Postanowienie SN z 20 listopada 2013, sygn. I CZ 93/13
Data orzeczenia
20 listopada 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 listopada 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Górski (przewodniczący)
SSN Anna Kozłowska
SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa C. Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. […] przeciwko L. w M.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 20 listopada 2013 r.,
zażalenia strony pozwanej
na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego w W.
z dnia 18 lipca 2013 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając Sądowi
Okręgowemu w W. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w
sprawie.
UZASADNIENIE
2
Sąd Okręgowy w W., rozpoznając apelację strony powodowej,
postanowieniem z dnia 18 lipca 2013 r. uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji,
zniósł postępowanie w sprawie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do
ponownego rozpoznania. Podstawę dla tego rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzenie,
że w sprawie miała miejsce nieważność postępowania z uwagi na nienależytą
reprezentację strony pozwanej. W ocenie Sądu Okręgowego dyrektor polskiego
oddziału pozwanej spółki, mającej siedzibę w Hiszpanii był umocowany jedynie do
jej reprezentacji w zakresie działalności prowadzonej przez ten oddział. Z treści
art. 87 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dalej - u.s.d.g.) wynika,
że osoba reprezentująca zagranicznego przedsiębiorcę jest jego pełnomocnikiem
i posiada umocowanie do dokonywania czynności prawnych i kierowania
działalnością oddziału. Nie jest natomiast uprawniona do udzielania pełnomocnictw
procesowych w imieniu zagranicznego przedsiębiorcy. Takim pełnomocnictwem
legitymował się zaś pełnomocnik strony pozwanej.
W zażaleniu na to postanowienie strona pozwana zarzuciła naruszenie art.
89 § 1 w zw. z art. 130 § 1 i art. 379 pkt 2 k.p.c., art. 87 u.s.d.g. oraz art. 10 ust. 2
lit. d Pierwszej Dyrektywy Rady z dnia 24 lipca 1973 r. nr 73/239/EWG w sprawie
koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie
ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie. Wniosła
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W rozstrzyganej sprawie pozostaje poza sporem, że roszczenie strony
powodowej wynika z umowy związanej z działalnością oddziału pozwanej spółki
utworzonego w Polsce. Nie ulega też wątpliwości, że tworząc ten odział strona
pozwana - stosownie do wymogu wynikającego z art. 87 u.s.d.g. - ustanowiła osobę
upoważnioną w oddziale do jej reprezentowania. Wyrażony przez Sąd Okręgowy
pogląd, że z treści tego przepisu wynika, iż osoba „upoważniona w oddziale
do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego" ma status jego pełnomocnika
nie znajduje uzasadnienia. Art. 87 u.s.d.g. nie rozstrzyga wprost tej kwestii.
W doktrynie jest ona przedmiotem rozbieżnych ocen. Prezentowane jest nie tylko
3
stanowisko zbieżne ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, że osoba, o której mowa
w art. 87 u.s.d.g. jest pełnomocnikiem zagranicznego przedsiębiorcy, ale także np.
stanowisko, że wskazanie takiej osoby jest udzieleniem prokury, do której mają
zastosowanie art. 109.3 i art. 109.5 k.c.
Dla rozstrzygnięcia zażalenia nie było konieczne przesądzenie jaki status
w świetle art. 87 u.s.d.g. uzyskuje osoba, która przez przedsiębiorcę zagranicznego
została ustanowiona do jego reprezentowania w oddziale. Nawet w przypadku
przyjęcia, że jest ona wyłącznie pełnomocnikiem przedsiębiorcy zagranicznego,
ocena, czy była w związku z tym upoważniona do ustanowienia pełnomocnika
w sprawie związanej z działalnością oddziału nie mogła być dokonana w sposób
przyjęty przez Sąd Okręgowy. Ocena zakresu umocowania pełnomocnika wymaga
bowiem stwierdzenia w jakim zakresie udzielono pełnomocnikowi umocowania
przy uwzględnieniu treści odpowiedniego oświadczenia mocodawcy. Z treści
dokumentów złożonych przez stronę pozwaną do akt sprawy wynika, że M. K.,
który udzielił pełnomocnictwa procesowego, został przez stronę pozwaną
umocowany między innymi do udzielania i odwoływania pełnomocnictw wszelkiego
rodzaju, włącznie z tym do stawiennictwa przed sądem i uczestniczenia w
sprawach sądowych. Nie ulega zatem wątpliwości, że niezależnie od swojego
statusu wynikającego z art. 87 u.s.d.g. M. K. posiadał umocowanie do udzielenia
pełnomocnictwa procesowego w sprawie dotyczącej sporu związanego
z działalnością oddziału strony pozwanej utworzonego w Polsce. Z tego względu
zażalenie było uzasadnione i zaskarżone nim postanowienie podlegało uchyleniu
na podstawie art. 3941
§ 2 w zw. z art. 39815
§ 1 k.p.c.
jw