Wyrok z 5 czerwca 2026, sygn. XIV Pa 56/26
Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)
Sygnatura akt XIV Pa 56/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 22 maja 2026 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sylwia Góźdź
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy S. A.
przeciwko Ministerstwu Finansów - (...) Krajowej Administracji Skarbowej
o odsetki
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie, VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt VIII P 537/25
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w sprawie i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie, VIII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego.
Sygn. akt XIV Pa 56/26
UZASADNIENIE
wyroku z 22 maja 2026 r.
Pozwem z dnia 29 maja 2025 roku powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 4.593,27 złotych tytułem skapitalizowanych odsetek od wyrównania wynagrodzeń za okres czerwiec 2017 - marzec 2018, nagród rocznych za lata 2017-2019 oraz nagrody jubileuszowej za 25 lat służby, które to wyrównania zostały wypłacone 9 czerwca 2022 roku (wynagrodzenia)oraz 15 lutego 2023 roku (nagrody roczne) oraz w dniu 26 marca 2025 roku (nagroda jubileuszowa). Powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że cała sprawa zaczęła się od błędnej decyzji (...) Izby Administracji Skarbowej w N. (sygn. (...)) ustalającej powodowi niższe stanowisko i zmniejszającej wysokość uposażenia zasadniczego. Po kilkuletnim prowadzeniu postępowań administracyjnych oraz sądowo-administracyjnych, decyzja ta została uchylona i ustalono powodowi warunki sprzed zmiany. Powód w pozwie poinformował, że w dniu 9 czerwca 2022 roku nastąpiła wypłata zaniżonego wynagrodzenia za wskazany okres czasu. Następnie wypłacono także wyrównanie zaniżonych nagród rocznych, a także nagrody jubileuszowej. Jednakże pomimo wzywania przez powoda strony pozwanej do wypłacenia odsetek od zaniżonych świadczeń, a także pomimo przedsądowego wezwania do ich zapłaty, odsetki nie zostały powodowi wypłacone i dlatego złożył pozew do sądu.
W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz do zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany nie kwestionując ani stanu faktycznego, ani wyliczonej przez powoda kwoty roszczenia, podniósł, że(...) Administracji Skarbowej nie był stroną w postępowaniach administracyjnych ani sądowo-administracyjnych, gdyż taką stroną był (...) Izby Administracji Skarbowej w N.. Wskazał, że powód przyjął warunki służby i nie jest zrozumiałe, że po takim okresie czasu żąda odsetek. Pozwany uważa, że nie ponosi odpowiedzialności za sprawy toczne z (...) Izby Administracji Skarbowej w N.. Ponadto, pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia.
Wyrokiem z 10 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie Wydział VIII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:
I. zasądził od pozwanego Ministerstwa Finansów - (...) Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz powoda S. A. kwotę 4.593,27 (cztery tysiące pięćset dziewięćdziesiąt trzy złotych 27/100) złotych tytułem odsetek za opóźnienie;
II. zasądza od pozwanego Ministerstwa Finansów - (...) Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz powoda S. A. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;
III. wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny:
W dniu 17 maja 2017 roku (...) Izby Administracji Skarbowej wydał decyzję określającą nowe warunki służby poprzez obniżenie stanowiska i uposażenia zasadniczego. Powód wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dniu 9 czerwca 2017 roku (...)Krajowej Administracji Skarbowej decyzją o sygn. (...) przeniósł powoda do służby w (...)Ministerstwa Finansów na warunkach wynikających z decyzji z 17.05.2017.
W dniu 16 sierpnia 2017 roku (...) Izby Administracji Skarbowej w N. zamiast rozpoznać ponownie sprawę zgodnie ze złożonym przez powoda wnioskiem, umorzył postępowanie. Czynność tę zaskarżył powód do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił tę decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na powyższe orzeczenie skargę kasacyjną (wyrok I OSK 3253/18 NSA).
