Wyrok z 3 kwietnia 2026, sygn. VII U 538/24
Sygn. akt VII U 538/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 kwietnia 2026 r.
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2026 r. w Warszawie
sprawy L. Z. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w D.
o prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
na skutek odwołania L. Z. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w D. z dnia 18 kwietnia 2023 roku, znak: (...) oraz z dnia 31 stycznia 2024 r. znak: (...)
oddala odwołania.
Sędzia SO Renata Gąsior
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w D. odmówił L. Z. (1) prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Uzasadniając stanowisko organ rentowy wskazał, że ubezpieczona nie została uznana przez lekarza orzecznika ZUS oraz przez komisję lekarską ZUS za całkowicie niedolną do pracy, w związku z czym Zakład nie ma podstaw do przyznania jej renty z tego tytułu ( decyzja z dnia 18 kwietnia 2023 r. k. 44 a.r.).
L. Z. (1) w dniu 17 sierpnia 2023 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego. Odwołująca wniosła również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych specjalistów z zakresu ortopedii, neurologii, endokrynologii, laryngologii i chorób metabolicznych. W uzasadnieniu wskazała, że w związku z przebytymi operacjami kolan i wszczepieniem endoprotez jest niezdolna do wykonywania pracy. Ponadto występują u niej również choroby współistniejące. W związku z powyższym, w ocenie ubezpieczonej, z uwagi na występujący ból, nie jest ona zdolna do wykonywania pracy ( odwołanie z dnia 17 sierpnia 2023 r. k. 3-4 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Odział w D. wniósł o umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na jego bezprzedmiotowość na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w stosunku do decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r., a w przypadku nieuwzględnienia wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., także w przypadku, gdy odwołująca rozszerzy w postępowaniu odwołanie na decyzję z dnia 31 stycznia 2024 r. Uzasadniając stanowisko podniósł, że po ponownym badaniu komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznała, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy, wobec czego odmówiono jej prawa do renty z tego tytułu. Po wniesieniu odwołania ujawniono jednak nowe okoliczności dotyczące stanu zdrowia L. Z. (1), dlatego też sprawę skierowano do ponownego rozpoznania, a następnie na wniosek ubezpieczonej do sądu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że ostatecznie odwołująca została uznana za trwale częściowo niezdolną do pracy, co skutkowało odmówieniem jej prawa do przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co też organ rentowy wskazał w decyzji z dnia 31 stycznia 2024 r. ( odpowiedź na odwołanie z dnia 1 marca 2024 r. k. 6-6v. a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
L. Z. (1) urodziła się (...) Od 17 października 1994 r. pracowała w (...) S. A. W ostatnim okresie zatrudnienia w spółce odwołująca była zatrudniona na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży ( zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 30 stycznia 2020 r. k. 8 tom I a.r.).
Decyzją z dnia 13 listopada 2019 r., znak: (...)
(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał odwołującej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 19 września 2019 r. do 17 grudnia 2019 r. oraz od 18 grudnia 2019 r. do 16 marca 2020 r. Następnie, w dniu 19 lutego 2020 r. odwołująca złożyła wniosek o przyznanie jej renty z tytułu niezdolności do pracy. W związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy, orzeczeniem z dnia 2 kwietnia 2020 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w przypadku L. Z. (1) istnieją okoliczności, które uzasadniają ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 3 miesięcy licząc od daty ustania uprawnień do wcześniej przyznanego świadczenia rehabilitacyjnego, które zostało przyznane odwołującej decyzją z dnia 5 maja 2020 r., nr sprawy: (...), organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 17 marca 2020 r. do 14 czerwca 2020 r. W związku z powyższym, decyzją z dnia 28 maja 2020 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w D. odmówił odwołującej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy ( decyzja z dnia 13 listopada 2019 r. k. 15 a.r.; wniosek z dnia 19 lutego 2020 r. k. 1-3 tom I a.r.; orzeczenie z dnia 2 kwietnia 2020 r. k. 13-13v. tom I a.r.; decyzja z dnia 5 maja 2020 r. k. 5 tom II a.r.; decyzja z dnia 28 maja 2020 r. k. 18 tom I a.r.).
