Uzasadnienie z 27 maja 2026, sygn. I Ca 482/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Sygn. akt I Ca 482/25
UZASADNIENIE
Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. w pozwie z dnia 23 września 2024 r. skierowanym do Sądu Rejonowego dla (...) domagała się od pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w L. zapłaty kwoty 15.985,00 zł tytułem zwrotu odsetek umownych i innych kosztów uiszczonych przez powoda w terminach i w sposób określony w umowie o pożyczkę gotówkową nr (...) z dnia 23 marca 2021 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 06 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Uzasadniając swe roszczenie powódka wskazała, iż kredytobiorca T. S. zawarł z pozwanym jako kredytodawcą umowę kredytu gotówkowego nr (...) na kwotę 34.706,10 zł, prowizja z udzielenie kredytu wynosiła 7.600,64 zł. W dniu 16 lipca 2024 r. kredytobiorca przygotował pisemne oświadczenie na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, które zostało doręczone pozwanemu w dniu 1 sierpnia 2024 r. Następnie powódka wskazała, iż na mocy umowy przelewu wierzytelności powódka nabyła od kredytobiorcy reprezentowanego przez pełnomocnika wierzytelności pieniężne wynikające z umowy kredytu, obejmujące wierzytelność o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek oraz innych wierzytelności mogących wyniknąć z zastosowania przepisu art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego, wraz ze wszystkimi związanymi z tymi wierzytelnościami prawami, w tym z należnościami ubocznymi. Roszczenie objęte powództwem zostało obliczone poprzez zsumowanie kosztów kredytu poniesionych przez kredytobiorcę od dnia zawarcia umowy kredytu do dnia złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego poprzez zsumowanie kwot: 13.879,88 zł (odsetki kapitałowe uiszczone przez kredytobiorcę) oraz 2.104,24 zł (uiszczona przez kredytobiorcę przeliczona proporcjonalnie część prowizji) łącznie 15.984,12 zł. Do powyższych wyliczeń przyjęto, iż każdą ratą kredytobiorca spłacał część prowizji odpowiednią do okresu kredytowania.
Powódka powołała się na naruszenie przez pozwanego:
- przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. polegającego na błędnym wskazaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty ustalonej w dniu zawarcia kredytu, błąd ten polega na niedopuszczalnym naliczaniu odsetek od pozaodsetekowych kosztów kredytu,
- przepisu art. 30 ust. 1 pkt 8 (w zw. z pkt 16) u.k.k. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.k.k. polegającego na niewskazaniu w umowie kredytu i harmonogramie spłaty jako część z raty jest przeznaczana na spłatę kapitału i spłatę kredytowanych pozaaodsetkowych kosztów kredytu, nie udzielono zatem pełnej i precyzyjnej informacji kredytobiorcy, co ma kolosalne znaczenia dla ewentualnej przedterminowej spłaty kredytu i uprawnień konsumenta z tym związanych, wynikających z art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim,
- art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. w zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k. poprzez brak określenia w umowie procedury oraz warunków, na jakich koszty kredytu ulegają zmianie, zwłaszcza w momencie wcześniejszej spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie,
- art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez niewskazanie w umowie określonych precyzyjnie warunków determinujących zmianę kosztów kredytu (opłat i prowizji),
- art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. poprzez nieprecyzyjne sformułowanie umowy kredytu.
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. w sprawie II (...) Sąd Rejonowy (...) stwierdził swą niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu (...). Sąd Rejonowy w (...)sprawę zarejestrował pod numerem (...)
Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w (...)w dniu 24 marca 2025 r. w postępowaniu upominawczym, w sprawie sygn. akt(...) wydał nakaz zapłaty w całości uwzględniający roszczenia powódki.