W dniu 22 sierpnia 2019 roku (...) Izby Administracji Skarbowej w N. rozpoznał wniosek powoda o ponowne rozpatrzenie sprawy i utrzymał zaskarżoną przez powoda decyzję z 17 maja 2017 roku.
Powód odwołał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W toku postępowania sądowo-administracyjnego decyzja ta została uchylona (wyrok NSA III OSK 4282/21).
Wskutek powyższego, w dniu 14 lutego 2022 roku (...) Izby Administracji Skarbowej w N. uchylił swoją decyzję z 17 maja 2017 roku w części dotyczącej stanowiska służbowego i uposażenia zasadniczego i ustalił warunki służby przywracając stan sprzed 1 czerwca 2017 roku, zaś w dniu 21 marca 2022 roku pismem określił powodowi stanowisko (...) Służby Celno-Skarbowej i uposażenie zasadnicze z dniem 1 czerwca 2017 roku.
W konsekwencji powyższych zmian sprzed przejścia powoda do Ministerstwa Finansów, w dniu 1 czerwca 2022 roku(...)Krajowej Administracji Skarbowej również zmienił swoją decyzję i ustalił stanowisko powoda na (...) Służby Celno-Skarbowej oraz określił uposażenie zasadnicze według mnożnika 2,604 kwoty bazowej z dniem 12 czerwca 2017 roku według mnożnika 2,792.
W dniu 9 czerwca 2022 roku Ministerstwo Finansów dokonało wypłaty wyrównania wynagrodzeń powoda za ten cały okres czasu, ale bez odsetek.
W dniu 15 lutego 2023 roku pozwany wypłacił powodowi wyrównanie nagród rocznych za lata 2017-2019, ale bez odsetek.
W dniu 26 marca 2025 roku pozwany wypłacił powodowi wyrównanie nagrody jubileuszowej, ale bez odsetek.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2024 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty odsetek, pismo zostało doręczone w dniu 22 kwietnia 2024 roku. Pozwany odmówił wypłaty odsetek.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i aktach osobowych powoda. Stan faktyczny nie był kwestionowany przez strony, jak również matematyczna wysokość roszczenia nie była kwestionowana przez pozwanego. Sąd I instancji uznał zatem, że wysokość roszczenia została przez powoda wyliczona prawidłowo, ponadto powód bardzo skrupulatnie wskazał sposób wyliczenia oraz przedstawił samo wyliczenie.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie powoda jest w pełni uzasadnione.
Na wstępnie Sąd Rejonowy wskazał, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd pracy. Powód bowiem domaga się zasądzenia odsetek za bezprawne pozbawienie go pełnej wysokości wynagrodzenia. Zgodnie z art. 277 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy (a art. 276 ust. 1 dotyczy decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych).
Następnie Sąd I instancji wskazał, iż to pozwany, jako aktualny pracodawca powoda jest zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda świadczeń wynikających ze stosunku służbowego sprzed przeniesienia, bowiem pismem z dnia 9 czerwca 2017 roku(...) Krajowej Administracji Skarbowej w Ministerstwie Finansów na podstawie art. 162 ust. 2 i 7 w zw. z art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku o Krajowej Administracji Skarbowej z dniem 12 czerwca 2017 roku przeniósł powoda do pełnienia służby stałej z Izby Administracji Skarbowej w N. do Ministerstwa Finansów.
Zgodnie bowiem z art. 5 kodeksu pracy, jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. Stosunek służbowy powoda został określony w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, w której to ustawie nie została uregulowana kwestia odpowiedzialności za roszczenia finansowe ze stosunku pracy po przeniesieniu do innej jednostki w ramach KAS. Dlatego w ocenie Sądu I instancji można analogicznie zastosować przepis art. 23(1) kodeksu pracy, który stanowi, że za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy (przed przejęciem powoda) na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie.
