Wyrok z 8 kwietnia 2026, sygn. VI Ua 72/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia Maciej Flinik

Protokolant – starszy sekretarz sądowy Marta Walińska

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. w I.

na rozprawie

sprawy z odwołania: D. Z.

przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w I.

o świadczenie rehabilitacyjne

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 29 października 2025r.

sygn. akt VII U 597/25

1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyznaje odwołującej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 1 stycznia 2025 roku do 31 stycznia 2025 roku, a odwołująca nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego za wskazany wyżej okres,

2.  oddala apelację w pozostałej części,

3.  nie obciąża ubezpieczonej kosztami zastępstwa procesowego za II instancję.

Sędzia Maciej Flinik

Sygn. akt VI Ua 72/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 maja 2025 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w I. uchylił decyzję z dnia 14 stycznia 2025 r., znak: (...) w części dotyczącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. i od 24 lutego 2025 r. do 14 kwietnia 2025 r., odmówił ubezpieczonej D. Z. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. i od 24 lutego 2025 r. do 14 kwietnia 2025 r. oraz zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia decyzji, w łącznej kwocie 8106,16 zł, przy czym na ustaloną kwotę składa się: należność główna w kwocie 7878,60 zł z funduszu chorobowego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. i od 24 lutego 2025 r. do 28 lutego 2025 r. oraz odsetki w kwocie 227,56 zł z funduszu chorobowego. Uzasadniając swoje stanowisko, organ rentowy wskazał, że decyzją z dnia 14 stycznia 2025 r., znak: (...) ubezpieczonej przyznano prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy, z którego następnie zrezygnowała w związku z zatrudnieniem u płatnika składek (...) Sp. z o.o., NIP (...), od 2 marca 2025 r. W wyniku wszczętego postępowania z płatnikiem składek (...) Sp. z o.o. ustalono jednak, iż w okresie 23 stycznia 2025 r. do 24 stycznia 2025 r. ubezpieczona uczestniczyła w rozmowie rekrutacyjnej w salonie (...) w I., 24 lutego 2025 r. D. Z. otrzymała zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy, a 3 marca 2025 r. podpisała umowę o pracę, odbyła szkolenie w zakresie BHP i przystąpiła do pracy. Wobec tego, decyzją z dnia 16 maja 2025 r. zmieniono ww. decyzję i skrócono okres przyznanego ubezpieczonej świadczenia rehabilitacyjnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła ubezpieczona D. Z., kwestionując jej treść w części, tj. w zakresie, w jakim odmówiono jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. oraz zobowiązano ją do jego zwrotu. W uzasadnieniu D. Z. wskazała, iż uczestniczyła w dniu 23 lub 24 stycznia 2025 r. w rozmowie rekrutacyjnej u potencjalnego pracodawcy, ale po pierwsze miało to charakter jednorazowego spotkania i nie stanowiło nawiązania ani wykonywania stosunku pracy, a po drugie zwolnienia lekarskie były opatrzone adnotacją „chory może chodzić”, co oznaczało możliwość podejmowania ograniczonej aktywności życiowej, zgodnej z celem leczenia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie odwołania, a także o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Podczas rozprawy odwołująca doprecyzowała , iż kwestionuje zaskarżoną decyzję do momentu., kiedy otrzymała zdolność do pracy na podstawie zaświadczenia lekarza k.36 , zatem od 24 lutego 2025r. nie kwestionuje jej.

Wyrokiem z dnia 29 października 2025r. sygn. akt VII U 597/25 Sąd Rejonowy w B. zmienił zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od dnia 1 stycznia 2025r. do dnia 23 lutego 2025r. i stwierdzając, że nie jest ona zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego za ten okres .

