Postanowienie SN z 8 sierpnia 2013, sygn. III KZ 44/13
Data orzeczenia
8 sierpnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Zbigniew Puszkarski
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 8 sierpnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie z wniosku skazanego A. K.
o wznowienie postępowania
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 sierpnia 2013 r.,
zażalenia skazanego
na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 10 maja 2013 r., o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. A. K. zwrócił się do Sądu Apelacyjnego o
wznowienie postępowania w sprawie, w której skazujący go wyrok wydał 28
czerwca 2007 r. Sąd Rejonowy w R. Powodem wznowienia miało być naruszenie
przez ten Sąd przepisów art. 175 § 1 k.p.k. oraz art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji
Praw Człowieka. Osobno skazany wystąpił o ustanowienie mu pełnomocnika z
urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania oraz
o zwolnienie od opłaty.
Zarządzeniem z dnia 21 marca 2013 r. Przewodniczący II Wydziału Karnego
Sądu Apelacyjnego na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. w zw. z art. 84 § 3 k.p.k. nie
uwzględnił wniosku A. K. o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia i
podpisania wniosku o wznowienie postępowania, a na podstawie art. 120 § 1 k.p.k.
w zw. z art. 545 § 1 i 2 k.p.k. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braku formalnego
wniosku o wznowienie postępowania przez jego sporządzenie i podpisanie przez
adwokata albo radcę prawnego, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyjęcia
wniosku. W uzasadnieniu Przewodniczący Wydziału wskazał, że na wniosek A. K.,
2
domagającego się wznowienia postępowania w tej samej sprawie II K …/07 Sądu
Rejonowego w R. w oparciu o tę samą podstawę faktyczną i prawną, został mu
wyznaczony obrońca z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o
wznowienie postępowania. Obrońca ten sporządził opinię o braku podstaw do
wznowienia postępowania. W tej sytuacji został zrealizowany wynikający z art. 78
k.p.k. obowiązek wyznaczenia wnioskodawcy obrońcy z urzędu i nie zachodzą
przesłanki do wyznaczenia mu kolejnego obrońcy z urzędu, niezależnie od
stanowiska pierwszego z nich co do braku podstaw do wznowienia postępowania w
przedmiotowej sprawie.
Wobec tego, że A. K. nie uzupełnił w terminie wspomnianego braku formalnego
wniosku, zarządzeniem z dnia 10 maja 2013 r., Przewodniczący II Wydziału Karnego
Sądu Apelacyjnego na podstawie art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. i art.
545 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia wniosku.
Zażalenie na to zarządzenie złożył skazany. Powołując się na art. 438 pkt 1
k.p.k., zarzucił obrazę prawa materialnego, polegającą na „naruszeniu prawa dostępu
do sądu i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy”, zatem, zdaniem skarżącego,
„mamy do czynienia z naruszeniem istoty art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77
ust. 2 Konstytucji”. Wniósł o „uchylenie zaskarżonego zarządzenia, przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem ustanowienia pełnomocnika z
urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie Sądu
Rejonowego w R., sygn. akt II K …/07”. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że
aktualny wniosek o wznowienie postępowania nie jest tożsamy z wnioskiem w
sprawie II AKo …/09 Sądu Apelacyjnego oraz że wyznaczony w tej sprawie obrońca
postąpił niezgodnie z jego stanowiskiem i dopuścił się naruszenia przepisów
konstytucyjnych, ustawowych i korporacyjnych. W tym stanie rzeczy fakt ustanowienia
obrońcy z urzędu nie prowadził do rzeczywistego udzielenia skazanemu pomocy
prawnej. Powołując się na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, autor zażalenia
wykazywał, że doszło do naruszenia jego gwarantowanych przez Konstytucję RP
praw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzut mający,
zdaniem skazanego, wykazywać wadliwość zaskarżonego zarządzenia, jest
3
chybiony. W piśmiennictwie wskazuje się, że obraza prawa materialnego obejmuje
naruszenie każdej dziedziny prawa materialnego, która była stosowana przez organ
orzekający (np. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz,
Warszawa 2008, s. 931). Podnosząc zarzut ujęty w art. 438 pkt 1 k.p.k. autor
zażalenia najwyraźniej nie dostrzegł, że organ orzekający, wydając zarządzenie
odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienia postępowania, nie stosował prawa
materialnego, zatem nie ma racji bytu zarzut podnoszący obrazę tego prawa.