L. Z. (1) w dniu 21 maja 2020 r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2020 r. ustalono, że L. Z. (1) jest całkowicie niezdolna do pracy do 31 lipca 2021 r., a za datę powstania tej niezdolności przyjęto dzień 21 marca 2019 r. Mając to na uwadze, organ rentowy w dniu 28 sierpnia 2020 r. przyznał ubezpieczonej rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 15 czerwca 2020 r., tj. od dnia zaprzestania pobierania zasiłku rehabilitacyjnego, do dnia 31 lipca 2021 r. ( wniosek z dnia 21 maja 2020 r. k. 1-3 tom II a.r.; orzeczenie z dnia 16 lipca 2020 r. k. 13 tom II a.r.; decyzja z dnia 28 sierpnia 2020 r. k. 25 tom II a.r.).
W dniu 12 maja 2021 r. odwołująca wniosła o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie również komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalili, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy do dnia 31 października 2022 r. Na tej podstawie w dniu 20 października 2021 r. organ rentowy ponownie ustalił uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy przeliczając ww. świadczenie ( wniosek z dnia 12 maja 2021 r. k. 30-30v. tom II a.r.; orzeczenie z dnia 9 lipca 2021 r. k. 31-31v. tom II a.r..; orzeczenie z dnia 7 października 2021 r. k. 32-32v. tom II a.r.; decyzja z dnia 20 października 2021 r. k. 33 tom II a.r.).
Odwołująca w dniu 30 sierpnia 2022 r. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem z dnia 22 września 2022 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekł, że L. Z. (1) jest częściowo niezdolna do pracy do dnia 31 października 2023 r. Na ten podstawie w dniu 18 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, znak: (...), w której przyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prawo do ww. świadczenia przyznane zostało ubezpieczonej do dnia 31 października 2023 r. ( wniosek z dnia 30 sierpnia 2022 r. k.35-35v. tom II a.r.; orzeczenie z dnia 22 września 2022 r. k. 37-37v. tom II a.r.; decyzja z dnia 18 stycznia 2023 r. k. 39 tom II a.r.).
W dniu 15 lutego 2023 r. odwołująca złożyła ponowny wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W orzeczeniu z dnia 9 marca 2023 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie jest ona niezdolna do pracy. Ww. orzeczenie podtrzymane zostało przez komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w orzeczeniu z dnia 12 kwietnia 2023 r. W związku z powyższym, organ rentowy decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. odmówił L. Z. (1) prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ( wniosek z dnia 15 lutego 2023 r. k. 41 tom II a.r.; orzeczenie z dnia 9 marca 2023 r. k. 42-42v. tom II a.r.; orzeczenie z dnia 12 kwietnia 2023 r. k. 43-43v. tom II a.r.; decyzja z dnia 18 kwietnia 2023 r. k. 44 tom II a.r.).
Od powyższej decyzji L. Z. (1) wniosła odwołanie do tutejszego Sądu, inicjując tym samym niniejsze postępowanie.
Po dokonaniu analizy wniesionego przez ubezpieczoną odwołania, członek komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 sierpnia 2023 r. zaopiniował, że sprawę L. Z. (1) należy przekazać do ponownego rozpatrzenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na wystąpienie nowych okoliczności dotyczących stanu zdrowia odwołującej. W dniu 18 września 2023 r. odwołująca ponownie wniosła o ustalenie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Następnie pismem z dnia 21 września 2023 r. odwołująca wniosła o przekazanie sprawy z jej odwołania do Sądu Pracy z uwagi na fakt, że w jej opinii nie występują nowe okoliczności, które powstały po dniu wydania orzeczenia przez komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( opinia z dnia 28 sierpnia 2023 r., wniosek z dnia 18 września 2023 r., pismo z dnia 21 września 2023 r. nienumerowane karty tom II a.r.).
Orzeczeniem lekarskim z dnia 15 listopada 2023 r., a następnie orzeczeniem komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 stycznia 2024 r. L. Z. (1) została uznana przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale częściowo niezdolną do pracy. W związku z powyższym organ rentowy w dniu 31 stycznia 2024 r. wydał decyzję w przedmiocie prawa do renty ubezpieczonej z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznając odwołującej ww. świadczenie. Jednocześnie tego samego dnia, tj. 31 stycznia 2024 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, w której odmówił L. Z. (1) prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ( orzeczenie z dnia 15 listopada 2023 r., orzeczenie z dnia 12 stycznia 2024 r., decyzje z dnia 31 stycznia 2024 r. nienumerowane karty a.r.).
Od decyzji dotyczącej odmowy przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy L. Z. (1) w dniu 27 lutego 2024 r. wniosła odwołanie, zaskarżając ją w części dotyczącej nieprzyznania jej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ( odwołanie z dnia 27 lutego 2024 r. k. 3-5 sygn. akt VII U 605/24).