Sąd Rejonowy ustalił, iż orzeczeniem z dnia 9 stycznia 2025 r. lekarz orzecznik ZUS orzekł o istnieniu okoliczności uzasadniających ustalenie dla ubezpieczonej D. Z. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy, licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. W związku z tym, na podstawie decyzji z dnia 14 stycznia 2025 r. ubezpieczonej przyznano prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 16 grudnia 2024 r. do 15 marca 2025 r. w wysokości 90% podstawy wymiaru oraz od 16 marca 2025 r. do 14 kwietnia 2025 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru. Niezdolność do pracy odwołującej spowodowana była trudną sytuacją w poprzedniej pracy, gdzie był wysoki czynnik stresogenny. Była w związku z tym pod opieką psychiatry, który zalecił eliminację czynnika stresogennego i zalecił leki. Dnia 28 lutego 2025 r. ubezpieczona złożyła do organu rentowego oświadczenie o rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 3 marca 2025 r., tj. z dniem podjęcia zatrudnienia u płatnika (...) Sp. z o.o. W dniu 23 lub 24 stycznia 2025 r. ubezpieczona brała udział w rozmowie rekrutacyjnej w salonie (...) w I.. Rozmowa trwał 10 minut i wpłynęła na odwołującą na tyle dobrze, że zwróciła się do lekarza leczącego o powrót do pracy. Wizytę kontrolną miała w lutym 2025r. W dniu 24 lutego 2025 r. otrzymała zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy. Decyzją z dnia 16 maja 2025 r. uchylono decyzję z dnia 14 stycznia 2025 r. w części dotyczącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. i od 24 lutego 2025 r. do 14 kwietnia 2025 r. ( w pozostałym zakresie decyzja pozostała bez zmian), odmówiono D. Z. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. i od 24 lutego 2025 r. do 14 kwietnia 2025 r. oraz zobowiązano ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. i od 24 lutego 2025 r. do 28 lutego 2025 r. wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia decyzji, w łącznej kwocie 8106,16 zł.

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o dokumentację zawartą w aktach sprawy, jak i w aktach rentowych, których autentyczność oraz wiarygodność nie były między stronami kwestionowane. Ustalając stan faktyczny Sąd wziął również pod uwagę zeznania odwołującej, którym dał wiarę w całości, albowiem były jasne, logiczne i spójne oraz korelowały z pozostałym materiałem dowodowym.

Odwołanie zdaniem sądu I instancji było zasadne i zasługiwało na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sąd wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501, dalej jako: ustawa zasiłkowa) ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) za cały okres tego zwolnienia. Nie budzi wątpliwości, że prawo do tego świadczenia podlega utracie w przypadku wystąpienia jednej z dwóch niezależnych przesłanek określonych w cytowanym przepisie, a więc wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Ponieważ celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, to w jego osiągnięciu przeszkodą może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i inne zachowania utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję. Natomiast wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres zwolnienia jest zawsze wykorzystywaniem zwolnienia niezgodnie z jego celem. W jego osiągnięciu przeszkodą może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej (co przesądził ustawodawca), jak i inne zachowania ubezpieczonego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję (por. wyr. SN z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006, nr 21–22, poz. 338; wyr. SN z dnia 6 grudnia 1978 r., II URN 130/78, OSNCP 1979, nr 7–8, poz. 157). Zgodnie natomiast z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2005 r. (I UK 370/04, MoPr 2005 nr 5, str. 114) pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego jest każda aktywność ludzka, zmierzająca do osiągnięcia zarobku, w tym pozarolnicza działalność gospodarcza, choćby nawet polegająca na czynnościach nieobciążających w istotny sposób organizmu przedsiębiorcy. Przy czym, przy określeniu "zarobkowego" charakteru pracy, wskazuje się także, że przepisy nie wymagają, aby praca była podjęta "w celu zarobkowym". Zdaniem Sądu wystarczy zatem podjęcie jakiejkolwiek czynnej działalności, zmierzającej do uzyskania wynagrodzenia lub dochodu, by mówić o pracy zarobkowej, rodzącej skutek w postaci utraty prawa do zasiłku chorobowego czy opiekuńczego przez ubezpieczonego, który korzystając ze zwolnienia lekarskiego pracę taką podejmuje. Tym samym, wykonywanie pracy zarobkowej, niezależnie od jej wpływu na stan zdrowia ubezpieczonego, stanowi samodzielną, negatywną przesłankę utraty prawa do zasiłku chorobowego (por. wyrok SN z dnia 3 października 2008 r., II UK 26/08, Legalis nr 178589). Zgodnie zaś z art. 66 ust. 2-3 ustawy zasiłkowej jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto do zwrotu świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa znajdują zastosowanie regulacje zawarte w art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm., dalej jako: ustawa systemowa) (patrz: wyrok SA w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2013 r., III AUa 785/07, Legalis). Wspomniany przepis stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1)świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2)świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;

