sygn. II KK 75/15 30 marca 2015 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 30 marca 2015, sygn. II KK 75/15

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania

Typ sprawy sprawa karna

Etap postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym

Tematy

prawo karne

Role w sprawie

oskarżony pokrzywdzony oskarżyciel publiczny prokurator skazany

Data orzeczenia 30 marca 2015

Sąd Sąd Najwyższy

Wydział Izba Karna, Wydział II

Przewodniczący SSN Stanisław Zabłocki

Podstawa prawna

art. 5 kk art. 5 kpk art. 11 kk art. 11 kkw art. 12 kk art. 12 kkw art. 13 kkw art. 39 kk

Pokaż pozostałe podstawy prawne (17)

art. 39 kkw art. 41 kk art. 43 kk art. 43 kkw art. 69 kk art. 190 kk art. 190 kkw art. 191 kkw art. 335 kpk art. 343 kk art. 343 kpk art. 521 kpk art. 524 kpk art. 535 kpk art. 190 akk art. 41 akk art. 190 akkw

Sygn. akt II KK 75/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 marca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Gierszon
SSN Przemysław Kalinowski
Protokolant Marta Brylińska
w sprawie M. K.
skazanego z art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 190a § 1 k.k.
i art. 11 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 30 marca 2015 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
na podstawie art. 521 §1 k.p.k., na korzyść skazanego,
od wyroku Sądu Rejonowego w Ł.
z dnia 13 czerwca 2014 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.
UZASADNIENIE
M. K. został oskarżony o to, że „w okresie od 1.05.2013 roku do 6.10.2013
roku w Ł., w warunkach czynu ciągłego, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w
krótkich odstępach czasu, uporczywie nękał B. O. wzbudzając u niej uzasadnione
okolicznościami poczucie zagrożenia i istotnie naruszając jej prywatność w ten
2
sposób, że telefonicznie groził B. O. oszpeceniem, spowodowaniem uszkodzeń
ciała, nasłaniem na nią nieustalonych osób, a także groził pokrzywdzonej
spowodowaniem postępowania karnego i karno-skarbowego w celu zmuszenia jej
do przekazywania mu pomocy materialnej do zakładu karnego oraz do odbierania
kierowanych do niego telefonów, przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej
uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione”, tj. o popełnienie czynu z art. 190a § 1
k.k. i art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Prokurator, wraz z aktem oskarżenia, złożył wniosek o wydanie wyroku
skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionej z
oskarżonym kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej
wykonania na okres 5 lat tytułem próby oraz zobowiązanie go do powstrzymywania
się od kontaktowania się z pokrzywdzoną w jakikolwiek sposób jak również od
zbliżania się do pokrzywdzonej.
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt … 1481/13, Sąd Rejonowy w
Ł., uwzględniając wniosek prokuratora:
1. oskarżonego M. K. uznał za winnego dokonania zarzucanego mu
czynu, z tym doprecyzowaniem, że czyn ten wypełnia dyspozycję art. 191 § 1 k.k. w
zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na
podstawie art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat
pozbawienia wolności;
2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie
orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na
okres 5 (pięciu) lat tytułem próby;
3. na podstawie art. 41a § 1 i § 4 k.k. orzekł zakaz kontaktowania się w
jakikolwiek sposób z pokrzywdzoną B. O. oraz zakaz zbliżania się do
pokrzywdzonej B. O. na odległość mniejszą niż 10 (dziesięciu) metrów.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w pierwszej
instancji w dniu 21 czerwca 2014 roku.
Od powyższego wyroku kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator
Generalny, zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku
naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1
k.p.k., polegające na „uwzględnieniu wadliwego w tym zakresie wniosku
3
prokuratora i wydaniu bez przeprowadzenia rozprawy wyroku skazującego M. K. za
czyn z art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k. i orzeczeniu wobec niego w pkt 3 zakazu kontaktowania się w jakikolwiek
sposób z pokrzywdzoną B. O. oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej na
odległość mniejszą niż 10 metrów przy jednoczesnym braku określenia czasu
trwania tego zakazu”, tj. z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego
materialnego, a mianowicie art. 39 pkt 2b k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k.
W konkluzji kasacji, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w Ł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym w
rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., co spowodowało wydanie wyroku na posiedzeniu
bez udziału stron i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.
Sąd orzekając na posiedzeniu z wniosku prokuratora o wydanie wyroku
skazującego bez przeprowadzenia rozprawy nie jest zwolniony od kontroli
prawidłowości wniosku złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k., w tym przede
wszystkim pod kątem spełniania przez niego wymogów prawa karnego
materialnego. Modyfikacji może jednak dokonać jedynie po uzyskaniu zgody stron,
w przeciwnym razie powinien skierować sprawę do rozpoznania na zasadach
ogólnych, zgodnie z treścią art. 343 § 7 k.p.k. (por. wyroki Sądu Najwyższego z
dnia 5 grudnia 2013 roku, sygn. akt V KK 342/13, LEX nr 1402697, z dnia 25 marca
2009 roku, sygn. akt III KK 33/09, LEX nr 491165, z dnia 8 września 2009 roku,
