Uzasadnienie z 11 maja 2026, sygn. I C 1304/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Sygn. akt: I C 1304/24
UZASADNIENIE
Powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Z. wystąpił z pozwem ( data nadania 13.12.2024 r. koperta k. 80) przeciwko pozwanym U. S. i P. S. domagając się:
1. zasądzenia solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 134.000,00 zł z tytułu zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2024 r. do dnia zapłaty;
ewentualnie zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kwoty 134.000,00 zł z tytułu zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2024 r. do dnia zapłaty z zastrzeżeniem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych do wysokości spełnionego świadczenia;
ewentualnie zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kwoty 134.000,00 zł z tytułu zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2024 r. do dnia zapłaty, od każdego z pozwanych w częściach równych, tj. od pozwanego P. S. kwoty 67.000,00 zł oraz od pozwanej U. S. kwoty 67.000,00 zł;
2. zasądzenia solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 20.285,99 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia Banku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 26 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty – na podstawie przepisów art. 410 w zw. z art. 405 kc;
ewentualnie zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kwoty 20.285,99 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia Banku – na podstawie przepisów art. 410 w zw. z art. 405 kc, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 26 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych do wysokości spełnionego świadczenia,
ewentualnie zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kwoty 20.285,99 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia Banku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 26 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty – na podstawie przepisów art. 410 w zw. z art. 405 kc, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia niniejszego pisma stronie pozwanej do dnia zapłaty, od każdego z pozwanych w częściach równych, tj. od pozwanego P. S. kwoty 10.142,99 zł oraz od pozwanej U. S. kwoty 10.142,99 zł;
3. ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienie roszczenia, o którym mowa w pkt 2 powyżej, podtrzymując żądanie określone w pkt 1 powyżej, powód wniósł o:
a. zmianę wysokości świadczenia powoda w postaci wypłaconego pozwanemu na podstawie zawartej umowy kredytu kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza w czasie i ukształtowanie go na poziomie 163.857,94 zł;
oraz
b. zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 29.857,94 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej (art. 358 1 § 3 kc),
ewentualnie zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 29.857,94 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej (art. 358 1 § 3 kc), z zastrzeżeniem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych do wysokości spełnionego świadczenia,
ewentualnie zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 29.857,94 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej (art. 358 1 § 3 kc) od każdego z pozwanych w częściach równych, tj. od pozwanego P. S. kwoty 14.928,97 zł oraz od pozwanej U. S. kwoty 14.928,97 zł.
Nadto, strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. ( k. 6-28)
Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, że pozwani jako kredytobiorcy oraz (...) S.A. z siedzibą w Z. (poprzednik prawny powoda) jako kredytodawca zawarli dnia 13 lutego 2008 roku umowę kredytu. Pozwani wystąpili przeciwko powodowi z powództwem o unieważnienie umowy i zapłatę, opierając swoje stanowisko na twierdzeniach o rzekomej abuzywności postanowień umowy kredytu dotyczących zasad rozliczania wypłaty i spłaty kredytu. Bank nie zgadza się z twierdzeniami pozwanych – albowiem w ocenie Banku umowa kredytu jest ważna i skuteczna – jednak Bank wytaczając powództwo w niniejszej sprawie, podejmuje czynności w celu zabezpieczenia swoich roszczeń na wypadek, gdyby w postępowaniu z powództwa kredytobiorców umowa kredytu została uznana za nieważną lub trwale bezskuteczną.