3)świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Zgodnie z powołanym przepisem, należy odróżnić od siebie świadczenia nienależnie wypłacone przez organ rentowy od nienależnie pobranych. Obowiązkiem zwrotu objęte są wyłącznie świadczenia nienależnie pobrane. Są to świadczenia wypłacone bez podstawy prawnej z elementami odnoszącymi się do woli (stanu świadomości) lub określonego działania (zaniechania) osoby, która nienależnie świadczenie pobrała. Obowiązek zwrotu obejmuje zatem wyłącznie świadczenia pobrane przy udziale złej woli pobierającego, tj. jego świadomości do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku jego pobierania lub w następstwie później zaszłych zdarzeń. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia, jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego. Świadomość nienależności świadczenia może mieć źródło w pouczeniu udzielonym przez organ rentowy co do okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczenia bądź też może wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń. Judykatura zakreśla szeroko ramy zachowań kwalifikowanych, jako świadome wprowadzenie w błąd organu ubezpieczeń społecznych, jako działania ubezpieczonego polegające na bezpośrednim oświadczeniu nieprawdy, przemilczeniu faktu mającego wpływ na prawo do świadczenia, złożeniu wniosku w sytuacji oczywiście nieuzasadniającej powstania prawa do świadczenia (por. wyrok SN z dnia 14 kwietnia 2000 r., II UKN 500/99, OSNP 2001/20/623). W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią zasadniczą pozostawało rozstrzygnięcie, czy odwołująca w związku z rozmową rekrutacyjną, która odbyła się 23 lub 24 stycznia 2025 r. wykorzystała świadczenie rehabilitacyjne w sposób niecelowy w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 23 lutego 2025 r. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż przedmiotowe świadczenie nie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonej. Z zebranego materiału dowodowego, wynikało bowiem, iż odwołująca w okresie spornym nie uczyniła nic, co wskazywałoby na niecelowe wykorzystanie świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczona podejmowała starania o zatrudnienie u płatnika składek (...) Sp. z o.o. dopiero od dnia 23 lub 24 stycznia 2025 r. Starania te przybrały postać rozmowy rekrutacyjnej, która na tyle dobrze wpłynęła na odwołującą, że lekarz wystawił jej zaświadczenie o zdolności do pracy w dniu 24 lutego 2025r. Rozmowa była swojego rodzaju terapią w związku z czym, nie może być mowy o działaniu wbrew celowi zwolnienia lekarskiego. Sama rozmowa rekrutacyjna nie jest podejmowaniem pracy w rozumieniu cytowanych przepisów.

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 23 lutego 2025 r., a odwołująca nie jest zobowiązana do zwrotu należnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami za okres od 1 stycznia 2025 r. do dnia 23 lutego 2025 r., tak jak orzeczono w sentencji wyroku.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany organ rentowy zarzucając wyrokowi :

1.naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: art. 477 ¹⁴§ 2 kpc i art. 321 kpc poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia wykraczającego poza jej zakres oraz poza zakres zaskarżenia w odniesieniu do okresu 1.02.2025 r. do 23.02.2025 r.;

2.naruszenie przez sąd przepisów prawa materialnego, tj.:

-art, 17 ust. 1 i art. 66 w zw. z art. 22 ustawy z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - dalej: ustawa zasiłkowa - poprzez uznanie, iż powódce przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego i nie jest zobowiązana do jego zwrotu pomimo, że wykorzystywała zwolnienie od pracy niezgodnie z jego celem, co skutkuje utratą prawa do świadczenia za cały okres zwolnienia jmłestąc kalendarzowy);

-art 84 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 ustawy z 13.10.1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej: ustawa systemowa - poprzez uznanie przez sąd, że pobrane przez powódkę kwoty świadczenia nie stanowiły nienależnie pobranego świadczenia, podczas gdy powódka w trakcie niezdolności do pracy aktywnie poszukiwała pracy, a zatem wykorzystywała zwolnienie od pracy niezgodnie z jego przeznaczeniem, czym świadomie wprowadzała w błąd płatnika zasiłku co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:

