sygn. V CZ 22/13 13 czerwca 2013 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 13 czerwca 2013, sygn. V CZ 22/13

Data orzeczenia 13 czerwca 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący SSN Dariusz Dończyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt V CZ 22/13
POSTANOWIENIE
Dnia 13 czerwca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Irena Gromska-Szuster
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z wniosku E. K. i K. K.
przy uczestnictwie T. Dystrybucja S.A. w K. - Oddział w W.
o ustanowienie służebności przesyłu,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 13 czerwca 2013 r.,
zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w Ś.
z dnia 6 marca 2013 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim)
i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ś.
do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Ś. oddalił wniosek
wnioskodawców o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt I)
oraz odrzucił skargę kasacyjną (pkt II).
Ocenił, iż wnioskodawcy nie uprawdopodobnili, że nie wnieśli skargi
kasacyjnej bez swojej winy. Odpis postanowienia Sądu Okręgowego z dnia
12 czerwca 2012 r. doręczono skarżącym w dniu 26 czerwca 2012 r., a zatem
termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 26 sierpnia 2012 r.
Tymczasem wnioskodawcy - poza enigmatycznym powołaniem się na udzielenie
mylnego pouczenia przez pracownika sekretariatu Sądu - nawet nie wskazali, aby
w okresie 2 miesięcy lub następnych miesiącach, zasięgnęli choćby porady prawnej
odnośnie do istnienia możliwości zaskarżenia orzeczenia. Dlatego nie jest możliwe
przyjęcie, aby podstawę przywrócenia terminu mógł stanowić późniejszy artykuł
prasowy dotyczący przesyłu energii, jeśli wnioskodawcy przez długi okres czasu nie
uczynili niczego dla jednoznacznego wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej,
co przy dołożeniu należytej staranności nie mogłoby stanowić najmniejszego
problemu. Ponadto, jak argumentował Sąd Okręgowy, kwestie dotyczące
służebności przesyłu jako nośne społecznie oraz dotyczące szeregu osób od kilku
lat są przedmiotem zainteresowania społecznego, a temat ten - w wielu aspektach
– jest często poruszany w środkach masowego przekazu. Podstawę prawną
rozstrzygnięcia stanowił art. 168 § 1 oraz 3986
§ 2 k.p.c.
Powyższe postanowienie zaskarżyli zażaleniem wnioskodawcy, którzy
zarzucając naruszenie art. 168 § 1 k.p.c., wnieśli o uchylenie zaskarżonego
postanowienia w pkt II. Wnieśli ponadto o rozpoznanie postanowienia Sądu
Okręgowego z dnia 6 marca 2013 r. o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu
dla złożenia przez wnioskodawców skargi kasacyjnej (pkt I) oraz - w związku z tym
- o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w Ś.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
3
Zasadność postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną zależy od
prawidłowości orzeczenia oddalającego wniosek wnioskodawców o przywrócenie
im terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mimo że orzeczenie to jest
niezaskarżalne zażaleniem podlega kontroli - na podstawie art. 380 k.p.c. w zw.
z art. 39821
k.p.c., art. 3941
§ 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. - w postępowaniu
zażaleniowym na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 165/01, OSNC
2002, nr 7-8, poz. 102 oraz z dnia 27 lutego 2003 r., I PZ 145/02, nie publ.).
Wnioskodawcy, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi
kasacyjnej, powołali się na udzielenie im błędnego pouczenia przez pracownika
sekretariatu sądu o niemożności dalszego zaskarżenia postanowienia Sądu
Okręgowego z dnia 12 czerwca 2012 r. kończącego postępowanie w sprawie,
której przedmiotem było ustanowienie służebności przesyłu. Na tę okoliczność
wnieśli o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania wnioskodawcy. Sąd
Okręgowy wydał zaskarżone postanowienie bez przeprowadzenia tego dowodu,
przyjmując, że wnioskodawcy nie wykazali, aby nie złożyli skargi kasacyjnej bez
swej winy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że błędne pouczenie strony
o możliwości (niemożliwości) wniesienia środka odwoławczego może być
okolicznością usprawiedliwiającą niezachowanie przez stronę terminu
do dokonania czynności procesowej (por. uzasadnienie uchwały Izby Cywilnej oraz
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2011 r., III CZP 38/11, OSNC
2012, nr 5, poz. 56 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia
1978 r., I CZ 145/77, nie publ., z dnia 5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007,
nr 1-2, poz. 32). Udzielenie błędnego pouczenia stronie o sposobie i terminie
dokonania określonej czynności procesowej nie przesądza automatycznie o tym,
że strona nie ponosi winy za niedokonanie czynności procesowej w terminie.
Zależy to każdorazowo od oceny konkretnych okoliczności sprawy dokonanej
w szczególności z uwzględnieniem treści udzielonego pouczenia, kompetencji
osoby, która udzieliła takiego pouczenia. Nie można też wykluczyć, że strona mimo
udzielenia jej błędnego pouczenia ze względu np. na swoje wykształcenie bądź
wykonywaną profesję znała sposób i termin dokonania określonej czynności
4
procesowej. Nie jest jednak słuszne stanowisko – na którym oparł się Sąd
Okręgowy - że strona powinna niejako zakładać, iż pouczenie jej przez
kompetentnego pracownika sądu, w tym przypadku o niemożliwości zaskarżenia
orzeczenia Sądu drugiej instancji, może być błędne, a w konsekwencji powinna
podjąć dodatkowe czynności w celu weryfikacji prawidłowości pouczenia
udzielonego jej przez pracownika sądu. O niedochowaniu właściwej miary
staranności w celu wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej strony nie może również
przesądzać to, że przedmiotem sporu było tego rodzaju żądanie, które w ostatnim
czasie jest przedmiotem szerszego zainteresowania środków masowego przekazu.
Nie można z tej tylko przyczyny przyjąć, że strona mogła uzyskać wiarygodne
informacje dotyczące terminu i sposobu zaskarżenia określonego orzeczenia, które
zapadło w sprawie.
Uwzględniając powyższe postanowienie Sądu Okręgowego oddalające
wniosek wnioskodawców o przywrócenie im terminu do wniesienia skargi
kasacyjnej zostało wydane z naruszeniem art. 168 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd
drugiej instancji nie wyjaśnił bowiem należycie, czy wnioskodawcy bez swej winy
nie wnieśli skargi kasacyjnej w terminie. W konsekwencji zaskarżone
postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wydane także z naruszeniem
art. 3986
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Uzasadniało to uchylenie pkt II
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 39815
§ 1 k.p.c. w zw. z art.
3941
§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c. bez potrzeby uchylania rozstrzygnięcia zawartego w pkt
I tego orzeczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r.,
III CZP 62/04 (OSNC 2005, nr 11, poz. 181). O kosztach postępowania orzeczono
na podstawie art. 108 § 2 w zw. z art. 39821
, art. 3941
§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c.