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie w całości powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz każdego z pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej. Nadto, podnieśli zarzut nadużycia prawa procesowego przez powoda, zarzut przedwczesności żądania powoda, niewymagalności roszczenia powoda, a w przypadku uznania przez Sąd, że roszczenie jest wymagalne, zarzut przedawnienia roszczenia powoda. ( k. 102-115)
Pismem z dnia 2 kwietnia 2026 roku powód cofnął częściowo powództwo wskazane w punkcie 1 petitum pozwu tj. roszczenie o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 134.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2024 roku do dnia zapłaty z tytułu zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w następstwie wydania w dniu 16 lutego 2026 roku prawomocnego wyroku w sprawie z powództwa pozwanego przeciwko Bankowi, prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku, sygn. akt(...), który to wyrok uwzględnił w całości zarzut potrącenia zgłoszony przez Bank. W zakresie cofniętego powództwa powód podtrzymał wniosek o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty. Nadto, powód podtrzymał w całości powództwo główne wskazane w pkt. 2. petitum pozwu tj. roszczenie o zapłatę kwoty 20.285,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku koniecznością urealnienia wysokości świadczenia Banku oraz podtrzymał w całości powództwo ewentualne wskazane w pkt. 3. petitum pozwu. W zakresie w jakim powództwo nie zostało cofnięte, powód podtrzymał wniosek o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. ( k. 145-146, k. 202-212)
Wobec częściowego cofnięcia powództwa, strona pozwana wniosła o przyznanie na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej, oddalenie powództwa Banku z pkt. 2 i 3 petitum pozwu oraz zasądzenie od powoda na rzecz każdego z pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej. ( k. 195-196, k. 199-200)
Sąd ustalił, co następuje:
Dnia 13 lutego 2008 r. P. S. i U. S., działając jako konsumenci, – małżonkowie pozostający w ustroju ustawowej wspólności majątkowej – zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego – (...) S.A. z siedzibą w Z. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) waloryzowanego w walucie (...) według standardowego wzorca umownego stosowanego przez Bank, w wysokości 134.000,00 zł, na okres 360 miesięcy, tj. od dnia 13 lutego 2008 r. do dnia 12 lutego 2038 r.
W wykonaniu umowy kredytu z dnia 13.02.2008 r., w dniu 20.02.2008 r. Bank przelał na rachunek uzgodniony z małż. S. kwotę 134.000,00 zł. Tytułem spłaty kredytu, o którym mowa powyżej, małż. S. w okresie od 12.03.2008 r. do 12.10.2021 r. uiścili na rzecz Banku i pozwanego jako jego następcy prawnego łącznie kwotę 134.553,63 zł.
( bezsporne, a nadto dowód: umowa kredytu nr (...) k. 33-34v, zestawienie spłat k. 35-36v, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku I Wydziału Cywilnego z dn. 16 lutego 2026 r. sygn. akt(...) wraz z uzasadnieniem k. 147-159)
P. S. i U. S. wystąpili z pozwem skierowanym przeciwko Bankowi o ustalenie, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna w całości oraz zasądzenie od pozwanego łącznie, na ich rzecz kwoty 134.553,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt I C (...) Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny ustalił, że umowa kredytu na cele (...) nr (...) z dnia 13 lutego 2008 r. zawarta pomiędzy powodami P. S. i U. S. a (...) S.A. z siedzibą w Z. (poprzednikiem prawnym pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Z.) jest nieważna i zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 134.553,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od następujących kwot: 131.702,13 zł od dnia 25.01.2021 r. do dnia zapłaty oraz 2.851,50 zł od dnia 23.11.2023 r. do dnia zapłaty.
Pismem z dnia 12 lutego 2024 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwot: 134.000,00 złotych z tytułu kwoty udzielonego kredytu oraz 38.844,93 złotych z tytułu zwrotu korzyści majątkowej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia na skutek korzystania z kapitału – w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Wezwanie zostało doręczono kredytobiorcom w dniu 16 lutego 2024 r.
Pismem z dnia 5 marca 2024 r. powodowy Bank złożył oświadczenie o potrąceniu przysługującej mu wierzytelności o zwrot kapitału wypłaconego kredytu w kwocie 134.000,00 zł oraz o zwrot korzyści majątkowej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia na skutek korzystania z kapitału udostępnionego przez Bank, w kwocie 38.844,93 zł z wierzytelnością kredytobiorców o zwrot uiszczonych na rzecz Banku świadczeń. Powyższe oświadczenie zostało doręczone kredytobiorcom w dniu 11 marca 2024 r.
