Postanowienie SN z 16 listopada 2012, sygn. III CZ 78/12
Data orzeczenia
16 listopada 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Dariusz Dończyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 16 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)
SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)
SSN Irena Gromska-Szuster
w sprawie z powództwa J. D.
przeciwko P. W.
z udziałem interwenienta ubocznego Towarzystwa Ubezpieczeń Allianz Polska S.A.
w Warszawie
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 listopada 2012 r.,
zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte
w wyroku Sądu Okręgowego w K.
z dnia 2 lutego 2011 r.,
zmienia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
apelacyjnego zawarte w punkcie 3 (trzecim) wyroku w ten
sposób że nie obciąża powoda kosztami postępowania
apelacyjnego poniesionymi przez pozwanego.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 2 lutego 2011 r., reformatoryjnym w
części z apelacji powoda, oddalającym apelację powoda w pozostałej części
i apelację pozwanego w całości, rozstrzygnął o kosztach postępowania
odwoławczego w ten sposób, że zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę
1800 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego i przyznał
pełnomocnikowi powoda, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie od Skarbu
Państwa. Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów, Sąd
Okręgowy wskazał, iż powód miał świadomość w jakim zakresie skarży wyrok
pierwszej instancji i mógł się zorientować co do zasadności swoich roszczeń
(w szczególności ich wygórowania), zwłaszcza iż był reprezentowany przez
profesjonalnego pełnomocnika. Sąd zaznaczył, iż w sprawie o odszkodowanie
duże znaczenie ma ocena sądu, ale powód który po wyroku pierwszej instancji
mógł ocenić zasadność żądania nadal domagał się zasądzenia kwoty objętej
pierwotnym żądaniem, zatem okoliczność powyższa na etapie postępowania
odwoławczego przestała mieć znaczenie. Sąd wskazał jako podstawę
rozstrzygnięcia w tym zakresie art. 98 k.p.c.
Na powyższe orzeczenie, w części obciążającej go kosztami postępowania
odwoławczego, zażalenie złożył powód J. D., zarzucając naruszenie art. 98 § 1
k.p.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i obciążenie powoda w całości kosztami
postępowania odwoławczego, a także niezastosowanie przepisu art. 100 k.p.c.
mimo, że okoliczności sprawy dawały podstawę do wzajemnego zniesienia kosztów
postępowania odwoławczego, bądź też do ich stosunkowego rozdzielenia.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wzajemne zniesienie
kosztów postępowania odwoławczego między stronami; ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do
ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył:
3
Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, ustanowioną
w przepisie art. 98 k.p.c. strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić
przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu (por. m. in. uchwała składu
siedmiu sędziów SN – zasada prawna z dnia 23 czerwca 1951 r., C 67/51, OSNC)
1951, nr 3 poz. 63). W wypadku częściowego uwzględnienia żądań stron sąd,
może dokonać wzajemnego zniesienia kosztów, bądź stosunkowego rozdzielenia
kosztów, które polega na wyważonym rozłożeniu kosztów pomiędzy stronami,
odpowiednio do wysokości, w jakiej zostały poniesione, oraz odpowiednio do
wyniku postępowania (stopnia uwzględnienia i nieuwzględnienia żądań). Podstawę
obliczeń przy podziale kosztów stanowi wówczas suma należności obu stron,
ustalona na podstawie art. 98 § 2 i 3 oraz art. 99 k.p.c., dzielona proporcjonalnie do
stosunku, w jakim strony utrzymały się ze swoimi roszczeniami lub obroną. Sąd
Okręgowy, rozpoznając apelację powoda jak i pozwanego, uwzględnił częściowo
apelację powoda i zmienił wyrok sądu pierwszej instancji w ten sposób, iż
zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę podwyższył z 1074,29 złotych
na 1112,15 złotych; apelację pozwanego oddalił w całości. Mając na uwadze
powyższe nie można uznać za trafne rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, iż powód
winien zwrócić pozwanemu kwotę 1800 złotych tytułem wszystkich poniesionych
przez niego kosztów postępowania odwoławczego na podstawie art. 98 k.p.c.,
skoro wskutek apelacji powoda wyrok Sądu Rejonowego został zmieniony,
jakkolwiek w niewielkiej części ale na jego korzyść, a apelacja pozwanego została
w całości oddalona. Niezależnie od tego za nieuprawnione należy uznać wywody
Sądu w części dotyczącej niemożności przyjęcia subiektywnej oceny skarżącego
odnośnie do celowości zaskarżenia i zasadności apelacji wnoszonej w sprawie
o tak szczególnym charakterze, dotyczącej roszczeń odszkodowawczych
dochodzonych z tytułu śmierci syna w następstwie wypadku drogowego.
Okolicznością pominiętą przez Sąd odwoławczy była także szczególnie trudna
sytuacja powoda, przebywającego w Domu Opieki Społecznej, dysponującego po
uiszczeniu opłat za pobyt niewielką kwotą przeznaczoną na zaspakajanie
pozostałych potrzeb, oraz znacząca dysproporcja między kwotą uwzględnionego
powództwa (1.112,15 zł) a zasądzonych na rzecz przeciwnika procesowego
kosztów postępowania (1.800 zł).
4
Z tych względów, Sąd Najwyższy uznał, że względy słuszności przemawiały
za zastosowaniem art. 102 k.p.c. i za odstąpieniem od obciążenia powoda kosztami
postępowania odwoławczego poniesionymi przez pozwanego. Mając na uwadze
powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941
§ 3 w zw. z art. 39816
k.p.c.
zmienił zaskarżone postanowienie.
jw