Zarządzeniem z dnia 28 marca 2024 r. Sąd połączył sprawę o sygnaturze akt VII U 605/24 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygnaturze akt VII U 538/24 ( zarządzenie z dnia 28 marca 2024 r. k. 8 sygn. akt VII U 605/24).
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych specjalistów: chorób wewnętrznych, neurologa, ortopedy, laryngologa na okoliczność ustalenia czy odwołująca jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy, a jeżeli tak, to czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres, jak również czy biorąc pod uwagę schorzenia odwołującej konieczne jest wydanie opinii przez biegłych innych jeszcze specjalności (poza dopuszczonych niniejszym postanowieniem) ( postanowienie z dnia 18 lipca 2024 r. k. 36 a.s.).
W opinii z dnia 21 października 2024 r. biegła sądowa z zakresu neurologii R. S. na podstawie analizy akt sądowych, dokumentacji medycznej oraz badania przedmiotowego ubezpieczonej rozpoznała u niej stan po endoprotezoplastyce obu stawów kolanowych, wielopoziomową dyskopatię kręgosłupa szyjnego i odcinka L-S, zespół cieśni nadgarstka, a także schorzenia towarzyszące takie jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość, incydentalomę nadnercza lewego i chorobę N.-T.. Biegła wskazała, że odwołująca zgłasza dolegliwości bólowe stawów kolanowych i krzyżowo-biodrowych oraz kręgosłupa w odcinku L-S. Ponadto, biegła podniosła, że L. Z. (1) ma trudności w rotacji kręgosłupa na odcinku piersiowym, uczucie drętwienia palców po prawej stronie (kciuk, palec wskazujący i środkowy) po chodzeniu o kulach, jak również drętwienie palców w prawej stopie. L. Z. (1) ma również w ocenie biegłej neurolog ograniczenie ruchomości szyi oraz nie wykonała próby P-P. Odwołująca odczuwa dolegliwości z powodu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, problemów endokrynologicznych. Biegła podkreśliła, że po zapoznaniu się z całością akt sprawy i załączonej dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia odwołującej, jak również po jej bezpośrednim badaniu, należało przyjąć, że ubezpieczona jest ze względów neurologicznych trwale częściowo niezdolna do pracy od dnia 1 listopada 2023 r. ( opinia biegłego neurologa z dnia 21 października 2024 r. k. 57-64 a.s.).
Pismem z dnia 5 grudnia 2024 r. L. Z. (1) wniosła o opinię uzupełniającą biegłego specjalisty neurologa na okoliczność wskazania, czy w okresie od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. odwołująca była całkowicie niezdolna do pracy. Ponadto wniosła również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza sądowego z zakresu ortopedii i endokrynologii na tożsame okoliczności. Dodatkowo ubezpieczona cofnęła wniosek o przeprowadzanie dowodu z opinii biegłych z zakresu laryngologii i specjalisty chorób wewnętrznych ( pismo z dnia 5 grudnia 2024 r. k. 75-77 a.s.).
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2024 r. Sąd uchylił postanowienie z dnia 18 lipca 2024 r. w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów: chorób wewnętrznych i laryngologa. Ponadto, Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego nerutologa oraz z opinii biegłego sądowego lekarza ortopedy na okoliczność ustalenia czy odwołująca w okresie od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. była całkowicie niezdolna do pracy ( postanowienie z dnia 12 grudnia 2024 r. k. 99 a.s.).
Biegły sądowy specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu M. U. po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną zawartą w aktach sprawy i aktach rentowych oraz po przeprowadzeniu bezpośredniego badania L. Z. (1) stwierdził, że odwołująca ma stan po endoprotezoplastyce prawego i lewego stanu kolanowego ze średniego stopnia dysfunkcją czynnościową oraz z użytkowym zakresem ruchomości stawów kolanowych, chorobę dyskopatyczno-zwyrodnieniową kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego na poziomie L5-S1 z kręgozmykiem I stopnia z nieznaną dysfunkcją czynnościową kręgosłupa, wczesne zmiany zwyrodnieniowe obu stawów biodrowych bez dysfunkcji czynnościowej oraz otyłość II stopnia. W sporządzonej opinii biegły wskazał, że L. Z. (1) jest częściowo niezdolna do pracy od 1 lutego 2023 r. na stałe ( opinia biegłego ortopedy z dnia 31 stycznia 2025 r. k. 141-143 a.s.).
