Postanowienie SN z 11 grudnia 2013, sygn. IV KO 67/13
Data orzeczenia
11 grudnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Tomasz Grzegorczyk
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
POSTANOWIENIE
Dnia 11 grudnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Rafał Malarski
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie R. K.
w przedmiocie wznowienia postępowania
po rozpoznaniu na posiedzeniu
w dniu 11 grudnia 2013 r.,
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 24 czerwca 2004 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 17 lutego 2004 r. postanowił:
1. oddalić wniosek,
2. zasądzić na rzecz adw. M. S. - Kancelaria Adwokacka w W. -
kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt
groszy), obejmującą już podatek od towarów i usług, tytułem
wynagrodzenia jako obrońcy z urzędu za sporządzenie i
wniesienie powyższego wniosku,
3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania o wznowienie.
UZASADNIENIE
Wnioskodawca R. K. został, wyrokiem Sądu Okręgowego w
2
w K. z dnia 17 lutego 2004 r., uznany winnym 2 przestępstw, a to: z art. 177 § 1 k.k.
w zw. z art. 178 k.k., za które orzeczono karę 2 lat pozbawienia wolności oraz
czynu z art. 148 § 1 k.k., przy przyjęciu działania w warunkach powrotu do
przestępstwa z art. 64 § 2 k.k., z wymierzeniem za to przestępstwo kary 25 lat
pozbawienia wolności i orzeczeniem takiej samej kary jako kary łącznej. Po
rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 24
czerwca 2004 r., zmienił powyższe orzeczenie w ten sposób, że złagodził karę za
przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. do 15 lat pozbawienia wolności i tożsamą karę
orzekł jako karę łączną.
W lipcu 2013 r. wpłynął osobisty wniosek skazanego o wznowienie
postępowania w tej sprawie z powołaniem się na wadliwe przyjęcie, przy
przypisywaniu mu przestępstwa z art. 148 § 1 k.k., działania w warunkach
recydywy specjalnej wielokrotnej. Po stosownych pouczeniach wnioskodawcy
odnośnie przymusu adwokackiego, wystąpił on o powołanie mu obrońcy z urzędu i
zwolnienie od opłaty od wniosku. We wrześniu 2013 r. ustanowiono mu takiego
adwokata i zwolniono wnioskodawcę od opłaty. Ustanowiony z urzędu obrońca w
październiku 2013 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania, przywołując jako
podstawę tego środka zaskarżenia art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k. W jego
uzasadnieniu podniesiono, że do przyjęcia przez Sądy w tej sprawie zaistnienia
multirecydywy specjalnej doszło mimo niespełnienia się warunków przewidzianych
w art. 64 § 2 k.k., gdyż wskazane w wyroku Sądu meriti orzeczenia skazujące
uprzednio oskarżonego, a to: Sądu Okręgowego w K. z 1993 r. w sprawie o sygn.
III K …/93 oraz Sądu Rejonowego z 1995 r. w sprawie o sygn. II K …/95, które były
podstawą zastosowania § 2 art. 64 k.k., dotyczyły przypisania mu przestępstw
kradzieży, a więc nie odnosiły się one do przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, a
to taki czyn był przedmiotem procesu zakończonego w 2004 r. Podniesiono w tym
uzasadnieniu także, że oskarżony był wprawdzie również przed tym ostatnim
wyrokiem skazany w 1996 r. przez Sąd Rejonowy za czyn z art. 158 § 1 k.k. w zw.
z art. 60 § 1 k.k., ale w sprawie tej odbył jedynie 2 miesiące kary pozbawienia
wolności, a to – jak wskazano – nie spełniało wymogu odbycia co najmniej 6
miesięcy kary pozbawienia wolności, od którego uzależniona jest recydywa
specjalna wielokrotna.