Bank wezwał pozwanych pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. do zapłaty w terminie do dnia 25 czerwca 2024 roku kwoty 20.285,99 złotych tytułem sumy należnej Bankowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconą na podstawie umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia świadczenia Banku. Powyższe wezwanie doręczone zostało kredytobiorcom w dniu 11 czerwca 2024 roku.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 29 grudnia 2023 r. wywiódł pozwany. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt (...) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 553,63 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 listopada 2023 r. do dnia zapłaty oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 131.702,00 zł od dnia 25 stycznia 2021 r. do dnia 3 marca 2024 r. oraz od kwoty 229,80 zł od dnia 23 listopada 2023 r. do dnia 3 marca 2024 r. i oddalił powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie, nadto oddalił apelację w pozostałej części.
Sąd Apelacyjny wskazał, że apelacja była zasadna o tyle, o ile na skutek dokonanego przez Bank w postępowaniu odwoławczym potrącenia, doprowadziła do częściowego umorzenia wierzytelności kredytobiorców. Wierzytelność Banku stała się wymagalna w dniu 3 marca 2024 r. (w dniu następnym po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty z dnia 12 lutego 2024 r., które to Bank skutecznie doręczył kredytobiorcom). Stąd, oświadczenie o potrąceniu odniosło skutek prawny w momencie doręczenia kredytobiorcom, w dniu 11 marca 2024 r. Na skutek potrącenia umorzeniu uległy wierzytelności obu stron do kwoty niższej z nich, czyli do 134.000,00 zł, a w pozostałym zakresie co do kwoty 553,63 zł (134.553,63 – 134.000,00 = 553,63) niezaspokojone roszczenie kredytobiorców Sąd Apelacyjny uwzględnił.
( dowód: wezwania do zapłaty z dn. 12 lutego 2024 r. k. 54, k. 58 potwierdzenie doręczenia k. 57, k. 61, wezwania do zapłaty z dn. 4 czerwca 2024 r. k. 62-63, k. 71-72, potwierdzenie doręczenia k. 70, k. 79, oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z dn. 5 marca 2024 r. k. 182, k. 185, potwierdzenia doręczenia k. 188-189, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku I Wydziału Cywilnego z dn. 16 lutego 2026 r. sygn. akt (...) (...) wraz z uzasadnieniem k. 147-159)
Sąd zważył, co następuje:
a) w zakresie oceny materiału dowodowego:
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu znajdujących się w aktach sprawy. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu, nie było podstaw, aby poddawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy. Dodać przy tym należy, że w odniesieniu do wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach I Wydziału Cywilnego z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt I C (...)23 zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku I Wydziału Cywilnego z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt (...), Sąd orzekający w sprawie niniejszej ich treścią związany był z mocy art. 365 § 1 kpc.
Wyjaśniająco wskazać należy, że Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 kpc pominął wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zawarty w pkt 13 i 14 pozwu jako nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia oraz zmierzający do przedłużenia postępowania. ( k. 214)
Co do przedłożonych przez stronę powodową wyliczeń: urealnionej kwoty kapitału kredytu udzielonego pozwanym w związku ze zmianą wartości pieniądza w czasie wraz z wyliczeniem szkody i spodziewanego zysku Banku oraz wyliczenia zwaloryzowanej kwoty kapitału kredytu udzielonego pozwanym wraz z wyliczeniem szkody i spodziewanego zysku Banku, jak również kserokopii zanonimizowanego wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, XV Wydziału Cywilnego z dnia 28 czerwca 2023 roku, sygn. akt:(...)wraz z uzasadnieniem – wskazać należy, że nie sposób potraktować ich było inaczej jak tylko wywody mające wzmocnić stanowisko samej strony postępowania je przedkładającej. ( k. 37-53)
b) w zakresie oceny prawnej żądania pozwu:
Wskazać należy, iż poza sporem w sprawie niniejszej pozostawało, że poprzednik prawny powoda (...) S.A. z siedzibą w Z. i pozwani zawarli w dniu 13 lutego 2008 r. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) waloryzowanego w walucie (...) według standardowego wzorca umownego stosowanego przez Bank, w wysokości 134.000,00 zł, na okres 360 miesięcy, tj. od dnia 13 lutego 2008 r. do dnia 12 lutego 2038 r. W wykonaniu ww. umowy kredytu Bank przelał na rachunek uzgodniony z małż. S. kwotę 134.000,00 zł. Natomiast, tytułem spłaty kredytu, kredytobiorcy uiścili na rzecz Banku i pozwanego jako jego następcy prawnego łącznie kwotę 134.553,63 zł.