Pismem z 11 marca 2025 r. odwołująca wniosła zastrzeżenia do opinii biegłego specjalisty ortopedii i traumatologii narządu ruchu wskazując, że jest ona nieadekwatna do jej obecnego stanu zdrowia ( pismo z dnia 11 marca 2025 r. k. 162-164 a.s.).
W opinii uzupełniającej z dnia 31 sierpnia 2025 r. biegła z zakresu neurologii wskazała, że na podstawie analizy dokumentacji medycznej odwołującej oraz wyniku badania neurologicznego odwołująca w okresie od 1 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. była całkowicie niezdolna do pracy. W okresie od 1 lutego 2024 r. odwołująca jest jednak częściowo niezdolna do pracy na stałe ( opinia uzupełniająca biegłej neurolog z dnia 31 sierpnia 2025 r. k. 182-186 a.s.).
Pismem z dnia 24 września 2025 r. organ rentowy wniósł o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłej sądowej z zakresu neurologii R. S. celem wskazania, czy od 1 lutego 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. L. Z. (2) była częściowo czy całkowicie niezdolna do pracy ( pismo z dnia 24 września 2025 r. k. 195-196v. a.s.).
Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego sadowego neurologa R. S. celem ustosunkowania się do zastrzeżeń zgłoszonych przez organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 24 września 2025 r., sprostowania ewentualnych omyłek pisarskich i wydania ostatecznej opinii w sprawie ( postanowienie z dnia 25 września 2025 r. k. 199 a.s.).
L. Z. (2) w dniu 2 października 2025 r. wniosła zastrzeżenia do opinii biegłego sądowego z zakresu neurologii wskazując, że nie zgadza się z ww. opinią. Odwołująca podkreśliła, że w związku z nieprzerwanie trwającą rehabilitacją oraz brakiem poprawy stanu zdrowia wnosi o uznanie jej za całkowicie niezdolną do pracy do 31 stycznia 2024 r. ( pismo z dnia 2 października 2025 r. k. 206-208v. a.s.).
W opinii uzupełniającej z dnia 4 grudnia 2025 r. biegła sądowa neurolog R. S. wskazała, że odwołująca w okresie od 1 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. była całkowicie niezdolna do pracy, natomiast od 1 lutego 2023 r. była ona częściowo niezdolna do pracy ( opinia uzupełniająca biegłej neurolog z dnia 4 grudnia 2025 r. k. 234-235 a.s.).
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2026 r. Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. pominął wnioski odwołującej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu endokrynologii i chorób metabolicznych ( postanowienie z dnia 19 lutego 2026 r. k. 244 a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy i aktach rentowych odwołującej. Zdaniem Sądu powołane wyżej dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Nie były one przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z treści tych dokumentów należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy. Jednocześnie w toku sprawy, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów z zakresu neurologii R. S. i ortopedii M. U. celem jednoznacznego ustalenia stanu zdrowia odwołującej. W realiach rozpoznawanej sprawy biegli opiniowali odwołującą w zakresie jej stanu zdrowia w spornym okresie.
Biegli z zakresu neurologii oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu zgodnie wskazali, że odwołująca jest częściowo niezdolna do pracy od dnia 1 lutego 2023 r., przy czym wskazać należy, że w świetle stwierdzonych zmian i ich nasilenia brak jest podstaw do przyjęcia u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy w tym okresie. Wnioski przytoczonych opinii oparte zostały na analizie dokumentacji medycznej oraz bezpośrednim badaniu odwołującej przez specjalistów. Opinie mają charakter stanowczy, logiczny oraz wewnętrznie spójny, nie zawierają sprzeczności, które mogłyby podważyć ich wiarygodność.
Wskazać również należy, że powołani biegli są specjalistami w swoich dziedzinach, legitymują się wiedzą medyczną z zakresu schorzeń, które stanowią podstawową jednostkę chorobową ubezpieczonego, posiadają bogate doświadczenie zawodowe oraz jak już zostało wskazane wyżej zapoznali się z całokształtem dokumentacji medycznej dotyczącej wnioskodawczyni, jak też przeprowadzili jej badanie. W sposób przekonujący przedstawili również uzasadnienie rozpoznania oraz rzetelnie i logicznie odpowiedzieli na postawione w tezie dowodowej pytania. Wobec tego sporządzone przez nich opinie nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do dokładnego określenia stanu zdrowia ubezpieczonego. Sąd Okręgowy uznał, że charakterystyka schorzenia została przez biegłych oceniona prawidłowo z punktu widzenia zasad logiki, posiadanej wiedzy medycznej oraz doświadczenia zawodowego. Wobec powyższego Sąd Okręgowy ocenił ww. opinie biegłych na równi z innymi środkami dowodowymi, a w szczególności ze znajdującą się w aktach sprawy i aktach organu rentowego kompleksową dokumentacją medyczną i uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do uznania, że opinie ww. biegłych spełniają wymogi przewidziane dla tego rodzaju środków dowodowych, które zostały określone w art. 278 k.p.c. i 285 k.p.c., a także w art. 12-14 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1749).
Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu endokrynologii i chorób metabolicznych na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. W ocenie Sądu przeprowadzenie tego dowodu prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym szczegółowe i rzetelne opinie biegłych z zakresu neurologii oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu, którym Sąd dał wiarę, są wystarczające do dokonania oceny stanu zdrowia odwołującej i jej zdolności do pracy. W związku z powyższym Sąd ocenił, że brak jest podstaw do dopuszczenia dowodów z opinii biegłych kolejnych specjalności, wobec czego pominął wniosek odwołującej w tym zakresie, biorąc pod uwgagę, że wiodące są u odwołującej schorzenia ortopedyczne i neurologiczne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe nie dało podstaw do przyjęcia, że ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w spornym okresie, wobec czego jej odwołania podlegały oddaleniu.
Na wstępie należy zważyć, że zgodnie z art. 148 1 § 1 kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r., poz. 468 z późn. zm., dalej: k.p.c.) sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Analizując treść złożonych przez strony i zgromadzonych w aktach rentowych dokumentów, Sąd uznał, że okoliczności faktyczne nie były w sprawie sporne. Spór nie dotyczył faktów, lecz prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 148 1 § 1 k.p.c. uznał, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Dokonując rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1749, dalej jako ustawa emerytalna), a więc:
1) jest niezdolny do pracy,
2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12 albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,
4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.
Pierwsza z przesłanek, a więc niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2004r., II UK 222/03).
Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00 i z 7 września 1979 r., II URN 111/79). Dokonując analizy pojęcia „całkowita niezdolność do pracy” należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, czyli jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2004 r., I UK 28/04). Z kolei wyjaśnienie częściowej niezdolności do pracy i treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2006 r., I UK 103/06). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 października 2009 r., II UK 106/09, z 8 maja 2008 r., I UK 356/07, z 11 stycznia 2007 r., II UK 156/06 i z 25 listopada 1998 r., II UKN 326/98). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 7 lutego 2006 r. (I PK 153/05) częściowej niezdolności do pracy, polegającej na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie wyklucza możliwość podjęcia przez ubezpieczonego pracy niżej kwalifikowanej. Ubezpieczony, który jest częściowo niezdolny do pracy może być jednocześnie z samej definicji zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w nieznacznym stopniu. Tak samo, gdy ubezpieczony wykonuje pracę, która nie jest zgodna z posiadanymi kwalifikacjami, a już na pewno, gdy jest pracą poniżej poziomu posiadanych kwalifikacji. Aktualny jest zatem pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98).
W orzecznictwie przyjmuje się również (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 20 sierpnia 2003 r., II UK 11/03 oraz z 5 lipca 2005 r., I UK 222/04), że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata możliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak prawa do tego świadczenia. O. tego nie można w szczególności wywodzić z przewidzianych w art. 13 ustawy emerytalnej przesłanek, a więc: stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, przy wzięciu pod uwagę rodzaju i charakteru dotychczas wykonywanej pracy, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych, bowiem odnoszą się one tylko do ustalania stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Są więc bez znaczenia, jeżeli aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności do pracy. Obiektywna możliwość podjęcia dotychczasowego lub innego zatrudnienia, zgodnie z poziomem kwalifikacji, wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych może być brana pod uwagę tylko wówczas, gdy ubiegający się o rentę jest niezdolny do pracy z medycznego punktu widzenia, gdyż oba te aspekty muszą występować łącznie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98). O niezdolności do pracy nie decyduje więc niemożność podjęcia innej pracy warunkowana wiekiem, poziomem wykształcenia i predyspozycjami psychofizycznymi, lecz koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania się do innego zawodu.
Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 k.p.c. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo – lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., III AUa (...)).