Z powyższego Sąd Rejonowy wysnuł odpowiedzialność Ministerstwa Finansów za odsetki żądane przez powoda. Ponadto zaznaczył, że zaniżane wynagrodzenie zostało przecież wyrównane powodowi przez Ministerstwo Finansów, pomimo tego, że stroną w postępowaniach administracyjnych i sądowo-administracyjnych podmiot ten nie występował.
Za nieuzasadniony Sąd I instancji uznał zarzut strony pozwanej o przedawnieniu roszczeń, bowiem zgodnie z art. 252 ust. 3 bieg przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa: 1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia; 2) uznanie roszczenia. Wezwania kierowane przez powoda o zapłatę odsetek przerywały bieg przedawnienia, dlatego zarzut ten okazał się bezpodstawny. Sama zaś zasadność żądania odsetek wynika z art. 252 ust. 4 ustawy o KAS, wedle którego w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia, innych świadczeń oraz należności pieniężnych funkcjonariuszowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie, inne świadczenie lub należność pieniężna stały się wymagalne. Powód wykazał, że bezpodstawnie były mu zaniżane wynagrodzenia, zostały one ostatecznie wyrównane, jednakże nie zostały mu zapłacone odsetki za opóźnienie świadczeń. Sama wysokość naliczonych odsetek oraz daty, od których były naliczane nie zostały zakwestionowane przez stronę pozwana, Sąd meriti uznał zatem, że zostały wyliczone prawidłowo.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji zasądził żądaną w pozwie kwotę odsetek. Na podst. art. 98 § 1 kpc Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego, jako strony przegrywającej, na rzecz powoda obowiązek zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Na podst. art. art. 477 2 § 1 k.p.c. Sąd I instancji nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem zasądzona kwota nie przekraczała jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów procesu za I instancję według norm prawem przepisanych oraz o zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm prawem przepisanych.
Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 23 1 § 2 Kodeksu pracy w związku z art. 5 Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na podstawie tego przepisu należy przepisać odpowiedzialność Pozwanemu za odsetki żądne przez Powoda w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy przepis art. 23 1 Kodeksu pracy nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego okazała się o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia w całości z jednoczesnym zniesieniem dotąd przeprowadzonego postępowania w sprawie. Natomiast z uwagi na to, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, to – z mocy art. 374 k.p.c. – Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że stosownie do art. 378 §1 k.p.c. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, co oznacza, że zarzuty natury formalnej bierze pod uwagę na zarzut zgłoszony przez stronę. Natomiast w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Powyższy przepis określa więc przedmiotowy zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w postępowaniu apelacyjnym. Inaczej mówiąc granice apelacji to granice zaskarżenia nakreślone przez skarżącego, które są dla sądu drugiej instancji bezwzględnie wiążące. Jednocześnie z powyższego wyraźnie wynika, że Sąd odwoławczy sprawdza nie tylko merytoryczne i formalne aspekty rozstrzygnięcia, ale weryfikuje także w szerszym kontekście przebieg całego postępowania po kątem wystąpienia rażących uchybień lub nieprawidłowości kwalifikujących się do okoliczności objętych dyspozycją art. 379 k.p.c. Taka konstrukcja procesowa jest uwarunkowana szczególnym skutkiem, jakie niesie ze sobą nieważność. Zgodnie bowiem z art. 386 § 2 k.p.c. w razie stwierdzenia nieważności sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok oraz znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Co więcej Sąd odwoławczy wydaje takie orzeczenie choćby sąd pierwszej instancji wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o właściwie zastosowane przepisy prawa materialnego i procesowego.