1.zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania,

2.zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego za I instancję w pełnej wysokości i za II instancję według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, że z rozstrzygnięciem sądu w zakresie w jakim zmienił decyzję ZUS nie sposób się zgodzić. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że okres od 01.02.2025 r, do 23.02.2025 r., co do którego sąd zmienił zaskarżoną decyzję nie był przez organ rentowy zmieniony. Decyzja z 16.05.2025 r. nie obejmowała tego okresu. Za okres ten świadczenie zostało przyznane decyzją z 14,012025 r„ a decyzja ta nie została uchylona we wskazanym zakresie decyzją z 16.05.2025 r. Także powódka złożyła odwołanie od decyzji z 16.05.2025 r. w części dotyczącej okresu od 01.01.2025 r. do 31.01.2025 r. Rozstrzygnięcie sądu wykracza zatem poza zakres zaskarżonej decyzji oraz poza zakres zaskarżenia. W odniesieniu do pozostałego okresu objętego decyzją z 16.05.2025 r. i zaskarżeniem, tj. 01.01.2025 r. do 31.01.2025 r. wskazać należy, że w dniu 28.02.2025 r. do organu wpłynęła rezygnacja powódki ze świadczenia od 02.03.2025 r. w związku z podjęciem tego dnia pracy. Organ ustalił, że w okresie 23.01.2025 r. do 24.01.2025 r. odwołująca uczestniczyła w rozmowie rekrutacyjnej w salonie (...) w I., 24.02.2025 r. otrzymała zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy a 03.03.2025 r. podpisała umowę o pracę, odbyła szkolenie BHP i przystąpiła do pracy. Zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową łub wykorzystując zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem traci prawo do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) za cały okres tego zwolnienia (miesiąc kalendarzowy). Zgodnie ż wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2005 r. (IUK 370/04) pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego jest każda aktywność ludzka, zmierzająca do osiągnięcia zarobkti, w tym pozarolnicza działalność gospodarcza, choćby nawet polegająca na czynnościach nieobciążających w istotny sposób organizmu przedsiębiorcy. Przy czym, przy określeniu 'Zarobkowego*1 charakteru pracy, wskazuje się także, że przepisy nie wymagają, aby praca była podjęta "w celu zarobkowym". Zdaniem Sądu wystarczy zatem podjęcie jakiejkołwiek czynnej działalności, zmierzającej do uzyskania wynagrodzenia lub dochodu, by mówić o pracy zarobkowej, rodzącej skutek w postaci utraty prawa do zasiłku chorobowego czy opiekuńczego przez ubezpieczonego, który korzystając ze zwolnienia lekarskiego pracę taką podejmuje. Tym samym, wykonywanie pracy zarobkowej, niezależnie od jej wpływu na stan zdrowia ubezpieczonego, stanowi samodzielną, negatywną przesłankę utraty prawa do zasiłku chorobowego (por. wyrok SN z dnia 3 października 2008 r., II UK 26/08) Sąd pominął okoliczność, że powódka, nawet przed odbyciem ww. rozmowy musiała zapewne poszukiwać pracy tj. przeglądać ogłoszenia o pracę, wysyłać CV, co również świadczy o wykorzystywaniu czasu orzeczonej niezdolności na aktywne poszukiwanie pracy. Podkreślić należy, że okres przyznanego świadczenia rehabilitacyjnego należy wykorzystać na rekonwalescencję oraz powrót do zdrowia. Osoba niezdolna do pracy może wykonywać zwykłe czynności życia codziennego oraz czynności związane z jej stanem zdrowia jak udanie się do apteki, na badania, zabieg, rehabilitację lub wizytę lekarską Natomiast okres ten me może być wykorzystywany na poszukiwanie pracy, nie jest to cel świadczenia rehabilitacyjnego, nie są to też tak zwane zwykłe czynności życia codziennego. Powyższe skutkuje utratą prawa do świadczenia r^abititacyj^ za cały miesiąc kalendarzowy, w którym stwierdzono takie okoliczności (por Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2002r III AUa 3189/01) W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się , że przedkładanie przez ubezpieczonego zaświadczenia przy jednoczesnym wykorzystywaniu zwolnień niezgodnie z ich celem stanowi wprowadzanie w błąd co do spełniania przesłanek warunkujących powstanie prawa do świadczenia.Mając powyższe na uwadze, niniejsza apelacja jest zatem konieczna i uzasadniona.

