Wyrok z 7 maja 2026, sygn. III Ca 1056/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda

Protokolant Aleksandra Sado-Stach

po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. w Ł.

na rozprawie

sprawy z powództwa B. O.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w K.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej

z dnia 17 lipca 2025 r., sygn. akt I C 114/25

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia zasądzającego tę należność.

SSO Andrzej Dyrda

Sygn. akt III Ca 1056/25

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z dnia 17 lipca 2025r. oddalił powództwo powód B. O. o zasądzenie pozwanego (...) Bank (...) S.A. w K. 11 263,42 zł oraz zasądził zasądza od powoda B. O. na rzecz pozwanego (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej w (...) 4 367 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu.

Orzeczenie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

29 listopada 2019 roku powód zawarł z pozwanym (...) Bank (...) S.A. w K. umowę kredytu gotówkowego nr (...), na mocy której ww. bank udzielił mu środków pieniężnych w kwocie 50 000 zł, zaś powód zobowiązał się do ich zwrotu wraz z odsetkami oraz prowizją na zasadach określonych umowa i OWU.

Zgodnie z § 1 umowy (szczegółowe warunki umowy) na kwotę kredytu składają się: całkowita kwota kredytu w wysokości 50 000 zł i koszt związany z udzieleniem kredytu, który wyniósł 14 236,61 zł (prowizja 2000 zł (koszt kredytowany na wniosek kredytobiorcy, doliczony do kwoty kredytu, pobierana z kwoty kredytu w dniu uruchomienia kredytu) oraz odsetki za cały okres kredytowania – 12 236,61 zł). Strony ustaliły, że bank udziela powodowi kredytu w wysokości 52 000 zł (całkowita kwota kredytu + prowizja). Całkowita kwota do zapłaty wynosiła 64 236,61 zł.

Kredyt miał zostać uruchomiony na ww. warunkach w kwocie pomniejszonej o prowizję z tytułu udzielania kredytu – pobraną przez bank w dniu uruchomienia.

Strony określiły, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosić będzie 10,64 % (dodatkowo wskazano, że obliczana jest zgodnie ze wzorem matematycznym wskazanym w zał. nr 4 do ustawy z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, przy założeniu, że kwota kredytu zostanie uruchomiona w całości z oprocentowaniem obowiązującym w dacie zawarcia umowy, które nie ulegnie zmianie). Roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego wynosiła w dacie zawarcia umowy 14 %.

Kredyt oprocentowany był według stałej stopy procentowej wynoszącej 8,49% w stosunku rocznym.

Spłata kredytu miała nastąpić w 61 miesięcznych równych ratach (po 1053,06 zł, ostatnia rata wynosiła 1053,01 zł). Powód zobowiązał się do całkowitej spłaty kredytu do 20 grudnia 2024 roku.

Odsetki od zadłużenia przeterminowanego zostały określone jako zmienne i odpowiadające wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.

W przypadku wcześniejszej spłaty kredytu powód nie był zobowiązany do zapłaty odsetek za okres po spłacie kredytu (bank pobiera odsetki naliczone za faktyczny okres wykorzystania kredytu).

Powód, co do zasady, spłacał kredyt zgodnie z postanowieniami umowy. Kwota 1933,07 zł – została zakwalifikowana na kredytowane koszty (prowizja spłacona w części) zaś kwota 9330,35 zł na spłatę odsetek. Na dzień wystąpienia z powództwem powód nie spłacił całości otrzymanego kapitału.