Podkreślenia wymaga, że instytucja nieważności postępowania ustanowiona została nie tyle w interesie stron, albowiem przestrzeganie podstawowych rygorów ma wydźwięk ogólny, co służy zarówno interesom stron, jak i interesowi wymiaru sprawiedliwości (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., III CZP 154/07, opubl. OSNC Nr 12/2008 poz. 133). Za oczywistość należy uznać to, że proces cywilny, aby mógł wywołać zamierzony skutek, powinien być przeprowadzony zgodnie z prawem. Muszą więc zachodzić w konkretnym przypadku różnego rodzaju warunki czy wymagania określone przez prawo, zwane przesłankami procesowymi. Przesłanki te dzieli się na względne i bezwzględne. Szczególne znaczenie spełniają przesłanki bezwzględne, które muszą być spełnione w każdym przypadku, aby akt procesu cywilnego mógł być dokonany zgodnie z wymaganiami wyrażonymi przez prawo procesowe. Wśród przyczyn nieważności wymienionych w art. 379 k.p.c. wyróżnić można dwie kategorie. Pierwsza to sytuacje rozpoznania sprawy mimo braku przesłanek procesowych lub istnienia przeszkód procesowych (pkt 1 – 3). Druga grupa to istotne wadliwości postępowania przed Sądem I instancji, które są skutkiem popełnionych przez sąd uchybień (pkt 4 – 6). Nieważność postępowania tym różni się od innych uchybień procesowych, że stanowi ona samodzielną podstawę zaskarżenia. W judykaturze za niekwestionowane uznać należy stanowisko, że każda z wymienionych przyczyn nieważności musi przybrać postać obiektywnie istniejącej, a pozbawione znaczenia jest to, w jakich okolicznościach ona powstała (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 1962 r., 2 CR 123/61, opubl. OSNCP Nr 7-8/1963 poz. 147). Skarżący orzeczenie nie musi więc wykazywać związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy popełnionym uchybieniem powodującym nieważność postępowania a wynikiem sprawy. Dla stwierdzenia nieważności bez znaczenia jest kwestia wpływu tych uchybień na wynik sprawy, jak i okoliczność czy strona wiedziała o błędach Sądu i czy mogła je wytknąć przed Sądem I instancji. Z tej też przyczyny Sąd odwoławczy, uwzględniając te uchybienia z urzędu lub na zarzut skarżącego, również nie bada tej kwestii. W efekcie nieważność postępowania ma tak istotne znaczenie gwarancyjne, że jej niezachowanie zawsze skutkuje uchyleniem orzeczenia.
Nieważność postępowania zachodzi m.in. wtedy, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Brak należytego umocowania pełnomocnika strony w rozumieniu powołanego przepisu ma miejsce wtedy, gdy w charakterze tym występuje osoba, która może być pełnomocnikiem, lecz nie została umocowana do działania w imieniu strony lub gdy istnieją braki w pełnomocnictwie albo gdy w charakterze pełnomocnika występuje osoba niemogąca być pełnomocnikiem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2001 r., sygn. akt I PKN 586/00, OSNP 2003 Nr 14, poz. 335; uchwała Sądu Najwyższego z 28 lipca 2004 r., sygn. akt III CZP 32/04, OSNC 2006 Nr 1, poz. 2).
W odniesieniu do przesłanki braku umocowania osoby, która mogła pełnić funkcję pełnomocnika strony w toczącym się postępowaniu doprecyzowuje się, że samo udzielenie pełnomocnictwa nie jest równoznaczne z jego pisemnym udokumentowaniem. Pojęcie „pełnomocnictwa”, z jednej strony oznacza pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, z drugiej zaś - dokument stwierdzający to umocowanie. Udzielenie pełnomocnictwa (rozumianego jako umocowanie) może nastąpić w dowolnej formie, ustnej lub pisemnej. Wymogiem skuteczności aktu udzielenia pełnomocnictwa i w konsekwencji podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy jest wykazanie przed sądem tego umocowania odpowiednim dokumentem. Stosownie bowiem do brzmienia art. 89 § 1 k.p.c., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo (rozumiane jako dokument potwierdzający umocowanie) z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CZ 8/06, OSP 2006, Nr 12, poz. 141 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2006 r., I PK 124/06, Monitor Prawa Pracy 2007, Nr 5, poz. 256). W rezultacie przyjmuje się, że dokument pełnomocnictwa i jego wydanie nie mają znaczenia konstytutywnego, gdyż taki charakter posiada samo udzielenie umocowania (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2008 r., OSNP 2009, nr 15-16, poz. 198 i z dnia 13 września 2011 r., I UK 78/11, nie publ. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2008 r., II UK 75/08, nie publ.). Jednakże dokument pełnomocnictwa jest niezbędnym dowodem potwierdzającym istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony. Dowód ten nie podlega zastąpieniu żadnym innym środkiem dowodowym, gdyż wobec sądu i strony przeciwnej za pełnomocnika działającego z właściwym umocowaniem może uchodzić tylko osoba, która wykazała swe umocowanie odpowiednim dokumentem pełnomocnictwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2003 r., III CZP 54/03, Prokuratura i Prawo 2004, Nr 4, poz. 33).