sygn. akt IV KK 287/09, LEX nr 519609 i z dnia 18 lutego 2015 roku, sygn. akt II KK
27/15, dotąd opublik. na stronie internetowej www.sn.pl).
Jak wynika z analizy czynności Sądu Rejonowego w Ł., przeprowadzanych
w niniejszej sprawie, bezsporne jest, iż Sąd ten podejmował próby dokonania
modyfikacji wniosku złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k., uzależniając jego
uwzględnienie od uzyskania zgody stron, o czym świadczą protokoły posiedzeń z
dni: 14 stycznia 2014 roku (k. 180), 17 lutego 2014 roku (k. 193), 24 marca 2014
roku (k. 202), na którym to terminie Sąd pouczył strony o możliwości zmiany
4
kwalifikacji czynu poprzez wyeliminowanie art. 12 k.k., protokołu z ogłoszenia
wyroku z dnia 30 kwietnia 2014 roku (k. 208), w którym to dniu wznowiony został
przewód sądowy z uwagi na konieczność modyfikacji wniosku złożonego w trybie
art. 335 § 1 k.p.k. i wreszcie z dnia 6 czerwca 2014 roku (k. 215), kiedy to uzyskana
została zgoda stron na modyfikację wniosku poprzez określenie, zgodnie z art. 41a
§ 4 k.k., odległości od osoby pokrzywdzonej, którą oskarżony obowiązany jest
zachować, na nie mniej niż 10 metrów.
Niemniej jednak, podejmowane przez Sąd Rejonowy w Ł. działania nie
doprowadziły finalnie do konwalidowania wadliwego wniosku złożonego przez
oskarżyciela publicznego i orzeczenia zakazu zbliżania się do osoby
pokrzywdzonej jak też kontaktowania się z pokrzywdzoną zgodnie z wymogami
prawa materialnego.
Zgodnie z treścią art. 43 § 1 k.k., zakazy oraz obowiązek wymienione w art.
39 pkt 2a i 2b orzeka się w latach, od roku do lat 15. Obowiązkiem sądu
orzekającego jest wskazanie czasu obowiązywania orzeczonego zakazu, przy
czym ustawowy wymóg określenia w wyroku, jak długo zakaz ma trwać, wyklucza
możliwość precyzowania dopiero w postępowaniu wykonawczym okresu zakazu,
bowiem czasu tego nie da się określić przy wykorzystaniu dyspozycji art. 13 § 1
k.k.w. i zasady wynikającej z art. 5 § 2 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
14 listopada 2008 r., V KK 256/08, Lex Nr 531384, dotyczący wprawdzie innego
rodzaju zakazu, ale rozstrzygający ten sam, co do zasady, problem).
Sąd Rejonowy w Ł. nie zrealizował ustawowego wymogu określenia czasu
trwania zakazu wymienionego w art. 39 pkt 2b k.k., co uczyniło zasadnym
twierdzenie o zaistnieniu uchybienia o charakterze rażącym i mającym istotny
wpływ na treść wyroku. Należało zatem uwzględnić wniesiony na korzyść M. K.
nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego kierunek – poza upływem terminu, o
którym mowa w art. 524 § 3 k.p.k. – wyznacza także to, że – zgodnie z poglądem
wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 października 2014 r., III KK
124/14, Lex Nr 1523391 – domaganie się określenia czasu trwania środka karnego
w sytuacji, gdy w wyroku okres ten nie został określony, jest działaniem na korzyść
oskarżonego, bowiem brak określenia czasu sprawia, iż orzeczony środek
obowiązywałby bez żadnych ograniczeń czasowych (bezterminowo).
5
Ma także rację skarżący, gdy wskazuje na to, że z uwagi na konsensualny
tryb procedowania w niniejszej sprawie oraz z uwagi na to, że wadliwością,
polegającą na braku określenia czasu trwania wnioskowanego środka, wniosek
oskarżyciela publicznego dotknięty był już w fazie postępowania
przygotowawczego, niezbędne jest uchylenie wyroku w całości, a nie jedynie w
określonej części, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi meriti.
Nie wyklucza to, rzecz jasna, ewentualnego ponownego zakończenia sprawy w
trybie konsensualnym, ale tym razem już po uzyskaniu przez sąd zgody na takie
modyfikacje wniosku prokuratora, które w pełni odpowiadać będą przepisom prawa
karnego materialnego. Dodać wypada, że oskarżony M. K. chroniony jest na
dalszych etapach postępowania gwarancją zakazu reformationis in peius, płynącą z
kierunku wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
W tej sytuacji, kasacja Prokuratora Generalnego, jako zasadna w stopniu
oczywistym, spowodowała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.. – wyznacza także to, że – zgodnie z poglądem
wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 października 2014 r., III KK
124/14, Lex Nr 1523391 – domaganie się określenia czasu trwania środka karnego
w sytuacji, gdy w wyroku okres ten nie został określony, jest działaniem na korzyść
oskarżonego, bowiem brak określenia czasu sprawia, iż orzeczony środek
obowiązywałby bez żadnych ograniczeń czasowych (bezterminowo).
5
Ma także rację skarżący, gdy wskazuje na to, że z uwagi na konsensualny
tryb procedowania w niniejszej sprawie oraz z uwagi na to, że wadliwością,
polegającą na braku określenia czasu trwania wnioskowanego środka, wniosek
oskarżyciela publicznego dotknięty był już w fazie postępowania
przygotowawczego, niezbędne jest uchylenie wyroku w całości, a nie jedynie w
określonej części, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi meriti.
Nie wyklucza to, rzecz jasna, ewentualnego ponownego zakończenia sprawy w
trybie konsensualnym, ale tym razem już po uzyskaniu przez sąd zgody na takie
modyfikacje wniosku prokuratora, które w pełni odpowiadać będą przepisom prawa
karnego materialnego. Dodać wypada, że oskarżony M. K. chroniony jest na
dalszych etapach postępowania gwarancją zakazu reformationis in peius, płynącą z
kierunku wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
W tej sytuacji, kasacja Prokuratora Generalnego, jako zasadna w stopniu
oczywistym, spowodowała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.