Pozwany (...) Bank SA w sprzeciwie z dnia 16.04.2025 r. zaskarżył nakaz zapłaty w całości i wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Pozwany przyznał, że dnia 23 marca 2021 r. zawarł z kredytobiorcą T. S. umowę kredytu gotówkowego nr (...), który jest nadal spłacany, jednakże pozwany zaprzeczył, aby wystąpiły jakiekolwiek naruszenia umowy o kredyt i nie zaktualizowały się przesłanki określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
W pierwszej kolejności pozwany podniósł, iż umowa cesji dwóch kredytobiorców z powodem jest nieważna z uwagi na naruszenie swobody kontraktowania. Umowa nie daje klientowi kontroli sposobu realizacji umowy przez przedsiębiorcę, brak obowiązku przedsiębiorcy informowania klienta o stanie realizacji usługi, nie zawiera oznaczenia terminu wykonania a nawet obowiązywania umowy. Umowa ma jedynie blankietowy charakter, ma z założenia charakter powierniczy, a więc czasowy. Nadto pozwany podniósł, iż oświadczenie powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest spóźnione, bowiem winno być złożone w terminie 1 roku od dnia wykonania umowy, a w doktrynie przyjmuje się, że termin ten biegnie od dnia zawarcia umowy. Mając na uwadze, że umowa została zawarta w dniu 23 marca 2021 r., termin na wystąpienie z roszczeniem opartym na „sankcji kredytu darmowego” upłynął powódce przed złożeniem oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Roszczenie w niniejszej sprawie uznać należy za przedawnione w całości.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, pozwany wskazał, iż powyższe naruszenie może polegać tylko na niepodaniu w umowie wymaganych informacji. Tymczasem (...) zostało wskazane w umowie wraz z szerokim wyjaśnieniem założeń przyjętych do jego obliczenia oraz pogrubione tak by konsument mógł z łatwością odnaleźć informację o całkowitej kwocie kredytu, kosztach i kwocie kredytu. W konsekwencji prawidłowego obliczenia całkowitej kwoty kredytu również pozostałe wskaźniki zostały prawidłowo podane, a zarzut powódki jest bezpodstawny.
Również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k, w ocenie pozwanego banku jest chybiony. Rodzaj i wysokość opłat i kosztów pobieranych przez pozwanego została określona w umowie jak i w jej załącznikach. Dodatkowe uregulowania dotyczące odsetek, definicji, harmonogramu spłat zawarte zostały w załącznikach do umowy, stanowiące ich integralną część. Bank zastrzegł sobie prawo do pobierania opłat i prowizji wyłącznie na podstawie Taryfy Opłat i Prowizji, z którą zapoznał się kredytobiorca, a możliwość wprowadzenia nowych opłat i prowizji w określonych przypadkach została ograniczaną przez obiektywne, weryfikowalne czynniki oraz wysokość uzasadnionych kosztów faktycznie ponoszonych przez bank, zgodnie z pro konsumenckim nastawieniem.
W zakresie zarzutu rzekomego naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. bank wskazał, że wymóg określenia zasad i terminów spłaty kredytu został spełniony w § 1 ust. 1 oraz w § 5 umowy, w tym § 6 ust. 4 umowy w zakresie informacji o kolejności zaliczania rat kredytu na poczet należności banku oraz w § 6 ust. 5 umowy w zakresie informacji o prawie do bezpłatnego otrzymania harmonogramu spłaty przez cały okres obowiązywania umowy oraz w harmonogramie spłat stanowiącym załącznik nr 1 do umowy.
Pozwany zaprzeczył także by naruszył art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. i art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 52 u.k.k. Umowa kredytu winna zawierać postanowienia opisujące prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem. Umowa kredytu reguluje te kwestie wyczerpująco.
Również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 u.k.k. jest w ocenie banku chybiony. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Umowa zawiera wszystkie powyższe, obligatoryjne informacje.
W odpowiedzi na sprzeciw pozwanego, pełnomocnik powoda pismem z dnia 12 maja 2025 r. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko prezentując liczne stanowisko orzecznictwa. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. strony pozostały przy dotychczas wyrażonych twierdzeniach.