Przekładając powyższe na realia kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, iż po stronie powoda występował niewłaściwie umocowany pełnomocnik procesowy. Z dołączonego do pozwu pełnomocnictwa wynika, że S. A. ustanowił swoim pełnomocnikiem adwokata Ł. M. „w sprawie o zapłatę wynikającym ze stosunku pracy przed organami administracji oraz sądami powszechnymi”. Dochodzona w niniejszej sprawie kwota stanowi skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia, jednak jego źródłem nie był stosunek pracy. W spornym okresie powód pełnił bowiem służbę jako funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, za co przysługiwało mu prawo do uposażenia (art. 223 ustawy o KAS). Stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej nie jest natomiast stosunkiem pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p., lecz stosunkiem administracyjnoprawnym. Prawa i obowiązki funkcjonariuszy tej formacji regulują akty prawne o charakterze administracyjnym, a nie prawo cywilne czy prawo pracy. Właściwość sądu pracy do rozpoznawania niniejszej sprawy wynika wyłącznie z odesłania zawartego w art. 277 ustawy o KAS, co nie zmienia faktu, iż pomiędzy stronami istniał wyłącznie stosunek służbowy a nie stosunek pracy. Zakres udzielonego pełnomocnictwa nie obejmował natomiast prowadzenia sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służby. W sprawie doszło zatem do sytuacji, w której po stronie powoda występowała osoba, która wprawdzie mogła być pełnomocnikiem procesowym, jednakże nie została umocowana do wniesienia pozwu o to konkretne roszczenie. Pamiętać należy, że pełnomocnictwo jest oświadczeniem woli upoważniającym określoną osobę do działania w imieniu i ze skutkiem dla reprezentowanego, którego granice umocowania określa mocodawca w oświadczeniu o udzieleniu pełnomocnictwa (art. 96 k.c.). Zakres zaś umocowania wynikającego z pełnomocnictwa procesowego określa natomiast ustawa (art. 91 k.p.c.), nie wykluczając jednocześnie możliwości jego ograniczenia ani innych zmian zakresu, wymagających każdorazowo ujęcia w treści pełnomocnictwa (art. 92 k.p.c.). Dokument pełnomocnictwa lub jego wierzytelny odpis jest więc dowodem potwierdzającym przed sądem istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy. Skoro zatem w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w sprawie po stronie powoda występował pełnomocnik, który nie był należycie umocowany, doprowadziło to do stanu nieważności postępowania. Sąd I instancji nie dostrzegł tej wadliwości stwarzającej konieczność podjęcia czynności zmierzających do jej usunięcia, nadto umocowanie pełnomocnika reprezentującego powoda nie zostało potwierdzone także w dalszym toku postępowania. Podkreślić należy, że na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c. nieważne jest postępowanie, w którym występował nienależycie umocowany pełnomocnik, bez względu na sposób jego działania i konsekwencje wynikające z tego faktu dla strony. Bez znaczenia jest zatem, czy skutkiem udziału rzekomego pełnomocnika było pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, czy działania tej osoby okazały się skuteczne i doprowadziły do wydania orzeczenia korzystnego dla uczestnika postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 2 sierpnia 2007 r., V CZ 72/07 i z 9 grudnia 2011 r., II UZP 7/11- nie publ.).