Poza sporem w sprawie niniejszej pozostawało również, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt I C (...)23 zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku I Wydziału Cywilnego z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt(...)ustalono, iż przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna.
Spornymi natomiast w omawianej sprawie pozostawały kwestie wzajemnych rozliczeń stron niniejszego postępowania.
Stwierdzenie nieważności umowy z dnia 13 lutego 2008 r. oznacza, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy między stronami, jaki miałby powstać w wyniku jej zawarcia. W konsekwencji powyższego, strony, które tę umowę zawarły, powinny sobie zwrócić wzajemnie otrzymane świadczenia. Skoro bowiem podstawa tych świadczeń została uznana za nieważną, świadczenia te są świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 kc Zgodnie zaś z powołanym przepisem, w przypadku świadczeń nienależnych zastosowanie znajdują przepisy art. 405 i nast. kc, które przewidują obowiązek zwrotu korzyści uzyskanych kosztem innej osoby. Zaznaczenia wymaga przy tym, że Sąd orzekający w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, iż przy ocenie skutków bezpodstawnego wzbogacenia należy stosować teorię dwóch kondykcji a nie teorię salda, podzielając przy tym zakresie pogląd i argumentację wyrażoną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie (...). Oznacza to, że każda ze stron umowy ma własne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia: Bank – o zwrot kwoty kapitału kredytu udostępnionego kredytobiorcy, kredytobiorca zaś – o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytowej; oba te roszczenia są niezależne od siebie i nie kompensują się do świadczenia o niższej wartości.
W myśl art. 355 kpc sąd umorzy postępowanie m.in. wówczas, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew. Zgodnie zaś z treścią art. 203 § 1 kpc pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może przy tym uznać cofnięcie pozwu za niedopuszczalne, tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymieniona czynność jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.
W realiach niniejszej sprawy, powód pozew swój cofnął częściowo w zakresie punktu 1 petitum pozwu tj. roszczenia o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 134.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 2 marca 2024 roku do dnia zapłaty z tytułu zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w następstwie wydania w dniu 16 lutego 2026 roku prawomocnego wyroku w sprawie z powództwa pozwanego przeciwko Bankowi, prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku, sygn. akt (...), który to wyrok uwzględnił w całości zarzut potrącenia zgłoszony przez Bank.
W konsekwencji powyższego, dalsze kontynuowanie niniejszego postępowania w tym zakresie nie było celowe. Zauważenia wymaga również fakt, iż pozwani zgodzili się na częściowe cofnięcie pozwu.
Mając zaś na uwadze fakt, że dochodzenie roszczeń na drodze cywilnej uzależnione jest od woli uprawnionego, Sąd uznał, iż w sferze czynności dyspozytywnych powoda leży również częściowe cofnięcie pozwu. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika bowiem, by czynność ta była sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub by zmierzała do obejścia prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 203 § 1 kpc w zw. z art. 355 kpc, orzekł jak w pkt III wyroku.
Powód ponadto wniósł o zapłatę kwoty 20.285,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 26 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia Banku, które to powództwo w powyższym zakresie powód podtrzymał w piśmie z dnia 2 kwietnia 2026 roku. Powód podtrzymał również w całości powództwo ewentualne wskazane w punkcie 3 petitum pozwu, tj. żądanie zmiany wysokości świadczenia powoda w postaci wypłaconego pozwanemu na podstawie zawartej umowy kredytu kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza w czasie i ukształtowanie go na poziomie 163.857,94 zł oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 29.857,94 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej – z zastrzeżeniem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych do wysokości spełnionego świadczenia bądź od każdego z pozwanych w częściach równych.