3
Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w
sprawie wyroków i przekazanie jej do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w K. „celem zmiany kwalifikacji prawnej czynu, za który skazany
został R. K. z wyeliminowaniem art. 64 § 2 k.k.”, a także o zasądzenie
wynagrodzenia za sporządzenie z urzędu tej skargi. W odpowiedzi na ten wniosek,
prokurator Prokuratury Generalnej wystąpił o jego oddalenie podnosząc, że
okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie były znane Sądom orzekającym,
nie stanowią więc nowych faktów i dowodów, jak tego wymaga art. 540 § 1 k.p.k.
Rozpoznając ten wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek ten jest rzeczywiście niezasadny, a rację ma prokurator, że
wskazane w nim okoliczności nie mają charakteru faktów cechujących się
nowością, czyli nieznanych uprzednio Sądom.
Wnioskodawcy należy zwrócić uwagę, że z akt tej sprawy wyraźnie wynika,
iż przed zamknięciem przewodu Sąd, wobec zgodnego wniosku stron, na
podstawie art. 394 § 1 i 2 k.p.k., uznał za ujawnione bez odczytywania dowody
zawnioskowane w akcie oskarżenia do odczytania (k. 829v). Wśród dowodów tych
zaś była aktualna karta karalności oskarżonego, stanowiąca dokument na k. 363
akt, pochodząca z 2001 r. Wynikało zaś z niego wyraźnie, że w 1993 r. oskarżony
został w sprawie o sygn. III K …/93 uznany m.in. winnym przestępstwa z art. 210 §
1 k.k. w zw. art. 156 § 2 k.k. z 1969 r., zaś w roku 1995, w sprawie o sygn. II K
…/95, za czyn z art. 208 w zw. z art. 11 § 1 i art. 60 § 1 k.k. z 1969 r., a nadto w
1996 r., w sprawie o sygn. II K …/96, za przestępstwo z art. 156 § 2 w zw. z art. 60
§ 1 k.k. z 1969 r. Wprawdzie w wyroku Sądu Okręgowego, który jest przedmiotem
niniejszej sprawy przywołane zostały jako podstawa do istnienia powrotności do
przestępstwa jedynie dwa pierwsze z powołanych wyżej orzeczeń, a pominięto
trzecie z nich, ale nie może budzić wątpliwości, że Sądowi tak pierwszej, jak i
drugiej instancji, wszystkie wyroki skazujące oskarżonego były znane. Tymczasem
art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., na który powołano się we wniosku o wznowienie
postępowania, już w pierwszym swoim fragmencie wyraźnie stwierdza, że
prawomocnie zakończone postępowania wznawia się, ale tylko jeżeli „po wydaniu
orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody nie znane przedtem sądowi” i to z
nich ma wynikać również, że oskarżonego skazano surowiej m.in. przez błędne
4
przyjęcie okoliczności wpływających na nadzwyczajne obostrzenie kary (art. 540 §
1 pkt 2 lit. b in fine k.p.k.). Tym samym przywołane przez skarżącego okoliczności
nie spełniają warunku wynikającego z tego przepisu, zatem wniosek ten nie może
zostać uwzględniony.
Niezależnie od powyższego wnioskodawcy należy zwrócić uwagę, że w
orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest już stanowisko, iż z art. 64 § 2 k.k.
nie wynika bynajmniej, aby przestępstwo, za które sprawca został uprzednio
skazany w warunkach § 1 tego przepisu, czyli recydywy specjalnej zwykłej, miało
być podobne do przestępstwa decydującego o multirecydywie specjalnej, a wynika
zeń jedynie, że aby dopuszczalne było przyjęcie działania w warunkach recydywy
wielokrotnej, to popełnione obecnie przez sprawcę przestępstwo, po uprzednim
skazaniu go z przyjęciem recydywy specjalnej zwykłej, musi być jednym z tych,
które zostały enumeratywnie wymienione w art. 64 § 2 k.k. (tak już na gruncie k.k. z
1969 r. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1996 r., I KZP 3/96,
OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 23, zob. też np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17
stycznia 2012 r., V KK 388/11, LEX nr 1130540, OSN PiPr 2012, nr 4, poz. 1, czy z
dnia 19 kwietnia 2012 r., V KK 41/12, LEX nr 1163968). Stanowisko takie jest też
aprobowane w doktrynie (zob. np. J. Majewski [w:] A. Zoll [red.], Kodeks karny.