Wyrokiem z dnia 23 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy w (...)zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. kwotę 15.984,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 3 kwietnia 2025 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie oraz zasądził od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Na skutek zażalenia powoda na rozstrzygnięcie dot. kosztów procesu Sąd Rejonowy w (...)postanowieniem z dnia 3 września 2025 roku uchylił postanowienie zawarte w pkt. III wyroku oraz zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. kwotę 4.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w tym kwotę 3617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w (...)wywiódł pozwany zaskarżając go w całości oraz zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na błędnym uznaniu, że kredytobiorca miał świadomości czego dokładnie dotyczy umowa cesji, ponadto, T. S. sprzedał wierzytelność nie wiedząc ile wierzytelności będzie dochodził powód, co świadczy wyłącznie o tym, że strona powodowa dopuściła się praktyki czerpania nieuzasadnionych zysków kosztem konsumenta;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez obrazę:
a) art. 65 § 1 i 2 k.c. polegającą na błędnej wykładni treści łączącego strony stosunku zobowiązaniowego i bezpodstawne uznanie, że pozwany naruszył przepisy z ustawy o kredycie konsumenckim, podczas gdy treść umowy wraz z załącznikami była zgodna z ustawą o kredycie konsumenckim;
b) 58 § 2 k.c. poprzez błędne nieuznanie umowy cesji zawartej z powodem a kredytobiorcą za nieważną, podczas gdy umowa cesji nie określała w sposób wystarczająco precyzyjny wierzytelności będącej jej przedmiotem; umowa cesji została zawarta z konsumentem z naruszeniem zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów w obrocie gospodarczym;
c) art. 6 k.c. polegającą na błędnym uznaniu, że strona powoda wypełniła ciężący na niej obowiązek dowodowy, nie przestawiła pełnej umowy, pominęła jej załączniki, które stanowią jej integralną część. Mimo iż kredytobiorca w umowie cesji zobowiązał się do przekazania pełnej dokumentacji niezbędnej do dochodzenia roszczeń, powódka nie przedstawiła załączników do umowy, błędnie twierdząc, że konsument nie został poinformowany o zasadach i terminach spłaty kredytu;
d) art. 45. ust. 1, 5 ustawy o kredycie konsumenckim, przez błędne zastosowanie i uznanie, że został zachowany termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego podczas gdy kredytobiorca zawarł umowę 23 marca 2021r. termin na wystąpienie z roszczeniem opartym na sankcji kredytu darmowego minął 23 marca 2022 r. zaś roszczenie powoda jest przedawnione;
e) art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k przez błędne uznanie, że w umowie nie wskazano informacji o innych kosztach, a także o ich zmianach, które konsument jest zobowiązany jest ponieść w związku z umową kredyt w szczególności o opłatach i prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, mimo że kwestia ta jednoznacznie została wskazana w umowie;
f) art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k przez błędne uznanie, że w umowie niezgodnie z prawem włączono do całkowitej kwoty kredytu kwot należących do całkowitego kosztu kredytu, podczas gdy nie jest to naruszenie skutkujące sankcją kredytu darmowego. Zgodnie z art. art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k strona pozwana zobowiązana była podać w umowie: „rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia”, a także zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. „całkowitą kwotę kredytu” i wszystkie te dane zostały zawarte. Ponadto, wyliczenie rzeczywistej rocznej stopy odbywało się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie można mówić o naruszeniu, gdy dopuszczalne jest naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu;
g) art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k przez błędne uznanie, że strona pozwana nie wypełniła niniejszego wymogu, podczas gdy umowa jednoznacznie określa terminy spłacania kredytu zarówno bezpośrednio w treści umowy jak i w harmonogramie spłat będącym integralną częścią umowy;
h) art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k przez błędne uznanie, że strona pozwana naruszyła niniejszy przepis przez niewskazanie w treści umowy kredytu odsetek należnych w stosunku dziennym, podczas gdy w § 6 umowy zawiera wymagane informacje;
i) art. 509 k.c. w zw. z art. 5 k.c. przez nie uwzględnienie, że strona powodowa dopuściła się praktyki czerpania nieuzasadnionych zysków kosztem konsumenta, niniejsze podważa ważność i skuteczność umowy przelewu (art. 58 § 2 k.c.).
Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za II instancję oraz ponowne rozstrzygnięcie o kosztach procesu za I instancję poprzez ich zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda.
Powód nie wniósł odpowiedzi na apelację.
Postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. Sąd Okręgowy na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej spraw (...)
Następnie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2026 r. Sąd Okręgowy podjął zawieszone postępowanie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie, Sąd Okręgowy wskazuje, że przedmiotowe postępowanie przebiegało według reguł określonych w postępowaniu uproszczonym, zatem uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego podlega regulacjom z art. 505 13 § 2 k.p.c.
Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił bowiem żądanie pozwu i zarzuty pozwanego pod kątem merytorycznym, czyniąc prawidłowe i znajdujące należyte odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym ustalenia, które Sąd Okręgowy w pełni aprobuje i przyjmuje za własne.
Pozwany w apelacji podniósł szereg zarzutów, artykułując naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. W pierwszej kolejności należy zatem rozważyć zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. oceny dowodów, co miało prowadzić do niewłaściwych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji i do błędnego zastosowania prawa materialnego. Podkreślenia bowiem wymaga, że tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy dokonywać można oceny właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Ewentualne błędy w ocenie materiału dowodowego znajdować musiały bowiem przełożenie na ustalenia w zakresie stanu faktycznego.
Wskazać w tym miejscu godzi się, że ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przy tym wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania, jakie konkretnie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając ich brak wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im taką moc przydając, tj. czy i w jakim zakresie analiza ta jest niezgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzą lub doświadczeniem życiowym, względnie czy jest ona niepełna. Nie jest natomiast w tym zakresie wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie innej niż ocena sądu. Nadto, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne.
Sąd Okręgowy zauważa, że Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał, że dowody zgromadzone w trakcie niniejszego postępowania to w przeważającej mierze dokumenty prywatne wystawione przez pozwanego, które w świetle art. 245 k.p.c. stanowią dowód tego, że osoba, która złożyła pod nimi swój podpis, złożyła oświadczenie określonej treści. Powyższe dokumenty korespondowały z zeznaniami świadka T. S.. Sąd I instancji nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności przedłożonych dokumentów w szczególności w zakresie umowy przelewu wierzytelności, a Sąd Okręgowy ocenę tę w całości podziela.
Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez Sąd I Instancji wynikało, że w dniu 23 marca 2021 r. T. S. i (...) S. A. w L. zawarli umowę konsumencką o kredyt konsolidacyjny nr (...), na mocy której kwotę pożyczki/kredytu określono na 42.306,74 zł ((...)), zaś całkowitą kwotę kredytu na kwotę 34.706,10 zł ((...)). W umowie wskazano, że pożyczka jest przeznaczona na potrzeby konsumpcyjne kredytobiorcy w kwocie 500,00 zł oraz spłatę zobowiązań kredytowych w łącznej wysokości 34.206,10 zł oraz zapłatę kosztów pożyczki – prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 7.600,64 zł. Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę na dzień zawarcia umowy została określona na kwotę 61.384,34 zł i stanowiła ją suma całkowitej kwoty kredytu (34.706,10 zł) i całkowity koszt kredytu w wysokości 26.678,24 zł. Z kolei na całkowity koszt kredytu składały się naliczone odsetki umowne w wysokości 19.077,60 zł i prowizja za udzielenie kredytu – 7.600,64 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania na dzień zawarcia umowy wynosiła 11,42%. Kredytobiorca miał spłacać kredyt w 140 równych ratach miesięcznych. Oprocentowanie pożyczki liczone było według stopy zmiennej. Oprocentowanie w całym okresie kredytowania stanowiło sumę stawki referencyjnej (...) (...) i stałej marży w wysokości 6,58% i wynosiło 6,79% punktów.
Pozwany bank dokonał spłaty zobowiązań kredytowych T. S. w łącznej kwocie 34.206,10 zł i wypłacił w/w kwotę 500,00 zł tytułem pożyczki.
Kredytobiorca T. S. od dnia 23 marca 2021 r. do dnia 4 lipca 2024 r. uiścił na rzecz pozwanego tytułem odsetek umownych kwotę 13.879,88 zł oraz kwotę 7.018,31 zł tytułem kapitału.
W dniu 23 lipca 2024 r. kredytobiorca, reprezentowany przez pełnomocnika sporządził oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w zakresie umowy o kredyt nr (...) z dnia 23 marca 2021 r.
Kolejno w dniu 25 lipca 2024 r. kredytobiorca T. S. reprezentowany przez pełnomocnika T. L. zawarł z powódką (...) Sp. z o. o. z siedzibą w A. umowę cesji wierzytelności pieniężnych przysługujących T. S. jako kredytobiorcy od pozwanego (...) Bank SA z siedzibą w L. wynikającą z umowy konsumenckiej (...) z dnia 23.03.2021 r. obejmujące wierzytelności o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek oraz inne wierzytelności mogące wyniknąć z zastosowania przepisu art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie sankcji kredytu darmowego wraz ze wszystkimi związanymi z tymi wierzytelnościami prawami, w tym należnościami ubocznymi.
Zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania samego kredytobiorcy T. S. złożone na rozprawie przed Sądem Rejonowym, potwierdzają świadome i dobrowolne zawarcie umowy przelewu wierzytelności. Kredytobiorca potwierdził własnoręczność podpisu złożonego pod umową cesji, wskazał również, że przed podpisaniem dokumentów zapoznawał się z ich treścią, choć obecnie nie pamięta wszystkich szczegółów zawartej umowy. Wskazał ponadto, iż powódka wypłaciła mu kwotę 1.500 zł tytułem zawartej umowy przelewu, a strony uzgodniły także dodatkowe rozliczenie w przypadku skutecznego wyegzekwowania wierzytelności od pozwanego banku.
Okoliczność, że kredytobiorca nie pamiętał dokładnej wysokości dochodzonego przez powódkę roszczenia albo szczegółowego mechanizmu rozliczeń między stronami umowy cesji, nie może prowadzić do wniosku o nieważności tej czynności prawnej. Jest rzeczą naturalną, że po upływie czasu strona może nie pamiętać wszystkich elementów dokonanej czynności prawnej, zwłaszcza gdy nie uczestniczy profesjonalnie w obrocie gospodarczym. Istotne pozostaje natomiast to, że kredytobiorca miał świadomość celu zawieranej umowy, potwierdził jej podpisanie oraz rozumiał, iż jej skutkiem będzie dochodzenie przez powódkę roszczeń wobec banku związanych z sankcją kredytu darmowego.
Nie sposób również podzielić stanowiska apelującego, jakoby sam fakt odpłatnego nabywania wierzytelności od konsumentów miał świadczyć o sprzeczności cesji z zasadami współżycia społecznego albo stanowić przejaw „czerpania nieuzasadnionych zysków kosztem konsumenta”. Jak wynika z zeznań kredytobiorcy, miał on świadomość ekonomicznych korzyści związanych z dochodzeniem roszczenia przeciwko bankowi i oczekiwał, że w razie skutecznego zakończenia postępowania odzyska część świadczeń pobranych przez pozwanego oraz będzie mógł spłacić kredyt bez dalszych odsetek. Tego rodzaju motywacja jest racjonalna i zgodna z celem ochronnym przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Zatem uznać należało, że strona powodowa wykazała, iż istniała podstawa do przeniesienia wierzytelności, a umowa przelewu wierzytelności z dnia 25 lipca 2024 r. była zarówno ważna jak i skuteczna.
W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, aby umowa cesji naruszała art. 58 § 2 k.c. lub art. 509 w zw. z art. 5 k.c. bądź została zawarta bez dostatecznej świadomości cedenta co do jej skutków prawnych.
Wobec powyższego zarzuty apelacji pozwanego tyczące się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz poczynienia przez Sąd I Instancji wadliwych ustaleń faktycznych uznać należało za nietrafne. Ustalenia Sądu Rejonowego negowane przez pozwanego są w pełni prawidłowe, a argumentacja przytoczona na ich poparcie – słuszna i logiczna. Ani ustaleń tych, ani argumentacji pozwany w apelacji skutecznie nie podważył wobec czego brak było podstaw do poczynienia ustaleń odmiennych, zgodnych z oczekiwaniami pozwanego. W efekcie ustalenia poczynione przez Sąd I Instancji Sąd Okręgowy w pełni podzielił, przyjmując je za własne.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez błędną – w ocenie apelującego – wykładnię pojęcia „wykonania umowy", wskazać godzi się, że dochowany został termin do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Zwrot „wykonanie umowy” użyty w art. 45 ust. 5 oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane, to jest każda ze stron umowy spełniła swoje świadczenie główne charakterystyczne dla danego stosunku zobowiązaniowego. Oznacza to, że bank jako kredytodawca wykonuje przyjęte na siebie zobowiązanie umowne z chwilą wypłacenia kredytobiorcy umówionych środków pieniężnych, zaś po stronie kredytobiorcy umowa zostaje zrealizowana, gdy spłaci całość zobowiązania wynikającego z umowy w terminie nią określonym. Umowa kredytu konsumenckiego zostanie najpóźniej wykonana z chwilą kiedy kredytobiorca w całości spłaci zobowiązanie wynikające z zaciągniętej umowy. (ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz [w:] P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz. Wyd. 1, Warszawa 2025, uwagi do art. 45, wyrok Sądu Okręgowego w (...) z dnia 24 września 2024 r., (...) (...)nr (...)). Podkreślane jest również w orzecznictwie, że powyższy termin zastrzeżony jest na korzyść kredytobiorcy jako konsumenta, co oznacza, że może on skutecznie złożyć przedmiotowe oświadczenie także przed wykonaniem przez siebie umowy. (wyrok Sądu Apelacyjnego w (...)I Wydział Cywilny z dnia 27 kwietnia 2023 roku, (...), (...)nr (...)).