1 października 2024 roku powód złożył oświadczenie w trybie art. 45 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W treści oświadczenia powód wskazał, że kredytodawca naruszył przepisy dotyczące: art. 30 ust. 1 pkt 7,10,16,17 u.k.k. poprzez błędne wskazanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty w związku z doliczeniem do całkowitego kosztu kredytu odsetek od kwoty niewypłaconej kredytobiorcy, brak poinformowania o prawie do otrzymania części prowizji za spłatę kredytu przed terminem oraz sposobie jej ustalania, brak poinformowania kredytobiorcy o prawie do otrzymania części kosztów za spłatę kredytu przed terminem oraz sposobie ich ustalania, brak określenia procedury i warunków zmiany kosztów w kredyt u w przypadku wcześniejszej spłaty.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że łącząca strona umowa kredytu ma charakter konsumencki i stosuje się do niej przepisy ustawy z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, jak również normy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG, obowiązującej w chwili podpisania umowy pomimo, że obecnie obowiązuje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2225 z 18 października 2023 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę 2008/48/WE.

Sąd wskazał, że sporne pomiędzy stronami pozostawała legitymacja czynna oraz zawarcie w umowie wszystkich wymaganych prawem elementów, w szczególności czy w umowie istnieją naruszenia, które uzasadniają powołanie się przez powoda na sankcję kredytu darmowego oraz czy oświadczenie to zostało złożone w terminie.

Następnie sąd wskazał, że zgodnie z art. 45 ust 5 u.k.k. uprawnienie do powołaniu się na sankcje kredytu darmowego o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Sąd stwierdził, że przez wykonanie umowy kredytu należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo. Wykonanie umowy następuje w dniu, w którym strony wywiążą się z wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy. Sąd wskazał, że jeżeli konsument wykona umowę, a następnie złoży w ciągu roku oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, wówczas jest on zwolniony z wszystkich poniesionych już kosztów, a po stronie kredytodawcy powstaje obowiązek zwrotu kosztów kredytu (za wyjątkiem kosztów ustanowienia zabezpieczeń kredytu).

Sąd uznał, że złożone przez powoda oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w piśmie z 1 października 2024 roku nastąpiło przed upływem rocznego terminu oraz nie znalazł podstaw do przyjęcia, że złożenie przez powoda oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego stanowiło naruszenie zasad określonych w art. 5 k.c.

Sąd przechodząc do oceny żądania powoda wskazał, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna określać między innymi całkowitą kwotę kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia oraz informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki. Ponadto umowa powinna zawierać skutki braku płatności, prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem, termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym, określoną stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu.

Sąd wskazał, że zgodnie art. 45 ust. 11 ustawy o kredycie konsumenckim w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Sąd następnie wyjaśnił, że sankcja kredytu darmowego polega na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, a art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim implementuje art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE.L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Sąd nadto podkreślił, że art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim jest przepisem o charakterze sankcyjnym i nie może być wykładany rozszerzająco, zwracając przy tym, że celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych.

Sąd zwrócił uwagę, że powód swoje żądanie wywodził z powołanego przez niego naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 7, 10, 16 i 17 ustawy o kredycie konsumenckim. Zarzuty te dotyczą naruszeń w zakresie elementów, jakie powinna zawierać umowa kredytu, które obejmują: - rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt 7), - prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem (pkt 16) oraz - informację o prawie kredytodawcy do otrzymania prowizji za spłatę kredytu przed terminem i o sposobie jej ustalania, o ile takie prawo zastrzeżono w umowie (pkt 17).

Sąd ustalił, że w umowie kredytu zawartej przez stronu pozwany wypełnił zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim nałożony na niego obowiązek informacyjny, a powód nie udowodnił w jaki sposób powołane przez niego naruszenia, przełożyły się na brak ochrony konsumenta, ani aby powoływane naruszenia wywarły wpływ na stopień poinformowania powoda, w taki sposób, że nie był on w stanie zweryfikować zaciągniętego zobowiązania pod kątem ryzyka lub konkurencyjności oferowanego kredytu. Sąd uznał, że powód zawierając umowę nie miał możliwości ustalenia wysokości udzielonego mu kredytu, warunków jego spłaty czy skutków ekonomicznych dla jego majątku, jak również, że przeciętny, uważny konsument dysponował w przedmiotowym stanie sprawy pełną informacją niezbędną dla właściwej oceny skutków zawieranej umowy i ich wpływu na swoją sytuację prawną i majątkową.