W odpowiedzi na apelację ubezpieczona wniosła o :

1.oddalenie apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości;

2.zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w apelacji podnosi zarzut naruszenia art. 47714 § 2 k.p.c. w zw. z art. 321 k.p.c., twierdząc, że Sąd Rejonowy w B. orzekł z przekroczeniem granic zaskarżonej decyzji oraz wniesionego odwołania, przyznając ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego także za okres od 1 lutego 2025 r. do 23 lutego 2025 r. Zarzut ten ma jednak charakter wyłącznie formalny i nie może skutkować zmianą zaskarżonego wyroku w jego zasadniczym, merytorycznym zakresie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie prawa odwołującej do świadczenia rehabilitacyjnego oraz zasadności żądania jego zwrotu jako świadczenia rzekomo nienależnie pobranego. Sąd I instancji rozpoznając sprawę dokonał całościowej oceny sytuacji prawnej ubezpieczonej, uwzględniając wzajemne powiązania pomiędzy decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 stycznia 2025 r., przyznającą świadczenie rehabilitacyjne, a decyzją z dnia 16 maja 2025 r., która to prawo w części kwestionowała oraz nakładała obowiązek zwrotu świadczenia. Rozstrzygnięcie Sądu miało zatem charakter kompleksowy i zmierzało do definitywnego uregulowania spornego stosunku prawnego. Po drugie, nawet przy hipotetycznym przyjęciu - czemu strona odwołująca się stanowczo się sprzeciwia - że Sąd I instancji w pewnym zakresie przekroczył formalne granice zaskarżenia, okoliczność ta nie podważa prawidłowości zasadniczych ustaleń Sądu co do istnienia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego oraz braku podstaw do uznania pobranego świadczenia za nienależne. Tym samym zarzut ten nie może prowadzić do uwzględnienia apelacji w całości i do zmiany wyroku zgodnie z wnioskiem organu rentowego. Podkreślenia wymaga, że okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. był bezspornie objęty zarówno decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 maja 2025 r., jak i wniesionym od niej odwołaniem. W tym zakresie Sąd I instancji orzekał w granicach zaskarżenia, a dokonane rozstrzygnięcie pozostaje w pełni prawidłowe i niezależne od ewentualnych zarzutów dotyczących pozostałych okresów.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdziła, iż podniesiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest całkowicie niezasadny i wynika z błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (ustawa zasiłkowa) oraz ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa systemowa), a także z nieuprawnionego utożsamienia ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych z przesłankami utraty prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Organ rentowy błędnie wywodzi, że udział ubezpieczonej w rozmowie rekrutacyjnej oraz podejmowanie czynności związanych z poszukiwaniem zatrudnienia w okresie orzeczonej niezdolności do pracy stanowiło wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, co skutkować miało utratą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za cały miesiąc kalendarzowy. Stanowisko to nie znajduje oparcia ani w treści art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, ani w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przepis ten odnosi się bowiem do faktycznego wykonywania pracy zarobkowej albo do takiego sposobu wykorzystywania zwolnienia lekarskiego, który pozostaje w sprzeczności z celem leczenia lub rehabilitacji. Tymczasem Sąd I instancji trafnie ustalił, że ubezpieczona w spornym okresie nie wykonywała żadnej pracy zarobkowej, nie osiągała dochodu, nie świadczyła pracy na rzecz jakiegokolwiek podmiotu oraz nie pozostawała w żadnym stosunku prawnym o charakterze zarobkowym. Jednorazowy udział w rozmowie rekrutacyjnej nie może być utożsamiany z wykonywaniem pracy zarobkowej ani z wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w sposób sprzeczny z jego celem. Czynność ta miała charakter incydentalny, przygotowawczy i nie wiązała się z żadnym obciążeniem organizmu ani naruszeniem zaleceń lekarskich. Organ rentowy nie wykazał również, aby miała ona jakikolwiek negatywny wpływ na proces leczenia czy rehabilitacji ubezpieczonej.Automatyczne utożsamienie „poszukiwania pracy” z naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej stanowi nadmiernie rozszerzającą i nieuprawnioną wykładnie tego świadczenia rehabilitacyjnego, jaką jest umożliwienie powrotu do aktywności zawodowej po okresie choroby. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 84 ust. 1 i 2 ustawy systemowej poprzez uznanie, że pobrane przez ubezpieczoną świadczenie rehabilitacyjne nie stanowiło świadczenia nienależnie pobranego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, za świadczenie nienależnie pobrane może zostać uznane wyłącznie takie świadczenie, które zostało pobrane mimo braku prawa do niego oraz przy istnieniu po stronie ubezpieczonego elementu złej wiary, polegającej w szczególności na świadomym wprowadzeniu organu w błąd lub zatajeniu okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia. W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie została spełniona. Świadczenie rehabilitacyjne zostało przyznane ubezpieczonej prawomocną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 stycznia 2025 r., wydaną na podstawie orzeczenia lekarskiego. Ubezpieczona miała pełne prawo pozostawać w przekonaniu, że świadczenie to przysługuje jej zgodnie z prawem, a organ rentowy nie wykazał, aby została ona pouczona o istnieniu jakichkolwiek okoliczności skutkujących utratą tego prawa. Nie sposób również przypisać ubezpieczonej działania w złej wierze. Nie zatajała ona żadnych informacji, nie wprowadzała organu rentowego w błąd ani nie podejmowała czynności zmierzających do obejścia przepisów. Sam fakt podjęcia rozmowy rekrutacyjnej, w sytuacji gdy zdolność do pracy została formalnie stwierdzona dopiero w dniu 24 lutego 2025 r., nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że świadczenie było pobierane w sposób nienależny. Sąd Rejonowy wB. dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, uwzględniając zarówno cel świadczenia rehabilitacyjnego, jak i rzeczywisty charakter czynności podejmowanych przez ubezpieczoną w spornym okresie. Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie sprowadza się w istocie do próby zastąpienia tej oceny własną interpretacją przepisów, opartą na schematycznym i automatycznym podejściu do spraw zasiłkowych, nieuwzględniającym indywidualnych okoliczności sprawy.