Wobec powyższego, wskazany w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim roczny termin liczony od daty wykonania umowy liczyć – w przekonaniu Sądu Okręgowego – należy od daty upływu terminu płatności ostatniej z rat określonych w umowie kredytu (15 listopada 2032 r.). Ta data bowiem wyznacza termin wykonania umowy dla powoda. Przedmiotowa umowa nie została natomiast wykonana, zatem termin na złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie upłynął.
Wyjaśniająco Sąd Okręgowy zauważa, że zgodnie z art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. „Całkowita kwota kredytu” obejmuje jedynie tę kwotę, która została faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta. W rozumieniu art. 3 lit. l i art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2008/48 nie obejmuje ona żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się z zobowiązań podjętych w ramach danej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu, czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument. Z kolei pozaodsetkowe koszty kredytu są to wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek (art. 5 pkt 6a).
Całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim). Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach – z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta (art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim).
Oznacza to, że m.in. prowizja stanowi odrębny składnik całkowitego kosztu kredytu i jest pochodną całkowitej kwoty kredytu i od niej powinna być naliczana. Powyższego warunku nie spełnia natomiast przypadek w której jeden składnik kosztu kredytu (odsetkowy) jest naliczany od innego składnika kosztu kredytu (pozaodsetkowego), przykładowo kiedy odsetki są naliczane od prowizji, czy składki na ubezpieczenie kredytu. Podkreślenia wymaga, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji, itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. W orzecznictwie podkreślane jest, że koszty kredytu i całkowita kwota kredytu to odrębne kategorie pojęciowe i nie jest dopuszczalne, aby pewna kwota pieniężna mogła jednocześnie stanowić część składową każdej z nich. Takie zaliczenie może sugerować konsumentowi, że kredyt jest tańszy niż w rzeczywistości i może wywoływać u konsumenta błędne mniemanie co do proporcji kosztów, jakie musi on ponieść z faktycznie udostępnioną mu kwotą pożyczki, a nadto może sugerować konsumentowi, że poniesie niższe koszty uzyskania pożyczki, gdyż znaczna część kosztów jest wliczona w samą pożyczkę. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 roku, (...), P. nr (...), wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 1 lutego 2023 roku, (...), P. nr (...), wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 roku, (...), P. nr (...), wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – VII Wydział Gospodarczy z dnia 30 października 2017r., (...) P. nr (...))
Sąd Okręgowy podziela wyżej prezentowane stanowisko. W ocenie Sądu II Instancji błędna jest zatem praktyka naliczenia odsetek kapitałowych od kwoty, która nie jest w rzeczywistości udostępniona klientowi. Praktyka taka stoi bowiem w sprzeczności z samą ideą odsetek kapitałowych.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy dostrzega, że z przedmiotowej umowy kredytu z dnia 23 marca 2021 r. wynika, że całkowita kwota do zapłaty przez powoda wynosi 61.384,34 zł, a całkowity koszt kredytu wynosi 26.678,24 zł i obejmuje odsetki umowne w kwocie 19.077,60 zł i prowizję za udzielenie kredytu w kwocie 7.600,64 zł, a zatem obejmujące kredytowane przez pozwanego koszty kredytu.