Odnosząc się do powyższych roszczeń powoda nie sposób nie odwołać się do treści Dyrektywy 93/13 oraz orzecznictwa (...) w zakresie problematyki konsument – przedsiębiorca. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że ich uwzględnienie byłoby sprzeczne z dyrektywnym (art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG) efektem lub celem „odstraszającym” (prewencyjnym) wobec Banku. Wspomniana prewencja ma za zadanie zapobiec na przyszłość, tj. „zniechęcić” przedsiębiorców (banki), do stosowania w przyszłości niedozwolonych klauzul umownych. Wyeliminowanie więc rzeczonego skutku poprzez dopuszczenie możliwości domagania się dochodzonego wynagrodzenia spowodowałoby, że przedsiębiorca zawierający w swych umowach niedozwolone postanowienia w istocie miałby zabezpieczoną nieuzasadnioną ochronę jego interesów i to kosztem konsumenta, nawet gdyby ostatecznie okazało się, że wskutek stosowania postanowień abuzywnych umowa miałaby upaść. Uwzględnienie roszczenia Banku jako skutek dochodzonej sądownie i uzyskanej ostatecznie przez pozwanych w oparciu o uregulowania dyrektywne nieważności miałoby zatem faktycznie skutek wręcz odwrotny, tj. w istocie ekonomicznie penalizujący kredytobiorcę – konsumenta, nie zaś Bank, który to wprowadził do proponowanych przez siebie umów z konsumentami postanowienia sprzeczne z zasadami lojalności kupieckiej, uczciwości i sprawiedliwości.
W wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. (...) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jednoznacznie wskazał na brak możliwości po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu domagania się przez bank roszczeń wykraczających poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Wprawdzie nie wskazał jednoznacznie na waloryzację, ale odpowiadał na pytanie Sądu odnoszące się również do waloryzacji sądowej. W postanowieniu w sprawie (...) orzekł, że przepisy artykułu 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta – poza zwrotem kwot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty – rekompensaty polegającej na sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej danego pieniądza po wypłaceniu tego kapitału rzeczonemu konsumentowi. Przedsiębiorca nie może czerpać korzyści gospodarczych z sytuacji powstałej na skutek wywołanej przezeń niegodziwości, stosownie do zasady prawa nemo auditur propriam turpitudinem allegans i musi ponieść ewentualne koszty skutków powstałych w następstwie zastosowania przez siebie warunków kontraktowych niezgodnych z dyrektywą konsumencką. Tak więc utrata przez przedsiębiorcę w ogóle zysku, jaki spodziewał się osiągnąć z wykonania umowy kredytu, jest swego rodzaju sankcją w razie naruszenia spoczywających na nim obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej. Kwota waloryzacji kapitału czy wynagrodzenia stanowi przejaw rekompensaty, choćby częściowej, zysków, jakie bank spodziewał się uzyskać na podstawie umowy kredytu, która okazała się nieważna.
Poglądy zaprezentowane w powołanych wyżej judykatach (...), Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela. Na ich gruncie, o ile nie budzi wątpliwości, że skutkiem nieważności umowy kredytu hipotecznego jest zobowiązanie stron do zwrotu sobie wzajemnych świadczeń, o tyle jako całkowicie pozbawione podstaw prawnych oraz bezwzględnie sprzeczne z ratio legis Dyrektywy 93/13 jawi się żądanie instytucji kredytowej zapłaty „wynagrodzenia za korzystanie z kapitału” tudzież innego świadczenia wykraczającego poza zwykły zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty, w tym jakiejkolwiek kwoty z tytułu waloryzacji kapitału kredytu.
Ponadto, już ubocznie skonstatować należy, że na gruncie polskiego ustawodawstwa brak jest jakichkolwiek przepisów mogących stanowić podstawę prawną przedmiotowych roszczeń. Nie należą do nich z całą pewnością art. 405 kc w związku z art. 410 kc, które nakładają obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że świadczeniem Banku w okolicznościach niniejszej sprawy była wyłącznie wypłata kredytu. Umożliwienie zaś kredytobiorcom korzystania z kapitału kredytu nie miało cech odrębnego świadczenia, lecz było w ocenie Sądu prostą konsekwencją udostępnienia kwoty kapitału zgodnie z umową, który to kapitał stał się poniewczasie nienależnym świadczeniem.
Okoliczność ta jest jednak wbrew zapatrywaniu powoda obojętna dla oceny zasadności zgłoszonego roszczenia. Warto jedynie w tym miejscu przypomnieć i pokreślić, że bezpodstawne wzbogacenie z założenia zawsze winno stanowić emanację elementu bezpodstawnego zubożenia, czyli faktycznego transferu wartości majątkowej z majątku zubożonego do majątku bezpodstawnie wzbogaconego.