W rzeczywistości ( zdaniem ubezpieczonej ) apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zawiera argumentów, które mogłyby skutecznie podważyć prawidłowość zaskarżonego wyroku. Organ rentowy nie wykazał błędów w zakresie wykładni ani zastosowania przepisów prawa materialnego, nie wskazał uchybień procesowych, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a podniesione zarzuty nie wykraczają poza polemikę z ustaleniami faktycznymi oraz oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji. Tym samym apelacja nie realizuje funkcji środka odwoławczego, którego celem jest kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia w granicach zarzutów, lecz zmierza do ponownego rozpoznania sprawy w zakresie faktów, co na etapie postępowania apelacyjnego pozostaje niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Sąd Rejonowy w B. prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, dokonał wszechstronnej i logicznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz właściwie zastosował przepisy prawa materialnego. W toku postępowania nie doszło również do uchybień procesowych, które mogłyby uzasadniać ingerencję Sądu II instancji w treść rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zasługuje na uwzględnienie i powinna zostać oddalona w całości.

Sąd Okręgowy zważył co następuje :

Apelacja organu rentowego zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części, w jakiej sąd I instancji orzekł ponad żądanie, stwierdzając, iż ubezpieczona ma prawo do świadczenia rehabilitacyjnego również za okres od 1 do 23 lutego 2025r. Wydaje się bezspornym, iż przedmiotowy okres nie był objęty ani zaskarżoną decyzją ( w tej wymieniono jedynie okresy poprzedzający i następujący po nim ), ani odwołaniem, w którym ubezpieczona domagała się zmiany zaskarżonej decyzji jedynie w zakresie dotyczącym jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego i braku obowiązku zwrotu pobranego świadczenia za okres od 1 do 31 stycznia 2025 r. Co więcej , również oświadczenie ubezpieczonej złożone na rozprawie przed sądem I instancji, iż nie kwestionuje decyzji od 24 lutego 2025r. ( k. 36 akt ) nie pozwala wnioskować, że domaga się ona przyznania prawa do świadczenia także za okres od 1 do 23 lutego 2025r., albowiem zaskarżona decyzja okresu tego nie dotyczy ( w ogóle się do niego nie odnosi i go nie obejmuje ) . Powyższe skutkować musiało zmianą zaskarżonego wyroku poprzez rozstrzygnięcie w przedmiocie sporu , a tym było świadczenie rehabilitacyjne wypłacone ubezpieczonej za styczeń 2025r. Wprawdzie w postanowieniu z 1 grudnia 2025r. III CZ 175/25 Sąd Najwyższy wskazał, iż do nierozpoznania istoty sprawy nie dochodzi wtedy , gdy - w ocenie sadu drugiej instancji – sąd pierwszej instancji orzekł nie o roszczeniu przytoczonym w powództwie lecz o innym roszczeniu ( tzw. aliud ) , a sytuacja taka stanowiąc naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. sadowi drugiej instancji podstawę do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania w tej części , w której sąd pierwszej instancji przekroczył wykroczył poza żądanie pozwu ( art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 355 § 1 k.p.c.), ale w okolicznościach niniejszej sprawy, w której wyrok sądu I instancji rozstrzyga o roszczeniu powódki ( zachowaniu przez nią prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 do 31 stycznia 2025r. ), a jedynie w zakresie prawa do tego świadczenia za okres od 1 do 23 luty 2025r. wychodzi poza żądanie ( wykracza ponad żądanie ) , brak jest nawet przedmiotu umorzenia , gdyż takowe roszczenie ( o prawo do świadczenia za wskazaną część lutego ) nie zostało na etapie postępowania przed sądem I instancji sformułowane. W konsekwencji sąd orzekł reformatoryjnie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmieniając zaskarżony wyrok i ograniczając przedmiot rozstrzygnięcia do ram wyznaczonych zaskarżoną decyzją i odwołaniem ubezpieczonej ( eliminując zaskarżone rozstrzygnięcie w części obejmującej okres do 1 do 23 luty 2025r. ) .