Zarządzenie zostało oparte wyłącznie na wskazanych w jego treści przepisach
postępowania, których sens sprowadza się do tego, że nie jest możliwe przyjęcie
wniosku o wznowienie postępowania, jeżeli wniosek nie został sporządzony i
podpisany przez podmiot fachowy. Nawiązując do przepisów art. 45 ust. 1 i art. 77
ust. 2 Konstytucji RP, skarżący w istocie sugerował, że wspomniane przepisy
postępowania nie są zgodne z ustawą zasadniczą, bowiem ich zastosowanie
pozbawiło go możliwości skorzystania z gwarantowanych tą ustawą praw.
Wnioskowanie to nie jest jednak uprawnione, bowiem nie można utożsamiać
wprowadzenia przez ustawodawcę tzw. przymusu adwokacko – radcowskiego w
odniesieniu do niektórych czynności procesowych, z pozbawieniem obywatela
prawa do sądu i prawa domagania się rozpatrzenia sprawy przez ten organ. Byłoby
tak tylko wtedy, gdyby zainteresowanej osobie uniemożliwiono skorzystanie z
pomocy adwokata lub radcy prawnego, tj. mimo stwierdzenia, że nie ma środków
na opłacenie kwalifikowanego prawnika, nie przydzielono jej adwokata (radcy
prawnego) z urzędu. Do takiej sytuacji zdaje się nawiązywać skazany, kiedy
twierdzi (nie rozwijając jednak tego zagadnienia), że ostatnio złożony wniosek o
wznowienie postępowania nie jest tożsamy z wnioskiem złożonym w sprawie o
sygn. akt II AKo …/09, zatem że niezasadnie Przewodniczący Wydziału nie
uwzględnił jego wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Zgodnie z postulatem
skazanego, w toku niniejszego postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy
zapoznał się z wcześniej złożonym przez niego wnioskiem o wznowienie
postępowania. Porównanie treści obu wniosków każe uznać za prawidłowe
stanowisko Przewodniczącego Wydziału, iż skazany za każdym razem wskazywał
na te same przyczyny, które, jego zdaniem, uzasadniają wznowienie postępowania
w sprawie rozpoznanej przez Sąd Rejonowy w R. pod sygn. II K …/07. Nie
4
nawiązując, co powinien uczynić, do którejś z przesłanek wznowienia ujętych w art.
540 k.p.k., w obu wypadkach A.K. eksponował, powołując orzecznictwo
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, iż przeprowadzony w jego sprawie
proces nie był rzetelny z powodu naruszenia przez
sąd orzekający przepisów postępowania, w szczególności przepisów dotyczących
dowodów. Odmienna redakcja wniosków nie zmienia faktu, że niezmiennie
sprzeciw skazanego budzi zwłaszcza wykorzystanie przez sąd wypowiedzi W. K.
Niniejsze postępowanie zażaleniowe nie dotyczy czynności i decyzji
podejmowanych w sprawie o sygn. akt II AKo …/09, zatem niecelowe było
kwestionowanie przez skazanego sposobu wykonania czynności przez
wyznaczonego w tej sprawie obrońcę. Można wszakże zauważyć, że sam fakt, iż
obrońca nie uznał, by zachodziły podstawy do wznowienia postępowania, nie
uzasadnia poglądu, że zleconą mu czynność wykonał nierzetelnie.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.