Bank w istocie domaga się nie tego co z jego majątku wyszło, lecz tego co mogłoby hipotetycznie wejść, gdyby przez odpowiedni okres sam dysponował kwotą udostępnionego kapitału, zgodnie z podstawowym gospodarczym profilem swej działalności (skoro jest tu element „odsetkowy”).
Taka zaś konstrukcja roszczenia zbliżona jest w istocie do domagania się utraconych korzyści, co jest charakterystycznym elementem szkody, przy odpowiedzialności odszkodowawczej, która to bezspornie nie wchodzi tu w rachubę.
Argumenty przytoczone powyżej celem wykazania niezasadności żądania powoda w zakresie zapłaty kwoty 20.285,99 zł, pozostają aktualne także w odniesieniu do wywiedzionego przez powoda ewentualnego żądania zmiany wysokości świadczenia powoda w postaci wypłaconego pozwanemu na podstawie zawartej umowy kredytu kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza w czasie i ukształtowanie go na poziomie 163.857,94 zł oraz zasądzenia solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 29.857,94 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej.
Żądanie sądowej waloryzacji – poza ewidentną sprzecznością z celami Dyrektywy 13/93 (o czym była mowa powyżej) – nie mogło zostać uwzględnione także z uwagi na treść art. 358 ( 1) § 4 kc, zgodnie z którym żądanie waloryzacji świadczenia nie przysługuje przedsiębiorcy, jeżeli świadczenie to pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. W świetle powyższej regulacji powodowy Bank jako przedsiębiorca nie może skutecznie domagać się waloryzacji sądowej udzielonego przez siebie w ramach swej działalności kredytu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 14 grudnia 2017 roku sygn. akt (...). Zaakcentować w tym miejscu godzi się, że sąd orzekający w sprawie niniejszej nie podziela poglądu zaprezentowanego w wyroku Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2012 roku (sygn. akt (...)), zgodnie z którym „świadczenie pieniężne spełnione w następstwie obowiązku wzajemnych świadczeń z nieważnej umowy wzajemnej nie jest świadczeniem związanym z prowadzeniem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 358 ( 1) § 4 kc”. O ile bowiem można powyższy pogląd zaakceptować przy założeniu równorzędności stron stosunku prawnego, to w relacji przedsiębiorca (bank) – konsument, gdzie tej równorzędności brak (na co wskazują uzasadnienia wyroków stwierdzających nieważność umów kredytowych hipotecznych waloryzowanych kursem) należy odmówić mu racji. Skoro umowa kredytu upadła, strony powinny rozliczyć się na zasadach nienależnego świadczenia, w oderwaniu od umowy kredytu. Sąd nie podzielił w tym zakresie stanowiska powoda. Należy bowiem podkreślić, że ustawodawca w § 4 posłużył się sformułowaniem „w związku”, co należy interpretować w ten sposób, że waloryzacja sądowa jest wykluczona jeżeli świadczenie miało jakikolwiek związek z prowadzonym przedsiębiorstwem. Niewątpliwie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń wziął się z tego, że powód prowadząc przedsiębiorstwo udzielił pozwanym kredytu. Roszczenie Banku o zwrot wypłaconej kwoty nigdy by nie powstało, gdyby powód nie prowadził przedsiębiorstwa. Zatem nadal istnieje związek pomiędzy świadczeniem przysługującym powodowi a prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem.
Za chybiony należało uznać podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia wierzytelności powoda. W ocenie Sądu, roszczenie powoda jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, którego termin przedawnienia wynosi zgodnie z art. 118 kc – 3 lata.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w uchwale z dnia 25 kwietnia 2024 r. ((...)) pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego zgodnie z którym ,,jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy”.
