Postanowienie SN z 30 lipca 2015, sygn. IV KO 25/15
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono wniosek
Przedmiot
zadośćuczynienie za internowanie w stanie wojennym / ustawa lutowa
Typ sprawy
sprawa karna kompensacyjna - ustawa lutowa
Kwota główna
20 000 zł · zadośćuczynienie z ustawy lutowej zasądzone
Etap
postępowanie kompensacyjne przed sądem okręgowym - ustawa lutowa
Tematy
art. 8 ustawy lutowej
odszkodowanie
Role w sprawie
wnioskodawca
zobowiązany / Skarb Państwa
pełnomocnik wnioskodawcy
Data orzeczenia
30 lipca 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Tomasz Grzegorczyk
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 30 lipca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący)
SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)
SSN Dorota Rysińska
w sprawie z wniosku J. P.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę i krzywdę wynikłe z wykonania
decyzji o internowaniu
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, bez udziału stron
w dniu 30 lipca 2015 r.,
wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o wznowienie postępowania sądowego
zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 2 czerwca 2009 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 6 marca 2009 r.
postanowił:
1. oddala wniosek o wznowienie postępowania,
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego
obciąża wnioskodawcę.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 6 marca 2009 r., zasądził od Skarbu
Państwa na rzecz J. P., na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o
uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za
działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego – Dz. U. Nr 34, poz. 49
2
ze zm. (dalej określana jako ustawa lutowa), kwotę 20 000 zł tytułem
zadośćuczynienia za doznana krzywdę wynikłą z wykonania decyzji Komendanta
Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K. nr 12 z datą 26 lutego 1982 r. o
internowaniu, trwającym od 10 lutego do 12 lipca 1982 r. W pozostałej części
wniosek J. P., który pierwotnie domagał się z tego powodu odszkodowania za
poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w łącznej wysokości 25
000 zł, oddalono.
Od powyższego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy.
Zarzucając obrazę prawa materialnego - art. 362 k.c. w zw. z art. 553 § 3 k.p.k.
oraz art. 8 ust. 1, 1a i 3 ustawy lutowej, jak też obrazę prawa procesowego - art.
410 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie
tytułem zadośćuczynienia kwoty 25 000 zł.
Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 r., uwzględnił apelację i
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o oddaleniu dalej
idącego żądania, a orzeczoną kwotę zadośćuczynienia podwyższył do 25 000 zł. W
dniu 19 marca 2015 r. wpłynął do Sądu Najwyższego wniosek pełnomocnika J. P. o
wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 540 § 2
k.p.k., a to wobec utraty mocy obowiązującej przepisu art. 8 ust. 1a ustawy lutowej
w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2011 r., sygn. P
21/09. W pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o
oddalenie wniosku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek o wznowienie postępowania nie jest zasadny.
Wprawdzie przepis art. 540 § 2 k.p.k. nakazuje wznowić postępowanie na
korzyść strony w razie uznania przepisu prawnego, na podstawie którego zostało
wydane orzeczenie, za niekonstytucyjny, to jednak uznanie niekonstytucyjności
wymienionego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisu art. 8 ust. 1a ustawy
lutowej nie oznacza powinności niejako automatycznego wznawiania postępowań
we wszystkich sprawach, w których uznany za niekonstytucyjny przepis był
podstawą rozstrzygnięć co do roszczeń za represje związane z działalnością
niepodległościową.
3
W judykaturze Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, wynikający z
podzielenia argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2011 r., P 21/09, w myśl którego skuteczne
wystąpienie w sprawach osądzonych na podstawie ustawy lutowej z wnioskiem
opartym o art. 540 § 2 k.p.k. wymaga kumulatywnego spełnienia trzech warunków:
1) zapadłe przed wyrokiem Trybunału orzeczenie wydane zostało na podstawie art.
8 ust. 1 a ustawy lutowej; 2) żądanie wniosku przekraczało kwotę 25.000 zł; 3)
szkoda i krzywda byłyby wyższe niż wskazana kwota 25.000 zł (zob. wyroki SN: z
dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II KO 51/11, LEX nr 960529, z dnia 6 czerwca
2013 r., sygn. akt III KO 15/13, LEX nr 1318555, z dnia 22 października 2013 r.,
sygn. akt V KO 56/13, LEX nr 1381083, postanowienie SN z dnia 19 lutego 2015 r.,
sygn. akt III KO 94/14 niepubl.).
W realiach sprawy żaden z powyższych warunków nie został spełniony.
Zderogowany przepis ust. 1a art. 8 ustawy lutowej nie stanowił podstawy ani
dorozumianej odmowy przyznania wnioskodawcy odszkodowania, ani zasądzenia
na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie mieszczącej się w limicie ustawowym,
przy czym ani wnioskodawca, ani jego pełnomocnik nie sformułowali przed
prawomocnym zakończeniem procesu żądania przyznania sumy przewyższającej
ten limit. Wszechstronne i wyczerpujące wywody zawarte w uzasadnieniu Sądu
Apelacyjnego wskazują jednoznacznie, iż zasądzona ostatecznie kwota
zadośćuczynienia była adekwatna do doznanej przez wnioskodawcę krzywdy
moralnej i w pełni zaspokajała jego roszczenia z tego tytułu. Brak zatem
jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, by przyznana tytułem zadośćuczynienia
kwota była efektem „kalkulacji” sądu w granicach art. 8 ust. 1a ustawy lutowej i nie
spełniała warunku odpowiedniości w rozumieniu art. 445 § 2 w zw. z § 1 k.c.
Podstawą negatywnego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w kwestii
odszkodowania było stwierdzenie braku przesłanek do ustalenia, iż wykonanie
decyzji o internowaniu wnioskodawcy, spowodowało szkodę w rozumieniu
przepisów Kodeksu cywilnego.
W sytuacji, gdy wnioskodawcy, po zwolnieniu go z internowania, wypłacono
w całości wynagrodzenie należne mu z tytułu zatrudnienia w […] Komitecie
Zakładowym NSZZ „Solidarność”, powyższe rozstrzygnięcie sądu nie może być
4
kwestionowane. W tych okolicznościach argumentacja wniosku o wznowienie w tej
części sprowadza się w istocie do kwestionowania ustaleń faktycznych, na
podstawie których oddalono żądanie odszkodowania.
Z tych wszystkich powodów Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie
postępowania, orzekając o kosztach zgodnie z art. 639 k.p.k..