Część szczególna. Komentarz, t. I, Warszawa 2012, s. 898, W. Wróbel, A. Zoll,
Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2010, s. 530-531, czy G. Łabuda [w:]
J. Giezek [red.], Kodeks karny. Część ogólna, Komentarz, Warszawa 2012, s. 458-
460).
W konsekwencji fakt, że w świetle dwóch przywoływanych przez Sądy w tej
sprawie wyrokach do przyjęcia powrotności do przestępstwa z art. 64 § 1 k.k.
doszło w zakresie czynów przeciwko mieniu, a skazanie w niniejszej sprawie
dotyczyło czynu przeciwko życiu i zdrowiu, nie ma tu znaczenia. Zachowany też
został in concreto wymagany przez § 2 art. 64 k.k. warunek dotyczący okresu
odbycia uprzednio kary, jak i okresu popełnienia kolejnego czynu. W zakresie
bowiem kary pozbawienia wolności za przestępstwo przy którym przyjęto recydywę
z art. 64 § 1 k.k., oskarżony opuścił zakład karny w październiku 1999 r., a
przypisanego mu w niniejszej sprawie czynu z art. 148 § 1 k.k., dopuścił się w
kwietniu 2001 r., przy czym przy pierwszym skazaniu odbywał on karę pozbawienia
5
wolności przez nieco ponad rok, zaś przy drugim, tym w którym uznano już istnienie
recydywy z art. 64 § 1 k.k., karę 1 roku i 6 miesięcy.
Zwrócić też należy uwagę skarżącemu, że kiedy przywołuje trzeci ze
znanych Sądom w tej sprawie - ale nieuwzględniony przy orzekaniu w 2004 r. -
wyrok z 1996 r. w sprawie II K …/96, skazujący oskarżonego za przestępstwo z art.
158 § 1 w zw. z art. 60 § 1 d.k.k., to nie jest też prawdą jakoby odbył on tu jedynie
karę 2 miesięcy pozbawienia wolności z orzeczonych mu 8 miesięcy takiej kary,
jako że wyrokiem tym jednocześnie zaliczono mu na jej poczet ponad 6-miesięczny
okres tymczasowego aresztowania. W orzecznictwie jest zaś już utrwalony pogląd,
że z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego, w którym na poczet
orzeczonej nim kary pozbawienia wolności zaliczono okres tymczasowego
aresztowania, okres ten staje się w świetle prawa okresem odbytej kary
pozbawienia wolności, także w rozumieniu przepisów o powrotności do
przestępstwa (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2009 r., III KK 296/08,
LEX nr 503253 i wskazane tam wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego).
Akcentuje się w związku z tym, że nie można zasadnie twierdzić, iż warunek
uprzedniego skazania, niezbędny dla przypisania powrotu do przestępstwa, nie jest
jakoby spełniony, jeżeli sprawca odbył co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia
wolności jeszcze w ramach tymczasowego aresztowania (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r., IV KK 312/11, LEX nr 1119562).
Z tych wszystkich względów niniejszy wniosek o wznowienie postępowania
nie mógł zostać uwzględniony. Oddalając go Sąd Najwyższy, stosownie do art. 618
§ 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z § 14 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
w sprawie opłat za czynności adwokackie (…) z 2002 r. (t. j.: Dz. U. z 2013, poz.
461), zasądził na rzecz obrońcy z urzędu za sporządzenie i wniesienie tego
wniosku kwotę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za taką czynność, a
jednocześnie, na podstawie art. 624 k.p.k., mając na uwadze fakt zwolnienia
skazanego od opłaty od wniosku, zwolnił go także od kosztów sądowych
postępowania o wznowienie.
6