Powodowie w 2023 roku wystąpili z pozwem skierowanym przeciw Bankowi o ustalenie, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna w całości oraz zasądzenie od pozwanego łącznie, na ich rzecz kwoty 134.553,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w którym to powołali się na niedozwolone postanowienia umowne. Pismem z dnia 12 lutego 2024 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwot: 134.000,00 złotych oraz 38.844,93 złotych w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Wezwanie zostało doręczono kredytobiorcom w dniu 16 lutego 2024 r. Następnie, pismem z dnia 5 marca 2024 r. powodowy Bank złożył oświadczenie o potrąceniu. Powyższe oświadczenie zostało doręczone kredytobiorcom w dniu 11 marca 2024 r. Pozew w niniejszej sprawie został natomiast złożony w dniu 13 grudnia 2024 roku, a zatem przed upływem 3 lat liczonych od momentu, kiedy kredytobiorcy zakwestionowali postanowienia umowy.
Na podzielenie nie zasługiwał także zarzut pozwanych tyczący się przedwczesności roszczenia powoda i jego niewymagalności. Odnotować w tym miejscu należy, że skoro konsument może żądać, aby w razie stwierdzenia przez sąd nieważności umowy, którą konsument zawarł z przedsiębiorcą, sąd nakazał temu przedsiębiorcy zwrot świadczeń otrzymanych przez wspomnianego konsumenta na podstawie tej umowy, zasada równości broni (która jest odpowiednikiem samego pojęcia rzetelnego procesu) wymaga, aby przedsiębiorca ten miał z kolei – możliwość uzyskania zwrotu świadczeń, które spełnił na rzecz tego samego konsumenta. (wyrok (...) z dnia 22 stycznia 2026 r. ((...))) Dalej Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 22 stycznia 2026 r. wskazał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz zasadę skuteczności w świetle zasad pewności prawa i proporcjonalności oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, która w ramach wszczętego przez konsumenta postępowania mającego na celu ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego, którą zawarł on z przedsiębiorcą, oraz zwrot rat miesięcznych zapłaconych w wykonaniu tej umowy, pozwala na to, by ten przedsiębiorca, utrzymując tytułem głównym, że rzeczona umowa jest ważna, podniósł tytułem ewentualnym zarzut potrącenia oparty na wierzytelności odpowiadającej kwocie tego kredytu hipotecznego, pod warunkiem, po pierwsze, że ta ostatnia wierzytelność nie zostanie uznana za wymagalną, zanim właściwy sąd ustali nieważność samej umowy, a po drugie, że fakt uwzględnienia takiego zarzutu nie pociąga za sobą rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania, które mogłoby zniechęcić konsumenta do skorzystania z praw przyznanych mu przez tę dyrektywę.
Wobec powyższego, Sąd Okręgowy uznaje, iż na gruncie niniejszej sprawy w chwili wytoczenia przedmiotowego powództwa roszczenie Banku było wymagalne. Zgodnie z orzecznictwem (...) Bank może bronić się przed powództwem kredytobiorców poprzez potrącenie swojej wierzytelności i doprowadzić do stanu wymagalności swojego roszczenia przez wezwanie do zapłaty, mimo że procesowo nadal broni ważności umowy. Odnotować należy, że mimo faktu, iż powód w uzasadnieniu pozwu w niniejszej sprawie wskazywał, że przedmiotowa umowa kredytu, w ocenie Banku, jest ważna i skuteczna, to i tak wezwał kredytobiorców do zapłaty kwot 134.000,00 zł i 38.844,93 zł, a następnie złożył pozwanym oświadczenie o potrąceniu przysługującej mu wierzytelności o zwrot kapitału w kwocie 134.000,00 zł. Powyższe skutkowało wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt (...) zmieniającego zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt I C (...)23 w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 553,63 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 listopada 2023 r. do dnia zapłaty. Sąd Apelacyjny wskazał, że wierzytelność Banku stała się wymagalna w dniu 3 marca 2024 r. (w dniu następnym po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty z dnia 12 lutego 2024 r., które to Bank skutecznie doręczył kredytobiorcom). Stąd, oświadczenie o potrąceniu odniosło skutek prawny w momencie doręczenia kredytobiorcom, w dniu 11 marca 2024 r. O wymagalności wierzytelności powoda w niniejszej sprawie stanowi zatem wezwanie z dnia 12 lutego 2024 r.