Niezależnie od powyższego w niniejszej sprawie Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie dopuścił się uchybień prowadzących do nierozpoznania istoty sprawy.
Prawidłowe rozstrzygnięcie każdej sprawy uzależnione jest od spełnienia przez sąd orzekający dwóch naczelnych obowiązków procesowych, mianowicie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób określony przepisami kodeksu postępowania cywilnego oraz dokonania wszechstronnej oceny całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy. Rozstrzygnięcie to winno również znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego adekwatnych do poczynionych ustaleń faktycznych. Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia ma natomiast na celu ustalenie, czy w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sąd pierwszej instancji sprostał tym wymogom. W sytuacji jednak, gdy Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub wydanie wyroku przez sąd odwoławczy wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, sąd ten, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że „nierozpoznanie istoty sprawy” w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. polega na poprzestaniu na błędnym przyjęciu przez sąd pierwszej instancji przesłanki niweczącej lub hamującej roszczenie (prekluzja, przedawnienie, potrącenie, brak legitymacji, prawo zatrzymania itp.) albo na zaniechaniu zbadania (w ogóle) materialnej podstawy żądania pozwu, niezbadaniu podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia albo całkowitym pominięciu merytorycznych zarzutów pozwanego i ma miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy (tak uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2023 r. w sprawie II UZ 30/23, Lex nr 3566004 i powołane w nim judykaty).
W niniejszej sprawie powód w pozwie jako stronę pozwaną wskazał (...) Krajowej Administracji Skarbowej, natomiast odpowiedź na pozew została wniesiona przez Ministerstwo Finansów – (...) Krajowej Administracji Skarbowej. Uszło uwadze Sądu Rejonowego, że były to dwa różne podmioty. (...) Krajowej Administracji Skarbowej jest organem KAS (art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS), do zadań którego należy m.in. kształtowanie polityki kadrowej i szkoleniowej w jednostkach organizacyjnych KAS. (...) Krajowej Administracji Skarbowej pełni zadania kierownika jednostki organizacyjnej m.in. wobec funkcjonariuszy pełniących służbę w komórkach organizacyjnych urzędu obsługującego ministra (art. 145 ust. 2 ustawy o KAS). Powód do 25 lutego 2025 r. pełnił służbę w Ministerstwie Finansów, do której został przeniesiony na mocy decyzji (...) Administracji Skarbowej z 9 czerwca 2017 r. Ministerstwo Finansów było zatem jednostką organizacyjną KAS (art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS), w której (...) Administracji Skarbowej pełnił funkcję kierownika jednostki organizacyjnej w sprawach z zakresu służby funkcjonariuszy, będąc jednocześnie organem KAS. Do zaniżenia uposażenia powoda doszło natomiast wskutek decyzji (...) Izby Administracji Skarbowej w N. określającej nowe warunki służby od 1 czerwca 2017 r. Na skutek wyroku NSA w sprawie III OSK 4282/21 (...) Izby Administracji Skarbowej w N. decyzją z 21 marca 2022 r. ponownie określił warunki służby powoda od 1 czerwca 2017 r., natomiast (...) Administracji Skarbowej wydał 1 czerwca 2022 r. decyzję w sprawie warunków służby powoda od 9 czerwca 2017 r. Wyrównanie uposażenia wypłaciło powodowi Ministerstwo Finansów. Z roszczeniem o wypłatę odsetek powód zwrócił się najpierw do (...) Generalnego Ministerstwa Finansów, który w piśmie z 16 lipca 2024 r. podniósł brak odpowiedzialności Ministerstwa Finansów za nieterminową wypłatę uposażenia. Wezwanie do zapłaty powód skierował do (...) Krajowej Administracji Skarbowej. W odpowiedzi na pozew Ministerstwo Finansów – (...) Krajowej Administracji Skarbowej wniosło o oddalenie powództwa w całości, podnosząc zarzut braku legitymacji biernej po stronie Ministerstwa Finansów.