Odnośnie meritum sporu , apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa /Dz.U.2025.501 t.j. z dnia 2025.04.17 / zwanej dalej ustawą zasiłkową ( który odpowiednio zastosował organ rentowy ) określa przyczynę utraty prawa do zasiłku chorobowego w znaczeniu sankcji ubezpieczenia chorobowego wobec ubezpieczonego ( uprawnionego ) za jego zachowanie mające wpływ na powstanie lub trwanie niezdolności do pracy . Z uwagi na sankcyjny charakter przepis ten nie noże być interpretowany rozszerzająco ( tak: Karolina Stopka , Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz , wyd. II ) . O ile zatem należy zgodzić się ze skarżącym, że co do zasady wykonywanie pracy zarobkowej lub wykorzystywanie zwolnienia od pracy w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego niezgodnie z jego celem pozbawia z mocy art. 22 ustawy zasiłkowej prawa do tego świadczenia za cały miesiąc ( w którym uprawniony wykonywał pracę lub w inny sposób korzystał z przysługującego mu zwolnienia niezgodnie z jego celem ) , gdyż świadczenie jest przyznawane na okresy miesięczne i do takich okresów należy odnosić odpowiednie stosowanie zapisu art. 17 ustawy o pozbawieniu prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia ( tak w tym samym komentarzu do art. 22 ustawy zasiłkowej ), o tyle w okolicznościach niniejszej sprawy sytuacja taka nie zachodzi. W styczniu 2025r. ubezpieczona nie wykonywała bowiem czynności, które mogłyby negatywnie wpłynąć na jej proces leczenia . Owszem , w miesiącu tym wzięła udział w kilkunastominutowej rozmowie rekrutacyjnej ( co poprzedzał – jak przyznała na rozprawie apelacyjnej - nie tylko określony proces myślowo – decyzyjny o zamiarze podjęcia zatrudnienia , ale również określone kroki zmierzające do aplikowania na stanowisko pracy oferowane przez firmę (...) ), ale w istocie czynności te miały charakter epizodycznych i jednostkowych. Wspomniana rozmowa rekrutacyjna ( z 23 stycznia 2025r. ) trwała raptem parę minut , a czynności poprzedzające stawienie się ubezpieczonej na przedmiotowe spotkanie ograniczyły się do wyszukania oferty zatrudnienia na (...) i zgłoszenia swojej kandydatury na pracę w charakterze kierownika w tymże sklepie odzieżowym - Ł. ) . Tymczasem niezdolność ubezpieczonej do pracy stanowiąca podstawę przyznania jej świadczenia rehabilitacyjnego była spowodowana negatywnymi czynnikami stresogennymi w poprzednim środowisku pracy, w którym w/w- na zajmowała stanowisko kierownika , ale sklepu wielobranżowego, a powodem zaburzeń natury psychicznej była relacja z przełożonym i jego nieakceptowalne ( w odczuciu powódki ) oczekiwania w stosunku do niej co do sposobu traktowania podwładnych. Tym samym, o ile niewątpliwie w okresie korzystania z ochrony od pracy ( styczeń 2025r. ) powódka wykonała pewne ( nieliczne ) czynności zmierzające do podjęcia rodzajowo