Wobec powyższego, zasadnym stało się oddalenie powództwa o zapłatę kwoty 20.285,99 zł oraz powództwa ewentualnego o zapłatę kwoty 163.857,94 zł. (punkt I i II wyroku)
Końcowo zaakcentowania wymaga, że w wyroku z dnia 13 lipca 2023 r., (...)., (...) wyjaśnił (por. pkt 32- 37), że jeżeli nieuczciwy charakter niektórych standardowych warunków został stwierdzony w utrwalonym orzecznictwie krajowym, to można również oczekiwać od instytucji bankowych, że podejmą inicjatywę polegającą na zwróceniu się do swoich klientów, których umowy zawierają takie warunki, przed wytoczeniem przez nich jakiegokolwiek powództwa do sądu, w celu uchylenia skutków tych warunków. Nie można zarzucać konsumentowi, że wystąpił do sądu w celu wykonania praw zagwarantowanych mu przez dyrektywę 93/13 w przypadku bezczynności przedsiębiorcy, pomimo stwierdzenia w utrwalonym orzecznictwie krajowym nieuczciwego charakteru analogicznych warunków, które powinno było skłonić tego przedsiębiorcę do zwrócenia się z własnej inicjatywy do owego konsumenta i do niezwłocznego położenia kresu skutkom tego nieuczciwego warunku. Podobnie o zagadnieniu kosztów procesu i rozumieniu pojęcia złej wiary przedsiębiorcy, w ujęciu procesowym, Trybunał Sprawiedliwości wypowiedział się również w wyroku z 22 września 2022 r., (...)
W niniejszej sprawie zachowanie przedsiębiorcy polegające na odmowie dobrowolnego rozliczenia się z nieważnej umowy zmusiło konsumentów do wieloletniego dochodzenia racji na drodze sądowej. Następnie, Bank wystąpił z pozwem o zwrot kapitału, w ten sposób wikłając kredytobiorców w drugie postępowanie przed sądem. Co więcej, nawet po wytoczeniu powództwa o zwrot kapitału Bank w obu sprawach podnosił, że umowa jest ważna, tym samym dając wyraz braku woli dobrowolnego rozliczenia się z konsumentami, mimo zapadających kolejnych orzeczeń (wyrok w sprawie (...), D., wyrok (...), wyrok w połączonych sprawach (...) do (...)) i ujednolicenia się orzecznictwa Sądu Najwyższego. Podkreślić przy tym trzeba, że Bank, dysponujący odpowiednią obsługą prawną, miał możliwość oceny umowy w świetle wyroków (...) oraz uchwały SN w sprawie (...) Bez wątpienia znane są powodowi także liczne prawomocne wyroki wydane w jego własnych sprawach, gdzie wielokrotnie sądy potwierdzały nieważność analogicznych umów z powodu abuzywności ryzyka kursowego i klauzul przeliczeniowych. Bank był w stanie na tej podstawie wyciągnąć właściwe wnioski co do roszczeń zgłoszonych przez powodów, a jednak nie przyznał, że umowa jest nieważna, czym zmusił powodów do kontynuowania postępowania także w drugiej instancji oraz do podjęcia obrony w sprawie o zwrot kapitału.
Takie zachowanie przedsiębiorcy wyczerpuje przesłanki złej wiary w świetle wyroku (...) w sprawie (...). Stanowi ono przejaw wykorzystywania przewagi instytucjonalnej i finansowej, jest obliczone na wydłużanie i utrudnianie konsumentom jako słabszym uczestnikom rynku drogi do uzyskania ochrony przed skutkami abuzywnych umów.
O kosztach procesu orzeczono zatem w myśl art. 98 kpc w związku z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215). Zauważyć również należy, że w odniesieniu do odpowiedzialności z tytułu kosztów procesu, cofnięcie powództwa traktowane jest jako przegranie sprawy, natomiast w pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Sąd Okręgowy za wystarczające uznał ustalenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości pojedynczej stawki minimalnej przewidzianej w ww. rozporządzeniu. O zwrocie połowy uiszczonej opłaty od pozwu Sąd orzekł na podstawie art. 79 ust 1 pkt. 3a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228). (punkt IV i V wyroku)
sędzia Agnieszka Kluczyńska