sygn. II KK 70/15 19 marca 2015 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 19 marca 2015, sygn. II KK 70/15

Data orzeczenia 19 marca 2015
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Tomasz Grzegorczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt II KK 70/15
POSTANOWIENIE
Dnia 19 marca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Grzegorczyk
w sprawie R. G.
skazanego z art. 59 ust. 1 i in. ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 19 marca 2015 r.,
kasacji obrońców skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w P.
z dnia 7 października 2014 r., zmieniającego wobec tego oskarżonego wyrok Sądu
Rejonowego w C.
z dnia 22 listopada 2013 r.,
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, obciążając
skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
R. G., odpowiadając w postępowaniu obejmującym ponad 20 oskarżonych,
został, wyrokiem Sądu Rejonowego wydanym w tej sprawie, uznany winnym 3
zarzucanych mu przestępstw z ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a to
popełnionego w okresie od kwietnia 2007 r. do 1 października 2008 r. w C.
przestępstwa ciągłego, zakwalifikowanego z art. 59 ust. 1 tej ustawy oraz
popełnionego w dniu 27 sierpnia 2007 r. w G. czynu z art. 62 ust. 1 tego aktu
prawnego i przestępstwa z art. 58 ust. 1 owej ustawy, popełnionego w okresie od
kwietnia do października 2008 r. w W. i po skazaniu go za owe czyny odpowiednio
na kary pozbawienia wolności w rozmiarze: 1 roku i 6 miesięcy oraz 4 miesięcy i 6
miesięcy, z wymierzeniem mu kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat i oddaniem go pod dozór
2
kuratora. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej od tego wyroku na niekorzyść tego
oskarżonego przez prokuratora z zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych i
rażącej niewspółmierności kary, a także apelacji obrońców niektórych oskarżonych,
Sąd Okręgowy w P., po rozpoznaniu tych środków odwoławczych, zmienił to
orzeczenie wobec R. G. w ten sposób, że uchylił orzeczenie o karze łącznej
pozbawienia wolności oraz o warunkowym zawieszeniu jej wykonania i oddania
oskarżonego pod dozór kuratora, podwyższył karę pozbawienia wolności za
pierwszy z przypisanych czynów oraz orzekł nową łączną karę pozbawienia
wolności w rozmiarze 2 lat i 6 miesięcy.
Od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego kasację wywiedli obrońcy
skazanego, podnosząc obrazę art. 454 § 2 k.p.k. przez rozszerzenie w stosunku do
wyroku Sądu pierwszej instancji katalogu okoliczności obciążających skazanego, a
tym samym dokonania odmiennych niż Sąd meriti ustaleń faktycznych i dokonania
w konsekwencji zmiany wyroku na jego niekorzyść oraz naruszenie art. 79 § 1 pkt 3
k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 k.p.k. przez przeprowadzenie rozprawy odwoławczej,
mimo że oskarżony nie posiadał obrońcy, a materiał dowodowy sprawy potwierdzał
długotrwałe zażywanie przez niego środków odurzających, co do uzasadniało
wątpliwość co do jego niepoczytalności, które dodatkowo potwierdzała treść
odpowiedzi oskarżonego na apelację oraz fakt poddania się przez niego
diagnostyce w poradni leczenia uzależnień już w 2009 r. po opuszczeniu aresztu
tymczasowego, które to naruszenie stanowi obrazę art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Wywodząc w ten sposób skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w drugiej instancji. W odpowiedzi
na tę kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o jej oddalenie, jako
oczywiście bezzasadnej.
Rozpoznając tę kasację, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga ta jest rzeczywiście bezzasadna i to w stopniu oczywistym.
Gdy chodzi bowiem o pierwszy z zarzutów, czyli naruszenie jakoby reguły ne
peius z § 2 art. 454 k.p.k., to należy mieć na uwadze, że wiąże się ona jedynie z
dokonaniem uprzednio przez sąd nowych odwoławczy ustaleń faktycznych, a
następnie, z uwagi na te ustalenia, orzeczenie surowszej kary pozbawienia
wolności. Zakaz ten nie działa zatem, jeżeli sąd drugiej instancji na podstawie
3
ustaleń poczynionych przez sąd meriti dokona ich oceny w sposób odmienny niż
sąd pierwszej instancji. I tak też było w tej sprawie, jako że Sąd Rejonowy, poza
takimi okolicznościami, jak uprzednia niekaralność oskarżonego, jego
ustabilizowany tryb życia i wykonywanie pracy zawodowej, podkreślił przy
wymiarze kary też i to, że mimo upływu już pewnego czasu, nie popełnił on innych
przestępstw, niż te, które objęte są aktem oskarżenia. Uczynił tak przy tym, mimo
że ustalił jednocześnie, iż przed dopuszczeniem się w sierpniu 2007 r.
