Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych

Art. 4. 1. Nabycie własności nieruchomości, o których mowa w art. 3 ust. 1, następuje na podstawie decyzji o nabyciu nieruchomości. 2. Decyzję o nabyciu nieruchomości wydaje właściwy miejscowo starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta). 3. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) może złożyć wniosek o wydanie decyzji o nabyciu nieruchomości najpóźniej do dnia 31 grudnia 2035 r. 4. W przypadku gdy co najmniej 2/3 właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 3 ust. 1, stanowiących dojazd do co najmniej 10 nieruchomości zabudowanych, wystąpi do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, wójt (burmistrz, prezydent miasta) składa wniosek o wydanie decyzji o nabyciu nieruchomości w terminie 6 miesięcy od dnia wystąpienia z wnioskiem przez właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 3 ust. 1, albo wskazuje przyczyny, z uwagi na które wniosek nie może być złożony. 5. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera w szczególności:
1) mapę w skali 1:5000 albo większej przedstawiającą przebieg drogi ogólnodostępnej według stanu na dzień wejścia w życie ustawy;
2) mapy z projektami podziału nieruchomości, w przypadku konieczności zatwierdzenia podziału nieruchomości, sporzą- dzone zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, 1113, 1463, 1506 i 1688) oraz ustawą z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne;
3) analizę powiązania drogi ogólnodostępnej z drogami publicznymi;
4) wskazanie nieruchomości lub ich części stanowiących przyszły pas drogowy, które są planowane do nabycia na rzecz gminy;
5) analizę powiązania drogi ogólnodostępnej z istniejącymi urządzeniami infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;
6) uproszczone wypisy z rejestru gruntów w postaci papierowej lub elektronicznej lub inne dokumenty w postaci papierowej lub pliku komputerowego sformatowanego zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych – wydane z katastru nieruchomości przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, zawierające oznaczenie działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione, numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres jej właściciela lub użytkownika wieczystego;
7) wskazanie ujawnionych ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomości lub ich części wskazane zgod- nie z pkt 4;
8) dokumenty potwierdzające władanie przez gminę nieruchomościami objętymi wnioskiem od co najmniej 20 lat do dnia wejścia w życie ustawy. 6. Dokumentami, o których mowa w ust. 5 pkt 8, są w szczególności:
1) umowy dotyczące robót budowlanych lub utrzymania drogi ogólnodostępnej;
2) rachunki lub faktury za wykonanie robót budowlanych oraz protokoły odbioru robót budowlanych dotyczących drogi ogólnodostępnej;
3) umowy ubezpieczenia drogi ogólnodostępnej;
4) metryki, plany liniowe, rejestry wykonanych robót i protokoły przeglądu drogi ogólnodostępnej;
5) dowody z zeznań właścicieli nieruchomości użytkowanych jako drogi ogólnodostępne, właścicieli nieruchomości sąsiednich, pracowników właściwych urzędów oraz innych świadków;
6) dokumenty potwierdzające przeznaczenie środków z budżetu gminy na inwestycje drogowe;
7) dokumentacja z prac geodezyjnych wykonanych w celu uregulowania stanu prawnego istniejącej drogi ogólnodostępnej;
8) dokumentacja projektowa przebudowy drogi ogólnodostępnej sporządzona przed wejściem w życie ustawy;
9) wypis z ewidencji gruntów i budynków.

Art. 5. 1. Starosta, w terminie 14 dni od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o nabyciu nierucho- mości, zawiadamia o wszczęciu tego postępowania:
1) wnioskodawcę;
2) właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem, o którym mowa w art. 4 ust. 2, na adres wskazany w katastrze nieruchomości; doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne. 2. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności:
1) wskazanie nieruchomości lub ich części objętych wnioskiem, o którym mowa w art. 4 ust. 2;
2) informację o terminie i miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy;
3) informację o zakazie, o którym mowa w ust. 4. 3. W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym starosta wysyła zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, jedynie wnioskodawcy, zaś pozostałe strony postępowania zawiadamia, w drodze obwieszczenia, w siedzibie swojego urzędu, a także w urzędzie gminy właściwej ze względu na położenie nieruchomości, oraz w Biuletynie Informacji Publicz- nej na stronach podmiotowych tych urzędów. 4. Z dniem doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, nieruchomości objęte wnioskiem, o którym mowa w art. 4 ust. 2, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nierucho- mościami do dnia, w którym decyzja w sprawie tego wniosku stała się ostateczna. 5. Czynność dokonana z naruszeniem ust. 4 jest nieważna.

