Centrum tematu
Zwolnienie od kosztów sądowych
Zwolnienie od kosztów sądowych pozwala stronie nie ponosić całości albo części opłat i wydatków w sprawie cywilnej, jeżeli spełnia ustawowe warunki. Nie oznacza ono automatycznie zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Wniosek trzeba uzasadnić sytuacją majątkową i złożyć z wymaganym oświadczeniem albo dokumentami.
Co warto wiedzieć
Zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy kosztów należnych sądowi, przede wszystkim opłat od pism oraz wydatków powstających w toku sprawy. Może wynikać z ustawy albo zostać przyznane przez sąd na wniosek strony. Sąd może zwolnić stronę w całości albo tylko w części, na przykład od określonej opłaty, części opłaty albo niektórych wydatków.
Osoba fizyczna powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny albo że poniesienie tych kosztów narazi ją na taki uszczerbek. Do wniosku dołącza się oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, sporządzone według właściwego wzoru. W przypadku osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej trzeba wykazać brak dostatecznych środków na uiszczenie kosztów.
Wniosek składa się na piśmie albo ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona albo już się toczy. W praktyce warto złożyć go razem z pozwem, apelacją lub innym pismem wymagającym opłaty, aby sąd mógł ocenić wniosek przed wezwaniem do zapłaty. Wniosek powinien jasno wskazywać, czy strona żąda zwolnienia całkowitego, czy częściowego, oraz jakich kosztów dotyczy.
Uwzględnienie wniosku oznacza, że w zakresie wskazanym w postanowieniu strona nie musi uiszczać objętych nim kosztów sądowych. Oddalenie wniosku zwykle prowadzi do obowiązku opłacenia pisma; ponowny wniosek oparty na tych samych okolicznościach nie powinien być traktowany jako sposób na przedłużenie terminu. Zwolnienie od kosztów sądowych nie przesądza wyniku sprawy i nie chroni przed obowiązkiem zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, jeżeli taki obowiązek wynika z rozstrzygnięcia sądu.
Najczęściej potrzebne pisma
Najbardziej praktyczne dokumenty powiązane z tym problemem. Gotowe wzory prowadzą bezpośrednio do formularza, a pozostałe pozycje porządkują listę dokumentów do rozbudowy.
Najważniejsze przepisy
Wybrane artykuły, od których najczęściej zaczyna się analizę tego tematu.
Najczęstsze pytania
Kto może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych?
Może to zrobić strona sprawy cywilnej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów w całości albo w części. Osoba fizyczna musi opisać swoją sytuację rodzinną, majątkową i dochodową.
Gdzie złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych?
Wniosek składa się w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona albo już się toczy. Można go złożyć na piśmie albo ustnie do protokołu.
Co musi zawierać wniosek?
Wniosek powinien wskazywać, czy chodzi o zwolnienie całkowite czy częściowe, jakich kosztów dotyczy oraz dlaczego strona nie może ich ponieść. Osoba fizyczna dołącza oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.
Czy sąd może zwolnić tylko od części kosztów?
Tak. Zwolnienie może obejmować tylko część opłaty, określoną kwotę, niektóre wydatki albo wybrane roszczenia.
W jakim terminie sąd rozpoznaje wniosek?
Ustawa przewiduje rozpoznanie wniosku w terminie 7 dni od jego złożenia albo od uzupełnienia braków formalnych.
Co dzieje się po uwzględnieniu wniosku?
Strona nie płaci kosztów objętych zwolnieniem. Jeżeli zwolnienie jest częściowe, trzeba zapłacić tę część opłat lub wydatków, której zwolnienie nie obejmuje.
Co dzieje się po oddaleniu wniosku?
Strona musi liczyć się z koniecznością opłacenia pisma. Ponowny wniosek oparty na tych samych okolicznościach nie powinien być traktowany jako sposób na odsunięcie terminu płatności.
Czy zwolnienie obejmuje koszty przeciwnika?
Nie. Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia z obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, jeżeli sąd zasądzi taki zwrot.