Podkreślenia ponownie wymaga, iż kredytowane koszty kredytu, które nie zostają faktycznie udostępnione kredytobiorcy, nie mogą być podstawą naliczania odsetek umownych. Całkowita kwota kredytu obejmuje bowiem jedynie kwotę faktycznie udostępnioną konsumentowi do swobodnej dyspozycji. Kredytowane koszty w postaci równowartości kwoty prowizji nie stanowią wartości materialnej, którą konsument mógłby swobodnie wykorzystać. Skoro prowizja została zakwalifikowana wprost do kategorii kosztów kredytu konsumenckiego, to nie może jednocześnie być częścią całkowitej kwoty kredytu, od której będą pobierane dalsze koszty, w tym odsetki. Brak jest zatem podstaw do obciążania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w przypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowanie tych kosztów.
Nadto, zauważenia wymaga, że w świetle art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, (...) stanowi całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Dyrektywa 2008/48/WE harmonizuje sposób obliczania (...) czyniąc z tego wskaźnika jednolitą miarę, pozwalając ustalić koszt kredytu. Jednolity sposób obliczania wskaźnika sprowadza różniące się koszty kredytu do jednej wartości, która umożliwia zestawienie ogólnych warunków kredytów oferowanych przez różne podmioty. Aby spełnić obowiązek informacyjny dotyczący (...) konieczne jest wskazanie dokładnej wartości procentowej oraz założeń przyjętych do obliczenia tej stopy, w szczególności kosztów uwzględnianych przy obliczaniu (...). Wskaźnik (...) powinien opierać się na rzeczywistej relacji udostępnionego kapitału do kosztu, który musi ponieść kredytobiorca. (P. Machnikowski (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz [w:] Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, wyd. 1, 2025, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2018 r., (...)).
Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że pozwany dopuścił się naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., bowiem konsekwencją zaliczenia kosztów prowizji zarówno do całkowitych kosztów kredytu jak i całkowitej kwoty kredytu, było podanie przez kredytodawcę błędnego wskaźnika (...), wskutek przyjęcia jako podstawy jego wyliczenia zawyżonej kwoty kredytu (obejmującej kwoty nieudostępnione faktycznie kredytobiorcy). Umowa o kredyt konsumencki powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.
Ponadto w umowie nie zostały określone jednoznaczne i konkretne wskaźniki warunkujące zmianę opłat i prowizji umożliwiające kredytobiorcy dokonanie oszacowania ciążącego na nim zobowiązania. W ocenie Sądu Okręgowego wskazane w umowie przesłanki mają charakter niejednoznaczny i w umowie nie zostało wskazane jak często ww. opłaty mogą wzrosnąć przez cały okres jej obowiązywania.
Podkreślić należy, że jeżeli informacje na temat opłat wynikających z umowy o kredyt oraz warunków, na jakich opłaty te mogą być zmieniane, nie zostały zawarte w umowie o kredyt, umowa powinna określać, że takie opłaty mają zastosowanie, że mogą być zmieniane, oraz powinna zawierać jasne i precyzyjne odesłanie do innego dokumentu lub trwałego nośnika zawierającego dalsze informacje na temat tych kwestii. W przedmiotowej umowie w niniejszej sprawie zostało natomiast wskazane, że może nastąpić zmiana opłat i prowizji w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z poniższych warunków wymienionych w § 3 ust. 3 umowy kredytu, tj.:
1) zmiana wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw;
2) zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych oraz stóp procentowych ustalany przez Narodowy Bank Polski;
3) zmiany cen usług i operacji, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych;
4) zmiany zakresu lub formy świadczonych przez Bank usług (w tym zmiany lub dodania nowej funkcjonalności w zakresie obsługi danego produktu) w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy;
5) zmiany przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez Bank lub mających wpływ na wykonywanie Umowy, w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy;
6) zmiany przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości stosowanych przez Bank w zakresie w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy;
7) zmiana lub wydanie nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń lub rekomendacji uprawnionych organów, w tym Komisji Nadzoru Finansowego – w zakresie mającym wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy.
Pozwany wymienił w umowie wskaźniki, tj. zmiana cen energii czy połączeń telekomunikacyjnych, nie wskazując jednakże, gdzie konsument takie wskaźniki mógłby odnaleźć, a co istotne również, nie wskazał jak odnoszą się one do przełożenia na ocenę wysokości wzrostu ww. opłat i prowizji w celu oszacowania ich wysokości. Powyższe skutkowało naruszeniem przez pozwanego art. 30 ust.1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim.