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd I instancji powyższego zarzutu nie rozpoznał. W uzasadnieniu wyroku wskazano jedynie, że pozwany był zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda świadczeń wynikających ze stosunku służbowego sprzed przeniesienia jako aktualny pracodawca powoda, z zastosowaniem konstrukcji odpowiedzialności za przejście części zakładu pracy (art. 23 ( 1) k.p.). Wskazać jednak należy, że powoda z Ministerstwem Finansów nie łączył stosunek pracy, lecz stosunek służby, powód zaś żądał odsetek od uposażenia wypłacanego mu od 12 czerwca 2017 r., czyli już po przeniesieniu do pełnienia służby w Ministerstwie Finansów. Sąd Rejonowy nie podjął natomiast żadnych czynności zmierzających do ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odsetek, nie odniósł się też do argumentów stron dotyczących legitymacji biernej, w tym wskazujących organ, który błędnie ustalił wysokość uposażenia powoda. Sąd I instancji nie ustalił również, czy pozwanym w sprawie jest (...) Krajowej Administracji Skarbowej czy Ministerstwo Finansów, co wiąże się z koniecznością ustalenia właściwego zakresu pełnomocnictwa procesowego po stronie pozwanej. Przypomnieć należy, że w sytuacji, gdy nie orientując się, kto według przyjętej konstrukcji prawnej powinien być stroną, powód wciągnął do procesu niewłaściwą stronę pozwaną (np. jednostkę organizacyjną osoby prawnej zamiast tę osobę) – naprawienie wady następuje w drodze sprostowania oznaczenia stron. Polega ono na uzupełnieniu lub konkretyzacji (lecz nie na zmianie) pierwotnego oznaczenia strony i – w konsekwencji tego – wyeliminowaniu przez sąd z procesu osoby niewłaściwej oraz wezwaniu do udziału w sprawie innej, właściwej, odpowiednio do woli powoda. Tam natomiast, gdzie powód prawidłowo oznaczył podmiot, który według jego intencji miał być stroną przeciwną, ale – z punktu widzenia prawa materialnego – dokonał doboru tego podmiotu w sposób nietrafny, do usunięcia wady aktu jego woli może dojść już tylko przez odwołanie wadliwej czynności procesowej (art. 203 k.p.c.) albo w drodze podmiotowego przekształcenia procesu (art. 194-198 k.p.c.) – tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 maja 2009 r. w sprawie I CSK 400/08. Nie ma natomiast możliwości zmiany strony pozwanej poprzez złożenie odpowiedzi na pozew przez podmiot inny niż określony przez powoda. Sąd I instancji nie rozważył również, czy pozwany posiada zdolność sądową, z uwzględnieniem faktu, iż art. 460 § 1 k.p.c. przyznający zdolność sądową i procesową podmiotom nieposiadającym osobowości prawnej odnosi się wyłącznie do pracodawców. Brak ustosunkowania się do powyższych kwestii prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, nie zbadał legitymacji procesowej biernej, która jako przesłanka materialnoprawna powództwa winna być badana przez sąd na każdym etapie postępowania. Powyższe było równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy i obligowało Sąd II instancji do uchylenia zaskarżonego wyroku do ponownego rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w sprawie w całości i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania w instancji odwoławczej na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. Powyższe rozstrzygnięcie czyni zbędnym i przedwczesnym odrębne odnoszenie się do argumentacji apelacji strony pozwanej.
Sąd Rejonowy, ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, zobowiązany będzie do usunięcia omówionych we wcześniejszej części uzasadnienia braków w zakresie umocowania pełnomocnika procesowego powoda oraz jednoznacznego określenia strony pozwanej. Następnie Sąd I instancji ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe, po którym w oparciu o stosowne podstawy prawne rozważy kwestię zasadności powództwa, w szczególności odniesie się do zarzutu braku legitymacji biernej.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.