Postanowienie SN z 26 września 2012, sygn. II CZ 95/12
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
o zapłatę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
powód
pozwany
uczestnik postępowania
Data orzeczenia
26 września 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Henryk Pietrzkowski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 26 września 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Iwona Koper
SSA Władysław Pawlak
w sprawie z powództwa M. M.
przeciwko M. K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2012 r.,
zażalenia pozwanego
na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego
z dnia 23 lutego 2012 r.,
oddala zażalenie i zasądza od pozwanego na rzecz powódki
kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania zażaleniowego
Uzasadnienie
2
Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w wyroku z dnia 23 lutego 2012 r.
Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążania powódki kosztami postępowania
apelacyjnego, uznając, że zastosowanie w sprawie art. 102 k.p.c. uzasadnione było
sytuacją materialną powódki, a przede wszystkim okolicznością, że pozwany M. K.
nie poniósł kosztów celowej obrony, a tylko zwrotu takich kosztów mógłby się
domagać. Sąd wskazał, że pozwany, który jest adwokatem podjął się samodzielnej
obrony i do czasu rozprawy apelacyjnej nie zgłaszał faktu udzielenia
pełnomocnictwa. Dokument potwierdzający udzielenie pełnomocnictwa został
sądowi przedłożony dopiero w dniu 23 lutego 2012 r., na rozprawie apelacyjnej
bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. Złożone zaś z dokumentem
pełnomocnictwa pismo pełnomocnika zawierało jedynie wniosek o oddalenie
apelacji i zasądzenie kosztów postepowania apelacyjnego.
W zażaleniu pełnomocnik pozwanego zarzucił naruszenie art. 98 § 1 w zw.
z art. 98 § 3 k.p.c. przez ich niezastosowanie oraz art. 102 k.p.c. przez jego
zastosowanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W wypadkach szczególnie uzasadnionych, na podstawie art. 102 k.p.c.,
sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie
obciążać jej kosztami w ogóle. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwaliła
się wykładnia, zgodnie z którą zastosowanie przez sąd art. 102 k.p.c. powinno być
oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego w całokształcie
okoliczności, które uzasadniają odstępstwo od podstawowych zasad decydujących
o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności
należy zaliczyć zarówno fakty związane, jak również niezwiązane z przebiegiem
procesu, (zob. m. in. postanowienie SN z 14 stycznia 1974 r., sygn. akt II CZ
223/73, nie publ.). Do pierwszych zaliczane są między innymi: podstawa oddalenia
żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego,
który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególna zawiłość lub
precedensowy charakter sprawy albo subiektywne przekonanie powoda co
do zasadności zgłoszonego roszczenia - trudne do zweryfikowania a limine,
a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo
3
niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która
w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem. Zalicza się
do nich także okoliczność, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na podstawie faktów
ustalonych na podstawie dowodów dopuszczonych przez sąd z urzędu, jak również
niewspółmierność wysokości kosztów pomocy prawnej poniesionych przez stronę
wygrywającą proces do stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika.
Drugą grupę okoliczności wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony
(zob. uzasadnienie postanowienia TK z dnia 17 października 2007 r., P 29/07,
OTK-A 2007, nr 9, poz. 116 oraz powołane tam orzecznictwo).
W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny rozstrzygając o kosztach
postępowania apelacyjnego prawidłowo wskazał i rozważył fakty, które mogłyby
uzasadniać zastosowanie art. 102 k.p.c. Analiza okoliczności sprawy prowadzi do
wniosku, że pozwany w sposób niezasługujący na aprobatę doprowadził do
powstania kosztów związanych z udziałem w sprawie profesjonalnego
pełnomocnika. Kosztów tych nie można było uznać za niezbędne do celowego
dochodzenia praw i celowej obrony, dlatego w świetle przytoczonych rozważań
słuszne było uwolnienie powódki od ich ponoszenia.
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39814
w zw. z art. 3941
§ 3
k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. o kosztach postępowania
zażaleniowego orzekając na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 108 § 1 zw. z art.
3941
§ 3 w zw. z art. 39821
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c..