Badając w przedmiotowej sprawie istnienie spornej przesłanki warunkującej przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu neurologii R. S. oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu M. U. celem jednoznacznego ustalenia stanu zdrowia odwołującej. Biegli sądowi ww. specjalności po zapoznaniu się z całą dokumentacją medyczną oraz po przeprowadzeniu badań przedmiotowych stwierdzili, że schorzenia i stopień ich zaawansowania nie powodują obecnie u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy. Sąd oparł zatem swoje rozważania na opiniach sporządzonych przez biegłych specjalistów z dziedziny neurologii oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Biegli jednoznacznie wskazali, że występujące u odwołującej schorzenia powodują jej częściową, a nie całkowitą niezdolność do pracy. Wnioski z ww. opinii były spójne, wobec czego Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dalszych opinii uzupełniających czy też opinii innych biegłych specjalistów.
Sąd zważył, że sam fakt, iż odwołująca uprzednio pobierała rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie oznacza, że wraz z upływem czasu stopień naruszenia sprawności jej organizmu całkowicie uniemożliwiający jej pracę będzie dalej istniał i utrzymywał się w kolejnym okresie. Każdorazowo ocena prawa do świadczenia dokonywana jest bowiem w odniesieniu do aktualnego stanu zdrowia oraz aktualnego stopnia naruszenia sprawności organizmu i jego wpływu na zdolność do wykonywania pracy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby stan zdrowia L. Z. (1) skutkował utratą zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2018 r. wskazano również, że występowanie schorzeń, przyjmowanie leków, korzystanie z porad i pomocy lekarzy czy nawet leczenia szpitalnego nie powoduje samo przez się, ani nie dowodzi jeszcze istnienia u badanego całkowitej niezdolności do pracy. Dopiero wówczas, gdy nasilenie chorób jest takie, że całkowicie wyklucza podjęcie przez ubezpieczonego pracy zarobkowej, można mówić o niezdolności do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa 276/17, LEX nr (...) ). Przenosząc zatem powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zważył, że na podstawie opinii biegłych przeprowadzonych w toku postępowania nie można stwierdzić, że u odwołującej wystąpiło takie nasilenie chorób, które skutkowałoby niemożliwością podjęcia przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W związku z tym niezasadnym byłoby uznanie jej za całkowicie niezdolną do pracy. Należy zatem podkreślić, że o stopniu niezdolności do pracy nie decyduje samo występowanie schorzeń czy dolegliwości zdrowotnych, a przede wszystkim ich rzeczywisty wpływ na możliwość wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Samo istnienie chorób przewlekłych, konieczność pozostawania pod opieką lekarską czy odczuwanie dolegliwości bólowych nie jest wystarczające do uznania, że taka osoba jest całkowicie niezdolna do wykonywania pracy. Sąd nie znalazł również podstaw do uznania, że organ rentowy dokonał błędnej oceny zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej lub naruszył zasady postępowania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Ustalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych znalazły bowiem potwierdzenie w przeprowadzonych w toku niniejszego postępowania dowodach z opinii biegłych sądowych specjalistów.
Sąd przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie miał również na uwadze stanowisko odwołującej, która podnosiła, że jej stan zdrowia po przebytych operacjach jest zły. Okoliczność ta, oceniana wyłącznie przez pryzmat subiektywnych odczuć strony, nie mogła jednak stanowić podstawy do uwzględnienia odwołania. W sprawach dotyczących prawa do renty decydujące znaczenie mają bowiem ustalenia medyczne dokonane przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Skoro zaś biegli zgodnie twierdzili, że schorzenia odwołującej powodują jedynie częściową niezdolność do pracy, brak było podstaw do przyjęcia, że spełnia ona przesłanki do uzyskania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Powyższe ma również swoje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie. Zgodnie z tezą wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2015 r., subiektywne przekonanie ubezpieczonego, że jest niezdolny do pracy nie jest wystarczające dla przyznania renty w myśl przepisów ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Spełnienie ustawowych przesłanek koniecznych dla przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy należy jeszcze potwierdzić ( wyrok Sadu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt III AUa 554/14, LEX nr (...) ).
W tej sytuacji, Sąd Okręgowy, na podstawie wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa przyjął, że odwołania L. Z. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w D. z dnia 18 kwietnia 2023 r., znak: (...) oraz od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Odział w D. z dnia 31 stycznia 2024 r., znak: (...) były niezasadne i w konsekwencji na podstawie art. 477 ( 14) § 1 k.p.c. podlegały oddaleniu.
M. N.