Art. 6. 1. Decyzja o nabyciu nieruchomości zawiera w szczególności:
1) określenie przebiegu drogi ogólnodostępnej według stanu na dzień wejścia w życie ustawy;
2) wskazanie nieruchomości lub ich części stanowiących pas drogowy oznaczonych według katastru nieruchomości, które stają się własnością gminy;
3) określenie granic pasa drogowego;
4) zatwierdzenie podziału nieruchomości. 2. Granice pasa drogowego ustalone decyzją o nabyciu nieruchomości stanowią linie podziału nieruchomości. 3. Nieruchomości lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 2, stają się własnością gminy z dniem, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna. 4. Jeżeli nieruchomości lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zostały oddane w użytkowanie wieczyste, to użytkowanie to w zakresie wskazanym w decyzji o nabyciu nieruchomości wygasa z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. 5. Jeżeli nieruchomości lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 2, lub prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości lub ich części są obciążone ograniczonymi prawami rzeczowymi, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna. 6. Droga ogólnodostępna, o której mowa w ust. 1 pkt 1, zostaje z mocy prawa zaliczona do kategorii dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna. 7. Ostateczna decyzja o nabyciu nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości.

Art. 7. 1. Starosta, w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji o nabyciu nieruchomości, doręcza tę decyzję wniosko- dawcy oraz zawiadamia o jej wydaniu właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości objętych tą decyzją na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne. 2. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji. 3. W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, nastę- puje, w drodze obwieszczenia, w siedzibie organu prowadzącego postępowanie, a także w urzędzie gminy właściwej ze względu na położenie nieruchomości, oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach podmiotowych tych urzędów. W obwieszczeniu zamieszcza się informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji. 4. Przepisy ust. 1–3 stosuje się odpowiednio do:
1) zawiadamiania stron o wniesieniu odwołania od decyzji o nabyciu nieruchomości lub zażalenia na postanowienia wydane w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o nabyciu nieruchomości;
2) zawiadamiania stron o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji o nabyciu nieruchomości;
3) zawiadamiania stron o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nabyciu nieruchomości;
4) zawiadamiania stron o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o nabyciu nieruchomości;
5) zawiadamiania stron o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o nabyciu nieruchomości;
6) doręczeń decyzji wydanych w sprawach, o których mowa w pkt 1–5, oraz zawiadamiania o ich wydaniu;
7) doręczeń postanowień wydanych w toku postępowań w sprawach, o których mowa w pkt 1–5, od których przysługuje zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz zawiadamiania o ich wydaniu. 5. Od decyzji o nabyciu nieruchomości stronie służy odwołanie do wojewody.

Art. 9. 1. Za nieruchomości, użytkowanie wieczyste oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między gminą a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości. Uzgodnienia dokonuje się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. 2. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowania ustala starosta w drodze decyzji w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. 3. Wysokość odszkodowań, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o nabyciu nieruchomości przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, albo w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 2. Nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczy- nionymi po utracie przez osobę uprawnioną władztwa nad nieruchomością gruntową. Wysokość odszkodowania podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. 4. W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 5, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicie- lowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości odszkodowania ustalonego z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych. 5. Suma wysokości odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu i wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na tej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego nie może przekroczyć wartości nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Roszczenia osób uprawnionych z tytułu ograniczonych praw rzeczowych zaspokaja się według pierwszeństwa tych praw. 6. Jeżeli na nieruchomościach lub ich częściach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, lub prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości lub ich części jest ustanowiona hipoteka, wysokość odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustala się w wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, w zakresie, w jakim wierzytelność ta nie wygasła, wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką obliczonymi na dzień spłaty wierzyciela hipotecznego. Odszkodowanie to podlega zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami. 7. Odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 3 wy- płaca się osobom, którym te prawa przysługiwały. 8. Za nieruchomości, użytkowanie wieczyste oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, odszkodowanie wypłaca gmina. 9. W przypadku gdy odszkodowanie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, gmina, która nabyła własność nieruchomości, zabezpiecza środki w wysokości kwoty odszkodowania w swoich budżetach uchwalanych w okresie kolejnych 6 lat budżetowych, poczynając od roku, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna. Po upływie ostatniego z tych lat budżetowych zabezpieczenie i prawo do wypłaty odszkodowania wygasa. 10. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.