Wpis na listę adwokatów a neoKRS

Można podważać przede wszystkim automatyzm tej oceny.
Samo kandydowanie na stanowisko sędziego z udziałem obecnej KRS nie jest wprost ustawową przesłanką odmowy wpisu na listę adwokatów. Ustawa wymaga, aby kandydat był nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym zachowaniem dawał rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata — art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. To jest klauzula ocenna, ale nie dowolna.

Tu należałoby podnieść, że organ nie może zastąpić indywidualnej oceny osoby prostym schematem: „kandydował przy udziale neo-KRS = brak nieskazitelnego charakteru”. Trzeba wykazać konkretne zachowania kandydata, które świadczą o braku rękojmi wykonywania zawodu adwokata. Sama okoliczność udziału w procedurze nominacyjnej może być brana pod uwagę, ale nie powinna być jedyną, automatyczną i rozstrzygającą podstawą odmowy.
Argumenty do podniesienia:

• naruszenie art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze przez błędne przyjęcie, że samo kandydowanie w procedurze z udziałem obecnej KRS przesądza o braku nieskazitelnego charakteru;
• brak indywidualnej oceny dotychczasowego zachowania kandydata, czyli wykształcenia, przebiegu pracy, ewentualnej karalności, postępowań dyscyplinarnych, opinii zawodowych i rzeczywistego sposobu działania;
• naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, jeżeli organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego, tylko oparł się na jednej okoliczności polityczno-ustrojowej;
• naruszenie art. 107 § 3 kpa, jeżeli uzasadnienie uchwały jest ogólne, hasłowe i nie pokazuje, dlaczego konkretnie ta osoba nie daje rękojmi wykonywania zawodu;
• naruszenie zasady proporcjonalności i równego traktowania, jeżeli organ nie wykazuje, dlaczego w tej konkretnej sprawie kandydowanie miało taką wagę, że przekreśla cały dorobek zawodowy kandydata;
• pominięcie, że kandydowanie w procedurze przewidzianej formalnie obowiązującymi przepisami nie jest samo w sobie czynem zabronionym, przewinieniem dyscyplinarnym ani ustawową przesłanką negatywną wpisu.

Trzeba też rozdzielić dwie rzeczy: krytyczną ocenę obecnej KRS jako organu i ocenę charakteru konkretnego człowieka. To pierwsze nie załatwia automatycznie drugiego. Organ może mieć pogląd na standardy państwa prawa, ale decyzja o odmowie wpisu musi być oparta na faktach dotyczących kandydata, a nie na zbiorowej odpowiedzialności za udział w wadliwej czy kontrowersyjnej procedurze.
Jeżeli była uchwała okręgowej rady adwokackiej odmawiająca wpisu, istotny jest tryb z art. 68 Prawa o adwokaturze. Od uchwały przysługuje odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w terminie 14 dni od doręczenia uchwały. Dalsza kontrola może iść do sądu administracyjnego.
Najważniejsze w takim odwołaniu: nie pisać ogólnie, że „neo-KRS jest legalna” albo „samorząd robi politykę”, tylko punktować wadliwość uzasadnienia i brak konkretów. Organ ma wykazać, jakie konkretne zachowania kandydata świadczą o braku nieskazitelnego charakteru. Jeżeli tego nie zrobił, odmowa jest słaba prawnie.

Czy dla oceny takiej odmowy ma znaczenie, czy kandydat tylko złożył zgłoszenie do konkursu przed KRS, czy faktycznie uzyskał rekomendację albo został powołany na stanowisko sędziego?

Tak, ma znaczenie. Inaczej ocenia się samo zgłoszenie do konkursu, inaczej uzyskanie rekomendacji, a jeszcze inaczej objęcie urzędu sędziego po tej procedurze.
Samo zgłoszenie kandydatury jest najsłabszą podstawą do odmowy wpisu. Nie jest to ustawowa przesłanka negatywna z Prawa o adwokaturze. Organ nadal musi wykazać, dlaczego konkretne zachowanie tej osoby podważa nieskazitelny charakter i rękojmię wykonywania zawodu, o których mowa w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze.

Tak, bo stopień zaangażowania w procedurę może być elementem oceny, ale nie zastępuje oceny indywidualnej.
Jeżeli ktoś tylko złożył zgłoszenie i nie został rekomendowany, to odmowa wpisu oparta wyłącznie na tym fakcie wygląda na szczególnie wątpliwą. Organ musiałby pokazać coś więcej niż sam udział w formalnie istniejącej procedurze.
Jeżeli kandydat uzyskał rekomendację KRS, argument dla organu jest mocniejszy, ale nadal nie automatyczny. Nadal trzeba badać, czy z tego faktu wynikają konkretne wnioski co do jego postawy wobec prawa, niezależności zawodu, zasad etyki i rękojmi wykonywania zawodu adwokata.
Jeżeli ktoś został powołany na stanowisko sędziego i wykonywał urząd po takiej procedurze, ocena może być jeszcze dalej idąca, bo organ może analizować nie tylko sam start w konkursie, ale też późniejsze wykonywanie funkcji publicznej. Ale znowu: sama etykieta „neo-sędzia” nie wystarcza jako uzasadnienie decyzji administracyjnej.
W odwołaniu warto więc rozbić to na konkrety:

• czy była tylko kandydatura, czy rekomendacja, czy powołanie;
• czy osoba faktycznie wykonywała urząd sędziego;
• czy organ wskazał konkretne zachowania tej osoby, czy tylko zastosował zbiorową ocenę wobec wszystkich kandydatów;
• czy w uzasadnieniu są fakty dotyczące kandydata, czy tylko ogólna ocena obecnej KRS;
• czy zebrano pełny materiał dowodowy zgodnie z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa.

Najprostszy zarzut: organ pomylił ocenę ustrojową procedury nominacyjnej z oceną charakteru konkretnej osoby. Przy art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze to drugie jest decydujące. Ocena może być surowa, ale nie może być automatem bez wykazania indywidualnych faktów.