Następnie sąd podkreślił, że przedmiotowa sprawa nie jest sprawą o zapłatę kwoty odpowiadającej pobranym przez bank odsetkom od kredytowanej prowizji, lecz sprawą o zapłatę roszczenia wynikającego ze stwierdzenia naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych wskazanych w art. 30 u.k.k. Sąd uznał, że w przypadku obowiązku informacyjnego naruszenie może polegać na podaniu konsumentowi nieprawdziwych lub niepełnych wiadomości, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Sąd stwierdził, że wyliczenia (...) zostały dokonane przy zastosowaniu wartości (m.in. całkowitej kwoty kredytu, całkowitego kosztu kredytu, sumy odsetek i innych kosztów) ustalonych na podstawie postanowień zawartej przez strony umowy. Sąd uznał, że kredytodawca, pobierając na podstawie umowy odsetki od kredytowanych kosztów, nie mógł w inny sposób wyliczyć (...) i całkowitej kwoty do zapłaty niż to uczynił w analizowanej umowie, zatem niezależnie od tego, czy kredytodawca był uprawniony, czy nie był uprawniony do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów, to nie naruszył on obowiązku informacyjnego przewidzianego w art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. , uznając przy tym, że naruszenie ww. normy prawnej nie może natomiast polegać na niewłaściwym wykonywaniu umowy. Z tych względów sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez wadliwe określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz założeń przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty.

Sąd za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez brak informacji o innych kosztach albowiem w umowie dokładnie określono wszystkie koszty umowy kredytowej, które zostały wskazane w § 1 i 7 umowy.

Następnie sąd wskazał, że powód podniósł również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 17 u.k.k. poprzez nieokreślenie w umowie procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie w sytuacji przedterminowej spłaty pożyczki. Sąd wskazał, że prawo do wcześniejszej spłaty pożyczki i skutki takiej spłaty określone zostały w § 4 umowy, zwracając równocześnie uwagę, że art. 30 ust. 1 pkt. 10 i 16 u.k.k. nie przewidują obowiązku poinformowania konsumenta o zasadach rozliczenia kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał że w niniejszej sprawie nie zaktualizowały się określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. przesłanki do złożenia przez kredytobiorcę oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a wobec niezasadności roszczenia powoda co do zasady, Sąd uznał za niecelowe ustalanie roszczenia powoda co do wysokości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c.

Apelację od tego orzeczenia wniósł powód zaskarżając wyrok w całości.

Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:

1)  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodu w postaci umowy kredytu, potwierdzeń wpłat oraz zaświadczenia Banku załączonych do pozwu i wadliwe ustalenie, że w umowie kredytu zostało przez pozwaną prawidłowo wskazane (...) i całkowita kwota do zapłaty, podczas gdy z wyliczeń przedstawionych przez stronę powodową wynika, iż wartości te zostały przedstawiony w sposób wadliwy, wobec doliczenia przez pozwaną odsetek umownych od kredytowanych kosztów kredytu, tj. prowizji,

2)  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów oraz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania uznanie, że pozwana wykazała prawidłowość przyjętego w umowie kredytu (...) poprzez wskazanie dowolnej wartości procentowej wraz z założeniami przyjętymi do jej obliczenia, w sytuacji gdy pozwana winna w przedmiotowej sprawie udowodnić poprawność przyjętych założeń i podanej wartości (...) i na niej spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie.

Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

1)  art. 45 ust. 1 u.k.k. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa, podczas gdy Pozwana zawierając konsumentem umowę kredytu naruszyła obowiązki informacyjne określone w tym przepisie, co powinno skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego I uwzględnieniem powództwa w całości,

2)  art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 6, 7 i 10 u.k.k. w zw. z art. 45 ust. 1 u.k.k. poprzez błędne uznanie, że Pozwana nie naruszyła obowiązku informacyjnego wskazując (...) i całkowitą kwotę do zapłaty obliczone przy założeniu, że od kredytowanej prowizji pobierane są odsetki, podczas gdy takie odsetki umowne są bankowi nienależne i nie powinny być uwzględniane we wzorach stosowanych do obliczeń ww. parametrów, a podanie jakiejkolwiek wartości (...) i całkowitej kwoty do zapłaty nie czyni zadość obowiązkowi informacyjnemu,

3)  art. 5 pkt 10 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 7 u.k.k. poprzez wadliwe uznanie, że wypłacona kwota kredytu obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z kredytem, podczas gdy wypłacona kwota kredytu oznacza kwotę udostępnioną, czyli oddaną w rzeczywistości do swobodnej dyspozycji konsumenta, do której nie zaliczają się kredytowane koszty kredytu,

4)  art. 6 k.c. w zw. z art. 5 i 8 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23.04.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG poprzez błędną wykładnie i uznanie, że wskazanie przez Pozwaną dowolnej wartości i założeń przyjętych do obliczenia (...) stanowi spełnienie obowiązku informacyjnego, w sytuacji gdy ciężar dowodu poprawności sformułowania (...) spoczywa na Pozwanej z uwagi na cel dyrektywy i charakter relacji bank- konsument, zatem Pozwana powinna przedstawić dowód na poprawności tych wyliczeń,

5)  art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. w zw. z art. art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. i art. 49 ust. 1 u.k.k. poprzez błędne uznanie, że Pozwana prawidłowo poinformowała Powoda o prawie spłaty kredytu przed terminem i należycie opisała procedurę spłaty kredytu przed terminem oraz że nie była zobowiązana do poinformowana Powoda o prawie otrzymania części kosztów w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, podczas gdy Pozwana wprowadzając określone procedury do umowy kredytu musiała określić w sposób jasny i zrozumiały dla konsumenta kryteria, umożliwiające określenie procedury przedterminowej spłaty kredytu, tak aby konsument mógł samodzielnie dokonać ich wyliczenia.

Na tych podstawach wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez: zasądzenie od (...) S.A. na rzecz powoda B. O. kwoty 11 263,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonym: a) od kwoty 10 994,72 zł od dnia 19 października 2024r. do dnia zapłaty; b) od kwoty 268,70 zł od dnia doręczenia pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych jak również zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenie powoda przyjmując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne.

Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje je za własne.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. wskazać należy, że dla skutecznego postanowienia tego zarzutu konieczne jest wykazanie przez apelującego, przy użyciu argumentów jurydycznych – wykaże, że sąd naruszył ustanowione w art. 233 § 1 k.p.c. zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, a więc że uchybił podstawowym regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów lub też bezzasadnie pominął dowody, które doprowadziłyby do odmiennych wniosków oraz że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona chcąca podważyć sędziowską ocenę dowodów nie może ograniczać się do przedstawienia własnej ich oceny, ponieważ jest to zwykłą polemiką ze stanowiskiem sądu nie mogącą odnieść skutku. Innymi słowy to ujmując okoliczność, że z tych samych dowodów wyciągnąć można wnioski odmienne, czy też odmiennie ocenić można moc poszczególnych dowodów, sama w sobie nie może stanowić podstawy do podważenia trafności ustaleń opartych na odmiennym przekonaniu sądu I instancji, gdy przekonanie to także zgodne jest z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i prawidłowego kojarzenia faktów. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. To bowiem sąd według swobodnego uznania i działając w granicach wyznaczonych przez art. 233 § 1 k.p.c. decyduje, którą spośród prawdopodobnych wersji uznaje za prawdziwą. Same, nawet poważne, wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c., nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska. Co szczególnie istotne, sąd odwoławczy ma przy tym ograniczone możliwości ingerencji w ustalenia faktyczne poczynione przez sąd pierwszej instancji na podstawie dowodów osobowych (zeznań świadków i stron/uczestników postępowania). Ewentualna zmiana tychże ustaleń może być dokonywana zupełnie wyjątkowo, w razie jednoznacznej wymowy materiału dowodowego z zeznań świadków i przesłuchania stron oraz oczywistej błędności oceny tegoż materiału (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 1999 r. w sprawie III CZP 59/98, OSNC 1999/7-8/124, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., III CKN 1169 /99, OSNC z 2000/7 – 8/139, z dnia 7 stycznia 2005 r., IV CK 387/04, Lex nr 177263, z dnia 29 września 2005 roku, II PK 34/05, Lex nr 829115, z dnia 13 listopada 2003 r., IV CK 183/02, Lex nr 164006, wyroki Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 stycznia 2014 roku, V ACa 655/13, LEX nr 1428104 oraz z dnia 11 czerwca 2015 roku, III AUa 1289/14 Lex nr (...)).