podobnej pracy kierownika placówki handlowej ( jak ta w U. (...) ) , o tyle zmierzały one do podjęcia zatrudnienia w innym środowisku pracy, w którym - jak zapewne zakładała – nie będzie już narażona na czynniki stresowe , które wcześniej skutkowały jej niezdolnością do pracy . Jak zeznała na rozprawie apelacyjnej , była to ( z uwagi na specyfikę schorzeń, jakie były podstawą przyznania jej świadczenia rehabilitacyjnego - zaburzeń natury psychicznej ) podjęta przez nią próba weryfikacji możliwości ponownego zatrudnienia, która okazała się w pełni skuteczna. Na marginesie należy wskazać, iż aprobata dla rygorystycznego stanowiska organu rentowego zaprezentowanego w tej konkretnej sprawie ( w której uznał, że powódka niewłaściwie korzystała ze świadczenia rehabilitacyjnego poszukując zatrudnienia i uczestnicząc w jednoostkowej rozmowie rekrutacyjnej , mimo finalnego skrócenia dzięki temu - jej własnej inicjatywnie i podjętych działaniach - okresu korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego ), abstrahując od całkowicie pasywnej postawy tegoż pozwanego na etapie postępowania przed sądem I instancji i podniesienia jakichkolwiek rzeczowych zarzutów dopiero na etapie postępowania apelacyjnego , prowadziłaby do zupełnie odwrotnych skutków , aniżeli te oczekiwane przez pozwanego ( czyli racjonalne i uzasadnione korzystanie przez ubezpieczonych ze świadczeń ) w postaci bezcelowego korzystania przez nich z przyznanego im świadczenia rehabilitacyjnego ) do końca okresu , na który zostało ono przyznane również w sytuacji, w której zachodziłyby przesłanki do skrócenia takiego okresu i pojawiała się możliwość podjęcia pracy. Pracownik jako beneficjent świadczeń z ubezpieczenia społecznego każdorazowo obawiałby się ( z uwagi na ryzyko utraty świadczenia za cały miesiąc ) podejmować jakichkolwiek ( nawet jednostkowych i nie wpływających w żaden sposób na stan zdrowia - jak w przypadku ubezpieczonej ) czynności zmierzających do powrotu do zatrudnienia , odciążającego przecież - poprzez skrócenie okresu korzystania ze świadczeń - cały system ubezpieczeń .

W świetle powyższego , Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację w pozostałym zakresie jako bezzasadną .

Sąd na zasadzie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania ubezpieczonej kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej, albowiem powody, dla których zaskarżony wyrok podlegał częściowej zmianie nie leżały po stronie ubezpieczonej ( abstrahując od jej niezrozumiałych wywodów dotyczących oddalenia apelacji prezentowanych na etapie postepowania drugoinstancyjnego ), a wynikały jedynie z orzeczenia przez sąd I instancji ponad żądanie ( ani w decyzji, ani w odwołaniu przedmiotem sporu nie było prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 do 23 luty 2025r.) .

Sędzia Maciej Flinik