Wskazać godzi się, że ustawa o kredycie konsumenckim, będąca transpozycją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki kładzie nacisk na obowiązki informacyjne po stronie kredytodawców. Jedną z idei Dyrektywy 2008/48/WE była maksymalna harmonizacja przepisów unijnych do ustawodawstw państw członkowskich wyrażająca się w wyznaczeniu jednolitych zasad udzielania kredytu konsumenckiego na terenie Unii Europejskiej. Przejawem maksymalnej harmonizacji było, między innymi, wprowadzenie obowiązku informacyjnego przedkontraktowego opartego na katalogu informacji, które miały być konsumentowi przekazane na etapie przed zawarciem umowy, także w postaci jednolitego wzoru formularza informacyjnego, ale również obowiązków informacyjnych, które muszą zostać przekazane konsumentowi w treści umowy kredytu konsumenckiego. Co istotne, w oparciu o jednolicie rozumiane i wyliczane dane tj. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, całkowity koszt kredytu, całkowitą kwotę kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty konsument jest w stanie ocenić koszt oferowanego mu produktu (a także porównać go z innymi produktami podobnymi na terenie państwa członkowskiego, jaki i na terenie całej Unii).
Odnosząc się do dalszych zarzutów apelacji podkreślić należy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 13 lutego 2025r. ((...)) stwierdził, że artykuł 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy – jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim implementuje art. 23 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą Dyrektywę Rady 87/102/EWG, który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Taka proporcjonalność zachodzi niewątpliwie w sytuacji, kiedy bank wprowadza w błąd konsumenta co do wysokości zobowiązania, poprzez uwzględnienie w równaniu i doliczenie do całkowitej kwoty do zapłaty odsetek umownych od kwoty niewypłaconej kredytobiorcy.
Powyższe pozostaje zgodne również z aktualnym kierunkiem wykładni prawa unijnego prezentowanym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącym obowiązków informacyjnych kredytodawców oraz sankcji kredytu darmowego. W szczególności w wyroku (...) z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie (...), P.W. przeciwko Bank (...) S.A. (P., nr (...)), Trybunał jednoznacznie odniósł się do kontrowersyjnego mechanizmu tzw. kredytowania kosztów, czyli dopuszczalności naliczania odsetek nie tylko od kwoty faktycznie wypłaconej kredytobiorcy, lecz także od kosztów kredytu, takich jak prowizje czy opłaty, które zostały jedynie doliczone do salda zadłużenia.
Powołany wyrok wskazuje, że art. 3 lit. g) i j) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r., w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie umieszczaniu w umowach o kredyt konsumencki postanowień przewidujących stosowanie stopy procentowej nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz także do kwot przeznaczonych na zapłatę kosztów związanych z tym kredytem, które w rezultacie stanowią część całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.
Powyższe stanowisko pozostaje istotne dla oceny zarzutów apelacyjnych odnoszących się do prawidłowości określenia całkowitego kosztu kredytu, całkowitej kwoty kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Konsekwencją rozróżnienia jest sposób obliczania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, która zgodnie z dyrektywą powinna być oparta właśnie na całkowitej kwocie kredytu rozumianej jako środki realnie oddane do dyspozycji konsumenta. W tym kontekście (...) jednoznacznie wskazał, że bank nie powinien stosować umownej stopy procentowej do kosztów kredytu, które nie zostały faktycznie wypłacone.
Wobec powyższego, za chybione należy uznać zarzuty apelującego dotyczące naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7, 8, 10 i 15 u.k.k. oraz art. 45 ust. 1,5 u.k.k.
Reasumując, Sąd Rejonowy dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy uznaje za własne. Zauważenia wymaga, że zarzuty pozwanego nie podważyły skutecznie dokonanych przez Sąd I Instancji rozważań. Pozwany w apelacji nie zdołał podważyć trafności oceny prawnej dokonanej przez Sąd I Instancji, stwierdzającej zasadność uwzględnienia powództwa.
Z powyższych przyczyn apelacja pozwanego jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.
sędzia Agnieszka Kluczyńska