Powód, naruszenia powyższej normy prawnej, dopatrzył się w przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodu w szczególności poprzez uznanie, że bank prawidłowo wskazał (...) i całkowitą kwotę do zapłaty, jak również, że wykazał prawidłowość przyjętego w umowie kredytu (...) poprzez wskazanie dowolnej wartości procentowej wraz z założeniami przyjętymi do jej obliczenia. Zarzuty te, w oparciu o przepisy prawa procesowego nie mogły odnieść skutku albowiem de facto odnoszą się do prawidłowość zastosowania przez pozwaną norm prawa materialnego kreującego nawiązany przez strony stosunek umowny.

Do zawartej w dniu 29 listopada 2019r. umowy kredytu gotówkowego nr (...) zastosowanie znajdują postanowienia umowy z 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U. z 2025r. poz. 1362 ze zm.), która stanowi kompleksową regulację problematyki kredytów konsumenckich w Rzeczypospolitej Polskiej oraz implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. UE.L. 2008 r. Nr 133, poz. 66 ze zm.). Celem tej dyrektywy jest nie tylko ochrona konsumenta w zakresie zharmonizowanych przepisów, ale ustanowienie pewnej równowagi między celem w postaci ochrony konsumentów a zadaniem polegającym na tworzeniu prawidłowo funkcjonującego rynku wewnętrznego w dziedzinie kredytu konsumenckiego (wyr. (...) z 12.7.2012 r. w sprawie C-602/10, sprawa (...) SA przeciwko H. X. pentru M. R., EU:C:2012:443, pkt 62). Realizacja tych celów nastąpiła m.in. poprzez uregulowanie obowiązków informacyjnych kredytodawcy i pośrednika kredytowego wobec konsumenta przed zawarciem umowy, tak aby konsument był w stanie podjąć, na podstawie informacji udzielanych mu przed zawarciem umowy, świadomą decyzję co do treści umowy o kredyt konsumencki oraz jej skutków. Informacje podawane przed zawarciem umowy powinny być we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. W konsekwencji, w treści art. 30 ust. 1 ustawy zastrzeżono, że umowa o kredyt konsumencki powinna określać w szczególności całkowitą kwotę kredytu (rozumianą jako suma wszystkich środków pieniężnych, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt – art. 5 pkt 7), terminy i sposób wypłaty kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (rozumianą jako całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym – art. 5 pkt 12) oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta (rozumianą jako suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu – art. 5 pkt 8) ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia, zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1, informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie, roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu, skutki braku płatności, sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje.

