronną reakcją Państwa stosującego przecież na straży tego ładu. Dopóki zaś stopień tych dolegliwości nie przekracza tego co mieści się w istocie kary (a tego powód nie wykazał) brak jest, zdaniem Sądu Okręgowego podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia.

Mając na uwadze powyższe, a także fakt, że w postępowaniu apelacyjnym nie ujawniono okoliczności, które Sąd II instancji winien wziąć pod uwagę z urzędu i które mogłyby skutkować uwzględnieniem wniosków złożonego środka zaskarżenia, apelacja podlegała oddaleniu w oparciu o art. 385 k.p.c. (pkt II wyroku).

Z uwagi na fakt, że w sprawie nieprawidłowo została oznaczona strona pozwana jako (...) w G. zamiast Skarb Państwa (...) w G., Sąd Okręgowy na podstawie art. 350 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. sprostował oznaczenie pozwanego. (...) nie posiada zdolności sądowej, gdyż nie jest odrębną osobą prawną, lecz jednostką organizacyjną Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 67 § 2 k.p.c. stroną postępowania w takim przypadku powinien być Skarb Państwa reprezentowany przez właściwą jednostkę organizacyjną tj. (...) w G.. Sprostowanie nie prowadziło do zmiany strony procesu, lecz jedynie do prawidłowego oznaczenia istniejącej strony. W konsekwencji powyższego orzeczono jak w pkt. I wyroku.

O kosztach procesu za instancję odwoławczą (pkt III wyroku) rozstrzygnięto zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

Sędzia Aneta Ineza Sztukowska