Postanowienie SN z 23 sierpnia 2012, sygn. II CZ 94/12
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
o wpis do księgi wieczystej
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa
wnioskodawca
Data orzeczenia
23 sierpnia 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Barbara Myszka
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 23 sierpnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSA Andrzej Niedużak
w sprawie z wniosku J. N.
przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Starosty G.
o wpis do księgi wieczystej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 sierpnia 2012 r.,
zażalenia wnioskodawcy
na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 3 lutego 2012 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę
kasacyjną wnioskodawcy od postanowienia tego Sądu z dnia 26 października 2011
r., oddalającego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 29 czerwca
2011 r., którym oddalony został wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu
zakazu dokonywania i nanoszenia zmian, przeprowadzania transakcji lub zbywania
i obciążania nieruchomości przez jej ujawnionego właściciela.
Sąd Okręgowy stwierdził, że, zgodnie z art. 5191
k.p.c., w postępowaniu
wieczystoksięgowym skarga kasacyjna przysługuje tylko od orzeczeń
rozstrzygających co do istoty sprawy. Do rozstrzygnięć takich nie należą natomiast
wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, które jedynie
zabezpieczają prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego
postępowania albo zabezpieczają skuteczność ewentualnego orzeczenia.
Żądany wpis zakazu dokonywania i nanoszenia zmian, przeprowadzania transakcji
lub zbywania i obciążania nieruchomości dotyczył takiej właśnie kwestii wpadkowej,
wobec czego wniesiona skarga kasacyjna ulegała odrzuceniu, jako
niedopuszczalna (art. 3986
§ 2 w związku z art. 5191
i art. 13 § 2 k.p.c.).
W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawca zarzucił Sądowi
Okręgowemu naruszenie art. 5191
§ 1 k.p.c. oraz art. 10 ustawy z dnia 6 lipca
1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124,
poz. 1361 ze zm. – dalej: „u.k.w.h.”) przez przyjęcie, że wpis ostrzeżenia
o niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest wpisem
o charakterze wpadkowym, mimo że miał on stanowić wpis główny. W konkluzji
żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 5191
§ 1 k.p.c., od wydanego przez sąd drugiej instancji
postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie
odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postepowanie
w sprawie – w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego –
przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny
3
stanowi inaczej. Z przytoczonego przepisu wynika, że w sprawach
wieczystoksięgowych skarga kasacyjna jest dopuszczalna. Zważywszy jednak na
to, że skarga kasacyjna przysługuje jedynie od postanowień co do istoty sprawy,
kończących postępowanie w sprawie, trzeba przyjąć, że nie jest ona dopuszczalna
od postanowienia sądu drugiej instancji, którym sąd ten orzekał w przedmiocie
wniosku o wpis ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h.
Zgodnie z utrwaloną wykładnią Sądu Najwyższego, kończą postępowanie
tylko te postanowienia, które kładą kres określonym czynnościom w zakresie
uprawnień podmiotowych związanych z ustrojem ksiąg wieczystych.
Nie odpowiadają zatem tym wymaganiom postanowienia, które nie spełniają cech
definitywności, np. dotyczące wpisu ostrzeżenia o toczącym się procesie na
podstawie postanowienia sądu o udzieleniu zabezpieczenia (art. 755 k.p.c.), wpisu
ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h. czy art. 62613
§ 1 k.p.c. bądź
sprostowania usterek wpisu na podstawie art. 62613
§ 2 k.p.c. (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1997 r., I CKN 31/96, OSNC 1997, nr 5,
poz. 55, z dnia 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37 ze sprost.
W OSNC 1997, nr 6-7, s. 136, z dnia 18 listopada 1997 r., I CKN 325/97, nie publ.,
z dnia 13 stycznia 1998 r., II CKN 529/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 128 i z dnia
22 czerwca 2001 r., V CZ 91/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 25).
Przytaczając argumenty przemawiające za taką kwalifikacją wymienionych
postanowień, Sąd Najwyższy podkreślał, że prowadzą one jedynie do
rozstrzygnięcia określonej kwestii wpadkowej wiążącej się z postępowaniem
wieczystoksięgowym, bez zmiany ujawnionych w księdze wieczystej praw
podmiotowych. Odnośnie do postanowień dotyczących wpisu ostrzeżenia
przewidzianego w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. Sąd Najwyższy zwracał uwagę, że istotą
ostrzeżenia nie jest rozstrzyganie o prawidłowości prawa wpisanego w księdze
wieczystej, a jedynie urzędowa informacja o zakwestionowaniu zasadności wpisu.
Tym samym ostrzeżenie pełni funkcję zabezpieczającą, podobnie jak
postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia, od którego skarga kasacyjna
nie przysługuje.
4
Podzielając dotychczasowy kierunek wykładni art. 5191
§ 1 k.p.c.,
Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. oddalił
zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw..), wpisu
ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h. czy art. 62613
§ 1 k.p.c. bądź
sprostowania usterek wpisu na podstawie art. 62613
§ 2 k.p.c. (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1997 r., I CKN 31/96, OSNC 1997, nr 5,
poz. 55, z dnia 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37 ze sprost.
W OSNC 1997, nr 6-7, s. 136, z dnia 18 listopada 1997 r., I CKN 325/97, nie publ.,
z dnia 13 stycznia 1998 r., II CKN 529/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 128 i z dnia
22 czerwca 2001 r., V CZ 91/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 25).
Przytaczając argumenty przemawiające za taką kwalifikacją wymienionych
postanowień, Sąd Najwyższy podkreślał, że prowadzą one jedynie do
rozstrzygnięcia określonej kwestii wpadkowej wiążącej się z postępowaniem
wieczystoksięgowym, bez zmiany ujawnionych w księdze wieczystej praw
podmiotowych. Odnośnie do postanowień dotyczących wpisu ostrzeżenia
przewidzianego w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. Sąd Najwyższy zwracał uwagę, że istotą
ostrzeżenia nie jest rozstrzyganie o prawidłowości prawa wpisanego w księdze
wieczystej, a jedynie urzędowa informacja o zakwestionowaniu zasadności wpisu.
Tym samym ostrzeżenie pełni funkcję zabezpieczającą, podobnie jak
postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia, od którego skarga kasacyjna
nie przysługuje.
4
Podzielając dotychczasowy kierunek wykładni art. 5191
§ 1 k.p.c.,
Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. oddalił
zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.