Dyrektywa 2008/48 nie zawiera sformułowania o pozaodsetkowych kosztach kredytu ani też o kredytowanych kosztach kredytu. Zawiera je natomiast (...) w art. 5 pkt 6a) (pozaodsetkowe koszty kredytu) i art. 5 pkt 7 (całkowita kwota kredytu, która zgodnie z nim nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu). (...) w sprawie M. i R. X. O. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (C-779/18) stwierdził, że „pozaodsetkowe koszty kredytu” stanowią podkategorię „całkowitego kosztu kredytu” w rozumieniu art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48, który obejmuje wszystkie koszty, w tym w szczególności odsetki. Ww. orzeczeniu (...) rozpatrywał dopuszczalność wprowadzenia do (...) pojęcia kosztów pozaodsetkowych przez pryzmat obowiązków informacyjnych wynikających z dyrektywy 2008/24. Wskazał, że art. 5 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2008/48, zawierający wykaz informacji, jakich należy udzielić konsumentom przed zawarciem umowy, oraz art. 10 ust. 2 lit. g) tej dyrektywy, dotyczący informacji, które należy podać w umowie w sposób jasny i zwięzły, przewidują obowiązek poinformowania konsumenta o „całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta”, zdefiniowanej w art. 3 lit. h) dyrektywy 2008/48 jako „suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”. Przepisy TE nie przewidują obowiązku informowania o pozaodsetkowych kosztach kredytu lub o metodzie ich obliczania. W konsekwencji (...) stwierdził, że dyrektywa 2008/48 nie zawiera żadnego zharmonizowanego przepisu dotyczącego „pozaodsetkowych kosztów kredytu” lub sposobu, w jaki należy je obliczać. (...) orzekł , że art. 3 lit. g), art. 10 ust. 2 i art. 22 ust. 1 dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które ustanawiają metodę obliczania maksymalnej kwoty pozaodsetkowych kosztów kredytu, jakimi można obciążyć konsumenta, pod warunkiem, iż przepisy te nie wprowadzają w odniesieniu do tych pozaodsetkowych kosztów kredytu dodatkowych obowiązków informacyjnych ponad te określone w art. 10 ust. 2. (...) podtrzymał to stanowisko m.in. w wyroku z dnia 3 września 2020r., ((...) S.A. z siedzibą w (...) i inni przeciwko QJ i innym, C-84/19, F. nr (...))

Uwzględniając powyższe wskazać, że dyrektywa nie zawiera przepisów dotyczących kredytowania kosztów kredytu oraz dopuszczalności oprocentowania kredytu udzielonego na sfinansowanie jego kosztów, w praktyce chodzi o prowizję za udzielenie kredytu. Z kredytowaniem wiąże się natomiast pobieranie wynagrodzenia w postaci odsetek za korzystanie z kapitału. W przypadku, gdy koszty kredytu są kredytowane, prowizja zostaje pobrana za udzielenie kredytu, a nie tylko całkowitej kwoty kredytu, co wyklucza mnożenie prowizji od prowizji. Brak zakazu kredytowania kosztów kredytu jest konsekwencją swobody umów z art. 353 ⁽¹⁾ k.c. Właściwość stosunku prawnego (natura) kredytu, zasady współżycia społecznego i ustawa nie sprzeciwiają się oprocentowaniu kredytu udzielanego na pokrycie jego kosztów. Strony umowy kredytu bankowego mają więc prawo umówić się o udzielenie kredytu na sfinansowanie jego kosztów, w praktyce chodzi o prowizję. Z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2024r. poz. 1646) nie wynika zakaz udzielania kredytu na sfinansowanie prowizji, podobnie z (...). Z przepisu tego wynika jedynie to, że świadczeniem, do którego zobowiązany jest wobec banku kredytobiorca, jest obok zwrotu kapitału kredytu także zapłata prowizji. Nie wynika jednak norma zakazująca kredytowanie prowizji. Strony mogą umówić się, że zapłata prowizji będzie odroczona w czasie albo nastąpi w dniu udzielenia kredytu