przestępstwa z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przed jego
popełnieniem realizował czyn ciągły z art. 59 tej ustawy, zaś po zwolnieniu z
zatrzymania w związku z czynem z 2007 r. dopuścił się kolejnego przestępstwa,
zakwalifikowanego tym razem z art. 58 wskazanej już ustawy, nie wyciągając z tych
ustaleń żadnych wniosków. Sąd Okręgowy zaś, rozpoznając apelację oskarżyciela
publicznego, podniósł, iż owe ustalenia oznaczają kontynuowanie przez
oskarżonego działalności przestępczej, jako że nadal realizował on też swoje
zachowania z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i dopuścił się jeszcze
czynu z art. 58 tej ustawy, a więc nie zaprzestał on działalności przestępczej. W
konsekwencji nie można tu mówić o dokonaniu przez Sąd odwoławczy
jakichkolwiek nowych ustaleń faktycznych, lecz nadaniu ustaleniom poczynionym
przez Sąd pierwszej instancji innej, surowszej dla oskarżonego oceny, co jest w
pełni dopuszczalne na gruncie art. 454 § 2 k.p.k.
Jest też całkowicie bezzasadny drugi z zarzutów tej skargi, tj.
nieustanowienia oskarżonemu obrońcy na rozprawie odwoławczej, z uwagi na
jakoby wątpliwości co do jego poczytalności, mającej oznaczać obrazę art. 79 § 1
pkt 3 w zw. z art. 79 § 3 k.p.k. Autorzy kasacji nie dostrzegają bowiem, że w piśmie
oskarżonego, złożonym w odpowiedzi na apelację prokuratora, wskazał on
wyraźnie, że jego uzależnienie od środków odurzających „wpływało w
początkowym okresie postępowania na ograniczenie zdolności do oceny
popełnianiach (...) czynów” (k. 8792). W początkowym okresie, a więc w
postępowaniu przygotowawczym i ewentualnie w postępowaniu przed Sądem
pierwszej instancji, a nie w postępowaniu odwoławczym, w którym pismo to składał.
Dokumentacja tej sprawy wskazuje jednak, że oskarżony miał wówczas obrońcę,
zarówno w przygotowawczym stadium procesu, jak i przed Sądem Rejonowym
4
(zob. k. 2548, 2572 oraz k. 7779 i 8594 z pierwszego i ostatniego terminu rozprawy
głównej). Rozumieją to zresztą sami skarżący, skoro wnioskują jedynie o uchylenie
wyroku Sądu odwoławczego, a nie bynajmniej także Sądu meriti. Jak wskazano
jednak wyżej, z pisma oskarżonego nie wynikało bynajmniej, aby podnosił on
kwestię swej ograniczonej poczytalności na etapie postępowania przed Sądem
drugiej instancji. Także zawarte w tym piśmie samo oświadczenie, że podjął
leczenie w poradni uzależnień, nie oznacza bynajmniej, że dawało to samo w sobie
podstawy do uznania zaistnienia nagle wątpliwości co do jego poczytalności, o
jakich mowa w art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. Dopiero zresztą do tej kasacji dołączono,
wystawione przy tym już po wydaniu wyroku przez Sąd odwoławczy,
zaświadczenie, z którego wynika, że oskarżony został zarejestrowany w Poradni
Leczenia Uzależnień w 2009 r. i uczestniczył w procesie diagnostycznym trzy razy
w maju tegoż 2009 r. Jednakże w postępowaniu przygotowawczym sam oskarżony
nie wskazywał bynajmniej, aby leczył się w związku z uzależnieniem od środków
odurzających, a sami obrońcy ani w tym stadium procesu, ani przed Sądem meriti
kwestii tej nie podnosili. Także oba Sądy orzekające w tej sprawie nie dostrzegały
zaistnienia wątpliwości wymagających zasięgnięcia opinii psychiatrycznej o stanie
jego zdrowia R. G., co rzeczywiście w postępowaniu odwoławczym wymagałoby
powołania oskarżonemu obrońcy. W konsekwencji i ten zarzut nie ma żadnego
oparcia w realiach niniejszej sprawy.
W świetle powyższego kasacja ta musiała być oddalona jako oczywiście
bezzasadna, a w związku z tym rozstrzygnięciem Sąd Najwyższy – stosownie do
art. 636 § 1 w zw. z art. 518 k.p.k. – obciążył skazanego kosztami sądowymi
postępowania karnego. Mając zaś na uwadze sposób i charakter zarzutów tej
skargi, zdecydował o sporządzeniu z urzędu uzasadnienia tego postanowienia.