Zgodnie z art. 359 § 1 k.c. odsetki należą się od sumy pieniężnej, stanowiącej przedmiot świadczenia przysługującego wierzycielowi (świadczenia głównego). Odsetki są świadczeniem ubocznym, związanym z korzystaniem z cudzego kapitału przy czym obowiązek ich zapłaty musi wynikać z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli zatem strony w umowie kredytu przewidziały odsetki od kwot przeznaczonych na sfinansowanie potrzeb kredytobiorcy, to mieszczą się one w pojęciu odsetek, o których mowa w art. 359 § 1 k.c. Jest to uzasadnione ekonomicznie, mieszczące się w istocie stosunku zobowiązaniowego i nienaruszające zasady swobody umów ( art. 353 § 1 k.c. i art. 353 ¹ k.c.) Jak już wskazano powyżej, możliwości poddania oprocentowaniu kredytowanych kosztów kredytu (prowizji) nie wykluczają również przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim ani implementowanej w nich dyrektywy 2008/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008r. w sprawie umów o kredyt konsumencki. Z norm tych aktów prawnych nie wynika, aby odsetki mogły być pobierane tylko od kwoty udostępnionej konsumentowi na jego własne cele (niezwiązane ze sfinansowaniem udzielenia kredytu), czyli wyłącznie od całkowitej kwoty kredytu, którą zgodnie z art. 5 pkt 7 u.k.k. jest maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytobiorca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. W myśl art. 5 pkt 10 u.k.k. natomiast stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowne do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym.

W spornej umowie każdej, zdaniem Sądu Okręgowego, reguła powyższa została zachowana. Wskazać należy, że w § 1 ust. 3 umowy kredytu gotówkowego wskazano, że całkowita kwota kredytu (bez kredytowanych kosztów kredytu) wynosi 50 000 zł. W § 1 ust. 4 ww. umowy wskazano, że całkowity koszt kredytu wynosi 14 236,61 zł na który składają się: prowizja z tytułu udzielenia kredytu w kwocie 2000 zł, który to koszt jest kredytowany na wniosek kredytobiorcy, doliczony do kwoty kredytu, pobierana z kwoty kredytu w dniu uruchomienia kredytu)oraz odsetki za cały okres kredytowania – 12 236,61 zł). W § 1 ust. 5 ww. umowy stwierdzono, że całkowita kwota do zapłaty wynosiła 64 236,61 zł, a (...) zostało wskazane w wysokości 10,64 %. Nadto, w § 1 ust. 6 ww. umowy, wskazano sposób obliczania (...) zgodnie ze wzorem matematycznym wskazanym w załączniku nr 4 do u.k.k. .

Uwzględniając przedstawioną powyżej treść umowy kredytu z definicjami zarówno (...) jak i całkowitej kwoty do zapłaty nie sposób stwierdzić aby zostały naruszone obowiązku informacyjne. Z brzmienia bowiem umowy jednoznacznie wynika, że kwota kredytu obejmowała kwotę środków na zakup pojazdu oraz prowizję za udzielenie kredytu. Tym samym powód został prawidłowo poinformowany o kosztach zawartej umowy, natomiast kwestionowany przez niego fakt kredytowania prowizji, w świetle tego co wskazano powyżej, nie jest niezgody z treścią stosunku prawnego. Sąd Okręgowy podziela zatem ocenę poczynioną przez Sąd I instancji co do braku naruszenia przez pozwanego obowiązków informacyjnych w umowie kredytowej, a w konsekwencji uznał, że wskazane przez powoda zarzuty naruszenia prawa materialnego nie wystąpiły.

Na marginesie należy wskazać, że obowiązki informacyjne kredytodawcy mają dostarczyć kredytobiorcy zrozumiałych informacji o charakterze obowiązków i kosztach związanych z zawarciem umowy pożyczki/kredytu tak aby kredytobiorca, przez nawiązaniem stosunku prawnego, miał jasność jakie koszty z tego tytułu poniesie. Z ustalonego stanu faktycznego wynika natomiast, że powód nie zapoznał się z warunkami zawartej umowy, a tym bardziej nie był zainteresowany uzyskaniem odpowiednich informacji wynikających z przepisów prawa, co stanowi dodatkowy argument, że jego powództwo, również ze względów słusznościowych i celowościowych, winno podlegać oddaleniu.

Reasumując, apelacja powoda podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Koszty te ustalono przy uwzględnieniu § 2 pkt 5 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie .

SSO Andrzej Dyrda